GRECKOKATOLICKI MENOLOGION - OPISÓW ŻYWOTÓW ŚWIĘTYCH

 

WRZESIEŃ

1 WRZEŚNIA

Początek indyktionu, czyli Nowego Roku Cerkiewnego

Rok liturgiczny w obrządku bizantyjskim rozpoczyna się, zgodnie ze starotestamentową praktyką - jesienią. Pierwszego września podczas Liturgii św. odczytywany jest fragment z ewangelii opowiadający o nauczaniu Jezusa w nazaretańskiej synagodze (Łk 4,16-30). Otworzywszy Księgę Izajasza, Chrystus przeczytał zebranym słowa o Namaszczonym, Który przyszedł głosić pokój, zbawienie, wolność oraz "rok łaski od Pana". Pod znakiem tego proroctwa rozpoczyna się więc nowy rok kościelny w obrządku bizantyjskim.

Św. Symeona Słupnika i jego matki Marty.

Św. Symeon pochodził z rodziny pasterskiej. Urodził się pod koniec IV wieku w pobliżu Antiochii Syryjskiej. Po śmierci rodziców i rodzeństwa, w wieku 18 lat, sprzedał majątek, pieniądze rozdał ubogim i został zakonnikiem eremitą. Wkrótce opuścił klasztor i prowadził życie pustelnicze. Wystawił sobie słup z małą platformą, na którym spędził ok. 40 lat. Ludność okoliczna przynosiła mu pokarm, który ograniczał do minimum, chłoszcząc swe ciało nieustannym postem. Słup służył mu za ambonę, z której nauczał prawd wiary. Przychodzono do Świętego po porady, proszono o wstawiennictwo. W wieku 103 lat, roku 459, odszedł do Pana.

Ikony Maki Bożej w Miasinach.

Sobór, Synaksis, Najświętszej Bogurodzicy w Miasinach (Miazenach), obchodzi się dla uczczenia cudownej ikony Bogurodzicy, którą w obawie przed obrazoburcami wrzucono do stawu, a po wielu latach odnaleziono nieuszkodzoną. Jest czczona w klasztorze w Miasinach (Miazenach) blisko Meliteny w Armenii.

 

2 WRZEŚNIA

Św. męczennika Mamanta.

Św. Mamant urodził się ze znamienitych rodziców świętych Teodota i Rufiny w więzieniu, gdzie oni byli zamknięci za wyznawanie wiary w Chrystusa; tam też umarli. Sierotą zaopiekowała się pobożna bogata wdowa; dała mu bardzo dobre wychowanie. Od najmłodszych lat przejawiał wielką gorliwość w wierze tak, że szkolnych swoich kolegów zyskiwał dla Chrystusa. W 15-ym roku życia poddano go męczarniom za wiarę, aż w końcu pogański kapłan rozciął mu brzuch, od czego św. Mamant umarł w Cezarei Kapadockiej (275 r.). Na cześć jego święci Bazyli Wielki i Grzegorz Teolog wygłosili mowy pochwalne zachowane do dziś.

Św. Jana Postnika patriarchy Konstantynopola.

Św. Jan IV Postnik pochodził z Kapadocji; z zawodu był jubilerem, przyjętym przez patriarchę Jana III Scholastyka (565-577) do stanu duchownego ze względu na praktykę surowego życia ascetycznego (stąd Postnik) i wrażliwość na potrzeby bliźnich. Niechętnie przyjął święcenia biskupie i wybór na patriarchę Konstantynopola (582-595). Nieprzejednany wobec apostatów, skłaniał się jednak ku przyjmowaniu do Kościoła nawróconych monofizytów. Papież Pelagiusz II (579-590) i św. Grzegorz Wielki (590-604) zarzucali Janowi uzurpowanie sobie tytułu patriarchy ekumenicznego (przyznanego na Soborze Chalcedońskim biskupom Rzymu). Doceniali jednak jego zalety moralne i działalność charytatywną. Zmarł w skrajnym ubóstwie.

 

3 WRZEŚNIA

Św. męczennika Antyma biskupa Nikomedii.

Św. Antym był biskupem Nikomedii za cesarzy Dioklecjana i Maksymiana (284-305). Po zburzeniu kościoła w Nikomedii ukrywał się w górach; skazany przez Maksymiana został ścięty mieczem w 305 roku.

Św. Teoktysta – towarzysza Wielkiego Eutymiusza.

Św. Teoktyst żył początkowo w pieczarze jako towarzysz ascetycznych zmagań św. Eutymiusza Wielkiego, potem był przełożonym klasztoru założonego w pobliżu Jerozolimy przez św. Eutymiusza. Zmarł w 467 roku.

 

4 WRZEŚNIA

Św. męczennika Babilas biskupa Antiochii.

Św. Babilas był biskupem Antiochii w czasach cesarza Filipa Araba (244-249), który będąc jeszcze prefektem Pretorii, w czasie rozruchów zabił cesarza Gordiana. „Opowiadają, podaje w swej Historii Euzebiusz, że Filip, będąc chrześcijaninem, chciał w ostatnie dni przed Paschą (w 244 r.) uczestniczyć wraz z wiernymi w nabożeństwach; lecz św. Babilas nie pozwolił mu wejść do kościoła, zanim się wyspowiada i wejdzie w tłum pokutujących grzeszników; mówią, że cesarz z uległością posłuchał”. Św. Babilas wyznał wiarę w Chrystusa za Decjusza i umarł w więzieniu w 250 roku.

Św. proroka Mojżesza.

Św. Mojżesz urodził się w Egipcie. W wieku dojrzałym widział Boga w gorejącym krzaku jałowca, rozmawiał z Nim i otrzymał od Niego rozkaz wyprowadzenia narodu hebrajskiego z niewoli faraona. Po czterdziestodobowym poście widział Boga, na ile człowiek może Go zobaczyć, i otrzymał tablice przykazań napisane ręką samego Boga. Prowadził naród hebrajski przez czterdzieści lat; nie mógł jednak wejść do Ziemi Obiecanej, lecz z postanowienia Bożego oglądał ją tylko ze szczytu góry. Zmarł na górze.

 

5 WRZEŚNIA

Św. Proroka Zachariasza i św. Elżbiety, rodziców św. Jana Chrzciciela.

Św. Zachariasz, kapłan z oddziału Abiasza, miał żonę Elżbietę z pokolenia Aarona, która była niepłodna. Gdy pewnego razu pełnił funkcje kapłańskie, ukazał mu się anioł Gabriel i oznajmił, że Elżbieta urodzi syna, który będzie miał imię Jan. Jego zadaniem będzie przygotowanie ludzi na przyjście Chrystusa. Zachariasz nie uwierzył aniołowi i za karę utracił mowę, którą w cudowny sposób odzyskał w dzień nadania imienia swemu synowi; głośno krzyczał z radości i napełniony Duchem Świętym zaśpiewał pieśń zwaną „Kantykiem Zachariasza” (Łk 1,5-25 i 57-80). Gdy wojsko Heroda dokonywało w Betlejem rzezi Niemowląt, św. Elżbieta wraz ze swoim synem skryła się w pieczarze, by uniknąć prześladowania. Św. Zachariasz spełniał w tym czasie swój dyżur w świątyni i na pytanie, gdzie jest jego syn, odpowiedział, że nie wie, bo teraz pełni służbę w świątyni. Wówczas Herod kazał go zabić, co żołnierze wykonali, zadając śmierć Zachariaszowi między świątynią a ołtarzem (Mt 23,35). Św. Elżbieta umarła czterdzieści dni po śmierci swego męża, a św. Jan przebywał na pustyni do dnia ukazania się izraelskiemu narodowi.

Św. Teresy z Kalkuty

Matka Teresa z Kalkuty MC, właściwie Agnes Gonxha Bojaxhiu, urodzona 26 sierpnia 1910 w Skopje w Imperium Osmańskim – albańska zakonnica, założycielka zgromadzenia Misjonarek Miłości, laureatka Nagrody Templetona oraz Pokojowej Nagrody Nobla w roku 1979. Od 1948 prowadziła hospicja dla umierających, ubogich, chorych i sierot. Misjonarki Miłości systematycznie rozwijały się i w roku jej śmierci obsługiwały 610 misji w 123 krajach (hospicja, domy dla zakażonych HIV/AIDS, trądem i gruźlicą, jadłodajnie, programy wspierające dzieci i rodziny, domy dziecka i szkoły). Matka Teresa zmarła 5 września 1997 w Kalkucie w Indiach. Beatyfikowana 19 października 2003 na Placu Świętego Piotra przez papieża Jana Pawła II. Kanonizowana 4 września 2016 na Placu Świętego Piotra przez papieża Franciszka

 

6 WRZEŚNIA

Wspomnienie cudu Archanioła Michała w Kolosach (Chonach).

W tym dniu wspomina się o cudzie dokonanym w Kolosach (Chonach), przez św. Michała Archanioła. We Frygii (Azja Mniejsza, obecnie Turcja) w Kolosach, miejscowości zwanej Cherotopa, znajdowała się świątynia pod wezwaniem św. Michała, a obok niej płynęło cudowne źródło. Dużo ludzi, nie tylko chrześcijan, ale i pogan, przychodziło do źródła po uzdrowienie. I otrzymywali je. Skutkiem tego przyjmowali wiarę w Chrystusa, w czym pomagał stróż świątyni, pobożny Archip. Rozjuszeni poganie wpadli w szał i usiłowali okoliczny rwący potok skierować na świątynię, by ją porwał razem ze św. Archipem. Lecz ukazał się św. Michał i laską rozłupał skałę, którędy popłynął potok. Świątynia ocalała i pobożny stróż mieszkający w pobliżu został nietknięty. Miejsce to otrzymało nazwę grecką chonai, tzn. potoki.

Św. Eudoksjusza (Eudoxyusza) męczennika.

Św. Eudoksjusz żył około roku 280-312. Ormiański rycerz Eudoksjusz i jego żoną Wasylisą byli pobożnymi chrześcijanami i w tym duchu wychowywali swoje dzieci. Kiedy na rozkaz cesarza Dioklecjana wybuchły prześladowania chrześcijan, Eudoksjusz wraz z całą rodziną ukrył się. Po pewnym czasie jednak zosał uwięziony. Gdy Eudoksjusza zmuszano do złożenia ofiary bogom państwowym odpowiedział, że czci tylko jednego prawdziwego Boga chrześcijańskiego, dlatego nie może spełnić rozkazu cesarza. Za jego przykładem zrobiło to 1104 żołnierzy, którzy zadeklarowali, że są także chrześcijanami. Eudoksjusza torturowano i uwięziono a następnie skazano na śmierć.   Na miejscu egzekucji żarliwie modlić po czym ścięto go mieczem.

Św Archipa

W świątyni Archanioła Michała w  Kolosach (Chonach) przez 60 lat wypełniał posługę bogobojny człowiek imieniem Archip. Kazaniami o Chrystusie i przykładem dobrego życia wielu pogan przyprowadził do wiary w Chrystusa. Jednak poganie z zawiści do chrześcijan, a przede wszystkim do Archipa, który nigdy nie wychodził ze świątyni i był doskonałym przykładem służby dla Chrystusa, postanowili zniszczyć świątynię i razem zabić Archipa. Aby to zrobić, połączyli dwa nurty rzeki w jedno i nakierowali ich bieg wprost na znajdującą się poniżej świątynię Archanioła Michała. Święty Archip serdecznie zaczął modlić się do Archanioła Michała i zapobieżenie przed katastrofą zniszczenia świątyni. Za sprawą jego modlitwy niedaleko od świątyni pojawił się Archanioł Michał, który uderzeniem miecza uczynił w górze szeroką szczelinę i nakazał wejść wodom burzących się wód. W taki oto sposób świątynia nie została naruszona. Widząc to dziwne cudo, poganie w strachu uciekali, a święty Archip i zebrani w świątyni chrześcijanie wychwalali Boga i dziękowali świętemu Michałowi za okazaną pomoc. Miejsce to, gdzie wydarzył się cud, otrzymało nazwę Chone, co oznacza „otwarcie”, „szczelina”.

 

7 WRZEŚNIA

Św. Sozonta męczennika.

Św. Sozont był pasterzem, co nie przeszkadzało mu w modlitwie, poście i czytaniu Pisma świętego. Swoich młodych kolegów po fachu też zachęcał do mocnej wiary w Chrystusa. Pewnego razu w Pompejopolu w Cylicji (Azja Mniejsza) nocą wszedł do pogańskiej świątyni i odłamał ze złotego posągu bożka jedną rękę, rozdrobił na kawałki i rozdał biednym. Zawrzało w pogańskim środowisku. A św. Sozont zjawił się przed prefektem Maksymem i sam przyznał się, że to on odłamał rękę posągowi, by przekonać się, jaką siłę mają pogańscy bogowie. Za to poddano go surowym męczarniom, potem wrzucono do pieca, gdzie w strasznych cierpieniach zakończył życie ok. 304 roku.

 

8 WRZEŚNIA

ŚWIĘTO NARODZENIA NAJŚWIĘTSZEJ BOGURODZICY.

Poświęcenie w IV wieku w Jerozolimie świątyni św. Anny dało początek temu świętu. Według tradycji na tym miejscu stał dom świętych Joachima i Anny, w którym urodziła się Najświętsza Dziewica. Było ono potem przyjęte w Bizancjum, a w VII wieku w Rzymie. Wg starej tradycji zapisanej w apokryfie z II wieku (Narodzenie Maryi), a powtórzonej w protoewangelii Jakuba, bezdzietni Joachim i Anna, otrzymali widzenie anioła przynoszącego im wiadomość, że poczną córkę, która odegra wyjątkową rolę. Od narodzin dziewczynki starannie czuwali nad jej wychowaniem aż do czasu, gdy oddali ją do świątyni, gdzie miała żyć karmiona w cudowny sposób przez anioła. Święto jest pierwszym z dwunastu Wielkich świąt roku liturgicznego.

 

9 WRZEŚNIA

Św. Joachima i Anny.

Według zwyczaju w obrządku greckim nazajutrz po święcie Narodzenia Bogurodzicy obchodzi się wspomnienie świętych Joachima (hbr. Bóg wzmocni, podniesie) i Anny (wspomnienie 2 lipca), przodków Chrystusa, którzy odegrali bardzo ważną rolę w tajemnicy wczorajszej uroczystości. Wiadomości o św. Joachimie pochodzą z apokryfów; wg nich wywodził się z rodu Dawida i pokolenia Judy; istnieją rozbieżności co do miejsca jego urodzenia (Betlejem, Nazaret, Jerozolima); niekiedy uważany jest za kapłana; pragnąc uprosić Boga o potomstwo, udał się na pustynię, gdzie po 40-dniowym poście ukazał mu się anioł zapowiadający narodziny dziecka; zmarł wcześniej niż Anna, wkrótce po ofiarowaniu NMP w świątyni.

Św. Seweriana męczennika.

Św. Sewerian cierpiał w Sebaście w Armenii za tyrana Lycyniusza w 320 roku za to, że zachęcał 40 Męczenników (wspomnienie 9 marca), by nie zapierali się Chrystusa; po strasznych cierpieniach do nóg i szyi przywiązali mu kamienie i powiesili na ścianie. Tak oddał Bogu ducha.

 

10. WRZEŚNIA

Św. męczennic Minodory, Mitrodory i Nimfodory.

Święte Menodora, Metrodora i Nimfodora, rodzone siostry, pochodziły z Bitynii (Azja Mniejsza), „kraju, w którym kościoły są najliczniejsze”: zarówno w głębi Kapadocji, jak w górach Pontu Krzyż został mocno zatknięty. I one, gorliwe chrześcijanki, chciały zachować czystość, opuściły świat i znalazły sobie ustronne miejsce na pustyni, gdzie w poście i modlitwie służyły Chrystusowi. Wieść o ich świętym życiu rozeszła się po całej Bitynii. Ówczesny prefekt tej prowincji, Fronton, kazał je przyprowadzić do siebie. Obiecując nagrody, próbował nakłonić święte siostry, by wyrzekły się Jezusa. Nie udało mu się to. Wpadł w złość i co kilka dni jedną z nich, zadając straszliwe męki, przyprawiał o śmierć. Miało to miejsce w Nikomedii za cesarza Maksymiana Galeriusza (303-311).

 

11 WRZEŚNIA

Św. Teodory Aleksandryjskiej.

Św. Teodora żyła za cesarza Zenona (474-491) i wyszła za mąż za pobożnego i pochodzącego z wyśmienitego rodu chłopca o imieniu Pafnucy. Przydarzyło jej się zgrzeszyć z innym mężczyzną. Szybko się opamiętała, potajemnie przywdziała męskie ubranie i pod imieniem Teodora udała się do męskiego klasztoru w Egipcie, by w ascetycznych zmaganiach obmyć swój grzech. Tu odznaczała się surowością życia, dziełami pokuty i pokorą. Zmarła w 490 roku. Dopiero po jej śmierci zakonnicy dowiedzieli się, kto to był zakonnik Teodor.

 

12 WRZEŚNIA

Św. męczennika Autonomia, biskupa Italii.

Św. Autonom, Italijczyk, przed prześladowaniem Dioklecjana (284-305) uciekł do Bitynii. Tam skutecznie przepowiadał Chrystusa, dzięki niemu wielu pogan przyjęło chrześcijaństwo, inni rozjuszeni jego działalnością zabili go podczas odprawiania Mszy świętej; tak stał się ofiarą dla Chrystusa.

 

13 WRZEŚNIA

Wspomnienie poświęcenia bazyliki Anastasis w Jerozolimie.

Św. Konstantyn Wielki (306-337; wspomnienie 21 maja) wybudował na Golgocie wspaniałą świątynię Zmartwychwstania Pańskiego. W 335 roku 13 września została ona uroczyście poświęcona i ustanowiono, by corocznie to poświęcenie w tym dniu wspominać.

Św. męczennika Korneliusza Setnika.

Św. Korneliusz był setnikiem kohorty zwanej italską, którego anioł Pański powiadomił, żeby szedł i znalazł Piotra w mieście Joppie. Piotr miał o tym wizję, po której przekonał się, że „Bóg naprawdę nie ma względu na osoby. Ale w każdym narodzie miły jest Mu ten, kto się Go boi i postępuje sprawiedliwie” (Dz 10,34). Duch Święty zstąpił na Korneliusza i Piotr nie ośmielił się odmówić mu chrztu. Jest to pierwszy chrzest udzielony nie-Żydowi (Dz 10,1-11,18).

 

14 WRZEŚNIA

ŚWIĘTO PODWYŻSZENIA KRZYŻA PAŃSKIEGO.

Pochodzenie święta wiąże się z triumfem chrześcijaństwa za panowania Konstantyna Wielkiego (306-337; wspomnienie 21 maja), który wzniósł na miejscu Golgoty i Grobu Pańskiego świątynię Zmartwychwstania. Miejsce to, już od pierwszych dni istnienia Cerkwi, przyciągało pielgrzymów, jednakże na początku II w. cesarz Adrian (117-138), wrogo nastawiony zarówno do judaizmu jak i chrześcijaństwa, postanowił zniszczyć wszelkie ślady obu niewygodnych mu religii. Całkowicie przebudował Jerozolimę, nadał jej nazwę Aelia Capitolina, miało to być centrum administracyjne i religijne pogaństwa, zrównał z ziemią wzgórze Golgoty, zasypał grotę Grobu świętego i zbudował tam świątynię Wenery. Gdy cesarz Konstantyn przyjął chrześcijaństwo, rozkazał zburzyć świątynię pogańską i rozpoczął prace wykopaliskowe w tym świętym miejscu. "Zdejmowano warstwę po warstwie - pisze Euzebiusz, biskup Cezarei, żyjący współcześnie z Konstantynem - nagle, wbrew wszelkim oczekiwaniom, wyłoniło się skalne wgłębienie, a następnie - najdroższa i najświętsza pamiątka zbawczego Zmartwychwstania". To była grota Grobu Pańskiego. Cesarz wyposażył jerozolimskiego biskupa Makarego w odpowiednie środki w celu wzniesienia nad grotą świątyni. Po jakimś czasie Palestynę odwiedziła matka cesarza Konstantyna, św. Helena. U Euzebiusza nie ma wzmianki na temat tego, że właśnie jej udało się odnaleść prawdziwy Krzyż Chrystusowy. Jednakże już w drugiej połowie IV w. relikwia ta była otaczana czcią w Jerozolimie. Św. Cyryl zaświadcza, że kawałki świętego Krzyża rozesłane zostały po całym cesarstwie. Wedle św. Jana Złotoustego (wspomnienie 13 listopada), oznaką tego, że odnaleziony krzyż był właśnie Krzyżem Pańskim, była tabliczka z napisem, przytwierdzona do niego. W początkach V w. Tyrannius Rufin ściśle już wiąże znalezisko z imieniem św. Heleny, a historyk Kościoła Sozomen ok. 440 r. zapisał opowieść o tym, jak cesarzowa szukała Krzyża i jak odnalazła go, zaryty głęboko w ziemi w pobliżu Golgoty. By przekonać się o jego autentyczności, na świętej relikwii położono nieboszczyka, a ten ożył. Po cudzie tym, patriarcha "wywyższył" Krzyż ponad modlącą się rzeszę. Brak świadectwa na ten temat u Euzebiusza, dało asumpt historykom do tego, by uważać relację Sozomena za legendę. Jednakże w tym, że Krzyż był rzeczywiście odnaleziony, nie ma niczego nieprawdopodobnego. Wedle zwyczaju żydowskiego, narzędzia kaźni wkładano do zbiorowej mogiły wraz z ciałami ukrzyżowanych. Dlatego Krzyż Chrystusowy mógł zostać złożony w grobie razem z ciałami dwóch łotrów. Jakkolwiek by było, kult Krzyża ma ogromne, ogólnochrześcijańskie znaczenie. Na cześć tej relikwii zostało właśnie ustanowione święto Podwyższenia. W przededniu tego święta, podczas całonocnego czuwania kapłan wynosi Krzyż na środek świątyni. W cerkwiach katedralnych istnieje zwyczaj "wywyższania" Krzyża na wszystkie cztery strony świata, przy równoczesnym śpiewie Hospody, pomiłuj.

 

15 WRZEŚNIA

Św. wielkiego męczennika Mikity (Nicetasa).

Święty wielki męczennik Nicetas był Gotem. Urodził się i mieszkał na brzegach Dunaju. Zginął za Chrystusa w 372 roku. Wtedy już chrześcijańska wiara była szeroko rozpowszechniona w stronach Gotów. Święty Nicetas uwierzył w Chrystusa i przyjął Chrzest od gockiego biskupa Teofila, uczestnika I Powszechnego Soboru. Rozszerzaniu się wiary chrześcijańskiej byli przeciwni poganie – goci, w rezultacie czego miała miejsce wojna domowa. Po zwycięstwie Frytygerna, który był generałem wojsk chrześcijańskich wiara Chrystusowa szybko zaczęła przenikać do Gotów. Biskup Ulfił, następca biskupa Teofilu, wydał pierwszą gocką książkę do nauki religii i przetłumaczył wiele ksiąg na język gocki. W rozpowszechnianiu chrześcijaństwa brał również udział i święty Nicetas. Swoim przykładem i uduchowionym słowem przyprowadził on do Chrystusa wielu pogan. Jednak Atanarich (przegrany w walce z chrześcijanami) ponownie odbudował swoje przegrane wojsko, wrócił w swoje strony i zaczął ponownie prześladować chrześcijan. Pozostając poganinem, kontynuował nienawiść do chrześcijan i prześladował ich. Święty Nicetas, poddany wielokrotnym mękom, był wrzucony do ognia, gdzie zmarł w 372 roku. Przyjaciel świętego Nicetasa, chrześcijanin Marian, nocą odzyskał ciało męczennika i pogrzebał w Cylicji. W ostateczności relikwie zostały przeniesione do Konstantynopola. Część świętych relikwii wielkiego męczennika Nicetasa został później przeniesiona do monasteru Wysokie Deczany, w Serbii.

 

16 WRZEŚNIA

Św. męczennicy Eufemii.

Św. Eufemia żyła na przełomie III/IV wieku w Chalcedonie, została skazana na śmierć 16 września 303 roku podczas prześladowań chrześcijan za cesarza Dioklecjana (284-305). Kult jej rozpowszechnił się szybko w obu częściach cesarstwa, w końcu IV wieku zbudowano na jej grobie w Chalcedonie bazylikę, przyciągającą wielu pielgrzymów i odwiedzaną przez dwór cesarski. 11 lipca wspomina się ją też na pamiątkę cudu, który miał miejsce podczas Soboru Powszechnego w Chalcedonie w 451 roku.

 

17 WRZEŚNIA

Św. męczennic Wiary, Nadziei i Miłości i ich maki Zofii.

Święte męczennice Wiara, Nadzieja i Miłość urodziły się we Włoszech. Matka ich, święta Zofia, była bogobojną wdową chrześcijanką. Święta Zofia i jej córki nie ukrywały swojej wiary w Chrystusa i otwarcie wyznawały ją przed wszystkimi. Namiestnik Antioch doniósł o tym cesarzowi Hadrianowi (117 – 138), i tamten nakazał przyprowadzić je do Rzymu. Wiedząc, dlaczego są prowadzone do cesarza, święte dziewice gorąco modliły się do Pana Jezusa Chrystusa, prosząc aby On posłał im moc nie bać się oczekujących ich męk i śmierci. Kiedy święte dziewice z matką stanęły przed obliczem cesarza, wszyscy dziwili się ich opanowaniu i spokojowi: okazało się, że zostały przyprowadzone na pogańskie święto, a nie na męki. Przywołując w kolejności siostry, Hadrian nakłaniał je, aby złożyły ofiarę bogini Artemidzie. Młode dziewice (Wiara miała 12 lat, Nadzieja – 10 i Miłość – 9 lat) były jednak nieukłonne. Wtedy cesarz nakazał okrutnie je męczyć: święte dziewice opalano na żelaznym łóżku, wrzucali do rozpalonego pieca i kotła z kipiącą smołą. Młodszą siostrę, Miłość, przywiązano do koła i bito pałkami, dopóty ciało jej nie stało się jedną, ogromną, krwistą raną. Znosząc okrutne męki, święte dziewice wychwalały swojego Niebieskiego Męża i pozostawały wierne w wierze. Świętą Zofię poddano innej, okrutnej męce: matka była zmuszana patrzeć na cierpienia swoich córek. Jednak pokazała ona wszystkich swoje męstwo i umacniała córki, aby znosiły męki w imię Chrystusa. Wszystkie trzy dziewice z radością witały się z męczeńskim końcem. Na koniec ścięto im głowy. Żeby zadać głębsze duchowe rany dla świętej Zofii, cesarz nakazał wziąć ciała córek. Zofia pozostałości ciał zebrała do naczynia i odwiozła je z częścią za miasto, gdzie je pogrzebała. Przez trzy dni święta Zofia nie odchodziła, siedząc u mogiły córek i, na koniec oddała tam swoją duszę Panu. Wierzący chrześcijanie pogrzebali ciało jej na tym samym miejscu. Relikwie świętych męczennic od 777 roku spoczywają w Elzas, w cerkwi Eszo.

 

18 WRZEŚNIA

Św. Eumeniusza Cudotwórcy biskupa Gortyjskiego.

Św. Eumeniusz żył w II lub w III wieku. Od młodych lat odznaczał się życiem ascetycznym, modlitwą, dziełami miłosierdzia wobec biednych; z uwagi na te przymioty jego duszy został biskupem Gortyny na Krecie; walczył o czystość wiary przeciw herezji monoteletów. Za sprzeciwianie się herezjom kapłan został zesłany do Fiwaidy, gdzie też i zmarł jako męczennik . Jego ciało zostało przeniesione i pogrzebane w Gortunii.

 

19 WRZEŚNIA

Św. męczenników Trofima, Sabacjusza i Dorymedonta.

Święci męczennicy Trofym, Sabacjusz i Doryment zginęli za Chrystusa za rządów cesarza Probusa (276 – 282). Pewnego razu w mieście Antiochia odprawiane było pogańskie święto: składano ofiary, przelewało się wino, czyniło się niepoczciwość. Kiedy do miasta przybyli chrześcijanie Trofym i Sabacjusz, z żalem patrząc na to bezbożne święto, modlili się do Pana, aby nastawił błądzących na prawdziwą drogę zbawienia. Wtedy pojmano Trofyma i Sabacjusza i zaprowadzono przed zarządcę. Na sądzie święci mężnie wyznali swoją wiarę i kiedy zmuszano ich do wyrzeczenia się wiary w Chrystusa ze stanowczością odmawiali. Podczas okrutnych męk święty Sabacjusz zakończył życie, a świętego Trofyma odesłano na jeszcze bardziej okrutne męki do miasta Synnad, do zarządcy Frycji Dionizego, znanemu, okrutnemu katowi. Ubrany w żelazne buty z ostrymi gwoźdźmi, święty Trofym przez trzy dni szedł piechotą, gnany przez konną straż. Wszystkie możliwe kary wykorzystał zły oprawca Dionizy, aby skruszyć mężnego chrześcijanina – święty Trofym jedynie powtarzał słowa Pisma: „Wiele nieszczęść [spada na] sprawiedliwego; lecz ze wszystkich Pan go wybawia. ” (Ps.33, 20). Męczennika wrzucili do celi, gdzie odwiedzał go potajemny chrześcijanin – senator Dorymedont. On służył dla świętego Trofyma, omywał i obwiązywał jego rany. Kiedy o tym dowiedzieli się oprawcy, świętego Dorymedonta zaczęto zmuszać, by wyrzekł się chrześcijaństwa, a potem razem ze świętym Trofymem rzucono na pożarcie dla dzikich zwierząt. Męczenników jednak zwierzęta nie tknęły. Wtedy ścięto ich mieczami.

20 WRZEŚNIA

św. męczenników i wyznawców wielkiego księcia Michała i Teodora, czernichowskich cudotwórców.

Książę Michał był w 1246 roku był przywołany przez tatarską Ordę – na potwierdzenie przez chana jego praw do zarządzania księstwem. Jednak Tatarzy okłamali go i tak naprawdę chcieli zabić jego, albowiem bardzo go się bali, traktując go jak jednego z mocniejszych i wpływowych przywódców. Do ordy pojechali książe Michał i jego wierny towarzysz bojar Teodor. Poprosili o błogosławieństwo u czernihowskiego biskupa Jana. W Ordzie pogańscy kapłani zmuszali księcia, aby złożył ofiarę i pokłonił się słońcu i ogniu. Wyznawcy Chrystusowi odmówili tatarom. Zostali za to poddani pod okrutne męki, a potem zabici. Teraz ich święte ciała znajdują się w Archanielskim soborze Moskiewskiego Kremla.

Św. męczennika Eustachego Placydy.

Święty wielki męczennik Eustachy, do Chrztu nosił imię Placyd. Był generałem w wojsku przy cesarzach Tycie (79 – 81) i Torjanie (98 – 117). Jeszcze nie znając Chrystusa, Placyd czynił uczynki miłosierdzia, pomagał wszystkim biednym i cierpiącym. Pan nie pozostawił dobrze czyniącego poganina w ciemnościach bezbożności. Pewnego razu podczas polowania Placyd pognał na koniu za jeleniem, który zatrzymał się, wskoczył na wysoką górkę, i Placyd nagle zobaczył między jego rogami jaśniejący Krzyż, a na nim – ukrzyżowanego Syna Bożego. Porażony Placyd usłyszał głos: „Dlaczego Mnie prześladujesz, Placydzie?” „Kim jesteś Ty, Który rozmawiasz ze mną?”– w strachu zapytał Placyd. I usłyszał głos w odpowiedzi: „Ja – Jezus Chrystus, Bóg, który stał się człowiekiem dla zbawienia ludzi i cierpiał z własnej woli i przyjął Krzyżową śmierć. Ty Mnie, nie znając, czcisz, albowiem twoje dobre uczynki i niezliczone miłosierdzie doszły do Mnie. Objawiłem się tutaj, aby nawrócić i połączyć cię do wiernych sług Moich. Albowiem nie chcę, aby człowiek, który czyni sprawiedliwe uczynki, zginął w sieciach wroga”. Placyd wzniósł głos: „Panie, ja wierzę, że Ty jesteś – Bogiem Nieba i ziemi, Stworzycielem całego stworzenia. Modlę się do Ciebie, Panie, naucz mnie, co mam czynić”. I ponownie usłyszał Boski głos: „Idź do chrześcijańskiego kapłana, przyjmij od niego Chrzest, i on nastawi cię na drogę zbawienia”. Z radością Placyd wrócił do domu, wszystko opowiedział żonie; a ta powiedział mu o swoim tajemniczym śnie, w którym Ktoś powiedział jej: „Ty, twój mąż i twoi synowie jutro przyjdziecie do Mnie i poznacie Mnie – Jezusa Chrystusa, Prawdziwego Boga, który zsyła zbawienie kochającym Mnie”. Małżonkowie uczynili tak, jak im nakazano. Zwrócili się oni do chrześcijańskiego prezbitera, który ochrzcił całą ich rodzinę i udzielił im Świętej Eucharystii. Na następny dzień święty Eustachy wybrał się ponownie na miejsce, gdzie został nawrócony i gorąco w modlitwie podziękował Panu, Który przywołał go na drogę zbawienia. I ponownie święty Eustachy miał objawienie Sam Bóg uprzedził jego o oczekujących go cierpieniach: „Eustachiuszu, godne jest tobie, aby w uczynkach pokazać twoją wiarę. Tobie, jak Hiobowi, należy przecierpień wiele nieszczęść, aby, będąc kuszonym, podobnie jak złoto w ogniu, objawić się godnym Mnie i przyjąć wieniec z rąk Moich”. Święty Eustachy z pokorą odpowiadał: „Niech będzie wola Twoja, Panie, wszystko jestem gotów przyjąć z rąk Twoich z dziękczynieniem, nie tylko Twoja wszechmocna pomoc będzie ze mną.” Szybko na Eustachego posypały się nieszczęścia: zmarli jego słudzy i zdechła cała zwierzyna, która posiadał. Zasmucony, ale mocny duchem święty Eustachy wraz z rodziną potajemnie opuścił dom, aby żyć jako nieznany, w pokorze i biedzie. Łodzią popłynął w stronę Egiptu. Podczas podróży łodzią nowe nieszczęście spadło na świętego. Gospodarz łodzi, skuszony pięknością żony Eustachego, bez skrupułów wysadził Eustachego i dzieci na brzegu, a żonę zostawił w łodzi. W wielkim cierpieniu kontynuował drogę Eustachy, a tu nowe nieszczęście dotknęło go. Przechodząc szalejącą rzekę, przenosił po kolei dwóch swoich synów, jednak kiedy przenosił jednego z nich – drugiego chwycił lew i uciekł na pustynię, a kiedy wracał po drugiego – tego też zabrał wilk i pobiegł do lasu. Stracił wszystko, gorzko rozpaczał święty Eustachy. Wiedział jednak, że tak dzieję się za sprawą Boga, aby pokusić cierpieniami jego wiarę i sprawdzić oddane się woli Boga. W modlitwie przelewał łzy święty Eustachy, idąc dalej, z pokorą będąc przygotowanym na inne nieszczęścia. Będąc w miejscowości Wadis zaczął tam pracować i przez piętnaście lat trudził się w ciężkiej pracy. Nie wiedział wtedy święty Eustachym że po miłości Bożej, pastuchowie i gospodarze uratowali jego synów, i oni mieszkali razem z nim; nie wiedział też on i tego, że zły sternik łodzi został przez Boga szybko ukarany – zmarł w strasznej chorobie, a żona świętego Eustachego, zostawszy czystą, żyła w spokoju, trudząc się. W tamten czas cesarz Trojan prowadził dla Rzymu ciężką wojnę. Wspomniał cesarz o dobrym generale Placydzie i wyprawił żołnierzy Antiocha i Akacjusza, przyjaciół Placyda, aby odszukali go. Żołnierze przejechali wiele miast i wsi, doszli do miejsca, gdzie mieszkał święty Eustachy. Żołnierze spotkali się z Eustachym na polu, gdzie zajmował się zbieraniem kłosów, jednak nie poznali Eustachego i zaczęli mówić mu kogo szukają, prosząc jego o pomoc i obiecując dużą nagrodę. Jednak święty Eustachy, od razu poznał swoich przyjaciół, nie objawił im jednak swojego prawdziwego imienia. Zaprowadził żołnierzy do domu swojego gospodarza i nakarmił ich. Kiedy żołnierze przyglądali się jemu, zauważyli, że jest on bardzo podobny do ich generała, a kiedy zobaczyli na jego szyi szramę – ślad od głębokiej wojennej rany, zrozumieli, że przed nimi stoi – ich przyjaciel. Zaczęli go obejmować ze łzami i powiedzieli mu dlaczego go szukają. Święty Eustachy wrócił do Rzymu i ponownie został generałem w wojsku. Do wojska zaciągnął wielu mężczyzn, nie wiedział on, że dwóch młodych żołnierzy – przyjaciół, którym często dawał rady i rozkazy i których bardzo pokochał za łaskawość i śmiałość, byli jego synami, oni też nie wiedzieli, że służą pod przewodnictwem ojca i przyjaciel przyjacielowi jest rodzonym bratem. Pewnego razu kiedy wracali z bitwy wojsko świętego Eustachego zatrzymało się w pewnym mieście. Żołnierze – bracia rozmawiali ze sobą w namiocie. Starszy opowiadał o swoim losie: jak stracił matkę i nieszczęśliwego brata, w jak straszny sposób został zabrany od ojca. Wtedy młodszy brat zrozumiał, że przed nim znajduje się jego brat i opowiedział mu o sobie. Rozmowę żołnierzy słyszała kobieta, przy domie której stał namiot, – to była ich matka. Zrozumiała, że są to jej synowie. Nie objawiła się jednak dla nich, ale bardzo pragnąc nie odłączać się od nich przyszła do generała – świętego Eustachego i zaczęła prosić o pozwolenie iść razem z ich wojskiem. Jednak szybko poznała ona swojego męża i we łzach opowiedziała mu o sobie i o dwóch żołnierzach, którzy, jak się okazało, są ich synami. Tak, na wzgląd na wielkie miłosierdzie Pana, spotkała się cała rodzina. Wojna zakończyła się sukcesem. Z cześcią i chwałą powrócił święty Eustachy do Rzymu. Następcą zmarłego cesarza Trojana został Adrian (117 – 138), który zapragnął świętować zwycięstwo, składając ofiary bożkom. W pogańskiej świątyni nie pojawił się jednak Eustachy. Z rozkazu cesarza szybko go odszukno. „Dlaczego ty nie chcesz oddać ofiary bożkom? – zapytał cesarz. – Tobie przede wszystkim trzeba by złożyć ofiarę i podziękować im. Oni nie tylko chronili ciebie na wojnie ale i dali ci zwycięstwo, pomogli też odnaleźć żonę i dzieci”. Święty Eustachy odpowiedział: „Jestem chrześcijaninem i znam Jedynego Boga mojego Jezusa Chrystusa, Jego czczę i Jemu dziękuję, i Jemu oddaję pokłon. On mi wszystko darował: zdrowie, zwycięstwo, zwrócił rodzinę i podał mi Swoją pomoc w wojnie”.  W gniewie cesarz pozbawił świętego stanowiska i postawił go z rodziną przed sąd. Jednak mężni wyznawcy nie dali się skłonić do wyrzeczenia od Chrystusa. Cała rodzina świętego Eustachego została osądzona na zjedzenie przez dzikie zwierzęta. Zwierzęta jednak nie dotknęły świętych męczenników. Wtedy zły cesarz w gniewie nakazał rzucić wszystkich żywymi do rozpalonego miedzianego byka, w którym przyjęli męczeńską śmierć święci Eustachy, jego żona Teopista i ich synowie Agapiusz i Teopist. Kiedy za trzy dni otwarto ogniową mogiłę, ciała świętych męczenników były całe – ani jeden włos na głowie nie został spalony, a ich twarze jaśniały pięknością. Wielu ludzi widzących ten cud uwierzyło w Chrystusa. Chrześcijanie z cześcią pogrzebali ciała świętych.

 

 

21 WRZEŚNIA

Św. apostoła Kodrata.

Święty apostoł Kondrat, jeden z siedemdziesięciu, głosił Słowo Boże w Atenach i w Magnezji i był też biskupem Aten. Wielu pogan nawrócił na prawdziwą wiarę w Chrystusa Zbawiciela. Jego kazania spowodowały nienawiść ze strony zakorzenionych pogan. Pewnego razu rozjuszeni poganie napadli na apostoła i chcieli pobić go kamieniami. Chroniony przez Boga, apostoł Kondrat pozostał żywy, został wrzucony do celi, gdzie zmarł z głodu. Jego święte ciało zostało pogrzebane w Magnezji. Apostoł Kondrat napisał w 126 roku apologię w obronie chrześcijaństwa. Zaniesiona apologia do cesarza Hadriana (117 – 138) tak bardzo wpłynęła na prześladowcę chrześcijan, że on wydał rozkaz nie osądzać nikogo bez dowodów. Ta apologia znana była w IV wieku historykowi Euzebiuszowi. Dzisiaj znana jest już tylko część apologii, opisana Euzebiuszem: „Uczynki Zbawiciela naszego zawsze były oczywiste, dlatego że były prawdziwe. Uleczania Nim i zmartwychwstanie z martwych były widzialne nie tylko wtedy, kiedy uleczali się i zmartwychwstali ludzie, lecz zawsze. One żyły nie tylko za czasów przebywania Zbawiciela na ziemi, lecz bardzo długo pozostawały żywe i po Jego odejściu; niektóre z nich dożyły i naszych czasów”.

 

22 WRZEŚNIA

Św. męczennika biskupa Fokasa.

Św. Fokas, syn budowniczego statków Pamfila i Marii, niewiasty z miasta Synopy w Poncie (Azja Mniejsza), został wyświęcony na biskupa Synopy; za cesarza Trajana (98-117) mężnie wyznawał Chrystusa i po różnych mękach został wrzucony do gorącej kąpieli, gdzie oddał Bogu ducha w 117 roku.

Św. proroka Jonasza.

Św. prorok Jonasz, piąty z 12 proroków mniejszych, żył w IX wieku przed Chr. Bóg posłał go głosić pokutę mieszkańcom Niniwy przed grożącą im karą bożą; nie mogąc się pogodzić z myślą, że miłosierny Bóg mógłby przebaczyć pokutującemu pogańskiemu narodowi, wrogowi jego ojczyzny, wsiadł na okręt i postanowił uciec na krańce świata, żeby nie spełnić powierzonej mu misji; w czasie niespodziewanie powstałej burzy został przez marynarzy dla przebłagania zagniewanych bóstw rzucony do morza; połknięty przez wieloryba, po trzech dniach i trzech nocach pobytu w jego wnętrzu został wyrzucony na brzeg morski i znowu otrzymał od Boga polecenie głosić pokutę w Niniwie. Misję spełnił, po czym, siedząc w cieniu krzewu, oczekiwał mającej nadejść kary bożej; mieszkańcy Niniwy jednak posłuchali jego nauk, żałowali za grzechy i Bóg im przebaczył; Jonasz rozżalił się na Boga i prosił o śmierć dla siebie. Trzydniowy pobyt Jonasza we wnętrzu ryby jest figurą trzydniowego przebywania Jezusa w grobie.

Św. kapłana Jonasza.

Św. Jonasz, kapłan, prowadził życie ascetyczne w IX wieku w klasztorze św. Saby Uświęconego w Palestynie. Posiadał dar uzdrawiania.

 

23 WRZEŚNIA

Poczęcia św. Jana Chrzciciela.

To święto jest naznaczone nie tylko w kalendarzu Kościoła Greckiego, ale i we wszystkich starych martyrologiach łacińskich. Nie chce się przez nie zaznaczyć, że poczęcie św. Jana jest święte samo w sobie i zasługuje na cześć z tego tytułu, co i Niepokalane Poczęcie Najświętszej Dziewicy; lecz czci się tajemnice dokonujące się w tym dniu, kiedy to święte narodzenie Jana i jego rola jako Poprzednika, która mu została powierzona, były przez anioła oznajmione jego ojcu Zachariaszowi… Kościół łaciński zniósł to święto na początku XV wieku, wydaje się, by nie dawać wiernym okazji do wierzenia, że poczęcie św. Jana było wyjęte spod grzechu pierworodnego, co jest przywilejem tylko Matki Najświętszej. Zwiastując poczęcie Jana, anioł powiedział Zachariaszowi, że „wielu z jego narodzenia cieszyć się będzie” (Łk 1,14). Poczęcie Poprzednika jest jutrzenką zbawienia, ponieważ św. Jan położył kres nocy oczekiwania na Mesjasza, w której była pogrążona ludzkość. On jest tym par excellence przednim pocztem, Eliaszem powracającym na ziemię, by zwiastować bliskie przyjście Gwiazdy, która rozprasza ciemności śmierci i grzechu. Przez to on przygotowuje nasze serce na przyjęcie prawdziwego Światła, Jezusa Chrystusa.

 

24 WRZEŚNIA

Św. równej apostołom męczennicy Tekli.

Św. Tekla pochodziła ze znamienitej i bogatej pogańskiej rodziny w Ikonium (Azja Mniejsza). Była zaręczona z młodzieńcem z wyższej sfery. W wieku lat osiemnastu św. Paweł nawrócił ją na chrześcijaństwo, a św. Piotr utwierdził w wierze. Całym sercem oddała się nowej wierze. Wyrzekła się małżeństwa, za co wiele ucierpiała od swoich rodziców, złożyła ślub czystości, św. Pawłowi towarzyszyła w podróżach, nawróciła wielu pogan do Chrystusa, poniosła męczeństwo w Seleucji Izauryjskiej. Ślady jej kultu sięgają na Wschodzie i Zachodzie IV wieku.

 

25 WRZEŚNIA

Św. Eufrozyny Aleksandryjskiej.

Św. Eufrozyna urodzona ok. 430 roku w Aleksandrii, uciekła w wieku 18 lat do pobliskiego klasztoru, ponieważ ojciec chciał ją wydać za mąż; w porozumieniu z przełożonym, przywdziawszy szaty mnicha, przyjęła imię brata Smaragda i żyła w odosobnieniu według reguły mnichów; z jej kierownictwa korzystali odwiedzający klasztor chrześcijanie. Prowadziła bardzo surowy tryb życia ascetycznego i zmarła przeżywszy 38 lat w klasztorze.

 

 26 WRZEŚNIA

Śmierć św. Jana Apostoła.

Jan, syn Zebedeusza, jak jego brat Jakub, pracował z Piotrem i jego bratem Andrzejem. Byli oni rybkami na jeziorze Genezaret. Jan i Andrzej byli też uczniami św. Jana Chrzciciela. To im on wskazał Pana. „Zwracając swój wzrok na przechodzącego Jezusa, powiedział: Oto Baranek Boży.” Jan wraz z Jakubem, Piotrem i Andrzejem był jednym z czterech pierwszych uczniów, których Pan powołał do Swojego orszaku, później jednym z trzech świadków Przemienienia. Jego brat i on prosili pewnego dnia Jezusa, żeby im dał miejsce po Swojej prawej i lewej stronie, gdy zasiądzie w chwale. Jezus w odpowiedzi obiecał im dać do picia kielich, który On Sam będzie pił, tzn. wziąć ich za wspólników przez cierpienia w samym dziele Odkupienia. Jemu i Piotrowi Jezus polecił przygotować w sali na górze Paschę do spożycia. On spoczywał na piersi Swego Nauczyciela w czasie Ostatniej Wieczerzy i był jedynym apostołem, który asystował pod Krzyżem w czasie kaźni krzyżowej. Jemu umierający Jezus powierzył ukochaną Swą Matkę, u niego od tego dnia przebywała Maryja. W dniu Zmartwychwstania on pierwszy wraz z Piotrem odpowiedział na apel Marii Magdaleny, która im zakomunikowała o zniknięciu Ciała Pana. Jest możliwe, że po Wniebowstąpieniu pozostał w Jerozolimie aż do śmierci Dziewicy. Potem udał się do Azji Mniejszej i osiadł w Efezie. W czasie prześladowania za Domicjana ( 81- 96) był poprowadzony do Rzymu, gdzie wrzucono go do kotła z wrzącym olejem, skąd wyszedł zdrowy i cały. Zesłano go na wyspę Patmos, gdzie otrzymał objawienie Apokalipsy. Po śmierci Domicjana powrócił do Efezu i tu w bardzo podeszłym wieku zmarł, tu też go pochowano.

Tradycja bizantyjska nazywa go „teologiem”, tzn. nauczycielem wiary. Jako autor ostatniej ewangelii, trzech listów kanonicznych, Objawienia Apokalipsy, jest niezrównanym piewcą bóstwa Słowa, Które stało się ciałem. Te niezwykłe akcenty dały powód tradycji ikonograficznej przedstawiać go w symbolu orła z wizji Ezechiela (1,10). Chociaż słowo greckie metástasis (przestawienie ’z miejsca na miejsce’) w nazwie dzisiejszego święta przez wielu autorów jest rozumiane wprost o śmierci św. Jana, tym niemniej dawni autorzy rozumieli pod nim rzeczywiste wniebowzięcie duszy i ciała; wielu istotnie wierzyło, że św. Jan w stanie śmierci łagodnej jak sen został wskrzeszony i wzięty do nieba tak, jak uczy Kościół o Najświętszej Bogurodzicy.

 

27 WRZEŚNIA

Św. męczennika Kalistrata.

Św. Kalistrat żołnierz, za wyznawanie Chrystusa, po wielu i długich zadanych mu cierpieniach, został w worku wrzucony do morza. Lecz worek się porwał, on został ocalony, a widzący to koledzy w liczbie 49, między nimi chłopiec Gimnazjusz (gr. Gymnasios: wyszkolony, wyćwiczony), żołnierze, uwierzyli w Chrystusa i razem zostali ścięci mieczem na początku IV wieku za cesarza Dioklecjana (284-305). Widzimy więc, że śmierć wielu męczenników zjednuje widzów dla sprawy, której tak wiernie służą. Często poganie wstrząśnięci byli widokiem tortur znoszonych przez chrześcijan z radością i że nieraz ludzie przyglądający się tym widowiskom byli głęboko poruszeni; na dnie ich duszy, ogłupiałej żądzą krwi, widok męczenników budził wspomnienie sprawiedliwości i stanowił zachętę do naśladowania zapomnianych cnót. Wielu na gorąco wyznawało Chrystusa i od razu ginęło w płomieniach, w zębach dzikich zwierząt czy od cięcia mieczem.

św. Nila z Rossano (Grottaferrata)

Św. Nil z Rossano, eremita zwany też Nilem Młodszym, imię chrzcielne Mikołaj ur. 910. Pochodził z miejscowości Rossano w Kalabrii. Jego rodzice byli Grekami. Ożenił się, jednak żona zmarła mu wcześnie po tym wydarzeniu mając około trzydziestu lat zaczął służyć Bogu przy katedrze w Rossano. Był to obszar Włoch znajdującym się pod panowaniem cesarzy wschodnich, dlatego święty należał do obrządku bizantyjskiego i wkrótce wstąpił do klasztoru bazylianów – mnichów tradycji, bizantyjskiej według reguły św. Bazylego Wielkiego – w San Nazario koło Salerno. Przyjął imię Nil na cześć św. Nila Synaity. Po kilku latach we wspólnocie zakonnej został pustelnikiem w grocie pw. św. Michała. Czas wypełniała mu praca ręczna, modlitwa, czytanie świętych ksiąg i pisanie (niektóre zachowały się do dziś). W 943 r. przyłączył się do niego bł. Stefan oraz jego przyjaciel bł. Jerzy. Gdy w latach 952-953 na południowe Włochy najeżdżali arabscy piraci, przenieśli się do pustelni św. Hadriana i św. Natalii. Stamtąd udawali się często do okolicznych miast i wsi, by nauczać i wzywać do pokuty. Po śmierci biskupa Rossano chciano go wybrać do pełnienia tej godności, lecz się nie zgodził, mówiąc, że złożył ślub, iż nie będzie przyjmował żadnych godności kościelnych. Taką samą propozycję z podobnym skutkiem złożyli mu mieszkańcy Capui w 981 r. po śmierci ich biskupa. Święty Nil znalazł się w Capui po ponownych najazdach Saracenów na Włochy w 978 r. Z Capui wybrał się do Monte Cassino, aby przyjrzeć się życiu benedyktynów. Benedyktyni przywitali go z szacunkiem i ofiarowali mu mały klasztor w Vellelucio tu na przełomie 987/988 roku, zawitał u niego Wojciech z Pragi (późniejszy święty Wojciech), który – opuściwszy swoją stolicę biskupią – wędrował do Ziemi Świętej. Nil dziwił się jego entuzjazmowi pielgrzymiemu, tłumacząc i cytując świętego Hieronima: Nie to, że się było w Jerozolimie, lecz to, że się w Jerozolimie cnotliwie żyło jest chwalebne i zbawienne. Za jego radami Wojciech poprzestał pielgrzymowania, wrócił do Rzymu i wyruszył w misję do Bolesława Chrobrego. Nil założył drugie opactwo w Serperii koło Gaety skąd udał się do papieża Grzegorza V chcąc oddać mu hołd oraz prosić o złagodzenie kary dla antypapieża Jana XVI wcześniej mnicha z Rossano. Po powrocie z Rzymu spotkał się tu z cesarzem Ottonem III. W wieku dziewięćdziesięciu lat założył jeszcze jeden klasztor w Grottaferrata. Mnisi wybudowali tu klasztor i kościół istniejący do dziś. Opiekują się nim bazylianie i znajduje się w nim kaplica poświęcona św. Nilowi a w niej ważniejsze sceny z życia świętego. Zmarł 27 grudnia 1004 r. w klasztorze św. Agaty we Frascati.

 

28 WRZEŚNIA

Św. Charytona Wyznawcy.

Św. Charyton urodził się w Ikonium, mieście frygijskim w Azji Mniejszej, w rzymskiej prowincji Likaonia. Za cesarza Dioklecjana (284-305) za mężne wyznawanie wiary został postawiony przed trybunał konsula; mocą swego słowa udowodnił konsulowi jego błędy i odważnie wyznał Chrystusa. Schwytali go znowu czterej rabusie, powalili na ziemię, kopali i torturowali ogniem. Uwolniony uciekł do Egiptu. Po edykcie mediolańskim Konstantyna Wielkiego (rok 313) udaje się do Palestyny; tam w miejscowości Faran jaskinię przerobił na klasztor, gdzie zaczął prowadzić życie ascetyczne (rok 330). Lecz wkrótce był zmuszony ją opuścić z powodu rzesz napływających do niego po kierownictwo duchowe. Udał się w góry w okolice Jerycha, gdzie również w grocie urządził klasztor. Widząc gromadzącą się wokół niego dużą ilość braci, wybudował w okolicy trzeci klasztor zwany starą ławrą, lub ławrą św. Charytona. Przed śmiercią wrócił do ławry Faran i tam w pokoju oddał duszę Bogu w 350 roku.

 

Św. męczenników Ludmiły i Wacława (Wiaczesława) Czeskich.

Św. Ludmiła, księżna czeska, męczennica. Urodziła się w 846 r. Pochodziła z Serbii i była córką tamtejszego księcia. Wydano ją za mąż za poganina - czeskiego księcia Borzywoja. Ślub odbył się w Belgradzie. Będący poganami małżonkowie przyjęli chrzest od św. Metodego, równego apostołom, pełniącego wówczas na Morawach godność arcybiskupa. Małżonkowie mieli trzech synów. W wieku trzydziestu sześciu lat zmarł Borzywoj. Rozpacz po stracie męża nie zachwiała ufności Ludmiły w wolę Bożą. Nie zaprzestała ona propagowania chrześcijaństwa. Rozdała cały majątek ubogim, przekazała władzę w państwie synowi Wratysławowi, a sama zamieszkała w Pradze i zajęła się wychowaniem wnuka księcia Wiaczesława. Po trzydziestu trzech latach panowania zmarł Wratysław i rządy objął Wiaczesław. Jego matka, Dragomira, w 927 r. odstąpiła od wiary chrześcijańskiej i postanowiła zgładzić Ludmiłę. Wiedząc o tym święta wyjechała do Teczyna. Synowa wysłała dwóch bojarów, którzy wraz ze swymi poddanymi udali się za Ludmiłą. Nocą włamali się do jej komnaty i udusili księżną poduszką. Miało to miejsce 16 września 927 r., gdy Ludmiła była już staruszką. Księżna została pochowana nie w świątyni lecz przy miejskim murze. Jednak Bóg wysławił to miejsce wieloma cudami. Nocą pojawiały się tam świece, a pewien ślepiec przejrzał, gdy dotknął mogiły męczennicy. Wówczas książę Wiaczesław przeniósł ciało babki do Pragi i umieścił w świątyni św. Jerzego.

 

Św. Wiaczesław, książę czeski. Był wnukiem księcia Borzywoja i jego żony św. męczennicy Ludmiły, którzy jako pierwsi spośród książąt czeskich przyjęli chrzest z rąk św. Metodego. Wychowany przez babkę w wierze chrześcijańskiej, wstąpił na tron mając osiemnaście lat. Wierny jej zasadom sprawiedliwie rządził krajem. Troszczył się o duchowe oświecenie ludu i opiekował się biednymi. Był człowiekiem znakomicie wykształconym, znał grekę i łacinę. Dużo uwagi przywiązywał do szerzenia chrześcijańskiej wiary i wznoszenia świątyń. W Pradze rozkazał zbudować piękny sobór ku czci patrz św. męczennika Wita. Zawistni możnowładcy czescy postanowili pozbawić księcia władzy. Spiskowcy pragnęli widzieć na tronie jego brata - Bolesława. Bolesław zaprosił do siebie Wiaczesława na uroczyste poświęcenie świątyni. Gdy brat przybył, poproszono go, aby zatrzymał się o jeden dzień dłużej. Książę był ostrzegany o knutym przez gospodarza spisku, nie wierzył jednak, że brat może dopuścić się morderstwa. Dlatego też postanowił zdać się na wolę Bożą. Książę Wiaczesław został zabity 28 września 935 r. przez rodzonego brata i jego służbę w drzwiach świątyni, gdy szedł na jutrznię. Jego zabójca, żałując za swe grzechy polecił w 938 r. przenieść relikwie świętego do Pragi i złożyć w soborze św. Wita.

 

29 WRZEŚNIA

Św. Cyriaka Pustelnika.

Św. Cyriak rodem z Koryntu, był synem Jana, kapłana i kuzynem Piotra, biskupa w tymże mieście. Otrzymał święcenia lektora. W wieku 18 lat poszedł do Jerozolimy i przyjął habit z rąk św. Eutymiusza (wspomnienie 20 stycznia). Osiągnął zadziwiającą świętość. Przez pewien czas był igumenem w ławrze św. Charytona. Zwalczał orygenistów, zwolenników Orygenesa (185-252), który skądinąd bardzo zasłużony dla chrześcijaństwa głosił jednak wiele błędnych nauk teologicznych. Św. Cyriak zmarł w bardzo podeszłym wieku w 556 roku.

 

30 WRZEŚNIA

Św. męczennika Grzegorza Oświeciciela biskupa Armenii.

Św. Grzegorz był synem księcia Armenii, Anaga, którego wraz z całą rodziną zamordowano. Ocalał tylko dwuletni Grzegorz dzięki przytomności swej niańki, która zdążyła z nim w porę uciec do Cezarei Kapadockiej. Tam przyjął chrzest i po wielu latach wrócił do Armenii. Tymczasem cesarz Dioklecjan (284-305) ustanowił królem Armenii Tirydata, syna dawniejszego mordercy całej rodziny Grzegorza. Od niego św. Grzegorz wiele wycierpiał za wiarę w Chrystusa i za wypominanie mu, by nie oddawał czci bożkom i przyjął wiarę chrześcijańską. Podobno 13 lat przebywał w więzieniu, gdzie dał się poznać jako człowiek boży. Dlatego, gdy władca Armenii zachorował, wezwano Grzegorza; on uleczył króla, otrzymał wolność, król z całym społeczeństwem przyjął chrzest. Następnie św. Grzegorz w Cezarei otrzymał sakrę biskupią, powrócił i w całej Armenii głosił Chrystusa. Jeszcze za życia wyświęcił na biskupa swego syna i pełen lat umarł ok. 330 roku. Słusznie więc kraj ten czci św. Grzegorza jako Oświeciciela i swojego Ojca.

 

               

 

PAŹDZIERNIK

1 PAŹDZIERNIKA

Święto Opieki Najświętszej Bogurodzicy.

Święto Opieki Najświętszej Bogurodzicy zostało ustanowione na wspomnienie cudownego objawienia Matki Bożej w świątyni, zwanej Blacherne, w Konstantynopolu. Święte wydarzenie miało miejsce w X wieku, za panowania bizantyjskiego cesarza Lwa VI Mądrego. Kiedy Konstantynopol okrążyły wojska muzułmańskich hord saraceńskich, jego mieszkańcy z serdeczną modlitwą zwrócili się do Matki Bożej. W ten czas – 01 października, w niedzielę, w jednej ze świątyń w Blacherne, gdzie spoczywało odzienie Przenajświętszej Dziewicy, razem z innymi modlił się błogosławiony Andrzej i jego uczeń Epifaniusz. O czwartej godzinie nocy, kiedy błogosławiony Andrzej spojrzał w górę zobaczył Carycę Niebieską, otoczoną aniołami i świętymi, modlącą się za chrześcijan. Kiedy Matka Boża skończyła się modlić zdjęła z głowy chustę (pokrow) i rozłożyła ją nad znajdującymi się w świątyni ludźmi, broniąc ich przed widzialnymi i niewidzialnymi wrogami. Święto ustanowione ku czci cudownego objawienia się Bogorodzicy w Grecji szybko zostało zapomniane, ale na Rusi stało się jednym z najbardziej czczonych.

Św. apostoła Ananiasza.

Św. Ananiasz jeden z 70 uczniów Pana, urodzony w Damaszku, gdzie ochrzcił św. Pawła apostoła (ok. 37), któremu Pan w objawieniu kazał tam przybyć (Dz 9,10-19). Głosił Chrystusa pośród Żydów i pogan. Gdy odmówił złożenia ofiary bóstwom pogańskim, został ukamienowany.

Św. Romana Hymnografa.

Św. Roman urodził się w Emezie w Syrii, był diakonem kościoła Zmartwychwstania w Bejrucie. W czasach cesarza Anastazego I (491-518) przybył do Konstantynopola i przebywał przy kościele Najśw. Bogurodzicy. Otrzymał dar układania kontakionów, jednostrofowych religijnych hymnów poetyckich; było ich ok. tysiąca; zachowało się do dziś zaledwie 85, z których bez wątpienia najpiękniejszym jest Kontakion na Boże Narodzenie. Jemu się przypisuje najpiękniejszy utwór poetycki w greckiej literaturze religijnej napisany ku czci Najśw. Maryi Panny, zwany Akatystem, perła liturgii bizantyjskiej, używany w nabożeństwach do dzisiejszego dnia, a ostatnimi laty rozpowszechniony również w obrządku łacińskim. Św. Roman pożegnał ziemię dla nieba ok. roku 560.

 

2 PAŹDZIERNIKA

Św. męczennika Cypriana.

Święty Cyprian był poganinem, pochodził z Antiochii. Jeszcze jako młodzieniec został oddany przez swoich niewiernych rodziców na służbę dla pogańskich bożków. Od siódmego do trzydziestego roku Cyprian kształcił się w ważniejszych centrach pogan – na górze Olimp, w miastach Argos i Tauropol, w egipskim mieście Memfis i w Babilonie. Kiedy osiągnął mądrość pogańskiej filozofii i magii, został pogańskim kapłanem na górze Olimp. Miał wielką moc przyzywania nieczystych duchów, widział samego księcia ciemności, rozmawiał z nim i otrzymał od niego pułk biesów na służenie. Kiedy powrócił do Antiochii, Cyprian był traktowany jako główny kapłan pogan, mając moc zarządzania przyrodą, posyłania nieszczęść i chorób, przywoływania zmarłych. Wiele ludzkich dusz zginęło poprzez działania Cypriana, bowiem Cyprian nauczał ich magii i służenia biesom. Pewneo razu spełniając życzenie bogatego młodzieńca, przekonywał różnymi czarami pewną pannę Justynę (łac. Iustina, sprawiedliwa), poślubioną Chrystusowi, by wyszła za mąż za tego młodzieńca. Ostatecznie nie udało mu się to, bo dziewczyna swymi modlitwami udaremniła podstępy demona. Cyprian uległ, rzucił w ogień wszystkie książki swej magii, pobiegł do Antyma, biskupa pewnego miasta w okolicach Antiochii Syryjskiej, przyjął chrzest, z czasem został biskupem i pobożnej dziewczynie Justynie udzielił święceń diakonissy. Zostali oboje schwytani i zaprowadzeni do Nikomedii przed cesarza Dioklecjana (284-305), który kazał ich ściąć ok. roku 304.

Św. męczennicy Justyny, diakonisa.

W Antiochii żyła też chrześcijanka – dziewica Justyna. Nawrócona do Chrystusa z pogaństwa, przyprowadziła też do prawdziwej wiary ojca i matkę, poświęciła siebie Niebieskiemu Mężowi, prowadząc życie w poście i modlitwie, strzegąc swoje dziewictwo. Kiedy młodzieniec Aglaid zaproponował jej, by została jego żoną, wtedy święta męczennica odmówiła mu. Aglaid zwrócił się do Cypriana i poprosił go, aby działaniem czarów skłonić Justynę do wyjścia za mąż. Jednak mimo starań Cypriana, nie udało mu się niczego dokonać i wtedy zrozumiała, kim jest prawdziwy Bóg i usłyszał wewnętrzny głos o nawróceniu się, i o upadku i zniszczeniu tych, komu on służył. Święta Justyna wstąpiła do monasteru i tam została wybrana igumenką. Podczas prześladowania chrześcijan za rządów cesarza Dioklecjana biskup Cyprian i igumenka Justyna zostali pojmani i przyprowadzeni do Nikomedii, gdzie po strasznych mękach ścięto ich mieczem. Żołnierz Teoktyst, widząc niewinnie cierpiących świętych, wyznał że jest chrześcijaninem i był męczony razem z nimi. Wiedząc o cudownym nawróceniu się do Chrystusa świętego kapłana i męczennika Cypriana, który wcześniej był sługą księcia ciemności i poprzez wiarę rozerwał jego więzy, chrześcijanie bardzo często zwracają z pomocą do świętego w walce z nieczystymi duchami.

Św. Andrzeja Szaleńca dla Chrystusa.

Św. Andrzej szaleniec dla Chrystusa, Słowianin, był niewolnikiem bogatego mieszkańca Konstantynopola Teognosta, nauczony języka greckiego i innych dziedzin wiedzy, prowadził bardzo pobożne życie. Potem podjął się wielkiego trudu bycia szalonym dla Chrystusa. W porwanej odzieży chodził po mieście, cierpiał głód, zimno, pośmiewiska i popychania, a nocą modlił się za siebie, swoich wyśmiewców i za świat chrześcijański. Miał dar jasnowidztwa i otrzymał łaskę oglądania Matki Bożej (patrz 1 października). Zmarł w 66 roku życia w X wieku.

 

3 PAŹDZIERNIKA

Św. męczennika Dionizego Areopagity biskupa Aten.

Św. Dionizy przyjął wiarę chrześcijańską w 53 roku, gdy św. Paweł przemawiał w Atenach (Dz 17,34). Wg Euzebiusza (IV,23) św. Dionizy z Koryntu, Dionizy Aeropagita, był pierwszym biskupem Aten. Cierpiał za wiarę za cesarza Domicjana (81-96). Przypisuje się jemu wiele pism teologicznych, np. O hierarchii niebieskiej, które ze względu na jego imię miały wielki wpływ. To właśnie za nim powszechnie przyjęto podział aniołów na trzy hierarchie i dziewięć chórów; w pierwszej hierarchii umieszcza: Serafinów, Cherubinów i Trony, w drugiej: Państwa, Moce i Władze (zwierzchności), w trzeciej: Księstwa, Archaniołów i Aniołów.

 

4 PAŹDZIERNIKA

Św. męczennika Hieroteusza biskupa Aten.

Według Menologionów greckich św. Hieroteusz „był jednym z dziewięciu członków aeropagu (wyższy ateński sąd).”Nauczał go św. Paweł apostoł i wyświęcił na biskupa Aten. Z kolei on w tajemnice chrześcijaństwa wprowadził św. Dionizego Aeropagitę. To on przewodniczył obrzędom pogrzebowym Najświętszej Bogurodzicy, gdy jednocześnie zebrali się wszyscy apostołowie. Kto go słuchał, widział w nim męża natchnionego przez Boga. Dochowały się do dziś jego hymny religijne. Prowadził święte życie, napełniony był miłością Boga i uradował swego Stwórcę swoim sposobem bycia i dobrymi dziełami i taki oddał duszę w ręce Pana. Zginął męczeńską śmiercią w I wieku.

Św. Franciszka z Asyżu

Franciszek z Asyżu, właściwie Giovanni di Pietro di Bernardone, znany także jako Francesco Bernardone i Biedaczyna z Asyżu urodził się w 1181 albo 1182 w Asyżu,– założyciel zakonu franciszkanów, a pośrednio także klarysek i tercjarzy, misjonarz, mistyk średniowieczny, stygmatyk. Pochodził z umbryjskiej rodziny kupieckiej. Pracował w sklepie swojego ojca i brał udział w wojnie między Asyżem a Perugią. W 1205 roku przeżył nawrócenie i postanowił oddać wszystko, co posiada, wyrzec się rodziny i prowadzić ubogie życie. Osiadł w kościele św. Damiana i posługiwał trędowatym. Postanowił nie wstępować do klasztoru, ale prowadzić życie świeckiego pokutnika. Trzy lata później dołączyli do niego kolejni bracia, z którymi zamieszkał w Porcjunkuli. Gdy w 1209 roku uzyskał zgodę papieża na prowadzenie życia w ubóstwie, wspólnota minorycka zaczęła się powiększać. W 1210 roku zorganizował klasztor dla Klary z Asyżu, gdzie powstał klauzurowy zakon klarysek. Po obradach IV soboru laterańskiego zaczął kształtować się Zakon Braci Mniejszych. W 1218 roku Franciszek udał się do Egiptu, gdzie spotkał się z sułtanem Al-Kamilem, usiłując przekonać go do porzucenia islamu i przejścia na chrześcijaństwo. Po powrocie do Asyżu zrezygnował z kierowania zakonem i skupił się na pisaniu reguły zakonnej, która została zatwierdzona w 1223 roku. Wkrótce potem stan jego zdrowia zaczął się pogarszać – przewlekła choroba oczu i długotrwałe gorączki zmusiły Biedaczynę z Asyżu do powrotu do Porcjunkuli, gdzie zmarł zm. 3 października 1226.

 

5 PAŹDZIERNIKA

Św. męczennicy Charytyny.

Święta Charytyna z Cerykos w Cylicji (dziś Korgoz w Turcji), niewolnica Klaudiusz, żyła za cesarza Dioklecjana (284-305) i dowódcy armii rzymskiej Domecjusza. Domecjusz usłyszawszy o niej napisał do jej pana, by ją odesłał na przesłuchanie, czy nie jest chrześcijanką. Ten się zasmucił, wdział wór pokutny i opłakiwał ją. Lecz ta pocieszała go, mówiąc: „Mój panie, ciesz się, zamiast się smucić; za chwilę stanę się miłą Bogu ofiarą za swoje i twoje grzechy.” On jej odpowiedział: „Wspomnij na mnie w królestwie niebieskim,” i odesłał ją do dowódcy armii rzymskiej. Przyprowadzona przed niego wyznała swą wiarę w Chrystusa; wyrwano jej włosy z głowy i przypiekano rozżarzonymi weglami. Po wielu torturach połamano jej ręce i nogi; pośród tych cierpień oddała ducha Bogu. Potem przywiązano kamień do szyi i wrzucono ją w morze.

 

6 PAŹDZIERNIKA

Św. apostoła Tomasza.

Św. Tomasz zwany Dydymos, nie był z innymi uczniami, gdy Jezus zjawił się im po Swoim zmartwychwstaniu. Ponieważ nie uwierzył, gdy mu o tym zjawieniu inni opowiadali, dlatego Jezus zjawił im się ponownie, gdy zebrali się wszyscy i Tomaszowi powiedział: „Zobacz moje ręce… i włóż rękę swoją do Mego boku, i nie bądź niedowiarkiem, lecz wierzącym!” Tradycja przekazuje, że ten święty Apostoł głosił słowo Boże Medom, Partom, Persom i w południowych Indiach na wybrzeżu Malabaru, stąd ludność miejscową nazwano „chrześcijanami św. Tomasza”. Miejscowy król uwięził św. Tomasza, ponieważ on nawrócił i ochrzcił jego własnego syna Azanesa, żonę Tercję i dwie córki Migdonię i Markę; potem przekazał go pięciu żołnierzom, którzy zaprowadzili Apostoła na górę nie opodal Madrasu i przebili włóczniami. Tak oddał duszę Bogu. Relikwie jego znalazły się później w Edessie, skąd w roku 1258 dostały się na wyspę Chios, w końcu do Ortony. Jemu się przypisuje założenie Kościoła syro-malabarskiego i syro-malankarskiego w Indiach. Pierwsi odkrywcy zachodni z XIII wieku napotkali w Indiach „chrześcijan św. Tomasza".

 

7 PAŹDZIERNIKA

Św. męczenników Sergiusza i Bakchusa.

Ci święci Męczennicy Sergiusz i Bakchus Rzymianie, żyli za cesarza Maksymina Galeriusza (293-311), byli jego ulubieńcami i zajmowali Sergiusz pierwsze i Bakchus drugie miejsce w jego legionie. Zazdrośni donieśli cesarzowi, że Sergiusz i Bakchus są chrześcijanami. Ten nie uwierzył, ale postanowił przy jakiejś okazji to sprawdzić. Nakazał urządzić uroczystość ku czci pogańskich bóstw. Zabrakło na nich Sergiusza i Bakchusa. Sprowadzono ich tu i nakazano złożyć ofiarę. Odmówili, nawet cesarza przekonywali, żeby uwierzył w Jezusa. Nie chcąc osobiście krzywdzić swoim ulubionym pracownikom, przekazał ich Antiochowi, zarządcy wschodniej prowincji cesarstwa. Bakchus był straszliwie bity wołowymi żyłami i zmarł pod ciosami, a Sergiusz po różnych torturach zadawanych z rozkazu komendanta legionu został ścięty mieczem ok. 297 roku. Według tradycji święci Męczennicy Sergius i Bacchus byli zjednoczeni przez Adelphopoiesis czyli pobratymstwo.

 

8 PAŹDZIERNIKA

Św. Pelagii Dziewicy.

Św. Pelagia urodzona w Antiochii Syryjskiej w połowie V wieku, cała oddana przyjemnościom w tańcach i widowiskach teatralnych, prowadziła w mieście Edessie życie swawolne. Przechodząc przypadkiem koło kościoła w towarzystwie rozbawionej młodzieży, usłyszała nauki miejscowego biskupa św. Nonnusa (wspomnienie 10 listopada), przyjęła chrzest i z wielką gorliwością prowadziła życie pokutne na Górze Oliwnej, gdzie po świętym życiu oddała duszę Bogu.

 

9 PAŹDZIERNIKA

Św. apostoła Jakuba Alfeusza.

Nowy Testament wspomina o trzech Jakubach. 1. Jakub, syn Zebedeusza i Salomei. On jest nazwany Jakubem Starszym. To brat Jana Apostoła i Ewangelisty, z którym razem został powołany do grona Dwunastu. Obaj otrzymali od Jezusa przydomek Boanerges, tzn. synowie gromu; wraz z Piotrem Apostołem należeli do najbardziej zaufanych uczniów Jezusa i byli świadkami wskrzeszenia córki Jaira, przemienienia Jezusa i Jego męki. W roku 42 został on zamordowany na rozkaz króla Heroda Agryppy I (Dz 12,2). To drugi męczennik po św. diakonie Stefanie (Szczepanie). W Europie czczony jest przede wszystkim jako patron podróżujących. Tradycja o jego działalności w Hiszpanii jest pozbawiona jednak podstaw. Jego wspomnienie obchodzimy 30 kwietnia. 2. Jakub Apostoł, syn Alfeusza, którego zwykle błędnie utożsamia się z Jakubem, kuzynem, w języku biblijnym „bratem Pańskim” i bratem Judy Tadeusza; obecność jego matki, Marii, pod krzyżem Chrystusa Pana, jest wspomniana w Ewangeliach; wiadomo o nim tylko, że należał do grona Dwunastu, i był bratem św. Mateusza. Jego wspomnienie jest 9 października. 3. Jakub brat Pański, z 70-ciu apostołów, a zarazem pierwszy biskup Jerozolimy. Prawdopodobnie syn Kleofasa i Marii, jeden z czterech „braci”, bliskich krewnych Jezusa; w ewangelii Mk 15,40 z przydomkiem „Mniejszy”; tradycja przypisuje mu autorstwo listu powszechnego wchodzącego do kanonu Pisma św. Odegrał wielką rolę na tzw. soborze jerozolimskim (Dz 15, 13 nn). Jego wspomnienie jest 23 października, w niedzielę po Bożym Narodzeniu i 4 stycznia.

 

Św. Andronika i jego żony Atanazji.

Św. Andronik pochodził z Antiochii Syryjskiej. Żyjąc w świecie razem ze swoją żoną św. Atanazją (gr. Athanasia, zmartwychwstała), podobali się Bogu, zmarli w podeszłym wieku w V stuleciu.

 

10 PAŹDZIERNIKA

Św. męczenników Eulampiusza i Eulampii.

Święci męczennicy Eulampiusz i Eulampia, brat i siostra, żyli na początku IV wieku, w miejscowości Nikomedii. Kiedy dowiedzieli się o rozkazie cesarza Maksymiana (284 – 305) o osądzeniu każdego chrześcijanina na śmierć, Eulampiusz zasmucił się, za to że cesarz zamiast walczyć z wrogami swoich ojców, występuje przeciw swoim poddanym. Młodzieniec został postawiony przed sąd, gdzie był zmuszany do wyrzeczenia się od chrześcijańskiej wiary. Za odmowę cesarzowi Eulampiusz na początku był bity żelaznymi pałkami, a potem położony na rozpalone, gorące łóżko. I nagle męczennik powiedział, że chce odwiedzić pogańską świątynię. Sędziowie ucieszyli się, że udało im się złamać ducha wiary u młodego chrześcijanina. W świątyni Marsa święty Eulampiusz wzniósł głos: „Imieniem Pana Jezusa Chrystusa nakazuję tobie, bożku niemy i bezduszny, padnij na ziemię i obróć się w proch!”. Bożek z impetem spadł na ziemię. Naród wyznał: „Jest jeden Bóg chrześcijański, wielki i mocny!” Święty ponownie został poddany pod okrutne tortury. W ten czas siostra męczennika Eulampiusza stanęła przed sędziami i wyznała, że ona również jest chrześcijanką. Eulampiusz umacniał siostrę: „Nie bójcie się tych, którzy zabijają ciało, lecz duszy zabić nie mogą.” (Mt.10, 28). Po mękach męczenników wrzucono ich do rozpalonego pieca, jednak Pan uchronił ich od ognia. Na koniec, brat został ścięty mieczem, a siostra zmarła od zadanych ran.

 

11 PAŹDZIERNIKA

Św. apostoła Filipa Diakona.

Św. Filip, jeden z siedmiu diakonów nazywany również ewangelistą (Dz 21,8), zmarł prawdopodobnie w Cezarei Palestyńskiej. Głosił ewangelię w Samarii, gdzie m.in. nawrócił Szymona Maga (Dz 8,5-13), a w drodze z Jerozolimy do Gazy urzędnika królowej etiopskiej (Dz 8,26-39); nauczał też w Azocie i okolicy, a następnie w Cezarei Palestyńskiej (Dz 8,40) przyjmując m.in. Pawła Apostoła udającego się do Jerozolimy (Dz 21,8); inne szczegóły z życia św. Filipa oraz kultu mylono z wydarzeniami odnoszącymi się do Filipa Apostoła (wspomnienie 14 listopada).

Św. Teofana Hymnografa, biskupa Nicei.

Św. Teofan, Hymnograf (778-845) był bratem św. Teodora, którego wspomnienie obchodzi się 11 listopada i 27 grudnia. Urodzili się obaj w Jerozolimie z pobożnych rodziców; otrzymali całokształt wykształcenia w naukach religijnych i pogańskiej mądrości. W roku 800 zaczęli prowadzić życie zakonne w ławrze św. Saby i tam otrzymali święcenia kapłańskie. Około roku 813 przybyli do Konstantynopola za cesarza Michała I Rangabeusza (811-813), i byli zesłani przez cesarza obrazoburcę Leona V Ormianina (813-820) do więzienia nad Bosforem. Uwolnieni w roku 820 przez Michała II Jąkałę (820-829), ponownie dostali się do więzienia, tym razem na długi okres, skazani przez Teofila (829-842), syna Michała II Jąkały, który poddał ich chłoście i zesłał na wyspę na Propontydzie. Po dwóch latach odwołał ich z wygnania, bił niemiłosiernie, jambami wypisał im na czołach ich rzekomą winę (stąd pseudonim Naznaczony) i odesłał do więzienia. Św. Teodor umarł w Apamei w Bitynii w 844 roku. A św. Teofan przez Michała III (842-867) powrócił z wygnania i został wybrany na biskupa Nicei. Zmarł w 845 roku.

 

12 PAŹDZIERNIKA

Św. męczenników Probusa, Taracha i Andronika.

Św. Probus był Trakiem, mieszkańcem miasta Perge w Pamfilii (kraina w Azji Mniejszej); Tarach (gr Tarachos, wzburzenie, niepokój), żołnierz, obywatel rzymski, urodził się w Klaudiopolu Syryjskim, i Andronik (gr. Andronikos, zwycięzca mężczyzn) był potomkiem szlachetnej rodziny w Efezie. Przyprowadzeni do Pompejopola w Cylicji przed prokonsula Maksyma za cesarza Dioklecjana (284-305), potem do Tarsu i Mopswestii, odważnie przyjeli wszelkiego rodzaju tortury pośród wielu przesłuchań i zakończyli swe życie przez ścięcie mieczem w 304 roku.

Św. Kosmasa biskupa Maiumy.

Św. Kosma mieszkaniec świętego miasta Jerozolimy, urodził się w Jerozolimie. Jako biednego sierotę adoptowali rodzice św. Jana Damasceńskiego (wspomnienie 4 grudnia) i razem z ich synem otrzymał świetne wykształcenie religijne i świeckie. Po dojściu do lat dojrzałych razem z Janem wstąpił do klasztoru św. Saby w Palestynie. Sami osobiście możemy się przekonać do jakiego doszedł stopnia wiedzy i elegancji literackiej, gdy będziemy uważnie czytać jego liczne kanony i tropariony, których wiele bardzo starannie ułożył. W 743 roku został wybrany na biskupa Majumy. Dożył do późnej starości; zmarł w końcu VIII wieku (ok. 787), zostawiając po sobie dużo kanonów na różne uroczystości i triodiony (tripiesncy) na Tydzień Męki Pańskiej.

Św. Marcina biskupa Tours

Św. Marcin rzymianin, założyciel pierwszego klasztoru we Francji w Marmoutier pod Tours. Zakłada zgromadzenia nowego typu. Podczas gdy dotychczas mnisi na Wschodzie nie byli kapłanami, św. Marcin stawia zasadę, że zakonnik powinien być jednocześnie kapłanem. Głosił Ewangelię po wsiach. Ten najstarszy patron Francji i pierwszy w ogóle święty czczony publicznie, pochodził z Pannonii, był zawodowym oficerem za Juliana Odstępcy (361-363). Gdy szedł na wojnę przeciw agresorom, spotkał żebraka i oddał mu połowę swojego wojskowego płaszcza; wycofał się ze służby wojskowej i siedem lat w klasztorze prowadził życie zakonne zanim został biskupem w Tours. Szerzył Ewangelię z wielkim powodzeniem. Gdy umiera, dwa tysiące mnichów przybywa na jego pogrzeb. Sulpicjusz pisał, że taki jeden Marcin wart więcej od całej Tebaidy. Uczniem Marcina był wielki św. Paulin z Noli (wspomnienie 23 stycznia). Zmarł ok. roku 400.

 

13 PAŹDZIERNIKA

Św. męczennika Karpa, Papilasa i Agatoniki.

Ci męczennicy żyli za cesarza Decjusza (249-251). Karp był biskupem Gordos w Lidii, Papilas diakonem w Tiatyrze. Zostali zatrzymani za wyznawanie Chrystusa na rozkaz prokonsula Azji i przywiązanych do koni odesłano do Sardów. Tam przywiązano ich do słupa, bito i przypiekano ogniem; wreszcie ścięto mieczem. Razem z nimi od miecza zginęła św. Agatonika  siostra św. Papilasa.

 

14 PAŹDZIERNIKA

Św. męczenników Nazarego, Gerwazego, Protazego i Celsjusza.

Święci ci ponieśli męczeństwo za wiarę w Mediolanie w czasie prześladowań za cesarza Nerona ok. 54-68 roku. Nazary i Celsjusz za szerzenie wiary pośród pogan byli poddani wielu mękom: rzucili ich na pożarcie dzikim zwierzętom, topili w morzu i gdy z tych opresji wyszli bez szwanku, ścięto ich mieczem. Gerwazy i Protazy, Protasios byli bliźniakami. Jeden został na śmierć zabity ołowianymi prętami, drugiemu mieczem ścięto głowę. W roku 356 św. Ambroży odnalazł ich szczątki i w uroczystej procesji przeniósł do świątyni.

Św. Paraskiewy Tyrnowskiej (Serbskiej).

Święta Paraskiewa, urodziła się w bogatej i bogobojnej serbskiej rodzinie. Po śmierci ojca Paraskiewa porzuciła swój dom i razem ze swoim bratem, kapłanem Eutymiuszem, postanowili trudzić się za wiarę. Na początku wyprawiła się do Konstantynopola, a następnie na Jordańską pustynię, gdzie trudziła się przez dłuższy okres. Anioł pojawił się dla niej i nakazał wrócić do domu. Jej brat, który mieszkał przez 30 lat w monasterze, w odosobnieniu, był już biskupem Madytosu; pod koniec swojego życia razem trudzili się dla Boga. Relikwie godnej Paraskiewy znajdują się w Rumunii. W Belgradzie zachowało się cudotwórcze źródło wody, które po dzień dzisiejszy podaje uzdrowienie chorym.

Bł. męczennika Romana Łysko kapłana

Bł. Roman Łysko, urodzony  14 sierpnia 1914 w Gródku Jagiellońskim, duchowny greckokatolicki, męczennik. Ukończył Lwowską Akademię Teologiczną. Wraz z żoną pracowali z młodzieżą. Święcenia kapłańskie przyjął w 1941 roku z rąk metropolity lwowskiego Andrzeja Szeptyckiego. Został aresztowany przez NKWD 9 września 1949 roku i osadzony w więzieniu za odmowę konwersji na prawosławie. Po wielokrotnym pobiciu przez strażników więziennych zamurowano go żywcem. Zmarł w wieku 35 lat 14 października 1949 we Lwowie. Został beatyfikowany 27 czerwca 2001 roku przez Jana Pawła II we Lwowie wraz z innymi ofiarami reżimu sowieckiego.

 

15 PAŹDZIERNIKA

Św. Eutymiusza Nowego.

Św. Eutymiusz urodził się w Ancyrze w Galacji (Azja Mniejsza); w wieku siedmiu lat został bez ojca i szybko stał się prawą ręką matki. Po odbyciu służby wojskowej na naleganie matki ożenił się. Gdy urodziła mu się córeczka, uważając, że jest ona wystarczającą pociechą dla żony i matki, potajemnie opuścił dom, by wstąpić do klasztoru. 15 lat prowadził życie zakonne na Olimpie w Bitynii. Potem przeniósł się na Atos, gdzie w grocie trzy lata żył w całkowitym milczeniu. Potem długie lata koło dzisiejszej Tesaloniki pokutował na słupie, pouczając ludzi i lecząc ich z chorób. W 863 roku nieopodal na górze Peristera założył dwa klasztory, którymi przez 14 lat zarządzał, pozostając wciąż diakonem. Do jednego z nich wstąpiły matka i żona. Pod koniec życia usunął się na wysepkę koło Atosu, gdzie w roku 889 umarł. Ma przydomek Młodszy w odróżnieniu od św. Eutymiusza Wielkiego (wspomnienie jego 20 stycznia).

Św. Lucjana Antiocheńskiego.

Św. Lucjan (łac. Lucianus: świetlisty, pełen światła) pochodził z Antiochii, żył za cesarza Dioklecjana (284-305). Całkowicie poświęcił się studiowaniu hebrajskiego tekstu Starego Testamentu i jego greckich przekładów. Stwierdził z całą troskliwością, że kilka fragmentów brakuje lub tekst jest sfałszowany wstawkami; wstawił każdy tekst na swoje miejsce w Piśmie Świętym i wydał Biblię na użytek chrześcijan, swoich braci, bo był kapłanem w Antiochii. Założył chrześcijańską szkołę, która potem przekształciła się w znamienitą „szkołę antiocheńską”. W 311 roku podczas prześladowania chrześcijan za Maksyminusa (308-314) św. Lucjan został uwięziony i zamęczony w kajdankach.

 

16 PAŹDZIERNIKA

Św. męczennika Longina Setnika.

Według najstarszych menologionów św. Longin urodził się w Kapadocji, był centurionem do dyspozycji Piłata, zarządcy Judei za cesarza Tyberiusza (14-37). Otrzymał rozkaz przeprowadzenia Męki i Ukrzyżowania, potem z oddziałem żołnierzy strzeżenia grobu Chrystusa. Jako świadek niezwykłych wydarzeń, jakie miały miejsce przy tej okazji: trzęsienie ziemi, zaćmienie słońca, otwarcie grobów i pękanie skał, wykrzyknął: „Naprawdę Ten był Synem Bożym”. Odrzucił również srebrniki, które mu Żydzi dawali, by zataił Zmartwychwstanie Chrystusa i odszedł wraz z dwoma innymi żołnierzami, którzy z nim później ponieśli męczeństwo. Wreszcie opuścił służbę wojskową, wrócił do swego rodzinnego miasta i tam przepowiadał bóstwo Chrystusa. Lecz Piłat nakłaniany, a raczej przekupiony przez Żydów oskarżył Longina przed cesarzem, że opuścił armię, wrócił do swego kraju i przepowiada bóstwo Chrystusa. Na rozkaz Tyberiusza natychmiast go ścięto wraz z dwoma kolegami; głowę odesłano z Kapadocji do Jerozolimy jako dowód dla Żydów i Piłata o jego śmierci.

 

17 PAŹDZIERNIKA

Św. proroka Ozeasza.

Św. prorok Ozeasz pochodził z pokolenia Izachara. Otrzymawszy dar proroctwa, ganił swoich ziomków za ich błędy i niewierności. W swoich mowach prorockich zwracał się do Izraela i narodów i zapowiadał niezwykłe znaki, jakie będą towarzyszyły przyjściu Pana na ziemię. Jego działalność miała miejsce w VIII wieku przed Chrystusem.

Św. męczennika Andrzeja z Krety.

Św. Andrzej urodził się na Krecie i tam prowadził życie zakonne. Udał się do Konstantynopola, gdy usłyszał o herezji zwalczania kultu ikon. Tu śmiało w oczy cesarzowi Konstantynowi Kopronimowi (741-775) wytykał niesprawiedliwość wyrządzaną przez niego wiernym oddającym cześć świętym wizerunkom. Byli bowiem wtrącani do więzień, bici, w mękach umierali. On sam po drodze na miejsce kaźni padł pod toporem jakiegoś heretyka w roku 767.

 

18 PAŹDZIERNIKA

Św. apostoła Łukasza Ewangelisty.

Św. Łukasz urodził się w Antiochii Syryjskiej; z urodzenia był poganinem i lekarzem z zawodu. W wyniku prześladowania, które wybuchło po śmierci Stefana (Szczepana), niektórzy chrześcijanie Cypryjczycy i Cyrenejczycy przybywszy do Antiochii, przemawiali także do Greków, głosząc dobrą nowinę o Panu Jezusie (Dz 11,19-20). Łukasz stał się gorliwym uczniem Chrystusa. Jako towarzysz w podróżach św. Pawła napisał ewangelię noszącą jego imię a również Dzieje Apostolskie. Jego symbolem jest wół, trzecie z symbolicznych zwierząt, które widział prorok Ezechiel (1,10), ponieważ jego ewangelia zaczyna się od sceny z religijnego życia Starego Testamentu, gdzie głównymi zwierzętami składanymi w ofierze były woły.

 

19 PAŹDZIERNIKA

Św. proroka Joela.

Prorok Joel  spisał biblijną Księgę Joela. Jeden z tzw. proroków mniejszych, syn Petuela. W swej księdze Joel opisuje plagę szarańczy i straszną suszę. Jego przesłanie było ostrzeżeniem dla Izraelitów. Wzywał do nawrócenia i mówił o nowej erze wylania Ducha Bożego na wszelkie ciało. Wtedy to Bóg pobłogosławi tych, którzy Mu zaufali. Posługa prorocka Joela charakteryzuje się zapowiedzią klęsk i ustania ofiar. Mówił też o Duchu Świętym, Którego przyjęli apostołowie w dniu Pięćdziesiątnicy i o Sądzie ostatecznym.

Św. męczennika Warusa (Uara)

Święty męczennik Warus około 307 roku cierpiał za wiarę w Palestynie za cesarza Maksymiana (286-305, powtórnie 307-308). Święty męczennik WARUS i siedmiu chrześcijańskich nauczycieli żyli w Egipcie w okresie szczególnego prześladowania chrześcijan na przełomie III/IV wieku. Warus był dowódcą wojskowym i ukrytym chrześcijaninem. Udzielał pomocy wielu nękanym i uwięzionym za wiarę. Nocami odwiedzał więzienie, skazanym przynosił żywność, opatrywał rany, zachęcał do wytrwania. Pewnej nocy rozmawiał ze skazanymi na śmieć siedmioma nauczycielami chrześcijańskimi, których przedtem bito i głodzono. Gdy rankiem skazańców prowadzono na miejsce kaźni, dołączył się do nich. Sędzia widząc wyjątkową jego wytrwałość w wierze, polecił zadać mu straszne męki, podczas których Męczennik oddał Bogu ducha. Zaraz potem zostali ścięci mieczem chrześcijańscy nauczyciele. Było to w 307 roku.

Św. Jana Rilskiego.

Jan Rilski (Iwan z Riły); urodzony ok. 876 roku w Skrinie koło Sredecu. Bułgarski mnich, który większość swego życia spędził w pustelni rilskiej w bułgarskich górach Riła, modląc się i poszcząc. Zmarł 18 sierpnia 946. Jego relikwie znajdują się w rilskim monastyrze.

 

20 PAŹDZIERNIKA

Św. męczennika Artemiusza.

Św. Artemiusz, dowódca wojska cesarskiego w Aleksandrii, patrycjusz, był w wielkim poszanowaniu u cesarza Konstantyna Wielkiego (306-337; wspomnienie 21 maja). Szerzył chrześcijaństwo w Egipcie. Za Juliana Apostaty (361-363) dobrowolnie przeniósł się do Antiochii, gdzie ten cesarz prześladował chrześcijan. Za krytykę władcy został schwytany, męczony i ścięty mieczem w 363 roku.

 

21 PAŹDZIERNIKA

Św. Hilariona Wielkiego.

Św. Hilarion urodzony w 291 roku w Palestynie z powodu zamiłowania do nauk przeniósł się do Aleksandrii i tam otrzymał chrzest. Usłyszawszy o św. Antonim Wielkim (wspomnienie 17 stycznia), stał się jego naśladowcą i przeżył u jego boku pewien czas, by zdobyć praktykę życia ascetycznego. Powróciwszy do ojczyzny, oddalił się na pustynię. Za czystość swego życia otrzymał od Boga dar proroctwa. Umarł na Cyprze w 371 r.

 

22 PAŹDZIERNIKA

Św. Jana Pawła II papieża

Św. Jan Paweł II, właściwie Karol Józef Wojtyła: urodzony 18 maja 1920 w Wadowicach, 264 papież w latach 1978–2005. 16 października 1978 został wybrany na papieża i przyjął imiona Jan Paweł dla uhonorowania swojego poprzednika. Jego wybór na Stolicę Piotrową miał szczególny wpływ na wydarzenia w Europie Wschodniej i w Azji w latach 80. i 90. XX wieku, w szczególności na przemiany demokratyczne w krajach bloku wschodniego. Od początku swojego pontyfikatu prowadził energiczne działania przeciwko komunizmowi i uciskowi politycznemu. Przyczynił się do poprawienia relacji Kościoła katolickiego z judaizmem, islamem, z Kościołem prawosławnym oraz Wspólnotą anglikańską. Był jednym z najczęściej podróżujących światowych przywódców w historii, odwiedzając w czasie swojego pontyfikatu 129 państw, co interpretowano jako chęć zbudowania relacji między różnymi narodami i religiami. Beatyfikował 1340 i kanonizował 483 osoby, więcej niż wszyscy jego poprzednicy w okresie pięciu poprzedzających wieków. Był trzecim najdłużej urzędującym papieżem w historii, po św. Piotrze (30–67) i Piusie IX (1846–1878), pierwszym papieżem z Polski oraz pierwszym spoza Włoch od czasów holenderskiego papieża Hadriana VI (1522–1523). Zmarł 2 kwietnia 2005. Proces kanonizacyjny rozpoczął się miesiąc po jego śmierci, z odstąpieniem od tradycyjnego pięcioletniego okresu oczekiwania. 19 grudnia 2009 został ogłoszony Czcigodnym Sługą Bożym przez swojego następcę Benedykta XVI i beatyfikowany 1 maja 2011 r. Kanonizowany 27 kwietnia 2014.

Św. równego apostołom Abercjusza biskupa Hierapolis.

Święty równy apostołom Abercjusz, biskup Hierapolis, cudotwórca, zmarł pod koniec II wieku we Frygii. Miasto Hierapolis (dziś Mendżib w Syrii), w tamten czas zamieszkiwali głównie poganie. Kapłan modlił się do Pana o zbawienie ich dusz i nawrócenie do Prawdziwej Światłości. Świętemu Abercjuszowi objawił się Anioł i nakazał rozbić bożki w pogańskiej świątyni. Z gorliwością święty wykonał rozkaz Boga. Kiedy dowiedział się o tym, że poganie chcą go zabić, kapłan przyszedł na miejsce powszechnych zebrań i tam potępił błądzenie pogan. Poganie chcieli pojmać kapłana. W ten czas wśród narodu zaczęło krzyczeć trzech opętanych młodzieńców. Naród wpadł w chaos, kapłan poprzez modlitwę wygnał z nich biesów. Widząc zdrowych młodzieńców mieszkańcy Hierapolis zaczęli prosić kapłana Abercjusza, by nauczył ich wiary w Chrystusa, a potem przyjęli święty Chrzest. Po tym kapłan wyprawił się w sąsiednie miasta i wsie, lecząc chorych i zwiastując o Królestwie Bożym. Z głoszeniem święty obszedł Syrię, Cylicję, Mezopotamię, odwiedził też Rzym i wszędzie nawracał do Chrystusa wielu ludzi. Kapłan Abercjusz za swoje wielkie trudy otrzymał przydomek równy apostołom. Przez wiele lat chronił on Kościół od heretyków, umacniał chrześcijan w wierze, nastawiał błądzących na prawdziwą drogę, uleczał chorych i rozpowszechniał chwałę o Chrystusie.

Św. 7 męczenników młodzieńców Efezkich.

Siedmiu Braci z Efezu: Jamblich, Jan, Martynian, Antonin, Maksymilian, Dionizy, Egzakust (Eksakustos) wyrzekli się błyskotliwej kariery, przyjęli chrzest i chroniąc się przed prześladowaniami Decjusza (249-251), ukryli się w grocie. Cesarz kazał ich zamurować ok. 250 r. Legenda mówi, że po 178 latach na pewien czas przebudzili się, opowiedzieli ludziom swoją historię i zasnęli do czasu powszechnego zmartwychwstania. (jeszcze jedno wspomnienie 4 sierpnia)

 

23 PAŹDZIERNIKA

Św. apostoła Jakuba brata Pańskiego.

Apostoł Jakub, brat Pański. Od dziecka Jakub poświęcał się Bogu, dlatego mówiono o nim, że jest nazarejczykiem. Nazarejczycy składali obietnicę chronienia czystości cielesnej, powstrzymywania się od picia wina, nie jedli też mięsnego jedzenia, nie strzygli też włosów. Obietnica nazarejczyka oznaczała życie w czystości i świętości, zgodnie z przekazem przez Samego Pana całemu Izraelowi. Kiedy Zbawiciel zaczął nauczać naród o Królestwie Bożym, święty Jakub uwierzył w Chrystusa i został Jego apostołem. Za bogobojne życie został wybrany pierwszym biskupem Jerozolimy. Święty Jakub uczestniczył w Apostolskim Soborze, w Jerozolimie(Dz.15). Przez 30 lat biskupstwa apostoł nawrócił wielu Judejczyków na wiarę chrześcijańską. Niezadowoleni z tego powodu uczeni w piśmie i faryzeusze postanowili zabić świętego Jakuba. Sprowadzili kapłana na dach świątyni i tam zmuszali go, aby wyrzekł się Zbawiciela świata. Jednak święty apostoł zaczął na głos głosić, że Chrystus jest Prawdziwym Mesjaszem. Wtedy też judejscy zrzucili sprawiedliwego Jakuba ze świątyni. Święty jednak nie umarł od upadku, zebrał w sobie siły, zaczął modlić się do Pana za swoich wrogów, którzy w ten czas dobijali go kamieniami. Męczeński koniec aostołą Jakuba miał miejsce około 63 roku. Świętemu apostołowi Jakubowi przypisuje się autorstwo  Boskiej liturgii zwanej Liturgią Św. Jakuba. W Kościele zachował się również List apostolski, który pod jego imieniem został włączony do kanonu ksiąg Pisma Św. Nowego Testamentu. Należy odróżnić apostoła Jakuba, brata Pańskiego od Jakuba Zebedeusza (wspomnienie 30 kwietnia) i od Jakuba Alfeusza (wspomnienie 9 października).

 

24 PAŹDZIERNIKA

Św. męczennika Aretasa.

Za cesarza Anastazego (491-518) w kraju Himjarytów (gr. Omeritaj; dzisiejszy Jemen, Arabia Południowa), istniała mała wspólnota chrześcijan ludności religii żydowskiej w mieście Nadżranie położonym na południe od Mekki. Przeszkodą w rozszerzaniu chrześcijaństwa był bardzo rozpowszechniony judaizm. Ostatni król himjarycki, Dhu Nuwas (zm. 525), najechał na miasto Nadżran i dokonał masakry chrześcijan (523); rzucał do pieca kapłanów, zakonników i zakonnice, i wydał ogniowi ok. 427 osób, m.in. zginął św. Aretas, 95-letni starzec, głowa plemienia, zarządca miasta Nadżran, a z nim żołnierze i ogólnie pozostałych chrześcijan w liczbie 4299. Prześladowanie chrześcijan stało się pretekstem do najazdu „chrześcijańskiego króla” Etiopii, Elesvahana, na państwo himjaryckie (523-525).

 

25 PAŹDZIERNIKA

Św. męczenników Marcjana i Martyriusza

Św. Marcjan psałterzysta i św. Martyriusz, subdiakon, byli lektorami i pełnili funkcję sekretarzy przy św. Pawle, arcybiskupie Konstantynopola (wspomnienie 6 listopada) za ariańskiego cesarza Konstansa (337-350). Gdy św. Paweł został zesłany do Armenii, gdzie zmarł uduszony przez arian, oni też byli ścięci mieczem w 358 roku. Ich wspaniały grób usytuowany przed murami Konstantynopola był miejscem modlitw, jak niegdyś groby męczenników. Był on wybudowany staraniem dwóch arcybiskupów Konstantynopola: św. Jan Złotousty (398-404) rozpoczął prace, a Syzyniusz (426-427) dokończył.

 

26 PAŹDZIERNIKA

Św. wielkiego męczennika Dymitra z Tesaloniki.

Św. Dymitr poniósł śmierć męczeńską w Tesalonice (dziś: Saloniki) za panowania cesarza Maksymiana (286-305) na początku IV wieku. Był rzymskim oficerem, dowódcą jednostki wojskowej i po śmierci ojca został też naznaczony prokonsulem Achai. Głównym jego zadaniem była obrona miasta przed barbarzyńcami (byli to głównie pogańscy Słowianie) i niszczenie chrześcijaństwa. A rodzice Dymitra byli tajnymi wyznawcami Chrystusa, on sam zaś wyznawał Jego otwarcie. Wielu też mieszkańców pociągnął za sobą. Stał się dla Tesaloniki drugim apostołem Pawłem, bo „apostoł narodów” zorganizował tu pierwszą wspólnotę chrześcijan (Dwa Listy do Tessaloniczan). Skoro cesarz o tym się dowiedział, postanowił rozprawić się chrześcijanami w tym mieście. Wracając do Rzymu z wyprawy nad Czarne Morze, prowadził swe wojska przez Tesalonikę. Dymitra posłał do więzienia. Sam z rozkoszą oglądał walki gladiatorów, jak jego ulubiony siłacz, o imieniu Lyajos, Germanin, pysznił się na arenie, wyzywał do walki mieszkańców miasta i zwyciężonych w walce chrześcijan zrzucał z pomostu na włócznie żołnierzy. Wtedy odważny młodzieniec, Nestor, miejscowy chrześcijanin, poszedł do więzienia i prosił Dymitra o błogosławieństwo na walkę z barbarzyńcą, wszedł na arenę, rozpoczął walkę i chełpliwy gladiator padł martwy. Maksymiana dotknęło to do żywego. Zrozumiawszy, kto był tego przyczyną, rozkazał męczyć i zabić razem Dymitra i Nestora. Zastosowano wobec Dymitra szczególnie okrutne katusze, by go zmusić do złożenia ofiary bóstwom rzymskim i zaparcia się Chrystusa; stąd nazywa się go „wielkim męczennikiem”. Pielgrzymujący z wiarą do jego grobu otrzymywali wiele uzdrowień. Dlatego już w 412-413 latach na tym grobie Leontios, prefekt Ilirii, wybudował wspaniałą pierwszą świątynię. Od VII wieku z relikwii św. Dymitra sączy się pachnący olej zw. miro, stąd dano mu też przydomek Mirosączący.

 

27 PAŹDZIERNIKA

Św. męczennika Nestora z Tesaloniki.

św. Nestor  pewnego dnia przybiegł pod więzienie, gdzie przebywał św. Dymitr, padł na kolana i prosił go: „Sługo boży Dymitrze, chcę pokonać Lyajosa, lecz módl się za mnie, wzywając imienia Chrystusowego”. Święty przeżegnał Nestora znakiem Krzyża Chrystusowego i powiedział: „Zwyciężysz Lyajosa, przyniesiesz chwałę Chrystusowi”. Nestor dostał się na arenę i na oczach cesarza krzyknął: „Boże Dymitra, przyjdź mi z pomocą”. Potem starł się z Lyajosem, włócznią przebił mu serce i zabił go. Cesarz był dogłębnie wzburzony. Na jego rozkaz św. Dymitr, któremu przypisano śmierć Lyajosa, został przebity pchnięciem włóczni, a św. Nestor ścięty własnym mieczem.

 

Św. męczennic Kapitoliny i Eroteidy.

Święta Kapitolina i Eroteida zginęły za czasów cara Dioklecjana. Kapitolina była bogobojna i bardzo bogata. Całe swoje bogactwo rozdała potrzebującym, a swoich sług uwolniła. Święta Kapitolina została pojmana i przyprowadzona przed cesarza, który skazuje ją na karę więzienia. Kiedy stanęła nad sądzie przed cesarzem była zmuszona do złożenia ofiary bożkom. Święta Kapitolina odmówiła cesarzowi, za co została skazana na ścięcie. Eroteida służyła Kapitolinie. Była okrutnie bita żelaznymi pałkami za to, że broniła swoją panią Kapitolinę i rzuciła kamieniem we władcę i go uderzyła. Eroteidę męczono a na koniec została ścięta mieczem.

 

28 PAŹDZIERNIKA

Św. męczennicy Paraskiewy z Ikonium.

Święta męczennica Paraskiewa, zwana Piątkiem, żyła w III wieku w Ikonium, w bogatej, bogobojnej rodzinie. Rodzice świętej bardzo czcili dzień cierpień Pańskich – piątek, dlatego też i tak nazwali córkę, która urodziła się w tym dniu. Paraskiewa, z greckiego tłumaczenia oznacza – Piątek. Całym sercem młoda Paraskiewa pokochała czystość i piękność dziewiczego życia i złożyła obietnicę, że nigdy nie wyjdzie za mąż. Zapragnęła więc poświęcić całe swoje życie Bogu i zaczęła uświęcać pogan światłością wiary Chrystusowej. Na tej sprawiedliwej drodze, za wolą Boga dla Paraskiewy, która nosiła imię wspominające dzień strasznych Cierpień Jezusa, było przeznaczone doświadczyć cieleśnie męk. Za wyznawanie chrześcijańskiej wiary rozgniewani poganie pojmali świętą i przyprowadzili ją przed zarządcę miasta. Na sądzie była zmuszana do złożenia ofiary bożkom. Z mocnym sercem, z nadzieją na Boga, święta odrzuciła namowy. Za to została skazana na straszne, okrutne męki: przywiązano ją do drzewa, kaci nakłuwali jej czyste ciało gwoździami, a potem całą poranioną, aż do kości, wrzucili do więzienia a na koniec ścięli jej głowę.

 

Św. męczenników Terencjusza i Neonilly.

Święte małżeństwo Terencjusz i Neonilla oraz ich siedmioro dzieci prawdopodobnie w Syrii cierpieli za wiarę w Chrystusa niewiadomo w jakim czasie. W tekstach liturgicznych są wymieniane ich imiona.

Św. Stefana Sabaity, hymnografa.

Św. Stefan jest wg tradycji krewnym św. Jana Damasceńskiego (wspomnienie 4 grudnia). Swoje zmagania ascetyczne podejmował w IX wieku w klasztorze św. Saby, stąd jego przydomek. Jest autorem wielu kanonów i on zostawił opis męczeństwa 20 zakonników ławry zmasakrowanych w 797 roku. Jego wspomnienie ma miejsce też 13 lipca.

 

29 PAŹDZIERNIKA

Śmierć Św. Abrahamiusza Cudotwórcy rostowskiego

Św. Abrahamiusz był gorliwym głosicielem Chrystusowej wiary w Wielkim Rostowie, gdzie w XI wieku większość mieszkańców trzymała się pogaństwa. Umocniony pomocą objawionego mu się we śnie świętego apostoła Jana Teologa, zniszczył bożka Welesa, któremu oddawali cześć poganie. Na miejscu ich świątyni św. Abrahamiusz zbudował monaster w imię Chrztu Pańskiego (Objawienia Pańskiego). Zmarł w głębokiej starości.

Św. męczennicy Anastazji Rzymianki.

Św. męczennica Anastazja Rzymianka w dzieciństwie straciła rodziców, i pod opiekę wzięła ją mniszka , przełożona monasteru, Zofia. Igumenia wychowywała Anastazję w gorącej wierze, w Bojaźni Bożej i posłuszeństwie. W ten czas rozpoczęły się prześladowania chrześcijan przez cesarza Decjusza (249-251). Zarządca miasta Probus, z rozkazu cesarza, nakazał przyprowadzić do siebie świętą Anastazję. Pobłogosławiona na cierpiętniczą drogę za Imię Pańskie przez swoją przełożoną, młoda męczennica Anastazja pokornie wyszła na spotkanie uzbrojonych żołnierzy. Probus, widząc jej młodość i piękność, na początku zmuszał siłą, aby wyrzekła się od wiary Chrystusowej: „Dlaczego niszczysz swoje lata, pozbawiając siebie wspaniałego życia? Co za głupota oddać siebie na męki i na śmierć za Ukrzyżowanego? Pokłoń się naszym bogom, a będziesz miała dobrego męża, będziesz żyć w chwale i poważaniu”. Święta odważnie odpowiedziała: „Mój mąż, moje bogactwo, życie i moja radość – Pan mój Jezus Chrystus, i zastraszaniem i mękami nie odłączysz mnie od Pana!” Rozpoczęły się okrutne męki. Święta męczennica odważnie znosiła je, chwaląc i oddając cześć Panu. W gniewie kaci odcięli jej język. Naród, widząc zezwierzęcenie katów i ich okrutność zbuntował się i zarządcy miasta byli zmuszeni odstąpić od męk, skazując ją na ścięcie głowy. Ciało świętej Anastazji zostało porzucone za miastem, na zjedzenie dzikim zwierzętom, jednak Bóg nie dopuścił do zbezczeszczenia świętych relikwii. Igumenia Zofia, kierowana przez Boga, odnalazła porzucone ciało męczennicy i z dwoma pomocnicami – chrześcijankami pogrzebała ją w ziemi.

Św. Abrahama Pustelnika

Św. Abramiusz (Abramios, hbr wyniosły ojciec), był przyjacielem św. Efrema Syryjskiego (wspomnienie 28 stycznia). Żył w IV wieku w pobliżu Edessy jako pustelnik; zmarł w wieku 70 lat. Miał na naleganie biskupa Edessy przyjąć święcenia kapłańskie i nawrócić z bałwochwalstwa mieszkańców swej rodzinnej miejscowości; za nieautentyczne uważa się dane o pochodzeniu św. Abramiusza, o opuszczeniu żony w siedem dni po ślubie, którą miał bez swojej chęci pojąć z woli rodziców, o nawróceniu bratanicy Marii. Na jego cześć św. Efrem ułożył 15 hymnów. Opierając się na późniejszych przekazach, bollandyści utrzymują, jakoby on żył w VI wieku. (Gustaw Romuald, Abraham z Bet Kiduna, w: EK t. 1, Lublin 1985, kol. 25-26).

 

30 PAŹDZIERNIKA

Św. męczennicy Zenobiusza i jego siostry Zenobii.

Ci święci męczennicy, pobożnie wychowani przez swoich chrześcijańskich rodziców, żyli w Cylicji za cesarza Dioklecjana (284-305). Zenobiusza (Dzēnobios) schwytano i poprowadzono przed prokonsula. W czasie przesłuchiwania spontanicznie zjawiła się jego siostra Zenobia (Dzenobia) i wyznała swą wiarę w Chrystusa. Zostali niemiłosiernie pobici i wrzuceni do kotła z wrzącą smołą i ścięci mieczem.

Bł. męczennika Aleksego Zaryckiego, kapłana

Aleksy Zarycki urodzony 17 października 1912 w Bilczach. Jego ojciec Wasyl Zarycki był diakiem w cerkwi. W 1934 roku Aleksy ukończył Lwowską Akademię Teologiczną. 29 kwietnia 1935 roku przyjął święcenia diakonatu, a 7 lipca 1936 roku święcenia kapłańskie. Podczas sowieckich prześladowań grekokatolików odmówił przejścia na prawosławie, w związku z czym został aresztowany i po długotrwałym procesie skazany 29 maja 1948 roku na osiem lat więzienia. Przetrzymywano go w różnych obozach na terenie obwodów: irkuckiego, kemerowskiego, omskiego, karagandyjskiego oraz w Mordowii. Wszędzie prowadził tajną działalność kapłańską. 31 grudnia 1954 roku został zwolniony, ale zesłano go do Karagandy, gdzie dzięki usilnym zabiegom udało mu się w 1956 roku otworzyć kościół greckokatolicki, który jednak wkrótce został zamknięty. W maju tego roku otrzymał zgodę na powrót na Ukrainę, ale z niej nie skorzystał, pozostając na służbie wiernych w Karagandzie. Opanował liturgię łacińską, aby służyć również lokalnym rzymskim katolikom. Odbywał liczne podróże misyjne w okolice Karagandy. Ponownie aresztowano go w 1957 roku, po spotkaniu z arcybiskupem Josyfem Slipym, który przymusowo przebywał w Kraju Krasnojarskim, jednak po kilku dniach odzyskał wolność. Nie chcąc ryzykować dalszych represji, wyjechał z Karagandy. Odwiedzał różne miasta związku radzieckiego. Obawiając się aresztowania podróżował zwykle na piechotę. 9 maja 1962 roku po raz kolejny go aresztowano i skazano za włóczęgostwo na dwa lata więzienia. Zesłano go do miejscowości Dolinka koło Karagandy, gdzie znajdował się obóz pracy Karłag. Pracował jako krawiec. Zmarł 30 października 1963 w Dolince pod Karagandą w szpitalu obozowym na skutek choroby żołądka. Pochowano go na przyobozowym cmentarzu, a potem prochy zostały przeniesione na cmentarz miejski w Karagandzie, by ostatecznie spocząć na cmentarzu w Rzęsnej Ruskiej. Został beatyfikowany przez Jana Pawła 27 czerwca 2001 roku we Lwowie w grupie 27 nowomęczenników greckokatolickich.

 

31 PAŹDZIERNIKA

Św. apostołów Stachiusza i Ampliusza.

Św. Stachiusz i Ampliusz oraz ich towarzysze Ourbanos, Aristoboulos, Narkissos, należeli do wspólnoty chrześcijan w Rzymie. Do nich właśnie kieruje pozdrowienie św. Paweł pod koniec swojego listu do Rzymian (16,8-11).

Św. męczennika Epimacha.

Według Dionizego Aleksandryjskiego (Euzebiusz, VI,41) św. Epimach umarł za wiarę w Aleksandrii za cesarza Decjusza (249-251). Po długim pobycie w więzieniu, gdzie przecierpiał niezliczone tortury, jak biczowanie żelaznymi prętami i rózgami, został wrzucony do palonego wapna, gdzie zmarł w 250 roku.

 

 

LISTOPAD

1 LISTOPADA

Bł. męczennika Teodora Romży biskupa Mukaczewa

Bp Teodor Romża urodził się 14 kwietnia 1911 w Byczkowie Wielkim na Huculszczyźnie zakarpackiej w ubogiej rodzinie robotnika kolejowego. Po ukończeniu z wyróżnieniem szkoły w Chuście wstąpił do seminarium duchownego w Użhorodzie, skąd biskup Ołeksandr Stoika wysłał go na studia do rzymskiego kolegium Germanicum, a następnie Russicum. 25 grudnia 1936 T. Romża otrzymał święcenia kapłańskie, po czym na własną prośbę wrócił na Zakarpacie i objął parafię w Berezowie. W 1939 zaczął wykładać filozofię w swym dawnym seminarium w Użhorodzie. 24 września 1944 Pius XII mianował go biskupem eparchii (diecezji) mukaczewskiej obrządku bizantyńsko-ruteńskiego na Zakarpaciu, która w niespełna rok później – 29 czerwca 1945 – znalazła się w granicach ZSRR. Chociaż już na początku swej posługi w nowej rzeczywistości wezwał wiernych do spokoju i współpracy z nowym reżymem, bardzo szybko stał się niewygodny dla władz komunistycznych. Stanowczo sprzeciwił się włączeniu Zakarpacia w skład ZSRR, a gdy mimo wszystko do tego doszło, równie energicznie wystąpił przeciw przyłączeniu zakarpackich grekokatolików do Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego (jak to już wcześniej zrobiono z grekokatolikami we Lwowie). Doprowadziło to natychmiast do ostrych działań bolszewików przeciw biskupowi i wiernym. Władze rozpętały kampanię kłamstw i prowokacji, m.in. oskarżano go o sympatie i działania faszystowskie. Obawiając się o własne życie i chcąc zachować, na ile to możliwe, struktury kościelne, potajemnie wyświęcił na biskupów pomocniczych księży Stefana Bendasa i Ołeksandra Chirę. Gdy wracał z jednej z takich wizyt w towarzystwie 4 innych osób, w pobliżu wioski Iwanowce na jego wóz najechała ciężarówka z funkcjonariuszami NKWD, którzy biskupa i jednego z księży, którzy spadli do rowu, zaczęli bić prętami, kolbami karabinów i kijami. Dopiero na widok mieszkańców wsi, którzy tamtędy przechodzili, napastnicy odjechali, pozostawiając ciężko rannych kapłanów. Biskup z poważnymi ranami głowy i nóg trafił do szpitala w Mukaczowie, gdzie przeszedł operację. Gdy powoli dochodził do zdrowia, jeszcze tego samego dnia zamiast zatrudnionych tam sióstr zakonnych pojawiły się tam nieznane nikomu pielęgniarki i to one prawdopodobnie 31 października 1947 otruły lub w inny sposób zabiły hierarchę. Oficjalnie podano, że zmarł on w wyniku obrażeń czaszki i mózgu w następstwie nieszczęśliwego zderzenia. A po otwarciu archiwów sowieckich służb specjalnych ustalono z całkowitą pewnością, że bp. Teodora Romżę zamordowano wg planu opracowanego przez jednego z najwyższych agentów NKWD gen. Pawła Sudopłatowa (1907-96) i zatwierdzonego przez Nikitę Chruszczowa – ówczesnego I sekretarza WKP(b) na Ukrainie. Pogrzeb biskupa odbył się 4 listopada w Użhorodzie. 27 czerwca 2001 beatyfikował go we Lwowie Jan Paweł II.

Św. Kosmy i Damiana.

Męczennicy Kosma i Damian pochodzili z Azji Mniejszej i poświęcili się potrzebom dusz i ciał, lecząc wszelkie choroby i boleści. Ich troska nie ograniczała się tylko do ludzi; leczyli również zwierzęta. Za swoje usługi nie brali wynagrodzenia, stąd mają przydomek lekarzy-wolontariuszy. Ponieśli śmierć męczeńską w mieście Egea w Cylicji za cesarza na Wschodzie Maksymiana (286-305) w początkach IV wieku (zachodnią częścią Cesarstwa w tym czasie rządził Dioklecjan).

 

2 LISTOPADA

Św. męczenników Acyndyna, Pegazjusza, Aftoniusza, Elpidefora i Anempodysta.

Święci męczennicy Acyndyn, Pegazjusz, Aftoniusz, Elpidefor i Anempodyst cierpieli za wiarę w Persji za króla Sapora II między 339 i 379 rokiem. Święci byli pracownikami dworu królewskiego. Po wielu strasznych mękach zostali spaleni. Św. Aftoniusz, żołnierz, i Elpidefor, dostojnik królewski, krytykujący króla za prześladowanie niewinnych chrześcijan, zostali ścięci mieczem. Razem z tymi męczennikami jeszcze siedem tysięcy chrześcijan ścięto mieczem. W Persji, gdzie panująca dynastia pozostała wierna mazdeizmowi, chrześcijaństwo, przenikające tu od przeszło stu pięćdziesięciu lat, nie uzyskało oficjalnego poparcia, wręcz przeciwnie! Nastał okres okrutnych prześladowań, w czasie których zginęło tysiące męczenników (Sozomenos mówi nawet o szesnastu tysiącach) ustały one dopiero w końcu IV wieku, po zawarciu pokoju z Rzymem. W roku 410 na synodzie w Persji, ustalono listę czterdziestu biskupów. Od tego czasu Kościół w Iranie, odłączony od Cezarei, swej odległej duchowej metropolii, rozwijał się pomyślnie aż do zalewu islamu.

 

3 LISTOPADA

Św. męczenników Acepsymasa biskupa, Józefa kapłana i Aitalasa diakona.

Święci męczennicy Acepsym biskup, Józef kapłan i Aitalas diakon cierpieli w IV wieku za wiarę podczas panowania Sapora II (310-381), króla Persów. Św. Acepsymas, biskup, osiemdziesięcioletni starzec, został razem ze świętymi Józefem i Aejtalasem diakonem aresztowany, bity przez żołnierzy i po trzech latach więzienia ścięto go mieczem. Św. Józefa powieszono za głowę i żywcem odarto ze skóry, ukamienowano i pogrzebano pod kupą kamieni w 379 roku. Św. Aitalas po wielu męczarniach również został ukamienowany w tym samym roku.

Poświęcenie świątyni Wielkiego męczennika Jerzego w Liddzie, gdzie złożono Jego relikwie

W Liddzie (Palestyna) był od dawna czczony grób świętego Jerzego. Na tym miejscu Konstantyn Wielki (306-337) wybudował bazylikę, której resztki odkryto w 1953 roku. I rocznicę poświęcenia tej właśnie bazyliki dziś się obchodzi.

 

4 LISTOPADA

Św. Joannicjusza Wielkiego.

Św. Joannicjusz urodził się w Bitynii (Azja Mniejsza) w roku 752. Jego rodzice byli biedni, nie mogli dać synowi wykształcenia. Od dzieciństwa pasł owce i świnie, jedyne bogactwo rodziny. Jako młodzieniec został przyjęty do wojska cesarskiego. Okazał się dzielnym żołnierzem we wszystkich wojnach z Bułgarami. Zbulwersowało go, gdy pewnego dnia zobaczył, jak wielu jego kolegów zginęło w walce. Opuścił armię i w 795 roku odszedł na górę Olimp, by prowadzić życie pustelnicze. I odtąd na wielu miejscach aż do śmierci (umarł w 846 roku) dążył do świętości, udzielając też pouczeń ludziom przychodzącym do niego.

Św. męczenników Nikandra biskupa Miry i Hermeusza, kapłana

Święci Nikander i Hermeusz byli uczniami świętego apostoła Tytusa (wspomnienie 25 sierpnia); on udzielił im święceń kapłańskich. Dzielnie pracowali przy nawracaniu pogan na chrześcijaństwo, za co zostali postawieni przed władze cywilne, których groźby nie zdołały odwieść ich od Chrystusa. Przywiązali ich do koni i wlekli po kamieniach, ciała ich szarpali żelaznymi hakami, rzucali w ogień; na koniec wbito w ich głowy i ciała wiele gwoździ, wrzucono do rowu i żywych zasypano ziemią.

 

5 LISTOPADA

Św. męczenników Galaktiona i Epistymii.

Ci święci małżonkowie żyli w Emezie w Fenicji (obecnie Liban) za cesarza Decjusza (249-251). Św. Galaktion miał rodziców chrześcijańskich, św. Epistema zaś pogańskich; oboje pobrali się na życzenie rodziców; św. Galaktion oświecił swą małżonkę wiarą w Chrystusa i ochrzcił. Postanowili prowadzić życie w czystości i podjęli życie monastyczne ze wszystkimi jego trudami i wyrzeczeniami. Gdy w czasie prześladowania chrześcijan św. Galaktiona wzięto na męki, św. Epistema dobrowolnie przyłączyła się do mężą, by razem wypić kielich cierpienia; poddano ich męczarniom: byli bici, za paznokcie wbijano im ostre drzazgi, ucięto ręce i nogi; wreszcie ścięto mieczem. Galaktion miał lat 30, Epistema 16.

 

6 LISTOPADA

Św. Pawła arcybiskupa Konstantynopola.

Św. Paweł pochodził z Tesaloniki, był sekretarzem biskupa Konstantynopola, Aleksandra. Po jego śmierci przeciwnicy Ariusza wybrali go na opróżnioną stolicę, gdy cesarz Konstans (337-350), zwolennik Ariusza, był w Antiochii. Po powrocie zrzucił św. Pawła z urzędu; po interwencji papieża św. Juliusza I (337-352) św. Paweł wrócił; wskutek intryg arian znowu był wygnany; po synodzie w Sardyce (343-344) – dzisiejsza Sofia w Bułgarii – powrócił; potem znowu był prześladowany i zesłany do Armenii, gdzie arianie go udusili (351) omoforionem w czasie odprawiania Liturgii świętej. Jego stenografami byli święci Marcjan i Martyriusz (wspomnienie 25 października).

 

7 LISTOPADA

Św. 33 męczenników z Militeny.

Święty męczennik Jeron urodził się w Tianie, w Wielkiej Kapadocji. Wychowywany był przez bogobojną matkę, był cichym i dobrym chrześcijaninem. Cesarze – zarządcy Dioklecjan i Maksymilian (284 – 305) wysłali do Kapadocji wojsko, którym kierował Lizjusz po to, aby zgładzić rozwijające się tam chrześcijaństwo, a oprócz tego i zaciągnąć do wojska zdrowych i silnych żołnierzy. Wśród wielu innych Lizjusz nakazał wziąć na służbę wojenną i Jerona, który charakteryzował się dużą, fizyczną siłą i sprytem. Jednak Jeron odmówił służbie cesarzowi, który prześladował chrześcijan. Kiedy chcieli go zmusić siłą i przyprowadzić do Lizjusza, on uzbroił się i spowodował, że posłannicy uciekli. Razem z innymi braćmi (18 braci), myślącymi podobnie jak i on ukrył się w jaskini. Żołnierzom Lizjusza nie udało się ich pokonać. Za radą Cyriaka, jednego z przyjaciół Jerona, Lizjusz odszedł z wojskiem od jaskini. Cyriak namówił Jerona, by ten nie sprzeciwiał się władzy; dobrowolnie braci poddali się i zostali odesłani do miasta Meletyny. Jeron miał widzenie we śnie, w którym pokazana była jego męczeńska śmierć. W Meletynie zebrali się żołnierze Lizjusza i zaczęli przymuszać braci, aby złożyli ofiarę bożkom. Jeron i razem z nim 32 żołnierzy odmówiło i otwarcie wyznali wiarę w Chrystusa. Wtedy prześladowca nakazał bić męczenników, a dla Jerona odciąć rękę. Po okrutnym biciu i ledwo żyjących męczenników wrzucono do więzienia, a z rana wszystkim ścięto głowy. Jeden bogaty i znany chrześcijanin imieniem Chryzanf wykupił u Lizjusza głowę świętego Jerona. Kiedy prześladowania ucichły, na miejscu, gdzie męczono świętych męczenników, on zbudował świątynię, gdzie też została złożona czczona głowa. Ciała wszystkich męczonych świętych potajemnie zostały pogrzebane przez chrześcijan. Za panowania cesarza Justyniana przy budowie świątyni w imię świętej Ireny czczone relikwie świętych męczenników były odnalezione w nienaruszonym stanie. W tekstach liturgicznych są wymienieni imiennie: Nikander (Nikandros), Hezychiusz (Hesychios), Atanazy (Athansios), Mamant (Mamas), Barachiasz (Barachias), Kalinik (Kallinikos), Teagen (Teagenes), Nikon (Nikōn), Longin (Longinus), Teodor (Theodoros), Walery (Valerius), Ksantiasz (Ksanthias), Teodul (Theodoulos), Kalimach (Kallimachos), Eugeniusz (Eugenios), Teodoch (Theodochos), Ostrychiusz (Ostrychios), Hieron (Hierōn), Epifaniusz (Epiphanios), Maksymian (Maximianus), Dulcycjusz (Dulcitius), Klaudian (Claudianus), Teofil (Theophilos), Gigancjusz (Gigantios), Doroteusz (Dorotheos), Teodot (Theodotos), Kastrychiusz (Kastrichios), Anicet (Anikētos), Teomeliusz (Theomelios), Eutychiusz (Eutychios), Hilarion (Hilariōn), i Diodot (Diodotos).

Św. Łazarza Pustelnika.

Św. Łazarz urodzony 968 r. w mieście Magnezja w Lidii (kraina Małej Azji), jako wykształcony i pobożny chłopiec od młodości był mnichem w klasztorze św. Saby w Jerozolimie. Tu z rąk patriarchy otrzymał święcenia kapłańskie. Gdy Arabowie zniszczyli klasztory w Palestynie, wrócił w rodzinne strony i zamieszkał na górze koło Efezu. Wiele lat przeżył w pokucie na słupie. Żywił się skromnie tylko surowymi jarzynami i wodą; znosił z radością chłód i spiekotę. Gromadzili się wokół niego chętni podjąć życie zakonne i dla nich założył trzy klasztory. Zmarł w 1054 roku.

 

8 LISTOPADA

Sobór Archanioła Michała i wszystkich św. mocy niebios.

Aniołowie są bezcielesnymi czystymi duchami obdarzonymi naturalną inteligencją, siłą woli, i pięknością, które nie dają się porównać z ludzkimi. Bóg ich postawił jako stróżów i przewodników narodów i każdego pojedynczego człowieka. On zobowiązuje ich do strzeżenia tych, którzy mają w Nim nadzieję, aby „niedola nie przystąpiła do nich, a cios nie spotkał ich namiotu”. W niebie nieustannie oglądają oblicze Boga, śpiewają hymn trójświęty, wstawiają się za nami i cieszą się z jednego grzesznika, który się nawraca. Aniołowie, służąc Bogu, oddają nam tyle przysług, że karty Pisma świętego są nimi przepełnione. Św. Dionizy Aeropagita podaje, że aniołów jest trzy hierarchie i dziewięć chórów; w pierwszej hierarchii: Serafiny, Cherubiny i Trony, w drugiej: Państwa, Moce i Władze (zwierzchności), w trzeciej: Księstwa, Archaniołowie i Aniołowie. Popularne są imiona aniołów: Michała, Gabriela, Rafała.

 

9 LISTOPADA

Św. męczenników Onezyforiusza i Porfiriusza.

Święci męczennicy Onezyforiusz i Porfiriusz zginęli w czasach prześladowań chrześcijan przy cesarzu Dioklecjalnie (284 – 305). Okrutnie ich bito, opalano ogniem, nasępnie przywiązano do dzikich koni, które ciągnęły ich po kamieniach. Wierzący zebrali pozostałości ciał świętych i z cześcią ich pogrzebali.

Św. Matrony.

Św. Matrona, rodem z Perge w Pamfilii (kraina w Mniejszej Azji), żyła ze swym mężem Domecjuszem w Konstantynopolu; mieli jedną córkę; żyli ze sobą 15 lat. W międzyczasie zaprzyjaźniła się z pobożnymi niewiastami, podziwiała ich tryb życia i wraz z nimi prawie nie wychodziła ze świątyni. Nie był z tego zadowolony mąż. Więc ona w dobre ręce oddała córkę na wychowanie i, opuszczając dom, w męskim ubraniu, dla zmylenia męża, wstąpiła do męskiego klasztoru. Przełożony jednak, poznał, że to kobieta, przekonał się o jej szczerej intencji i posłał ją do klasztoru w Jerozolimie. Gdy po długim czasie wróciła do Konstantynopola, tenże przełożony przyjął ją życzliwie, lecz poradził jej pójść do klasztoru żeńskiego w tej okolicy, który potem został nazwany jej imieniem. Żyła w nim prawie do stu lat i odeszła w pokoju do Pana w 492 roku.

Św. Teoktysty.

Św. Teoktysta prowadziła przez 35 lat na wyspie Lesbos życie ascetyczne, żywiła się tylko roślinami, owocami i nasionami, umarła w pokoju w 881 roku.

 

10 LISTOPADA

Św. apostołów Erasta, Olimpasa, Rodiona

Św. Erast był na początku diakonem i skarbnikiem Jerozolimskiej Świątyni, a potem został biskupem w Paneadzie.; Św. Paweł wspomina go w liscie do Rzymian:„Pozdrawia was Erast, skarbnik miasta, i Kwartus, brat.” (Rz.16, 23). Olimpas i Rodion są bez wątpienia osobami z rzymskiej wspólnoty chrześcijańskiej, które św. Paweł Apostoł pozdrawia pod koniec listu do Rzymian (16,11.15). Święty Rodion, był kuzynem apostoła Pawła (Rz.16, 11), pozostawił on katedrę biskupią w Patrach, aby pójść do Rzymu ze świętym apostołem Piotrem.

Święty apostoł Olimpas, o którym wspomina apostoł Paweł (Rz.16, 15), także był współtowarzyszem apostoła Piotra. Apostołów Olimpasa i Herodiona skazano na ścięcie głowy. Karę wykonano w tym samym dniu i w tej samej godzinie, kiedy zginął ukrzyżowany apostoł Piotr.

 

11 LISTOPADA

Św. męczenników Menasa, Wiktora i Św. męczennicy Stefanii.

Święty Menas, pochodził z Egiptu, był żołnierzem i służył w mieście Kotuanie, pod przewodnictwem centuriona Fermiliana, w czasach rządów cesarzy Dioklecjana i Maksymiliana (284 – 305). Kiedy kaci rozpoczęli okrutne prześladowania chrześcijan, święty nie chciał służyć prześladowcom i pozostawiwszy służbę w wojsku, uciekł w góry, gdzie trudził się w poście i modlitwie. Pewnego razu podczas pogańskiego święta Menas przyszedł do miasta, w którym wcześniej służył, zaczął głosić słowo o Chrystusie, Zbawicielu świata. Święty został pojmany i postawiony przed sędzieo Pirra. Przed nim święty mężnie wyznał swoją wiarę i powiedział, że przyszedł do miasta, aby łosić nawrócenie. Święty Menas odmówił sędzi, by oddać ofiarę pogańskim bożkom, przyjął na siebie okrutne męki, po których ścięto mu głowę, w 304 roku. Ciało świętego męczennika nakazano spalić. Chrześcijanie nocą zebrali w gasnącym ogniu zachowane cząstki relikwii świętego męczennika, które złożyli w świątyni jego imienia, wybudowanej po ustaniu prześladowań, na miejscu cierpień i śmierci wielkiego męczennika Menasa.

Święty męczennik Wiktor był żołnierzem za czasów cesarza Marka Aureliusza Filozofa (161 – 180). Kiedy cesarz zaczął prześladować chrześcijan, Wiktor odmówił złożenia ofiary bożkom. Takie składanie ofiar był obowiązkowe i potwierdzało fakt lojalności służenia bożkom, cesarzowi i ojczyźnie. Święty za odmowę został skazany na męki, jednak zniósł je wszystkie bez szwanku. Mocą modlitwy przezwyciężył czarodzieja, który dzięki Menasowi porzucił złe moce i został chrześcijaninem. Po modlitwie świętego zaczęli nagle widzieć ślepi żołnierze. Widząc cuda, objawione Panem przez świętego Wiktora, młoda i bogobojna kobieta jednego z katów, Stefania, otwarcie i jawnie wysławiła Chrystusa, za co została poddana na okrutne męki: została przywiązana do dwóch nachylonych palm, które po wyprostowaniu się, rozerwały na dwie części. Święty męczennik Wiktor został ścięty mieczem. Męczennicy zginęli w Damasku, w II wieku, gdzie też i zostały pogrzebane ich relikwie.

Św. męczennika Wincentego z Saragossy

Św. Wincenty urodził się w III w. w Huesca w Hiszpanii, w bogatej rzymskiej rodzinie. Kształcony pod okiem biskupa Saragossy Waleriusza, został wyświęcony na diakona, a później archidiakona. Głosił kazania, opiekował się ubogimi i zarządzał dobrami diecezji. W czasie prześladowań chrześcijan został pojmany i torturowany. W nocy wrzucony do celi z okruszonymi naczyniami glinianymi, według legend strzeżony przez aniołów, którzy zamienili skorupy w kwiaty i wypełnili celę zapachem nektaru i światłem, na widok czego strażnik pilnujący archidiakona nawrócił się. Wincenty do końca nie wyrzekł się wiary, nie zdradził miejsca przechowywania ksiąg liturgicznych ani innych dóbr parafialnych. Niektóre źródła podają, że zmarł po dalszych torturach, inne – że poniósł śmierć na krzyżu. Ciało św. Wincentego zostało rzucone sępom, ale kruki siedzące w pobliżu nie pozwoliły zbezcześcić go. Wrzucono je do morza z kamieniem młyńskim, jednak zamiast utonąć, prąd wyrzucił ciało świętego męczennika na pobliski brzeg, gdzie zostało odnalezione, a następnie pochowane.

Św. Teodora Studyty.

Św. Teodor, asceta, pisarz, działacz urodzony w 759, umarł 826 roku. Rodzony brat św. Teofana (wspomnienie 11 października). Mając 22 lata wstąpił do klasztoru i stał się jednym z przykładnych i aktywnych mnichów. Brał czynny udział w walce o kult ikon i z tego powodu przeżył kilkakrotne aresztowanie. Przydomek Studyty otrzymał stąd, że głównym miejscem jego działalności był klasztor ufundowany w 463 roku w Konstantynopolu przez konsula Studiosa. Było to za patriarchy Gennadiusza (458-471). Dla tego klasztoru św. Teodor ułożył regułę, na której odtąd wzorowało się wiele klasztorów. Zostawił po sobie wiele pism. Najwięcej sławy przyniosła mu „Wielka Katecheza” i „Mała Katecheza”, w których szeroko rozpracował wykład wiary świętej. Sześćset zachowanych listów jest niezmiernie cennym źródłem dla poznania owych czasów. Dają one wgląd w duszę bohaterskiego mnicha, który połowę lat swego życia spędził na wygnaniu i w więzieniach (głównie za obronę czci ikon). Jest ostatnim z wielkich postaci Kościoła Wschodniego: nieustraszony bojownik o zachowanie prawa bożego i o czystość wiary, odnowiciel życia zakonnego na Wschodzie. Mąż wielki nie tylko wielką pobożnością, ale celował też rozległością horyzontu myślowego i wszechstronnym wykształceniem. Gorący obrońca wolności Kościoła wobec władzy świeckiej, św. Teodor rozumiał i podkreślał bardzo wyraźnie, że warunkiem tej niezależności jest najwyższy i powszechny autorytet jedynej głowy Kościoła — papieża. W swych licznych listach do papieży zebrał jakby w całość argumenty przemawiające na rzecz Rzymskiej Stolicy Apostolskiej: prymat św. Piotra potwierdzony przez Ewangelię, jurysdykcję rzymską, tradycję Kościoła, autorytet dogmatyczny, konieczność uznania zasady wspólnoty. Postawił nawet wyraźnie sprawę nieomylności papieża. W dwadzieścia lat po śmierci Studyty Focjusz wprowadził chrześcijaństwo wschodnie na drogę, która miała doprowadzić do schizmy. Św. Teodor był ostatnim na Wschodzie świadkiem Kościoła prawdziwie katolickiego, w którym obie części świata czuły się związane tymi samymi potrzebami, tą samą wiarą. Miał nawet odwagę przeciwstawić stanowczość i pewność Rzymu w dziedzinie doktrynalnej niepewności Bizancjum, które jest, jak pisał „skłonne do herezji, przyzwyczajone do częstego i otwartego odrywania się od pozostałej części chrześcijaństwa. Współcześnie Św. Teodor Studyta jest znany jedynie wśród unitów i prawosłwnych. Na początku XX wieku metropolita greckokatolicki Andrzej Szeptycki (+1944) założył zakon Studytów, w nawiązaniu do pięknej tradycji reform św. Teodora Studyty.

 

12 LISTOPADA

Św. męczennika Jozafata Kuncewicza arcybiskupa Połockiego

Św. Jozafat urodził się około roku 1580 w rodzinie prawosławnych we Włodzimierzu Wołyńskim, wstąpił w dwudziestym roku życia do bazylianów i po kilku latach, mimo młodego wieku, jedynie ze względu na prawdziwie wzorowe życie zakonne i wysoki stopień wyrobienia ascetycznego, został igumenem klasztoru bazyliańskiego, a wkrótce potem archimandrytą wileńskim. W roku 1618 mianowany arcybiskupem połockim, pracował niezmordowanie nad wprowadzaniem unii, w kazaniach i pismach broniąc prymatu Stolicy Piotrowej. Odnawiał cerkwie, budował klasztory, przywracał Kościołowi zagrabione przez panów świeckich dobra, stał się ojcem i opiekunem ubóstwa do tego stopnia, że nie mając pieniędzy na poratowanie nędzarzy, zastawiał nawet na ten cel swoje biskupie insygnia. Gorliwość arcypasterza i zbawienne skutki jego działalności wywołały nienawiść u schizmatyków. Gdy przybył do Witebska w podróży pasterskiej, napadła go zgraja prawosławnych w domu, gdzie zamieszkał. Święty sam wyszedł naprzeciw zbójcom, zaklinał ich tylko, by nie krzywdzili jego domowników. Padł pod uderzeniami siekiery 12 listopada roku 1623. Miał czterdzieści trzy lata. Ciało święego wrzucili mordercy do Dźwiny, skąd je wydobyto i przeniesiono do Połocka. Uczestnicy zbrodni, skazani na śmierć, prawie wszyscy się nawrócili. Urban VIII beatyfikował św. Józafata, Pius IX kanonizował go w roku 1867 (pierwsza kanonizacja świętego obrządku wschodniego), Leon XIII rozszerzył jego święto na cały Kościół w roku 1882. Relikwie znalezione podczas pierwszej wojny światowej w 1915 roku w Białej Podlaskiej przewieziono w następnym roku do Wiednia, gdzie je złożono w cerkwi św. Barbary, w 1949 ostatecznie trafiły do bazyliki św. Piotra w Rzymie.

Św. Jana Miłosiernego patriarcha Aleksandrii.

Św. Jan Miłosierny zwany jałmużnikiem urodził się ok. 550 w Amatuncie na Cyprze, zmarł w roku 619. Po śmierci żony i dzieci w czasie epidemii, św. Jan rozdał majątek, udał się na pustynię egipską i rozpoczął życie pustelnicze; w roku 610 został wybrany na patriarchę Aleksandrii; szczególną troską otoczył biedotę, zakładał przytułki dla chorych i bezdomnych oraz domy dla sierot; przyczynił się do budowy wielu kościołów oraz zadbał o nowy wystrój katedry św. Marka w Aleksandrii; w toczących się na pocz. VII w. sporach chrystologicznych bronił ortodoksji; w 619 roku w czasie okupacji Egiptu przez wojska perskie opuścił Aleksandrię, by osobiście zabiegać o pomoc u cesarza, zmarł jednak w drodze do Konstantynopola; jego ciało złożono w grobowcu św. Tychona w Amatuncie, następnie przeniesiono do Konstantynopola; w 1530 roku relikwie św. Jana umieszczono w Tali k. Preszburga (Bratysława), a w 1623 przeniesiono do katedry w Preszburgu.

Św. Nila.

Św. Nil był prefektem Konstantynopola za cesarza Teodozjusza Wielkiego (379- 395). Około roku 390 wraz z małżonką opuścili stolicę i udali się do monasterów egipskich: on zabrał syna Teodula, ona zaś zajęła się córką. Na Synaju obaj podjęli trudy ascetyczne. Po pewnym czasie syna wzięli do niewoli Saracenowie (średniowieczna nazwa Arabów), lecz dzięki modlitwom św. Nila Bóg dał Teodulowi wolność: z rąk niewiernych wykupił go biskup Emezy. On też obydwom udzielił święceń kapłańskich i jako kapłani wrócili na Synaj, gdzie w trudach ascezy żyli do śmierci. Żona zaś z córką żyły w jednym z żeńskich monasterów Egiptu.

Bł. męczennika Grzeorza Łakoty biskupa

Bł. Grzegorz Łakota urodził się 31 stycznia 1883 w Hołodówce, która wówczas leżała w Austro-Węgrzech. Studiował we Lwowie. Święcenia kapłańskie otrzymał w Przemyślu w 1908 roku. 2 lipca 1913 roku uzyskał stopień doktora teologii na Uniwersytecie Wiedeńskim. Od 1913 był profesorem Seminarium Duchownego w Przemyślu, następnie jego rektorem (1918–1926). 16 maja 1926 roku otrzymał sakrę biskupią i został mianowany biskupem pomocniczym w Przemyślu. 27 czerwca 1946 roku został aresztowany. Mimo, że był polskim obywatelem deportowano go do ZSRR przez punkt graniczny w Medyce. Początkowo był uwięziony we Lwowie, a następnie w Kijowie. Był sądzony w Kijowie i oksarżony za „współpracę z watykańskim wywiadem”. Został skazany na 10 lat łagru i wywieziony do Workuty w republice Komi. Początkowo pracował w kopalni węgla. Niewolnicza praca i ciężkie warunki życia w łagrze spowodowały pogorszenie stanu zdrowia. Przewieziono go do szpitala w miejscowości Abieź, gdzie zmarł 12 listopada 1950. Został pochowany na tamtejszym obozowym cmentarzysku. Biskup Grzegorz został beatyfikowany przez papieża Jana Pawła II 27 czerwca 2001 we Lwowie podczas Liturgii, połączonej z beatyfikacjami 27 nowomęczenników greckokatolickich, odprawionej w obrządku bizantyjsko-ukraińskim, podczas pielgrzymki Jana Pawła II na Ukrainę.

 

13 LISTOPADA

Św. Jana Chryzostoma arcybiskupa Konstantynopola.

Św. Jan Złotousty urodził się ok. roku 344-347 w Antiochii Syryjskiej; jego ojciec był wyższym funkcjonariuszem wojskowym; matka Antuza odznaczała wielką cnotliwością. Błyskotliwie przeszedł cykl nauk świeckich i chrześcijańskich. Ochrzczony w 369 roku prowadził życie pustelnicze w całkowitym odosobnieniu w pobliżu Antiochii. W 381 roku patriarcha Antiochii Melecjusz udzielił mu święceń diakońskich, a w 386 od patriarchy Flawiana otrzymał kapłaństwo. Głosił ludowi kazania i wyjaśniał Pismo święte, zyskując sławę najwybitniejszego mówcy kościelnego z przydomkiem Złotousty. Z wyboru biskupów i polecenia cesarza Arkadiusza (395-408) został arcybiskupem miasta cesarskiego w 398 roku. Jego prostolinijność, bezkompromisowość przysparzała mu wielu wrogów (m.in. cesarzowa Eudoksja, której wytykał niesprawiedliwość i przepych życia). Został w 403 roku niesprawiedliwie zesłany do Bitynii; rozruchy w mieście oraz nieszczęśliwy wypadek w pałacu cesarskim sprawiły, że już jesienią tego roku tryumfalnie wrócił do stolicy; zaprotestował wówczas w kazaniach przeciw bałwochwalczym honorom oddawanym posągowi cesarzowej; przeciwnicy św. Jana zaczęli rozpowszechniać sfałszowany tekst jego homilii, w której rzekomo miał porównać Eudoksję do Herodiady, za co cesarz Arkadiusz (395-408) ponownie usunął go z urzędu, zakazując sprawowania kultu w kościołach stolicy; podczas ceremonii paschalnych w roku 404 interweniowało wojsko, a 9 VI został przez cesarza skazany na wygnanie do Kukuzy w Armenii, następnie w roku 407 do Pityontu nad M. Czarnym (zmarł 14 września w Komanach Pontyjskich z wycieńczenia podczas marszu na miejsce wygnania, mówiąc: „Chwała Bogu za wszystko”). Zwłoki jego zostały sprowadzone do Konstantynopola 27 stycznia 1438 roku i złożone w kościele świętych Apostołów. W roku 1489 sułtan turecki, Bajazed II, podarował relikwie św. Jana królowi francuskiemu, Karolowi VIII. Od roku zaś 1627 znajdowały się w bazylice św. Piotra na Watykanie, a 26 listopada 2004 roku papież Jan Paweł II oddał je do Konstantynopola.

 

14 LISTOPADA

Św. apostoła Filipa.

Św. Filip apostoł jeden z Dwunastu, w spisach apostołów umieszczony na 5 miejscu, pochodził, podobnie jak Piotr i Andrzej, z Betsaidy nad jeziorem Genezaret. Jezus powołał go jako jednego z pierwszych apostołów; wspomniany jest przy rozmnożeniu chleba, nadto jako pośrednik między poganami a Jezusem, wyrażający pragnienie ujrzenia Boga Ojca; wg Klemensa Aleksandryjskiego Chrystus zażądał od św. Filipa bezzwłocznego pójścia za Sobą, pozostawiając posługę pogrzebania ojca osobom niepowołanym, „umarłym". Dość wcześnie zaczęto mylić szczegóły życia św. Filipa z wydarzeniami z działalności św. Filipa Diakona; prawdopodobnie głosił ewangelię w Scytii oraz Lidii i Frygii.

 

15 LISTOPADA

Św. męczenników Guriasza, Samonasa i Habiba.

Święci Guriasz i Samonas cierpieli za cesarzy Dioklecjana na Zachodzie (284-305) i Maksymina na Wschodzie (286-305). Obaj byli kapłanami wychowanymi w Edessie. Za głoszenie Słowa ewangelii i niesienie pomocy więźniom zostali postawieni przed wodzem Antoninem. Gdy odmówili złożyć ofiary pogańskim bogom, powieszno ich każdego za jedną rękę i tak wisieli przez pięć godzin. Uwolnieni nadal trwali w wyznawaniu Chrystusa. Tym razem powieszono ich obu za nogi, potem wrzucono do ciemnego wąwozu wreszcie ścięto mieczem. Św. Habib, diakon Kościoła w Edessie, poniósł meczeństwo za ostatniego cesarza poganina na Wschodzie Licyniusza (311-324), bo poczytano mu za przestępstwo, że obchodził miasta i wioski czytając wiernym Pismo święte dla utwierdzenia ich wierze. Na rozkaz cesarza był rzucony do ognistego pieca i tak otrzymał palmę męczeństwa. Gdy ogień wygasł, bliscy nieuszkodzone ogniem ciało pogrzebali razem z świętymi Guriaszem i Samonasem.

 

16 LISTOPADA

Św. apostoła Mateusza Ewangelisty.

Św. Mateusz zwany Lewi był celnikiem, który urządził Jezusowi ucztę, jak podaje ewangelia (Mt 9,9-13). Uświęcony przez zstąpienie Ducha Świętego napisał swą ewangelię po hebrajsku tzn. w dialekcie aramejskim i głosił wiarę w Chrystusa Żydom. Przedstawiany jest na obrazach z umieszczoną obok figurą człowieka, pierwszym z symbolicznych zwierząt Ezechiela (1,10), ponieważ swą ewangelię zaczyna od genealogii naszego Pana Jezusa Chrystusa.

 

17 LISTOPADA

Św. Grzegorza biskupa Neocezarei cudotwórcy.

Św. Grzegorz urodził się ok. roku 213 w Neocezarei Pontyjskiej w zamożnej rodzinie pogańskiej i nosił imię Teodor; zmarł ok. 270. Po śmierci ojca przyjął w 14 roku życia chrzest i imię Grzegorz; retoryki i prawa uczył się początkowo w Neocezarei, a następnie wraz ze swym bratem Atenodorem udał się do Cezarei Palestyńskiej, gdzie słuchał (ok 233-238 r.) wykładów Orygenesa; po powrocie do Neocezarei został biskupem tego miasta, a w czasie prześladowań za cesarza Decjusza (250-251) ukrywał się z wiernymi w górach Pontu; ok. roku 254 (lub 258) przeżył w Neocezarei najazd Gotów i Boranów; w roku 264 brał udział w synodzie antiocheńskim, który potępił naukę Pawła z Samosat. Działalność apostolska i organizacyjna Kościoła na terenach Kapadocji i Pontu zjednały mu przydomek „wielki", którym nazywali go Bazyli Wielki (wspomnienie 1 stycznia) i Grzegorz z Nyssy (wspomnienie 10 stycznia; zawdzięczali mu m.in. nawrócenie ich babki Makryny St.); dzięki działalności Grzegorza już na początku III wieku Armenia (I) nawiązała kontakt z chrześcijaństwem. Św. Grzegorzowi przypisywano wiele cudów, których miał dokonać za życia; biografię jego opracował św. Grzegorz z Nyssy, w której m.in. wspomniał o pierwszej, historycznie poświadczonej mariofanii (Matka Boża miała go pouczyć o najważniejszych prawdach wiary). Był teologiem, zostawił po sobie pisma, które zachowały się do naszych czasów.

 

18 LISTOPADA

Św. męczenników Platona i Romana.

Św. męczennik Platon cierpiał za wiarę w Ancyrze w Galacji. Znał dobrze ówczesną pogańską mądrość, co mu bardzo pomagało wykazywać jej fałsz, a zaszczepiać w umysłach pogan prawdę Chrystusową. Za to został aresztowany i postawiony przed sędzią Agrypinem. Za żadne obiecanki nie zechciał oddać czci Apolinowi, żadne też groźby do tego nie skłoniły go. Został ścięty mieczem w 302 lub 306 roku.

Św. Roman rodem z Cezarei Palestyńskiej był diakonem. W 303 roku za czasów prześladowania chrześcijan w Antiochii otwarcie nawoływał do pokuty chrześcijan, którzy załamali się w czasie tortur i odpadli od wiary. Został za to po wielu męczarniach skazany na śmierć.

 

19 LISTOPADA

Św. proroka Abdiasza.

Św. Abdiasz, jeden z proroków mniejszych, autor najkrótszej (21 wierszy) księgi biblijnej (powstała po 500 przed Chr.). Treść jej, niemal identyczną z Jr 49,7-22, stanowią groźby przeciw Edomowi oraz zapowiedź triumfu Izraela, zaś myśl przewodnią — przekonanie, iż Jahwe jest Bogiem jedynym, który rządzi wszystkimi narodami i dokona ostatecznego rozrachunku ze Swoimi wrogami w „dniu Jahwe"; w rządzeniu światem św. Abdiasz podkreśla sprawiedliwość Bożą oraz uprzywilejowaną pozycję Izraela, nosiciela idei mesjańskiej.

Św. męczennika Barlaama.

Św. męczennik Barlaam mieszkał w Antiochii Syryjskiej. Za cesarza Dioklecjana (284-305) już w starszym wieku został aresztowany i postawiony przed sądem, gdzie wyznał, że jest chrześcijaninem. Sędzia, chcąc go zmusić do odstępstwa od Chrystusa, kazał go przyprowadzić przed ołtarz pogański, kazał mu wyciągnąć prawą rękę nad ołtarz, położyć na dłoń żarzące się węgle z kadzidłem; sędzia liczył na to, że starszy człowiek nie wytrzyma i rzuci węgiel z kadzidłem na ołtarz, co będzie uznane za złożenie ofiary bóstwu pogańskiemu. Ale święty trzymał kociołek do tego czasu, aż spaliły mu się palce. Po tym zaraz oddał duszę Bogu (+305).

 

20 LISTOPADA

Bł. Jozafaty Hordyszewskiej

Bł. Jozafata Hordaszewska właściwie Michalina Hordaszewska urodziła się 20 listopada 1869 roku we Lwowie jako piąte z ośmiorga dzieci. Jej ojciec pracował jako stolarz, a matka w gospodarstwie. Już ósmego dnia po urodzeniu otrzymała pierwsze sakramenty według obrządku wschodniego w cerkwi pod wezwaniem Świętych Apostołów Piotra i Pawła. Po skończeniu szkoły podstawowej Michalina zaczęła pracować w sklepie. W dzieciństwie przejawiała skłonności ku modlitwie – bawiła się ze swoją siostrą Anną w pustelników i żywiąc się korzonkami spędzała po parę godzin na modlitwie w leśnej kapliczce. W 1888 roku w czasie rekolekcji dla młodzieży we Lwowie spotkała ojca Jeremiasza Łomnickiego – bazylianina i misjonarza ludowego. Michalina wyspowiadała się u niego z całego życia. Został on jej kierownikiem duchowym, spowiednikiem i doradcą. Rok później złożyła prywatny ślub czystości, który następnie co roku ponawiała. Michalina w osiemnastym roku życia wstąpiła do sióstr bazylianek – jedynego wówczas kontemplacyjnego zgromadzenia żeńskiego na ziemiach polskich. Jednak o. Jeremiasz w porozumieniu ze swoimi współbraćmi zakonnymi zaproponował jej założenie czynnego zgromadzenia żeńskiego obrządku bizantyjsko-ukraińskiego. Prosił ją o przemyślenie na modlitwie tej propozycji, nie krył przed nią trudności i przykrości, jakie mogły ją spotkać, gdyby podjęła się realizacji tego. Tak o tym pisała: «Początkowo wahałam się stojąc przed nieznanym, lecz kiedy zastanowiłam się nad potrzebami mojego biednego narodu i dostrzegłam w tym dla mnie wolę Bożą, zdecydowałam się iść za głosem Boga i okazać gotowość na wszelkie ofiary, jakich wymagać będzie przyszłe zgromadzenie». Najpierw bł. Michalina mieszkała przez parę miesięcy u sióstr felicjanek – przygotowywała się tam do pełnienia roli przełożonej nowego zgromadzenia. W tym czasie o. Cyryl Selecki przygotowywał w swojej parafii mieszkanie dla sióstr. Obłóczyny Michaliny – pierwszej siostry Zgromadzenia Służebnic Niepokalanej Panny Maryi – odbyły się 24 sierpnia 1892 roku w bazyliańskim kościele św. Onufrego we Lwowie. Przyjęła imię zakonne Jozafata, na cześć słynnego na Ukrainie męczennika św. Jozafata Kuncewicza.  Pierwsze konstytucje tak mówią o zgromadzeniu: «Jego zadaniem będzie (...) zakładanie sierocińców i przedszkoli, troska o chorych i ubogich po wsiach, przygotowywanie ciężko chorych na śmierć, pomaganie w święceniu niedzieli przez czytanie ludziom żywotów świętych i Pisma Świętego, nauczanie ludu i zachęcanie go do służenia Bogu przez dawanie mu przykładu własnego cnotliwego i pracowitego życia». Siosra Jozafata starała się wszelkimi sposobami pomagać potrzebującym, polepszyć ich życie. Wiele wycierpiała z powodu oszczerstw, jakie na nią rzucano, i braku zrozumienia, była też chora na gruźlicę kości. Siłę do wykonywania zadań i znoszenia cierpliwie trudności czerpała z modlitwy, na której odczuwała obecność i zjednoczenie z Bogiem, oraz z licznych umartwień. Choroba spowodowała jej przedwczesną śmierć, która nastąpiła 25 marca 1919 roku. Pochowano ją w Krystynopolu. W listopadzie 1982 roku jej doczesne szczątki przeniesiono do domu generalnego zgromadzenia w Rzymie. Życie siosry Jozafaty wypełniała modlitwa i służba. Kochała Boga i bliźnich, przede wszystkim cierpiących i opuszczonych. Jest przykładem miłości wrażliwej na potrzeby ubogich, chorych i odrzuconych, których nie brak i w dzisiejszym świecie. Jej proces beatyfikacyjny rozpoczął w Rzymie 6 kwietnia 1998 roku papież Jan Paweł II. Beatyfikacja odbyła się 27 czerwca 2001 roku we Lwowie.

Św. Grzegorza Dekapolity.

Św. Grzegorz urodził się w Dekapolu w Izaurii (Azja Mniejsza) w miesteczku Irinopolu. Od młodych lat poświęcił się studiowaniu Pisma świętego. Gdy je dobrze poznał, oddał się na służbę Kościołowi. Po osiągnięciu dojrzałości, by uniknąć zawarcia małżeństwa, do którego przymuszali go rodzice, uciekł po kryjomu z domu rodzinnego. Całe życie podróżował (Rzym, Korynt, Saloniki, jakiś czas prowadził życie ascetyczne na Olimpie w Bitynii), utwierdzając wiernych rozproszonych z powodu walk obrazoburczych. Ok. roku 840 przybył do Konstantynopola z cichą nadzieją cierpienia za wiarę. Gdy cesarz Teofil (829-842) wznowił walkę obrazoburczą, św. Grzegorz wysłał św. Józefa Hymnografa (wspomnienie 5 kwietnia) do Rzymu, by poinformować papieża św. Grzegorza IV (828-844) o grożącym niebezpieczeństwie i prosić o pomoc. Umarł w Konstantynopolu 20 listopada 842 roku.

Św. Proklosa arcybiskupa Konstantynopola.

Św. Proklos, był człowiekiem jednym z najbliższych św. Jana Złotoustego, w 439 roku sprowadził jego relikwie z Koman w Kapadocji do Konstantynopola. Był patriarchą Konstatnynopola (434-446). Dochowało się do naszych czasów 21 jego kazanie ważne z punktu widzenia dogmatycznego i liturgicznego. Ważne jest jego świadectwo o Liturgii św. Jakuba. Zmarł w 446 roku.

Bł. męczennika Jozafata Kocyłowskiego, biskupa

Bł. Jozafat Kocyłowski właściwie Józef Kocyłowski; urodził się 3 marca 1876 w Pakoszówce. Jego ojciec Piotr Kocyłowski, był posłem Sejmu Krajowego Galicji. W latach 1885–1890 uczęszczał do Gimnazjum w Sanoku. Egzamin dojrzałości zdał w 1896 w Jaśle. Od 1901 studiował w Kolegium św. Jozafata w Rzymie. Na papieskim uniwersytecie Angelicum otrzymał stopień doktora filozofii i teologii. Święcenia kapłańskie przyjął w 1907. Po studiach został profesorem teologii dogmatycznej i wicerektorem Seminarium Duchownego w Stanisławowie. 2 października 1911 wstąpił do bazyliańskiego nowicjatu w Krechowie i przyjął tam zakonne imię Jozafat, na pamiątkę Jozafata Kuncewicza. W 1917 został mianowany greckokatolickim biskupem przemyskim. W grudniu 1944, po rozpoczęciu akcji wysiedlania ludności ukraińskiej do ZSRR, u biskupa pojawiła się radziecka delegacja, która domagała się wydania zgody na wyjazdy księży greckokatolickich do ZSRR. Biskup odmówił, zasłaniając się koniecznością wydania zgody przez Watykan. Nakłaniano go również do wydania odezwy wzywającej do dobrowolnego wyjazdu do ZSRR, oraz do podpisania przez niego również zgody na wyjazd. Biskup Kocyłowski zdecydowanie odmówił. 20 września 1945 biskup Kocyłowski został aresztowany przez UB i osadzony w więzieniu w Rzeszowie na Zamku. Wraz z nim aresztowany został ksiądz Wasyl Hrynyk. Władze komunistyczne 18 stycznia 1946 przekazały go organom NKWD na granicy w Szeginiach, które osadziły go w areszcie domowym w Mościskach. Był tam zmuszany do przejścia na prawosławie, ale zdecydowanie odmówił. 24 stycznia 1946 został przez żołnierzy Armii Czerwonej odwieziony z powrotem do Przemyśla gdzie został ponownie aresztowany przez UB i przekazany MWD USRR. Po przesłuchaniach i torturach został skazany za działalność antysowiecką na dziesięć lat łagru. Zmarł 17 listopada 1947 w kolonii karno-poprawczej Czapajiwka pod Kijowem. 24 kwietnia 2001 w obecności papieża Jana Pawła II odbyło się w Watykanie ogłoszenie dekretu o heroiczności cnót Jozafata Kocyłowskiego. Został Beatyfikowany przez Jana Pawła II 27 czerwca 2001 we Lwowie podczas Liturgii, połączonej z beatyfikacjami 27 nowomęczenników greckokatolickich, odprawionej w obrządku bizantyjsko-ukraińskim, podczas pielgrzymki Jana Pawła II na Ukrainę.

 

21 LISTOPADA

ŚWIĘTO WPROWADZENIA NAJŚWIĘTSZEJ BOGURODZICY DO ŚWIĄTYNI.

W dawnych czasach istniał wśród Żydów zwyczaj religijny, polegający na tym, że dzieci - nawet jeszcze nie narodzone - ofiarowywano służbie Bożej. Dziecko, zanim ukończyło piąty rok życia, zabierano do świątyni w Jerozolimie i oddawano kapłanowi, który ofiarowywał je Panu. Zdarzało się czasem, że dziecko pozostawało dłużej w świątyni, wychowywało się, uczyło służby dla sanktuarium, pomagało wykonywać szaty liturgiczne i asystowało podczas nabożeństw. Święta Anna, matka Maryi, przez wiele lat była bezdzietna. Mimo to nie utraciła wiary i ciągle prosiła Boga o dziecko. Złożyła obietnicę, że jeśli urodzi dziecko, odda je na służbę Bogu. Tak zrobiła, choć po tylu latach oczekiwania na upragnione potomstwo musiało to być wielkie poświęcenie z jej strony. Ewangelie nie mówią dokładnie, kiedy miało miejsce ofiarowanie Maryi, ale na pewno na początku Jej życia, prawdopodobnie, gdy Maryja miała trzy lata. Wtedy to Jej rodzice, św. Joachim i św. Anna, przedstawili Bogu przyszłą Królową Świata. Oddali Ją wówczas kapłanowi Zachariaszowi, który kilkanaście lat później stał się ojcem św. Jana Chrzciciela. Według niektórych autorów Maryja pozostała w świątyni około 12 lat. Zdarzenie to wspominamy właśnie w dniu dzisiejszym. Informacje o nim pochodzą z pism apokryficznych, nie przyjętych do kanonu Pisma świętego. W Protoewangelii Jakuba, napisanej ok. 140 r. po narodzeniu Jezusa, czytamy, że rodzicami Maryi był św. Joachim i św. Anna i że stali się jej rodzicami w bardzo późnym wieku. Dlatego przed swoją śmiercią oddali Maryję na wychowanie i naukę do świątyni, gdy Maryja miała zaledwie trzy lata. Opis ten powtarza apokryf z VI w. - Księga Narodzin Błogosławionej Maryi i Dziecięctwa Zbawiciela, a także pochodzący z tego samego czasu inny apokryf, Ewangelia Narodzenia Maryi. W Kościołach wschodnich panuje zgodne przekonanie, że Maryja faktycznie była ofiarowana w świątyni. Potwierdzają to bardzo liczne wypowiedzi wschodnich pisarzy kościelnych. Oprócz powagi apokryfów, na których się oparli, o ustanowieniu święta Ofiarowania Maryi w świątyni zadecydował zapewne w niemałej mierze również paralelizm świąt Maryi i Jezusa. Skoro obchodzimy uroczyście Poczęcie Jezusa (25 III) i Poczęcie Maryi (8 XII), Narodzenie Jezusa (25 XII) i Narodzenie Maryi (8 IX), Wniebowstąpienie Jezusa i Wniebowzięcie Maryi (15 VIII), to naturalne wydaje się obchodzenie obok święta ofiarowania Chrystusa (2 II) także święta ofiarowania Jego Matki. Dla uczczenia tej tajemnicy obchodzono osobne święto najpierw w Jerozolimie (prawdopodobnie już w VI w., kiedy to poświęcono w Jerozolimie kościół pod wezwaniem Najświętszej Maryi Panny), potem od VIII w. na całym Wschodzie. W 1372 r. wprowadził je w Awinionie Grzegorz XI, a w 1585 r. Sykstus V rozszerzył je na cały Kościół.

 

22 LISTOPADA

Św. apostołów Filemona i Archipa.

Święty apostoł Filemon i jego żona Apfia wraz z synem Archipem żyli w mieście Kolosy, we Frygii. Po przyjęciu Chrztu od świętego apostoła Pawła swój dom uczynili domem modlitwy, gdzie zbierali się wszyscy wierzący w Chrystusa kolosanie i odprawiano nabożeństwa. Święty Filemon poświęcił siebie dla służby chorym i bezdomnym. Apostoł Filemon został biskupem miasta Gazy i głosił Słowo Boże po całej Frygii. Święty apostoł Paweł nie opuścił go w swoim przywództwie. Święty apostoł Paweł wysyłał swoje Listy, pełne miłości, w których przesyła błogosławieństwo dla „Filemona umiłowanego, naszego współpracownika, do Apfii, siostry, do naszego towarzysza broni Archipa i do Kościoła gromadzącego się w tym domu.” (Flm.1, 1 – 3). Onezym, o którym mówi się w Liście, – były sługa Filemona. Za czasów prześladowania chrześcijan przez Nerona (54 – 68) święci Filemon i Apfia, a także mieszkających w Kolosach święty apostoł Archip przyjęli męczeńską śmierć. Podczas pogańskiego święta rozjuszony lud wtargnął do chrześcijańskiej świątyni, podczas gdy trwało tam nabożeństwo. Wszyscy w strachu rozbiegli się, pozostali jedynie święci Filemon, Archip i Apfia. Pojmano ich i przyprowadzono przed zarządcę miasta. Świętego Archipa rozjuszony lud pobił i pociął nożami, i w drodze na sąd on zmarł. Święci Filemon i Appia, z rozkazu zarządcy, zostali pobici kamieniami.

 

23 LISTOPADA

Św. Amfilochiusza biskupa Ikonium.

Św. Amfilochiusz urodził się ok. roku 340, krewny św. Grzegorza z Nazjanzu przyjaciel św. Grzegorza z Nysy i Bazylego Wielkiego. Uczył się retoryki u Libaniosa w Antiochii, a następnie przez 6 lat był adwokatem w Konstantynopolu; pod wpływem św. Grzegorza porzucił w roku 370 zawód adwokacki, by wieść życie pustelnicze; w roku 373 za sprawą św. Bazylego Wielkiego został wybrany biskupem metropolitą Ikonium w Lykaonii. Św. Amfilochiusz bronił boskości Ducha Świętego na synodzie w Ikonium (376 rok) oraz w piśmie skierowanym w imieniu tego synodu do sąsiedniej prowincji kościelnej; w roku 381 uczestniczył w Soborze w Konstantynopolu, gdzie opowiedział się po stronie ortodoksji, w roku 390 przewodniczył synodowi w Side, w latach 394-395 przyczynił się do rozstrzygnięcia sporu o biskupstwo w Bostrze na synodzie w Konstantynopolu. Przez cały czas swej działalności walczył zdecydowanie z arianizmem i wywodzącymi się z manicheizmu radykalnymi sektami. Był wielkim autorytetem, na który powoływały się sobory w V wieku. Zmarł w późnej starości ok. roku 396.

Św. Grzegorza, biskupa Agrygentu.

Św. Grzegorz z Agrygentu, urodzony ok. roku 559 na Sycylii, zmarł na początku VII wieku. W młodości zwiedził Afrykę, Palestynę, Antiochię i Konstantynopol; w roku 589 przybył do Rzymu i zamieszkał w klasztorze św. Saby; został mianowany przez papieża św. Grzegorza I Wielkiego biskupem Agrygentu, gdzie ze strony części społeczeństwa nie znalazł przychylnego przyjęcia. Niezadowoleni oskarżyli go o rzekome cudzołóstwo i został osadzony na kilka lat w więzieniu. Lecz papież św. Grzegorz I stwierdził jego niewinność; na rozkaz cesarza wschodniorzymskiego Fokasa (603-610) doszło do konfrontacji św. Grzegorza z oskarżycielami; głównym świadkiem grzechu Świętego miała być podstawiona przez nich nierządnica, która jednak opamiętała się i wyjawiła całą prawdę, oskarżonego uwolniono w 603 roku; przedstawiciel cesarza Marcjan chciał oskarżycieli uwięzić, lecz św. Grzegorz poprosił o łaskę dla nich. Święty Biskup z honorami wrócił na swoją katedrę i otaczany miłością rządził diecezją do swej śmieci w 630 roku.

 

24 LISTOPADA

Św. wielkiej męczennicy Katarzyny.

Św. Katarzyna Aleksandryjska męczennica, zmarła prawdopodobnie 24 XI 305 roku. Pochodziła z królewskiego rodu i jako 18-letnia chrześcijanka umacniała w wierze innych chrześcijan prześladowanych przez cesarza Maksencjusza (306-312), a jego samego próbowała nakłonić do wiary w Boga; jej dysputa z gronem filozofów pogańskich, zarządzona przez Maksencjusza, miała się zakończyć ich nawróceniem na chrześcijaństwo; za odmowę złożenia ofiary bożkom pogańskim i odrzucenie propozycji korzystnego małżeństwa została skazana na więzienie i tortury, z których wyszła bez szkody; pod jej wpływem nawrócili się także strażnicy więzienni; na rozkaz Maksencjusza została skazana na śmierć przez ścięcie głowy. Ciało św. Katarzyny przeniesiono do kościoła NMP na Synaju w czasie arabskich najazdów w VII w. Jej kult zapoczątkowany w Egipcie, rozprzestrzenił się na cały chrześcijański Wschód; jego centrum jest klasztor na górze Synaj ufundowany przez cesarza Justyniana I Wielkiego (517-565).

Św. męczennika Merkurego.

Św. Merkury był Scytą służącym w armii rzymskiej za cesarzy Decjusza (249-251) i Waleriana (253-259). Wydali oni prawo nakazujące wszystkim obywatelom rzymskim oddawać kult pogańskim bóstwom. W tym czasie Persowie najechali na Cesarstwo rzymskie i Decjusz z licznym wojskiem wyruszył w pochód. W jednej z bitew św. Merkuremu ukazał się anioł, dał mu miecz i powiedział: „Nie bój się, idź śmiało na wroga. Gdy zwyciężysz, nie zapomnij o swoim Bogu”. Św. Żołnierz oprócz wielu wrogów zabił nawet króla nieprzyjaciół, zapewniając zwycięstwo Rzymianom. Wdzięczny cesarz uczynił go dowódcą wojsk i obdarzył bogactwem i honorami. I znowu św. Merkuremu ukazał się anioł, przypominając, komu zawdzięcza zwycięstwo i wzywając do służby Chrystusowi. Uwierzył więc w Chrystusa, ochrzcił się, przed cesarzem wyznał swą wiarę, rzucił mu do nóg żołnierski pas i płaszcz oraz wyrzekł się zaszczytów. Po wielu torturach ścięto go mieczem w Cezarei Kapadockiej. Nawet po swojej śmierci Wojownik Chrystusa, przyłączony do Kościoła Niebieskiego, pełnił służbę wojskową dla dobra Kościoła na ziemi. Dzięki modlitwie św. Bazylego przed ikoną Bogurodzicy o uwolnienie chrześcijan od prześladowań ze strony Juliana Odstępcy (361-363) Opiekunka rodzaju ludzkiego zesłała św. żołnierza Merkurego Kościołowi na pomoc. Postać św. Merkurego przedstawiona na ikonie razem z postacią Najczystszej Bogurodzicy znikła i zaraz pokazała się z ociekającą krwią włócznią. W ten sam moment Julian Odstępca został na wojnie z Persami przebity włócznią nieznanego żołnierza, który natychmiast zniknął. Umierający Julian krzyknął: „Galilejczyku, zwyciężyłeś!” (Galilaee, vicisti!).

 

25 LISTOPADA

Św. męczennika Klemensa papieża rzymskiego i Piotra Aleksandryjskiego.

Św. Klemens, był czwartym papieżem, rządził Kościołem Powszechnym od 92 roku; zesłano go do Chersonesu na Krymie, gdzie w roku 101 poniósł śmierć męczeńską - został utopiony w Morzu Czarnym z kotwicą przywiązaną u szyi. Urodził się w Rzymie, w bogatej i znanej rodzinie. Mieszkając w Rzymie, otrzymał znakomite wykształcenie, miał rozkoszne życie. Jednak takie życie nie pocieszało świętego, pogańska mądrość męczyła go. Zaczął zastanawiać się nad swoim życiem. Kiedy w stolicy rozeszły się wieści o Chrystusie i Jego naukach, święty Klemens pozostawił dom i bogactwo i wyprawił się na te ziemie, gdzie ewangelizowali apostołowie. W Aleksandrii Klemens spotkał świętego apostoła Barnabę, słowa którego przyjmował z uwagą, całym swoim sercem przyjmował moc i prawdziwość Słowa Bożego. Kiedy przybył do Palestyny, święty Klemens przyjął Chrzest od świętego apostoła Piotra i został jego gorliwym uczniem i wiernym współtowarzyszem, dzieląc z nim jego trudy i cierpienia. Święty apostoł Piotr niedługo przed swoim męczeństwem, błogosławił świętego Klemensa na biskupa miasta Rzymu. Po śmierci apostoła, a po nim świętego Lina, biskupa Rzymskiego (67 – 79), i jego następcy, świętego biskupa Anakleta (79 – 91), na Rzymską katedrę wstąpił święty Klemens (od 92 do 101 roku). Bogobojne życie, miłosierdzie i modlitewna postawa świętego papieża Klemensa nawróciło wielu do Chrystusa. I tak, w dzień Paschy ochrzcił od razu 424 ludzi. Pośród ochrzczonych byli różni ludzie: słudzy, zarządcy, członkowie cesarskiej rodziny. Poganie, widząc owoce jego apostolskiego głoszenia, donieśli na Klemensa cesarzowi Trojanowi (98 – 117), obwiniając go w tym, że złorzeczy na pogańskich bożków. Cesarz wygnał świętego Klemensa ze stolicy, wysyłając go na Krym, do prac w kamieniołomach, niedaleko od miasta Chersonesu. Przybywszy na miejsce zesłania, święty Klemens spotkał tam wielu wierzących chrześcijan, osądzonych by pracować w ciężkich trudach, bez wody. Pomodlił się razem z osądzonymi, i Pan w obrazie Anioła objawił mu źródło wody, z którego wyciekała rzeka. Ten cud przyciągnął do kapłana Klemensa wielu ludzi. Słuchając gorliwego głosiciela, setki pogan nawróciło się do Chrystusa. Każdego dnia chrzciło się po 500 ludzi i więcej. I tam, w kamieniołomach, była wykuta świątynia, w której on służył. Apostolska działalność świętego wywołała gniew cesarza Trojana, i on nakazał utopić świętego Klemensa. Męczennika wrzucili do morza, z kowicą na szyi. Miało to miejsce w 101 roku. Za cesarza Michała i jej matki Teodory (855 – 867) Chersones odwiedzili równi apostołom Cyryl i Metody, którzy odnaleźli relikwie, których część była przeniesiona do Rzymu, a głowa męczennika została przeniesiona do Kijowa.

 

26 LISTOPADA

Św. Alipiusza Słupnika.

Św. Alipiusz pochodził z Adrianopola w Paflagonii (obecnie miasto Eskipazar, w północnej Turcji) i żył za czasów cesarza Herakliusza (610-641). Był diakonem i zarządcą spraw gospodarczych Kościoła; w wieku trzydziestu lat wszystko opuścił i poszedł na pustynię. By uniknąć tłumów, które przychodziły go zobaczyć, wszedł na słup i pozostał na nim 53 lata. Gdy już opadł z sił i nie mógł stać, leżał przez 13 lat na jednym boku i nigdy nie obrócił się na drugi bok aż do momentu, kiedy oddał swą szlachetną duszę Bogu w 640 roku.

Poświęcenie świątyni świętego wielkiego męczennika Jerzego w Kijowie, przed bramą świętej Zofii.

Konsekracja cerkwi św. Jerzego w Kijowie, odbyła się 26 listopada 1051 r. a dokonał jej metropolita kijowski Hilarion. Wydarzenie to, na zawsze wszedło do skarbnicy liturgicznej Kościoła jako szczególne święto. Dzień konsekracji nie został wybrany przypadkowo: właśnie w tym dniu miała miejsce konsekracja jednego z czterech kościołów św. Jerzego w Konstantynopolu. To nie przypadek, że samego obrzędu poświęcenia dokonał nie Grek, który w tym czasie zwykle zajmował Stolicę Kijowską, ale pierwszy metropolita kijowski wywodzący się z Rusi.  Cerkiew Wielkiego Męczennika Jerzego w Kijowie jest jedną z pierwszych, obok kościoła św. Ireny, kościołów klasztornych w mieście. O ufundowaniu cerkwi przez księcia Jarosława Mądrego, wspomina kronika z 1037 r. Czas zniszczenia cerkwi św. Jerzego nie jest znany, lecz pamięć o miejscu u bram katedry św. Zofii, sięga aż do XVII wieku. Kroniki Kijowa opisują jej lokalizację na prawo od bramy katedry św. Zofii. W 1674 r. pamięć o kościele św. Jerzego utrwaliła się wzniesieniem w tym samym miejscu przez wojewodę J. Trubeckiego drewnianego kościoła pod tym samym wezwaniem. W 1744 r. zastąpiono ją murowaną, rozebraną w 1934 r.; Na miejscu świątyni wzniesiono budynek mieszkalny. Podczas prac wykopaliskowych w latach 1934 i 1937. odkryto pozostałości murów starożytnej świątyni, a w 1939 roku odkryto półkola apsydy środkowej i południowej.

 

27 LISTOPADA

Św. męczennika Jakuba Persa.

Św. Jakub urodził się w Bethlapad w Suzjanie, jest to kraina Persji z głównym miastem Suza (obecnie Iran). Pochodził ze sfer wysoko postawionych i był serdecznym przyjacielem Yasgegarda I, króla Persji (399-425). Od urodzenia był chrześcijaninem, ale oślepiony przyjaźnią z królem, wyrzekł się Chrystusa. Gdy dowiedziała się o tym matka i żona, dały mu na piśmie do zrozumienia, że nie chcą mieć z nim nic wspólnego, ponieważ chwałę doczesną postawił nad miłością do Chrystusa. Poruszony tym, opamiętał się, gorzko opłakiwał swój grzech i całkwicie zmienił swój stosunek do króla, który wpadł w gniew i skazał Jakuba na straszliwą śmierć, na jaką nie ośmieliłby się skazać dzikich zwierząt: ciął go stopniowo po kawałku, zaczynając od rąk i nóg aż do ramion. Po takim okaleczeniu został w końcu ścięty mieczem.

Św. Paladiusza.

Św. Paladiusz Aleksandryjski, pochodził z Salonik, służył w Aleksandrii pod koniec VI - na początku VII wieku.

 

28 LISTOPADA

Św. męczennika Stefana Nowego.

Św. Stefan urodził się w Konstantynopolu we wrześniu 715 roku, ochrzcił go patriarcha św. German I (715-730; wspomnienie 12 maja); w wieku 16 lat zaczął prowadzić życie monastyczne na górze św. Auksencjusza w Bitynii pod kierownictwem starca Jana. Gdy on w 743 roku umarł, jego celę oddziedziczył św. Stefan. Tymczasem na tron cesarski po Leonie III Izauryjczyku (718-741) wszedł jego syn Konstantyn V Kopronim (741-775), który zwołał synod, by kult ikon uzać za bałwochwalstwo, różnymi torturami i zsyłkami prześladował czcicieli ikon, między innymi też św. Stefana. W 764 roku z różnych części cesarstwa zgromadził w Konstantynopolu około 300 czcicieli ikon i obcinał im nosy, wyłupywał oczy, obcinał uszy i ręce.  Po jedenastu miesiącach Święty wrócił z wygnania; przewrócono go na ziemię, ze związanymi nogami ciągnięto na plac publiczny, kamienowano jak pierwszego męczennika Stefana, stąd nazwano go „Nowym Stefanem”. Uderzono go w końcu w głowę ogromnym kamieniem, który rozbił mu czaszkę i Święty zmarł 28 listopada 764 roku.

Św. męczennika Irynarcha.

Św. Irenarch wraz z siedmioma kobietami cierpiał za wiarę i poniósł z nimi śmierć w Sebaście w Armenii za cesarza Dioklecjana (284-305).

 

29 LISTOPADA

Św. męczenników Parmona i z nim 370.

Święty męczennik Paramon i razem z nim 370 męczenników zginęli za wiarę w Chrystusa, w 250 roku, za rządów cesarza Decjusza (249 – 251). Rządca wschodnich terytoriów cesarstwa Akwianus uwięził 370 chrześcijan, zmuszając ich, aby wyrzekli się od Chrystusa i złożyli ofiarę bożkom. Uwięzionych poddawano pod okrutne męki, pokładając nadzieję, że przez męki i groźby zmuszą chrześcijan do wyrzeczenia się od Chrystusa i oddaniu cześci pogańskim bożkom. Jednych z lokalnych mieszkańców, imieniem Paramon, widząc męki chrześcijan, otwarcie potępił okrutność zarządcy i wyznał swoją wiarę w Jedynego Prawdziwego Boga, Pana Jezusa Chrystusa. Świętego Paramona po strasznych mękach ścięto mieczem, z pozostałymi 370 męczennikami.

Św. męczennika Filumena.

Św. Filumen pochodził z Likaonii. Był piekarzem i dostarczał chleb do różnych miejscowości Galacji. Przed gubernatorem Ancyry za czasów Aureliana (270-275) oskarżono go o wyznawanie Chrystusa, co Święty odważnie potwierdził. Związano mu ręce i nogi żelaznymi łańcuchami, następnie powieszono i przy pomocy miecza cięto jego ciało. Związano go za głowę, ręce i nogi i ciągnięto końmi 30 stadiów. Potem wrzucono do rozpalonego pieca. Tortury te nie oderwały go od Chrystusa.

Św. Akacjusza.

Św. Akacjusz Synajski, żył w VI wieku.

 

30 LISTOPADA

Św. aposoła Andrzeja

Św. Andrzej apostoł zmarł ok. 70 w Patras (Grecja), brat św. Piotra, uczeń Jana Chrzciciela i Chrystusa, a następnie apostoł. Pochodził z Betsaidy, mieszkał w Kafarnaum, gdzie był rybakiem; Ewangelie przekazały o nim kilka wzmianek: z Piotrem, Jakubem i Janem pytał Jezusa o znak paruzji i czas zburzenia świątyni jerozolimskiej; wymieniony jest w relacji o cudzie rozmnożenia chleba; po uroczystym wjeździe Jezusa do Jerozolimy razem z Filipem przyprowadził do niego Greków; w Dz 1,13 wspomniany jest wśród uczniów zebranych w wieczerniku po wniebowstąpieniu Jezusa. Wg tradycji głosił ewangelię w Scytii i Epirze. Kościoły wschodnie bizantyjskie widzą w nim swego założyciela. Poniósł śmierć męczeńską na krzyżu w kształcie litery X (tzw. krzyżu św. Andrzeja). W roku 357 relikwie jego złożono w Konstantynopolu, w 1208 zostały przewiezione do katedry w Amalfi k. Salerno, a głowę umieszczono w 1462 (za papieża Piusa II; 1405-1464) w bazylice św. Piotra w Rzymie. Na prośbę metropolity z Patras, Konstantyna, Paweł VI, po uprzednim uczczeniu relikwii przez ojców III sesji Soboru Watykańskiego II, przekazał je 26 IX 1964 roku katedrze św. Andrzeja w Patras. Podczas uroczystości w Patras zostało odczytane brewe, w którym papież podkreślił symboliczne znaczenie powrotu relikwii, widząc w tym zapowiedź powrotu do jedności Kościołów katolickiego i prawosławnego. Dzień 27 IX, w którym odbyły się uroczystości prawosławne, został ogłoszony świętem prawosławia. Tradycja słowiańska (przekazana w tzw. Latopisie Nestora) głosi, że św. Andrzej odbył trzecią podróż misyjną trasą, która wiodła z Synopy nad Morzem Czarnym aż do Nowogrodu Wielkiego przez Korsuń i Kijów. Popularność tej legendy sprawiła, że na Rusi za Włodzimierza Monomacha (1053-1125) imię św. Andrzeja nadawano członkom dynastii, np. A. Dobry, A. Bogolubski; budowano też wówczas pod wezwaniem św. Andrzeja cerkwie w Kijowie i Perejesławiu.

 

GRUDZIEŃ

1 Grudnia 

Św. proroka Nahuma.

Św. Nahum, siódmy z dwunastu małych proroków, pochodził z Galilei z pokolenia Symeona. Działał za króla Ezechiasza w VII wieku przed Chrystusem. Pozostawił po sobie księgę, w której przepowiedział zniszczenie Niniwy, jako konsekwencje sądu Bożego; to miasto jest symbolem władzy ludzkiej zbudowanej na fundamentach, których Bóg nie akceptuje. Aktualność księgi polega na proklamacji, że wszelka władza tego rodzaju jest skazana na zagładę.

 

2 Grudnia

Św. proroka Habakuka.

Św. Habakuk ósmy z małych proroków, pochodził z pokolenia Symeona; pod koniec panowania króla Manassesa (koniec VII wieku przed Chrystusem) zostawił księgę składającą się z trzech rozdziałów, będącą wspaniałą pieśnią, przedstawiającą pełne grozy przyjście Pana dla dokonania sądu nad bezbożnymi i dla ocalenia Swego narodu. Ojcowie Kościoła widzą w tym proroctwo o przyjściu Chrystusa i Jego zwycięstwo nad śmiercią. W Kościele starotestamentalnym ta pieśń była używana w czasie nabożeństw na równi z psalmami, a w Kościele Chrystusowym tradycji bizantyjskiej na jej kanwie ułożona jest czwarta pieśń kanonów. „Na straży mojej stać będę, udam się na miejsce czuwania, śledząc pilnie, by poznać, co On powie do mnie, jaką odpowiedź da na moją skargę” (Ha 2,1).

 

3 Grudnia

Św. proroka Sofoniusza.

Św. Sofoniasz dziewiąty z małych proroków, pochodził z pokolenia Symeona; prorokował za Jozjasza, króla Judei (635-605). Zachowana po nim księga zawiera proroctwa o nieszczęściach mających wkrótce przyjść na królestwo judzkie i inne sąsiednie kraje; i wreszcie o zwycięstwie prawdziwie wierzących pod bezpośrednią opieką i dowództwem Bożym, gdy przyjdzie Pan, król Izraela.

 

4 Grudnia

Św. wielkiej męczennicy Barbary.

Św. Barbara była córką bogatego i znamienitego poganina Dioskura. Odznaczała się niespotykaną mądrością i pięknem. Ojciec strzegł ją przed wpływami chrześcijan, lecz ona przypadkowo zetknęła się z nimi, poznała ich naukę i całym sercem stała się uczennicą Chrystusa. Ojciec dowiaduje się o tym, skazuje ją na męki i wyrokiem pogańskiej władzy zadaje jej śmierć mieczem ok. 306 roku.

 

5 Grudnia

Św. Saby Uświęconego.

Św. Saba Uświęcony, mnich, kapłan, urodził się w 439 roku w Kapadocji (Azja Mniejsza) i w wieku ośmiu lat poszedł do klasztoru, gdzie w niedługim czasie złożył śluby zakonne; przebywał też w innych klasztorach Palestyny; w pobliżu Jerozolimy założył klasztor nazwany potem jego imieniem. W 491 roku patriarcha Sallustiusz udziela mu święceń kapłańskich i naznacza archimandrytą wszystkich klasztorów w Palestynie. Dożył późnej starości i umarł 5 grudnia 532 roku w wieku 93 lat. Napisał dwie książki: Typikon liturgiczny, czyli przepisy jak odprawiać nabożeństwa obrządku bizantyjskiego i drugą Typikon życia zakonnego, czyli przepisy życia w klasztorze. Obie księgi do dziś są w użyciu.

 

6 Grudnia

Św. cudotwórcy Mikołaja biskupa Miry Licyjskiej.

Święty Mikołaj biskup żył za cesarzy Dioklecjana (284-305) i Maksymiana (305-308). Po kilku latach życia w klasztorze, z powodu wyjątkowych i wspaniałych cnót, podniesiony został do godności biskupiej. Stawał zawsze w obronie chrześcijan i odważnie głosił prawdziwą naukę religijną, dlatego przez władze miasta, po różnych torturach, został uwięziony wraz z innymi chrześcijanami. Gdy do władzy w cesarstwie rzymskim doszedł Konstantyn Wielki (306-337), więźniowie wyszli zza krat. Otrzymał też wolność św. Mikołaj i wrócił do Miry i za kilka lat wziął udział w Soborze Powszechnym w Nicei w 325 roku. Umarł w podeszłym wieku, zostawiając wiernym swe ciało jako relikwie, źródło pociechy i uzdrowień. Pozostał jakby żywy nawet po śmierci, otrzymując z nieba dar działania cudów. Jego relikwie od 1084 roku przechowuje się w Bari na południu Włoch (wspomnienie 9 maja). Jego moc czynienia cudów zrodziła pełne niezwykłości legendy, będące przyczyną tradycyjnych dziecięcych radości tak na Zachodzie jak i na Wschodzie.

 

7 Grudnia

Św. Ambrożego biskupa Mediolanu.

Św. Ambroży urodził się  w Trewirze ok. 340 roku w arystokratycznej rodzinie chrześcijańskiej. Ojciec był wysokim urzędnikiem cesarskim, który zmarł, gdy Ambroży miał jeden rok. Wdowa przeniosła się z dziećmi do Rzymu, gdzie miała rodzinę. Tu Ambroży przebywał do 30 roku życia. Otrzymał solidne wykształcenie. Został mianowany przez cesarzy Konstantyna (306-337) i jego syna Konstansa (337-350) namiestnikiem Ligurii-Emilii ze stolicą w Mediolanie. Przez wiele lat był tylko katechumenem, bo w owych czasach chrzest traktowano bardzo poważnie i odkładano go nawet do ostatnich lat przed śmiercią, by w stanie niewinności przejść w wieczność. Potem sam będzie ten zwyczaj zwalczał. W 374 r. wybrany przez lud na biskupa Mediolanu, 30 listopada otrzymał chrzest i wszystkie stopnie święceń, a 7 grudnia sakrę biskupią. Mądrze rządził Kościołem, skutecznie zwalczał herezje, napisał wiele traktatów w obronie ortodoksji. Jest twórcą wielu hymnów liturgicznych (np. Te Deum). Gdy cesarz Teodozjusz (379-395) w 391 roku po masakrze w Tesalonice przybył do Mediolanu i chciał w koronie i z całym dworem wejść do kościoła, Święty nie wpuścił go, zarzucał mu winę za rzeź i skłonił do publicznej pokuty. Bo ludzie Tesalonki, stolicy cesarskiej Teodozjusza, narzekali na wysokie podatki i wreszcie wybuchł bunt. Cesarz zarządził igrzyska, w czasie których kazał zaciężnym Gotom sprawić w cyrku rzeź. Zabijano bez różnicy płci i wieku. Zginęło ok. 7 000 osób. Cesarz poddał się, pokutę odbył publicznie i z nakazu św. Ambrożego przebywał przez osiem miesięcy w klasztorze, a w Salonikach wystawił kościół ekspijacyjny. Św. Ambroży więc proklamuje, że w polityce etyka też obowiązuje. Po raz pierwszy ukorzyła się władza państwowa przed kościelną. Obecni w Mediolanie obydwaj cesarze Walentynian II (378-392) na Zachodzie i Teodozjusz I (379-395) na Wschodzie uznali supremację Kościoła, uznali postulat etyki w życiu publicznym. Wschodnie zaś chrześcijaństwo, bizantyjskie, samo przyznające cezaropapizm, stanowiło jakby oddział rządowy, było zawsze tego zdania, co władca. Św. Ambroży pozyskał też dla Kościoła i ochrzcił św. Augustyna (wspomnienie 28 sierpnia). Zmarł w 397 roku.

 

8 Grudnia

Św. Potapiusza.

Św. Potapiusz urodził się w Tebach w Egipcie; tam też zaczął prowadzić życie zakonne i wiele lat spędził na pustyni. Potem przeniósł się do Konstantynopola i w małej celi przy kościele Blacherny oddał swą duszę Bogu w VII wieku.

 

9 Grudnia

Niepokalane Poczęcie przez św. Annę Najświętszej Bogurodzicy.

Według nauczania wielu Ojców Kościoła, nasz Pan, chcąc przygotować Sobie na mieszkanie przybytek żywy, święte mieszkanie, posłał Swego anioła do świętych Joachima i Anny, z których miała według Jego planu narodzić się Jego Matka według ciała. On im zwiastował, że niepłodna pocznie, chcąc przez to dać do poznania, że urodzą Najświętszą Dziewicę. Została więc poczęta Maryja, czcigodniejsza od Cherubinów i świętsza od wszelkiego stworzenia duchowego i cielesnego. Według nauczania Kościoła Katolickiego to poczęcie było niepokalane, to znaczy, że dusza Najświętszej Dziewicy, która od wieków została wybrana na Matkę Boga, wyszła z rąk Stworzyciela ozdobiona łaską Bożą, wolna od wszelkiej plamy grzechu pierworodnego i całkowicie niepokalana. To jest właśnie ta nauka, którą Ojcowie Święci przekazali, którą hymnografowie opiewali różnymi wyrażeniami i którą papież rzymski błogosławiony Pius IX w 1854 roku uroczyście określił. To święto znane na Wschodzie od VIII wieku, irlandzcy mnisi wprowadzili na Zachodzie w wieku IX, ale rozpowszechniło się jeszcze później i wreszcie w obrządku łacińskim ustalone zostało na dzień ósmy grudnia.

 

10 Grudnia

Św. męczenników Menasa, Hermogena i Eugrafa.

Św. Menas był Ateńczykiem, człowiekiem wykształconym, wymownym mówcą i wysoko postawionym urzędnikiem cesarskim. Cesarz Maksymin Trak (235-238) posłał go do Aleksandrii dla uśmierzenia kłótni między chrześcijanami i poganami. Uspokoił nieporozumienia i sam otwarcie przyjął chrześcijaństwo. Wówczas cesarz posyła tam eparcha Hermogena, który poddaje św. Menasa różnym torturom. Ten je wytrwale znosi, co z kolei skłania Hermogena do przyjęcia wiary w Chrystusa. Cesarz ok. roku 235 rozkazał obu ściąć mieczem. Św. Eugraf był sekretarzem św. Menasa i sam dobrowolnie oddał się na męczeństwo. Męczennicy przyczyniają się przeto do rozkładu potęgi rzymskiej cierpliwością i zdecydowaną wolą złożenia ofiary, stosując metodę „biernego oporu" wobec władzy świeckiej. Równocześnie jednak ofiara męczenników ma nieocenioną wartość przykładową dla reszty wiernych. Istnieje poryw bohaterstwa. Państwo rzymskie dało chrześcijaństwu najlepszy środek propagandowy w chwili, gdy rozpoczęło z nim walkę. Im prześladowanie stawało się jawniejsze, okrutniejsze i powszechniejsze, tym bardziej przyczyniało się poprzez niewinnie przelaną krew do rozpowszechniania wiary Chrystusowej — jak to powiedział Tertulian.

 

11 Grudnia

Św. Daniela Słupnika.

Św. Daniel urodził się w 409 roku w Mezopotamii w pobliżu miasta Samosaty. W wieku 12 lat podjął życie monastyczne. Z czasem odwiedził św. Symeona Słupnika (wspomnienie 1 września) i otrzymał od niego błogosławieństwo na podjęcie życia pokutnego na słupie. W 460 roku wszedł na słup, gdzie ni zimno, ni upał, ni gwałtowne wiatry, zupełnie nic, nie mogło osłabić jego odwagi. Wyświęcony na kapłana przez patriarchę Gennadiusza (458-471) zdobył sobie powszechny szacunek i taki wzbudzał podziw u wszystkich, że sam cesarz Leon I (457-474) osobiście przybył go zobaczyć i prosić o modlitwy. Zmarł w sobotę 11 grudnia 493 roku. Widzimy, że na ogół ten przejaw siły duchowej świat chrześcijański przyjmuje bardzo przychylnie. Wielu chrześcijan, którzy w ciągu trzech wieków krzepili swe dusze opisami męczenników, szczęśliwi są, że mogą odnaleźć klimat bohaterstwa w świadectwach składanych przez tych nowych „bojowników" Chrystusowych. Powstaje obfita literatura: historie mnichów, samotników.

 

12 Grudnia

Św. Spirydiona Cudotwórcy biskupa Trymifuckiego.

Św. Spirydon  był prostym wieśniakiem, pasterzem owiec, żonatym, ojcem kilkorga dzieci; lecz w sprawach Bożych nic nie uchodziło jego uwagi. Ten pasterz stada prowadził taki szczery tryb życia, że uznano go za godnego, by był pasterzem ludzi; wybrano go na biskupa Trymitontu na Cyprze. Jego wielka szczerość nie przeszkadzała mu kontynuować pasienia stada owiec, nawet gdy już był biskupem. Niektórzy twierdzą, że uczestniczył w I Soborze Powszechnym w Nicei (325), a umarł w 348 roku. Później doczesne jego szczątki przeniesiono na wyspę Korcyrę, której jest patronem.

 

13 Grudnia

Św. męczenników Eustracjusza, Auksencjusza, Eugeniusza, Mardariusza i Oresta.

Św. Eustracjusz naczelnik miasta, Auksencjusz kapłan, Eugeniusz żołnierz, Mardariusz  cywil i Orestes żołnierz, ponieśli śmierć za wiarę w Chrystusa w Sebastii, w Armenii za cesarza Dioklecjana (284-305). Jednym z pierwszych chrześcijan, którzy przyjęli wtedy męki za Chrystusa, należał prezbiter Arabskiej cerkwi męczennik Auksencjusz, zamknięty w więzieniu. Widząc odwagę i nieskłonność chrześcijan, zarządca miasta Satala, bogobojny i dobry generał wojska święty Eustracjusz, będący potajemnym chrześcijaninem, postanowił otwarcie wyznać wiarę w Chrystusa, za co został poddany torturom: bito go, nakładano na nogi żelazne, rozpalone buty, opalano go ogniem. Po tych okrutnych mękach spalono go żywcem, a męczennikowi Auksencjuszowi ścięto głowę. Widząc ich męczeńską śmierć, święty Mardariusz, wywodzący się z prostego ludu, także wyznał swoją wiarę w Chrystusa, za co był powieszony głową w dół. Przed śmiercią wzniósł modlitwę: „Władco Panie Boże, Ojcze Wszechmogący …”, która jest czytana, w trzeciej godzinie liturgii godzin. Męczennikowi Eugeniuszowi wyrwano język, odcięto ręce i nogi i ścięto głowę mieczem. Młody żołnierz święty Orest wyznał, że jest chrześcijaninem i za to stanął przed sądem. Został skazany na spalenie, na rozpalonym łożu, na które wszedł umocniony modlitwą świętego Eustracjusza. Przedśmiertna modlitwa świętego Eustracjusza („Wychwalając, wychwalam Ciebie, Panie…”) czytana jest w liturgii godzin w  sobotę. Męczennik Eustracjusz zginął 13 grudnia.

Św. męczennicy Łucji.

Św. Łucja poniosła śmierć męczeńską w Syrakuzach na Sycylii ok. 304 roku. Odrzucony przez nią wielbiciel miał ją oskarżyć o wyznawanie Chrystusa. Została przebita mieczem.

 

14 Grudnia

Św. męczenników Tyrsus, Leucjusza, Filemona, Apoloniusza i Kalinika.

Ci święci męczennicy cierpieli i ponieśli śmierć za wiarę za Dioklecjana (284-305): Tyrsus i Leucjusz w Nikomedii; patrząc na ich męstwo, wyznał wiarę w Chrystusa Kalinik kapłan pogański. Filemon i Apoloniusz cierpieli i oddali życie w Egipcie.

 

15 Grudnia

Św. Stefana Wyznawcy biskupa Suroża.

Św. Stefan, urodził się na początku VIII w. w Kapadocji. Mając piętnaście lat przybył do Konstantynopola, aby kontynuować naukę. Niezwykle zdolny i pracowity prześcignął "wszystkich nauczycieli w mieście". Będąc już osobą dorosłą Stefan złożył śluby zakonne i w celu dalszego doskonalenia się wewnętrznego zamieszkał w pustelni. Tam spędził trzydzieści lat. Wówczas patriarcha Herman otrzymał od Boga objawienie i wezwał świętego do siebie. Mianował go biskupem miasta Suroż (obecnie Sudak) na Krymie. Chrześcijanie w tym rejonie byli pod silnym wpływem herezji. Na walkę z nią nowy biskup poświęcił pięć lat wytrwałej pracy. Utwierdziwszy wiernych w czystości wiary, udał się do Konstantynopola, gdzie cesarz Lew wypowiedział wojnę świętym ikonom. Stefan wytrwale bronił kultu ikon. Został za to uwięziony. Wymęczony długotrwałym pobytem w więzieniu, schorowany starzec odzyskał wolność. Powrócił wtedy do swej owczarni. Wkrótce, u schyłku VIII w., prawdopodobnie między 790-795 r., zmarł.

Św. męczennika Eleuteriusza kapłana.

Św. Eleuteriusza, Rzymianina, osieroconego w młodym wieku przez ojca, matka św. Antia przedstawiła św. Anakletowi (79-91; wspomnienie 7 czerwca), biskupowi Rzymu, który dał mu głęboką znajomość Pisma świętego. Mając 20 lat został biskupem Illiricum w Illirii, wielkiej krainie naddunajskiej, na wschodnim brzegu Morza Adriatyckiego, gdzie jego przepowiadanie dużo pogan przyciągnęło do Chrystusa i nurt chrystianizmu przybrał gwałtownie. Podczas srogiego prześladowania za cesarza Hadriana (117-138) po wielu męczarniach był razem z matką ścięty mieczem w Rzymie.

Św. Pawła z Latros

Św. Paweł Słupnik z Latros, również z Latmos, Paweł Stylita, określany czasami jako młodszy. Urodził się niedaleko Smyrny ok. 880 w Elei, w Azji Mniejszej, jako syn Antiocha. Jego ojciec był marynarzem lub żołnierzem w bizantyjskiej armii, który zginął w walce. Wkrótce po tym zmarła matka. Wychowywał się i kształcił razem z bratem Bazylim w klasztorze św. Stefana we Frygii. Potem został mnichem na Górze Olimp. W poszukiwaniu samotności opuścił klasztor i udał się na górę Brachianos (obecnie tur.Samrun Dağ) w Bitynii, gdzie został przełożonym pobliskiego klasztoru św. Eliasza. Wkrótce ponownie opuścił klasztor i dążąc do osiągnięcia jeszcze większej doskonałości udał się na pustkowie myśląc o zamieszkaniu na słupie. Wskazano mu skałę w górach Latros/Latmos z małą grotą, gdzie spędził 12 lat. W tym czasie z jego porad korzystał listownie Konstantyn VII Porfirogeneta, a dla uczniów i zwolenników zgromadzonych pod słupem zorganizował nową społeczność i założył ławrę. W końcu opuścił skałę i udał się poszukując samotni na wyspę Samos, gdzie również założył klasztor, a trzy ławry odbudował po zniszczeniach dokonanych przez Hagrytów. Przewidując swój rychły koniec Paweł wrócił na Latros w Karii koło Miletu, gdzie zmarł w wieku ok. 75 lat, 15 grudnia 955 lub 956.

 

16 Grudnia

Św. proroka Aggeusza.

Św. Aggeusz dziesiąty z dwunastu mniejszych proroków, pochodził z pokolenia Lewiego, żył na przełomie VI i V wieku przed Chrystusem. Po powrocie Żydów z niewoli babilońskiej odegrał wielką rolę w odbudowie świątyni, którą zburzył w 586 roku Nabuchodonozor. Za panowania Dariusza (521-485) wraz z prorokiem Zachariaszem zachęcał Żydów do kontynuowania przerwanych prac pod kierownictwem namiestnika Judy Zorobabela i arcykapłana Jozuego (Ezdr 5,1-2). Przyczynił się do rychłego wznowienia kultu świątynnego i ożywił idee mesjanizmu królewskiego zawartego w proroctwie Natana (2Sm 7,12-16).

 

17 Grudnia

Św. proroka Daniela i Trzech Młodzieńców: Ananiasza, Azariasza i Miszaela.

Św. Daniel z pokolenia Judy, potomek rodu królewskiego, odznaczał się przywiązaniem do Prawa, za co otrzymał dar mądrości i umiejętności tłumaczenia snów, w młodości z trzema towarzyszami został w trzecim roku panowania króla judzkiego Jojakima deportowany do Babilonu w 605 roku przed Chrystusem. Służyli oni na dworze królewskim i tam zostali wyuczeni całokształtu mądrości chaldejskiej. Po wyjaśnieniu Nabuchodonozorowi tajemniczego snu i obronie Zuzanny przed oskarżeniami przewrotnych starców, Daniel został ustanowiony zarządcą całej prowincji Babilonu, szefem wszystkich satrapów i zwierzchnikiem wszystkich mędrców babilońskich. Królowi Baltazarowi, synowi Nabuchodonozora, Daniel odczytał napis na ścianie pałacu. Kiedy Cyrus w 538 roku zdobył Babilon, Daniela ustanowił jednym z trzech ministrów, którzy byli na czele 120 satrapii jego królestwa. Został jednak przez swych nieprzyjaciół fałszywie oskarżony i wrzucono go do rowu lwom na pożarcie, wspomagany przez Boga zatkał lwom paszcze. Data jego śmierci nie jest znana. Jest czwartym z wielkich proroków. Jego trzej towarzysze, Ananiasz, Azariasz i Miszael, za odmowę oddania czci statui Nabuchodonozora zostali wrzuceni do rozpalonego pieca; lecz płomienie ich nie tknęły, pośród ognia wychwalali Boga hymnami. To zjawisko jest figurą dziewiczego rodzenia Maryi, której panieńskie łono ogarnięte płomieniem Bóstwa, nie zostało absolutnie przez nie zniszczone, lecz pozostała ona jak przed porodem, tak i po porodzie Chrystusa dziewicą. Ci Trzej Młodzieńcy należeli do pokolenia Judy, z którego miał narodzić się nasz Zbawiciel, dlatego Święci Ojcowie postanowili czcić ich pamięć siedem dni przed narodzeniem się naszego Pana, Boga i Zbawiciela Jezusa Chrystusa.

 

18 Grudnia

Św. męczenników Sebastiana i jego drużyny.

Św. Sebastian pochodził z Mediolanu, z rodziny senatorskiej bardzo oddanej wierze w Chrystusa, na którą nawrócił wielu pogan. Był podobno dowódcą przybocznej straży samego Dioklecjana (284-305). Za to, że wyrzucał mu okrucieństwo wobec niewinnych chrześcijan, miał być przeszyty strzałami. Gdy dzięki opiece pobożnej Ireny wyzdrowiał, na nowo wytknął cesarzowi masakry wyznawców Chrystusa. Dioklecjan kazał zabić go pałkami a ciało wrzucić do kloaki, skąd je wydobyto i złożono w katakumbach nazwanych jego imieniem. Razem z nim po różnych męczarniach ponieśli męczeństwo: Marcelin i Marek, jego bracia; Trankwilyn i Marcja, jego rodzice; Nikostrat ze swoją  żoną Zoją; a również Tyburcjusz, Klaudiusz, Kastul, Kastor, Symforian i Wiktoryn.

 

19 Grudnia

Św. męczennika Bonifacego.

Święty męczennik Bonifacy żył za Dioklecjana ok. 290 roku i był sługą bogatej, młodej rzymianki Aglaidy, z którą łączyło go pożycie wbrew prawu. Oboje ich gryzło sumienie i chcieli oczyścić się od grzechu. Pan zmiłował się nad nimi i dał im możliwość oczyszczenia grzechów swoją krwią i zakończyć grzeszne życie pokutą. Aglaida dowiedziała się, że jeżeli w domu będzie miała relikwie świętych męczenników, to za ich stawiennictwem lżej będzie otrzymać zbawienie, bo za ich łaską i sprawą umniejszają się grzechy i rodzą się dobre uczynki. Odprawiła więc ona Bonifacego na Wschód, gdzie w tamten czas prześladowano chrześcijan, i prosiła go, by przywiózł relikwie jakiegokolwiek męczennika, aby on został ich przewodnikiem i opiekunem. Bonifacy żegnając się, zapytał Aglaidę: „A co jeżeli, nie znajdę relikwii, i sam zginę za Chrystusa, czy przyjmiesz moje ciało?” Kiedy przybył do Cylicji, do miasta Tars, Bonifacy zostawił w zajeździe swoich towarzyszy, a sam poszedł na plac w mieście, gdzie męczono chrześcijan. Porażony widokiem strasznych męk, widząc uświęcone łaską Pana twarze świętych męczenników, Bonifacy, za sprawą swojego cierpiącego serca, rzucił się do męczenników w nogi, i zaczął je całować, prosząc ich o modlitwy i o możliwość poniesienia śmierci razem z nimi. Wtedy sędzia zapytał Bonifacego, kim on jest. Bonifacy odpowiedział: „Jestem chrześcijaninem”, – a potem odmówił złożenia ofiary bożkom. Za to został skazany na męki: bito go tak, że mięso odpadało od kości, wbijano mu igły pod paznokcie, a na koniec wlano mu w gardło płynny ołów i ścięty mieczem. Towarzysze, czekając na świętego w zajeździe przez dwa dni, zaczęli go szukać. Długo szukali świętego Bonifacego, na koniec, spotkali człowieka, który był świadkiem męczeńskiej śmierci świętego. Ten świadek zaprowadził ich tam, gdzie leżało ciało świętego. Towarzysze świętego Bonifacegowykupili ciało męczennika i przywieźli do Rzymu. W przeddzień ich przybycia do Rzymu dla Aglaidy we śnie, objawił się Anioł i nakazał jej, by przygotowała się do przyjęcia byłego jej sługi, a teraz pana i opiekuna, służącego razem z Aniołami. Aglaida przywołała chór cerkiewny, duchownych i z wielką cześcią przyjęła święte relikwie Bonifacego, potem na miejscu jego pogrzebania zbudowała świątynię w imię świętego Bonifacego i złożyła tam relikwie, przy których działy się różne cuda. Oddawszy biednym swoje bogactwo, wstąpiła do monasteru, gdzie spędziła w pokucie 18 lat i jeszcze za życia, otrzymała od Boga dar wyganiania nieczystych duchów. Święta została pogrzebana niedaleko od mogiły męczennika Bonifacego.

 

20 Grudnia

Św. męczennika Ignacego Teoforosa.

Św. Ignacy był drugim po Ewodzie (jeden z siedemdziesięciu) następcą św. Piotra na biskupstwie w Antiochii. Za czasów cesarza Trajana (98-117) został skazany na pożarcie przez dzikie zwierzęta. W tym celu wysłano go do Rzymu. Z drogi pisał piękne listy do gmin chrześcijańskich, przez które prowadziła go droga, umacniając je w wierze. Wyrażał w nich też gorące pragnienie męczeństwa. W swoim liście do Rzymian nadał sobie imię Bogonosiciel, Teoforos, Noszący w swej duszy Boga. Listy te, przechowane do dziś, są ważnym dokumentem wiary pierwotnego Kościoła. Był zmielony jak ziarnko pszenicy w zębach dzikich bestii w Koloseum w Rzymie 20 grudnia 107 roku.

 

21 Grudnia

Św. męczennicy Julianny z Nikomedii i z nią 500 mężczyzn i 130 kobiet.

Święta Julianna, córka znanego poganina Afrykana, urodziła się w Nikomedii za cesarza Maksymiana (286-305). Mając dziewięć lat została zaręczona z pewnym Eleuzjuszem. Władając głęboką mądrością i duszą skłonną do czynienia dobra, święta Julianna zrozumiała zakłamanie i nicość pogańskiej wiary. Potajemnie przyjęła święty Chrzest. Kiedy przyszedł czas jej ślubu, Julianna stanowczo odmówiła wyjścia za mąż. Jej ojciec, zaczął namawiać ją, aby nie sprzeciwiała się temu, jednak święta Julianna stanowczo odmawiała. Ojciec zaczął ją za to bić i oddał swoją córkę na sąd eparchy miasta, którym właśnie był Eleuzjusz, zaręczony wcześniej z Julianną. Eleuzjusz błagał Juliannę, by wyszła za niego, za mąż, obiecał nawet, że nie będzie jej zmuszać do zmiany jej wiary. Święta Julianna odmówiła i oznajmiła, że chce przyjąć na siebie męczeństwo. Świętą długo i okrutnie torturowano. Tortury odbywały się przy dużej ilości narodu, z których 500 mężów i 130 kobiet, widząc nieskłonność i męstwo świętej dziewicy, wyznali Chrystusa. Za to zostali ścięci mieczem, chrzcząc się własną krwią. Eleuzjusz był pewny, że przez te okrutne tortury odwróci świętą dziewicę od Niebieskiego Męża, skazał więc ją na śmierć. Św. Julianna z radością przyjęła rozkaz eparchy i wysławiła Pana, który dał jej możliwość przyjęcia męczeńskiego wieńca. Wykonanie kary na świętej męczennicy Julianny miało miejsce w około 299 - 304 roku.

 

22 Grudnia

Św. wielkiej męczennicy Anastazji.

Św. Anastazja Rzymianka, niezwykłej piękności, bogata, szlachetna, córka Pretekstata i Fausty, którzy dali jej głębokie chrześcijańskie wychowanie, uczennica św. Chryzogona. Wyszła za mąż za bezbożnego i zdeprawowanego poganina Publiusza Patrycjusza. Wkrótce została wdową i poświęciła swe życie i majątek dla dyskretnego wspomagania biednych, więźniów i męczenników. Zaspakajała ich potrzeby, utulała łzy, uwalniała z więzień, leczyła rany. Dlatego otrzymała przydomek Uwalniająca z więzów. Lecz jej działalność wyszła na jaw, została schwytana przez siepaczy Dioklecjana i po wielu torturach ścięto ją mieczem, podobno w Akwilei lub Sirmium około roku 290.

 

23 Grudnia

Św. 10 męczenników z Krety.

Ci święci męczennicy pochodzili z różnych miejscowości i miasteczek wyspy Krety. Ponieśli męczeństwo za cesarza Decjusza w 250 roku. Ich imiona: Teodul, Saturnin, Eupor, Gelazy, Eunicjan, Zotyk, Agatopod, Bazylida, Ewaryst i Pompejusz. Przez 30 dni poddawano ich okrutnym torturom a na koniec wszyscy zostali ścięci mieczem.

 

24 Grudnia

Św. męczennicy Eugenii.

Św. Eugenia była Rzymianką, córką wysoko postawionych rodziców, Filipa i Eugenii. Początkowo była poganką, potem uwierzyła w Chrystusa, bez wiedzy rodziców w towarzystwie tylko dwóch służących, Protazego i Hiacynta (Jacka), opuściła dom rodzinny i w przebraniu za mężczyznę pod imieniem Eugeniusza prowadziła z nimi surowe życie ascetyczne w męskim klasztorze. Wszyscy troje ponieśli śmierć męczeńską za cesarza Kommodusa (180-192). Została pochowana w katakumbach Apronianusa przy drodze Latyńskiej.

 

25 Grudnia

ŚWIĘTO BOŻEGO NARODZENIA.

Narodzenie Naszego Pana Jezusa Chrystusa najpierw było liturgicznie wspominane w Egipcie, gdzie je obchodzono w nocy z 5 na 6 stycznia, gdy poganie świętowali zimowe przesilenie Słońca ustalone na 6 stycznia w 1991 roku przed Chrystusem. Potem to przesilenie cesarz Aurelian (270-275) w 274 roku po Chrystusie przeniósł na 25 grudnia, gdy Rzymianie świętowali „narodziny niezwyciężonego Słońca”. Inne regiony cesarstwa w tym samym dniu obchodziły tej samej treści swoje święta. Kościół anektował zewnętrzne formy przy całkowitej zmianie znaczenia. Na tym polega mądrość chrystianizmu - i to jest prawdziwa metoda rewolucji - że wykorzystywał od dawna istniejące zwyczaje narodów, do których przenikał i dla własnych celów narzucał im swoje znaczenie. Określił to później tak trafnymi słowami papież św. Grzegorz Wielki (wspomnienie 12 marca), radząc misjonarzom udającym się do pogańskich krajów: „Ochrzcijcie bożki i miejsca kultu pogańskiego”. Faktycznie Narodzenie Pańskie, na Wschodzie i na Zachodzie, było wspominane od początku IV wieku, lecz ono było zawarte w wielkim święcie Objawienia (się Boga), nie było wspomnieniem historycznego faktu, lecz przede wszystkim świętem idei, ogólnie świętem ukazania się Boga w ludzkim ciele, ukazanie się w Chrystusie i przez Chrystusa łaski Bożej: teofanie, objawianie się Boga, tzn. różne „ukazywania się” Chrystusa: Jego narodzenie się, Jego ukazanie się mędrcom, Jego chrzest. Tak jest do dziś w obrządku koptyjskim. I najpierw w Rzymie stało się świętem oddzielonym od 6 stycznia, bez żadnej wątpliwości dlatego, by „ochrzcić” święto Słońca. Kiedy to zrobiono? Prawdopodobnie w 354 roku. W Konstantynopolu wprowadził je w 380 roku św. Grzegorz z Nazjanzu, w Antiochii św. Jan Chryzostom w 386 roku. I stało się świętem wspominającym fakt historyczny. Kładzie się akcent na cudownym dziewiczym rodzeniu. Ta myśl inspirowała pokaźną część tekstów liturgicznych tego święta, bez wątpienia jako reperkusja Soboru Powszechnego w Efezie (431). To nie przeszkadza przyjmowaniu się towarzyszącego święta specjalnie ku czci Bogurodzicy w dniu 26 grudnia, co jest wspólną ideą obrządku bizantyjskiego i syryjskiego. O wiele później charakter ludowy i poetycki tego wschodniego święta przeszedł na Zachód, gdzie pod wpływem św. Franciszka z Asyżu zajął tak mocne miejsce w folklorze krajów łacińskich, że stało się ono największą uroczystością po Wielkanocy i w tym punkcie zastąpiło Objawienie Pańskie (6 stycznia), które zostało tylko świętem hołdu trzech mędrców, podczas gdy na Wschodzie hołd trzech mędrców jest związany z narodzeniem Zbawiciela i wspomina się go 25 grudnia.

 

26 Grudnia

Sobór Najświętszej Bogurodzicy.

W Cerkwi Chrystusowej został ustanowiony zwyczaj: na następny dzień wielkich Pańskich i Bogorodzicy świąt wspominać tych świętych, którzy swoją osobą, służyli, przyczynili się danemu świętemu wydarzeniu w historii budowania naszego zbawienia. Soborem (z grec. «Sinaksis») nazywa się zebranie wiernych w cześć i na pamiątkę tego lub innego świętego. Na następny dzień święta Narodzenia Chrystusa, Cerkiew wysławia Przenajświętszą Bogorodzicę, od Której dobrą, własną wolą zapragnął zrodzić się jako człowiek, Zbawiciel świata Pan nasz Jezus Chrystus. Wielka sława Bożej Matki, objawiona w Narodzeniu Pana Jezusa Chrystusa. «Popatrz na tajemnicze zrodzenie się z Dziewicy, – mówi święty Atanazy Wielki, – „Sama urodził Ona, Sama Swoimi dziewiczymi rękami powiła Niemowlę i Sama położyła Jego w żlobek. Nie pozwoliła Ona nikomu, aby swoimi nieczystymi rękami dotykał Boże Niemowlę». Potem, jak mówi się w kazaniu o Narodzeniu Chrystusa, Boża Matka pokłoniła się do ziemi Narodzonemu z Niej.

 

Św. męczennika Eutymiusza biskupa Sardyjskiego.

Św. Eutymiusz najpierw był mnichem i słynął z surowego trybu życia i gorliwego kultu ikon. Jako biskup Sardów uczestniczył w siódmym Soborze Powszechnym w Nicei (787), na którym gorliwie bronił nauki o czci obrazów.

 

27 Grudnia

Św. apostoła i pierwszego męczennika Stefana.

Św. Stefan, jeden z siedmiu diakonów wybranych dla odciążenia apostołów od prac materialnych rodzącej się wspólnoty chrześcijan, ok. roku 37 został ukamienowany przez Żydów jak podają Dzieje Apostolskie (6,8-7,1-60). Gdy Żydzi ukamienowali św. Stefana (Szczepana), Gamaliel, nauczyciel świętego męczennika, zachęcił pobożnych chrześcijan, żeby nocą wzięli ciało i pochowali w jego posiadłości, gdzie kilka lat później sam spoczął. W roku 415 kapłan imieniem Lucjan pracujący w pobliskiej świątyni poznał, dzięki interwencji bożej, miejsce pochówku św. Pierwszego Męczennika. Zawiadomił natychmiast biskupa Jerozolimy Jana. Ten wraz biskupem Sebasty Eusthonem i biskupem Jerycha Eleuteriuszem poszedł na wskazane miejsce. Rozkopano ziemię i znaleziono sarkofag, na którym widniało napisane po hebrajsku imię STEFAN. Po otwarciu wyjęli czcigodne relikwie i uroczyście przenieśli do Jerozolimy, gdzie złożyli w kościele zbudowanym przez Eudoksję, żonę Teodozego II (408-450). W 614 roku zniszczyli ten kościół Persowie, zaś w 1898 roku odbudowali dominikanie.

 

28 Grudnia

Św. 20 000 męczenników spalonych w Nikomedii.

W 19-tym roku panowania Dioklecjana (284-305) w połowie marca 303 roku rozwieszono wszędzie zarządzenia cesarskie nakazujące zburzyć świątynie, spalić księgi Pisma świętego, ogłaszające pozbawienie stanowisk wszystkich urzędników państwowych, jeśli są chrześcijanami. Wkrótce potem z namowy Maksymiana Galeriusza (305-310) i Dioklecjana (284-305) ogłoszono nowe dekrety nakazujące uwięzić pasterzy Kościoła wszystkich krain, gdziekolwiek by się znajdowali, a następnie przekonać ich wszelkimi środkami do złożenia ofiary bożkom. W Nikomedii został zburzony główny kościół, gdzie duszpasterzował św. Antym (wspomnienie 3 września), który za wyznanie Chrystusa został ścięty. Za nim poszła cała rzesza. Skrycie Maksymian kazał w tym samym czasie wzniecić pożar w cesarskim pałacu w Nikomedii, co zrzucono na chrześcijan. Nastąpiły masowe mordy dokonywane różnymi sposobami: ścinanie mieczem, palenie na stosach i w piecach, wpędzanie na barki i spychanie w głębiny morskie. Zginęło wówczas około 20 000 chrześcijan.

 

Bł. męczennika Grzeorza Chomyszyna biskupa.

Bł. Grzegorz Chomyszyn urodził się 25 marca 1867 w Hadyńkowcach k. Husiatyna. Kształcił się we Lwowie i Wiedniu. 21 lutego 1899 uzyskał tytuł doktora na Uniwersytecie Wiedeńskim. W latach 1902–1904 był rektorem seminarium duchownego we Lwowie. Od 1904 biskup diecezji stanisławowskiej. W 1906 założył w Stanisławowie seminarium duchowne. W 1907 razem z metropolitą lwowskim Andrzejem Szeptyckim i biskupem przemyskim Konstantym Czechowiczem wystosował do wiernych list pasterski, w którym twierdził, że misją Ukraińców jest doprowadzenie do pełnego zjednoczenia Kościołów katolickiego i prawosławnego pod zwierzchnością papieża. Szczególna rola Ukraińców w tym procesie miała, zdaniem autorów listu, wynikać ze specyfiki Cerkwi greckokatolickiej, zachowującej dogmaty katolickie i obrządek wschodni. Aresztowany po raz pierwszy w 1939 przez NKWD, zwolniony, a następnie ponownie aresztowany w kwietniu 1945. Zmarł w więzieniu łukianowskim w Kijowie w grudniu 1945. Beatyfikowany przez papieża Jana Pawła II 27 czerwca 2001 we Lwowie podczas Liturgii, połączonej z beatyfikacjami 27 nowomęczenników greckokatolickich, odprawionej w obrządku bizantyjsko-ukraińskim, podczas pielgrzymki Jana Pawła II na Ukrainę.

 

29 Grudnia

Św. Młodzianków Zabitych przez Heroda w Betlejem.

Święci męczennicy 14000 dzieci zabitych przez króla Heroda, w Betlejem. Herod, widząc rywala w małym Dziecięciu narodzonym w Betlejem, nakazuje dokonać w tej mieścinie masakry na niemowlętach, które nie osiągnęły dwu lat. Św. Józef, uprzedzony o tym we śnie, z Maryją i Dzieciątkiem Jezus uciekł do Egiptu. Tak spełniło się proroctwo Jeremiasza: „Krzyk usłyszano w Rama, płacz i jęk wielki. Rachel opłakuje swe dzieci i nie chce utulić się w żalu, bo ich już nie ma” (Mt 2,18).Św. dzieci zabitych przez Heroda w Betlejem.

Św. Marcela.

Św. Marcel urodzony w Syrii w wysoko postawionej i bogatej rodzinie otrzymał pełne wykształcenie humanistyczne. Zostawiając takie usytuowanie i dom rodzinny, przybył do Efezu i prosił o gościnę u kilku pobożnych osób w tym mieście. Zatrzymał się na pewien czas w jednym z klasztorów tego miasta, gdzie oddawał się ascezie. Potem udał się do igumena klasztoru „Niezasypiających” św. Aleksandra (patrz 15 stycznia). Wstąpił do tego klasztoru; po śmierci św. Aleksandra i jego następcy Jana, ok. roku 435, został tam igumenem. Zmarł w pokoju w swoim konwencie ok. 470 roku.

 

30 Grudnia

Św. męczennicy Anisji Dziewicy.

Święta męczennica Anisja żyła w Tesalonice za czasów cesaza Maksymiana (284 – 305). Po śmierci rodziców, którzy wychowywali ją w duchu chrześcijaństwa, święta Anisja rozdała całe swoje bogactwo biednym i zaczęła prowadzić ascetyczne życie na czuwaniach nocnych, poście i modlitwie. Za czasów prześladowania chrześcijan Maksymian wydał edykt, według którego każdy otrzymał prawo do zabijania chrześcijan. Pewnego razu, kiedy Anisja szła na modlitwę do świątyni, zatrzymał ją żołnierz poganin i zażądał, by ta poszła na pogańskie święto słońca, Święta Anisja z cichością odmówiła.  Żołnierz w gniewie wyciągnął miecz i przekuł świętą męczennicę. Zebrani ludzie nad jej ciałem rozpaczali i głośno narzekali na złego cesarza, który wydał tak zwierzęcy edykt. Chrześcijanie pogrzebali męczennicę niedaleko od miejscowych wrót, a nad jej mogiłą została zbudowana kaplica.

Św. męczennika Zotyka Kapłana.

Św. Zotyk, Rzymianin, początkowo był na służbie u św. Konstantyna Wielkiego (306-337). Gdy cesarz przeniósł stolicę cesarstwa z Rzymu do Konstantynopola, przeprowadził się tam i Zotyk. Wkrótce pozostawił świeckie urzędy, przyjął święcenia kapłańskie i w swoim domu opiekował się biednymi i włóczęgami. Od Konstantyna otrzymał pieniądze i zbudował szpital dla trędowatych, których zazwyczaj topiono w morzu; starał się dla nich o żywność i ubranie. Gdy na tron wstąpił syn Konstantyna, Konstans (337-361), zwolennik herezji ariańskiej, wówczas nowemu cesarzowi doniesiono o darowiźnie. Zapytany o to Święty, pokazał cesarzowi zbudowany szpital i dom dla włóczęgów. Ten rozgniewał się, bo sądził, że Zotyk za otrzymane pieniądze nabył drogocenności i Konstans teraz je na powrót otrzyma. Kazał więc Świętego przywiązać do dzikich mułów, które go włóczyły po kamieniach. Całe ciało zostało poszarpane i święty męczennik oddał Bogu ducha. Leprozorium św. Zotyka, początkowo bardzo skromne, powiększyło się dzięki cesarzowi Konstantynowi Porfirogenecie (919-956) w pierwszych latach jego panowania. Z kolei Jan Tzimisces (969-976) dodał nowe budynki i bogato je uposażył. W czasie trzęsienia ziemi zostało zniszczone i odbudował je cesarz Roman III (1028-1034).

 

31 Grudnia

Św. Melanii Rzymianki.

Św. Melania Młodsza, była wnuczką Św. Melani Starszej. A oto ich historia: Św. Melania Starsza, urodziła się w Hiszpanii, patrycjuszka, wnuczka konsula Marcelina i żona Waleriusza Maksyma, prefekta Rzymu za cesarza Juliana Odstępcy. Owdowiała w 22 roku życia i powzięła gorące pragnienie poświęcenia się Bogu. Swego syna Publikolę powierzyła wychowawcy, sprzedała większą część swoich ogromnych majętności i udała się do Aleksandrii, gdzie rozdzieliła bogactwa wśród biednych i ofiarowała klasztorom. W Nitrze odwiedziła Ojców pustyni, przebywała z nimi przez pół roku, nawiedzając anachoretów na pustyni i ucząc się od nich. Przy pomocy Rufina, sławnego pisarza, zakłada ok. roku 375 w Jerozolimie klasztor, w którym pozostała przez 27 lat w towarzystwie pięćdziesiątki konsekrowanych dziewic. Rufin pochodzący z Akwilei w Italii z czasem otrzymał święcenia kapłańskie i w czasie działalności św. Melanii zudował w Jerozolimie hospicjum, gdzie przyjmował biskupów, kapłanów, zakonników i zakonnice, którzy pielgrzymowali do Miejsc Świętych. Syn św. Melanii, Publikola otrzymał wysokie wykształcenie, wspaniałe maniery, nie mówiąc o szczęśliwym małżeństwie, które zawarł, doszedł do wysokich godności w Cesarstwie. Dziełu św. Melanii Starszej zapewniła wielki rozwój jej wnuczka, św. Melania Młodsza, córka Publikoli, której wspomnienie dziś obchodzimy; urodziła się w Rzymie około 383 roku. Ze swoim mężem Piniuszem ok. 409 roku popłynęła do Afryki, gdzie przebyli 7 lat, potem w towarzystwie Albiny, matki Piniusza, pojechali do Jerozolimy. Po śmierci w 431 roku Albiny św. Melania zamieszkała w małej celi na Górze Oliwnej. Tu wzniosła klasztor, w którym przewodziła 90 mniszkom, ale w sposób tak pokorny jakby była służącą wszystkich. Codziennie uczestniczyła w Boskiej Liturgii. Po śmierci Piniusza ufundowała klasztor dla mężczyzn, by zapewnić odprawianie nabożeństw w obrządku łacińskim w kościele pw. Wniebowstąpienia. Zmarła 31 grudnia 439 roku.

 

STYCZEŃ

1 STYCZNIA

Święto Obrzezania Pańskiego.

W ósmym dniu po Swoim narodzeniu Pan nasz, Jezus Chrystus, zgodnie z prawem starotestamentalnym, przyjął obrzezanie, przepisane dla każdego niemowlęcia płci męskiej na znak Przymierza Boga z praojcem Abrahamem i jego potomkami (Rdz 17,10-14; Kpł 12,3). Przy dokonywaniu tego obrzędu Dzieciątku Bożemu nadano imię Jezus, zapowiedziane przez archanioła Gabriela w dniu Zwiastowania NMP (Łk 1,31-33.2,21). Według objaśnień Ojców Kościoła, Pan, Zakonodawca, przyjął obrzezanie, dając przykład, jak ludzie powinni bez uchylania się wypełniać boże postanowienia. Pan przyjął obrzezanie dlatego, by nikt na przyszłość nie miał wątpliwości co do tego, że On był prawdziwym człowiekiem, a nie nosicielem ciała pozornego, jak uczyli niektórzy heretycy (dokeci). W Nowym Testamencie obrzęd obrzezania ustąpił miejsca sakramentowi chrztu, którego był figurą (Kol 2,11-12). Świadectwa świętowania Obrzezania Pańskiego w Kościele Wschodnim sięgają IV wieku. Kanon uroczystości ułożył św. Stefan Sabbaita (wspomnienie 28 października). Razem z obrzezaniem przyjętym na znak Przymierza Boga z ludźmi, otrzymał Pan imię Jezus (Zbawiciel) jako charakter Jego służby dla zbawienia ludzi. (Mt 1,21; Mk 16,17; 9, 38-39; Łk 10,17; Dz 3,6.16; Flp 2,9-10). Te dwa wydarzenia, które miały miejsce na samym początku ziemskiego życia Zbawiciela, przypominają chrześcijanom, że oni zawarli Nowe Przymierze z Bogiem i „otrzymali obrzezanie nie z ręki ludzkiej, lecz Chrystusowe obrzezanie, polegające na zupełnym wyzuciu się z ciała grzesznego” (Kol 2,11). Samo imię „chrześcijanin” świadczy o zawarciu przez człowieka Nowego Przymierza z Bogiem.

Św. Bazylego Wielkiego arcybiskupa Cezarei Kapadockiej.

Św. Bazyli przez swego ojca też Bazylego jest związany z prowincją Pontem, a przez matkę Emelię z Kapadocją. Urodził się w Cezarei Kapadockiej ok. 329-330 roku. Uczył się w Cezarei, w Konstantynopolu u świetnego retora Libaniosa, wreszcie w Atenach, gdzie zaprzyjaźnił się ze św. Grzegorzem z Nazjanzu (wspomnienie 25 stycznia). Po swym powrocie do Cezarei ok. roku 356 odszedł na pustynię w okolice Neocezarei, gdzie jego matka i siostra św. Makryna (wspomnienie 19 lipca) prowadziły życie monastyczne. Tu napisał swoje dzieła ascetyczne. Tu otrzymał sakrę biskupią z rąk Euzebiusza, arcybiskupa Cezarei, i po jego śmierci został wybrany w 370 r. na tę stolicę biskupią; był świadkiem prawdy w zetknięciu z herezją; był pełen odwagi wobec gróźb ariańskiego cesarza Walensa (364-378); umarł pierwszego stycznia 379 roku. Mądrość i erudycja, których pełne były jego dzieła, jego Filokalie (wypisy z dzieł Orygenesa), Traktat o Duchu Świętym, jego dzieło teologiczne przeciwko arianinowi Eunomiuszowi, jego pisma ascetyczne, jego reguły monastyczne, jego komentarze do Pisma Świętego, jego liczne mowy pochwalne o Świętych, jego korespondencja, jego wreszcie splendor i moc słowa przyniosły mu należny przydomek "Odkrywcy tajemnic nieba" i "Wielkiego."

 

2 STYCZNIA

Św. Sylwestra biskupa Rzymu.

Św. Sylwester, papież Rzymski (314-335), urodził się w Rzymie. Rodzicami byli chrześcijanie, Rufinus i Justa. Ojciec wkrótce umarł, więc Świętym tym troskliwiej zaopiekowała się matka. Nauczyciel Sylwestra, kapłan Kwirynus, dał mu świetne wykształcenie i wychował prawdziwie po chrześcijańsku. Chłopiec po osiągnięciu pełnoletności zaczął wprowadzać w życie przykazanie Boże o służeniu bliźniemu. Szczególnie zatroszczył się o bezdomnych. W swoim domu zapewniał im zamieszkanie i odpoczynek. Sylwester w czasie prześladowania chrześcijan nie obawiał się przyjąć w swym domu wyznawcę biskupa Tymoteusza, który zatrzymał się u niego około roku i swymi naukami wielu nawrócił do Chrystusa. Jego ciało po męczeńskiej śmierci Sylwester dyskretnie zabrał i z szacunkiem pochował. Dowiedział się o tym mer miasta, Tarkwiniusz. Kazał go schwytać i postawić przed sądem. Zmuszał go tam wyrzec się Chrystusa, grożąc torturami i śmiercią. Święty jednak był nieustraszony, pozostał wytrwałym w wyznawaniu wiary, dlatego został wtrącony do więzienia. Tarkwiniusz zaraz po sprawie sądowej umarł, w wyniku czego Święty wyszedł na wolność i zaczął nieustraszenie głosić poganom ewangelię. Wielu z nich przyjęło chrześcijaństwo. W wieku trzydziestu lat św. Sylwester został przyjęty do grona duchowieństwa rzymskiego, a potem papież św. Marcelin (296-304; wspomnienie 7 czerwca) wyświęcił go na diakona, i wkrótce na kapłana. Po śmierci papieża św. Melchiadesa (311-314) został wybrany na biskupa Rzymu. Pieczołowicie troszczył się o czystość wiary swej owczarni. Pilnował, by kapłani gorliwie pełnili swą posługę, nie obciążając się sprawami doczesnymi. Dostojny biskup Sylwester miał opinię dogłębnego znawcy Pisma Świętego i niewzruszonego obrońcy wiary chrześcijańskiej. Pewnego razu, za panowania Konstantyna Wielkiego (306-337), gdy już minął okres prześladowania Kościoła, Żydzi zorganizowali dysputę o prawdziwej wierze. Wzięli w niej udział święty równy apostołom cesarz Konstantyn wraz ze swoją świętą matką, cesarzową Heleną i liczną świtą. Ze strony chrześcijan wystąpił św. Sylwester, a Żydów reprezentowali liczni uczeni rabini na czele z Zambrijem, czarnoksiężnikiem i czarodziejem. Na podstawie Świętych Ksiąg Starego Testamentu św. Sylwester przekonywująco udowodnił, że wszyscy prorocy przepowiedzieli Narodzenie Jezusa Chrystusa z Nieznającej męża Dziewicy, Jego dobrowolną mękę i śmierć dla odkupienia całej upadłej ludzkości oraz chwalebne Zmartwychwstanie. Św. Sylwestra uznano za zwycięzcę w tej utarczce słownej. Wówczas Zambrij próbował uciec się do czarodziejstwa. Ale Święty, wezwawszy Imię Jezusowe, przeszkodził złu. Zambrij i pozostali Żydzi uwierzyli w Chrystusa i poprosili o chrzest. Św. papież Sylwester był pasterzem Kościoła Rzymskiego ponad dwadzieścia lat, ciesząc się u chrześcijan wielkim szacunkiem. Dożył głębokiej starości i umarł w 335 roku.

 

3 STYCZNIA

Św. proroka Malachiasza.

Św. prorok Malachiasz żył 400 lat przed Narodzeniem Chrystusa w czasie powrotu Żydów z niewoli babilońskiej. Był ostatnim ze starotestamentalnych proroków, dlatego ojcowie Kościoła nazywają go „pieczęcią proroków”. Jako wzór szczerej dobroci i pobożności wprowadzał ludzi w podziw. Nazwano go Malachiaszem tzn. aniołem lub posłańcem. W swojej księdze prorockiej wchodzącej do kanonu Świętych Ksiąg zbijał poglądy Żydów, przepowiadając przyjście Chrystusa, Jego Poprzednika i Sąd Ostateczny (3,1-5; 4,1-6).

Św. męczennika Gordiusza.

Św. męczennik Gordiusz urodził się w końcu II wieku w Cezarei Kapadockiej w rodzinie chrześcijańskiej. W dojrzałym wieku wstąpił do służby wojskowej. Wykazał się męstwem i znajomością sztuki wojskowej, został wiec setnikiem. W czasie prześladowania chrześcijan w końcu IV wieku opuścił świat i odszedł na pustynię, żeby w „dobrym trudzie” przygotować się do wyznania Imienia Chrystusa Zbawiciela. W 320 roku Gordiusz otwarcie wystąpił w obronie chrześcijan przed prefektem miasta. Schwytano go i po strasznych męczarniach ścięto mu głowę.

 

4 STYCZNIA

Sobór 70 Apostołów.

Uroczystość (sobór; gr. Synaksis) świętych 70-ciu apostołów ustanowiono przez Kościół Wschodni dlatego, by ukazać równy kult każdego z 70-ciu apostołów, a przez to zlikwidować różnicę zdań w okazywaniu im czci. Wybrał ich sam Pan Jezus, by głosili ewangelię całemu światu. W Ewangelii św. Łukasza (10,1) Chrystus po powierzeniu misji dwunastu apostołom powołał siedemdziesięciu lub siedemdziesięciu dwóch innych. Wysłał po dwóch do każdego miasta i miejscowości, które miał później Sam odwiedzić. Ich imiona i późniejsze losy pobudzały wyobraźnię pisarzy chrześcijańskich. Sporządzono ich wykazy, obejmujące uczniów i współpracowników apostołów wymienionych w Nowym Testamencie. Uważano, że wraz z Dwunastoma założyli oni pierwsze gminy chrześcijańskie i zostali ich biskupami. Zazwyczaj kończyli życie jako męczennicy. Oprócz tej uroczystości wspólnej dla wszystkich apostołów Kościół Wschodni w ciągu roku obchodzi wspomnienie każdego apostoła oddzielnie: Jakuba, krewniaka Pańskiego (23 X), Marka Ewangelisty (25 IV), Łukasza Ewangelisty (18 X), Kleofasa, brata św. Józefa Oblubieńca, Symeona, jego syna (27 IV), Barnaby (11 VI), Jozjasza czyli Józefa zwanego Barsaba albo Justus (30 X), Tadeusza (21 VIII), Ananiasza (1 X), Stefana (Szczepana) Archidiakona (27 XII), Filipa z 7-miu diakonów (11 X), Prochora z 7-miu diakonów (28 VII), Nikanora z 7-miu diakonów (28 VII i 28 XII), Tymona z 7-miu diakonów (28 VII i 30 XII), Parmenasa z 7-miu diakonów (28 VII), Tymoteusza (22 I), Tytusa (25 VIII), Filemona (22 XI i 19 II), Onezyma (15 II), Epafrasa, Archipa (22 XI i 19 II), Sylasa, Sylwana, Krescensa albo Kryskusa (30 VII), Kryspusa i Epeneta (30 VII), Andronika (17 V i 30 VII), Stachysa, Ampliasza, Urbana, Narcyza, Apellesa (31 X), Arystobula (31 X i 16 III), Herodiona albo Rodiona (8 IV i 10 XI), Agabusa, Rufusa, Asynkryta, Flegonta (8 IV), Hermasa (5 XI i 8 III), Patrobusa 5 XI), Hermesa (8 IV i 31 V), Linusa, Gajusa, Filologa (5 XI), Licjusza (30 IX), Jazona (28 IV), Sozypatra (28 IV i 1 XI), Olimpasa lub Olimpana (10 XI), Tercjusza (30 X i 10 XI), Erasta, Kwartusa (10 X), Ewoda (1 IX), Onezyfora (7 IX i 8 XII), Klemensa 25 XI), Sostenesa (8 XII i 30 III), Apollosa (30 III i 10 IX i 8 XII), Tychika, Epafrodyta (8 XII), Karpa (26 V), Kodrata czyli Kwadratusa (21 IX), Marka tzn. Jana, Zenasa (27 IX), Arystarcha (15 IV i 27 IX), Trofima (15 IV), Marka, krewniaka Barnaby, Hartemasa (30 X), Akwili (14 VII), Fortunata, Achaika (4 I). Po zesłaniu Ducha Świętego apostołowie ci głosili ewangelię w różnych krajach, a niektórzy towarzyszyli apostołom z grupy 12-tu, jak np. święci ewangeliści Marek i Łukasz, towarzysz w trudach św. Pawła – św. Tymoteusz, uczeń św. ewangelisty Jana Teologa – św. Prochor i inni. Liczni z nich byli uwięzieni za Chrystusa, wielu otrzymało koronę męczeńskiej śmierci. Do liczby 70-ciu apostołów przyłączono jeszcze dwóch – św. apostoła Kefasa, któremu Pan Jezus zjawił się po Zmartwychwstaniu (1Kor 15,5-6) i św. Symeona, nazywanego też Niger (Dz 13,1), bo oni też zaznaczyli się w głoszeniu ewangelii jak inni apostołowie. Kościół Wschodni w szczególny sposób czci i wysławia 70-ciu apostołów za to, że oni nauczyli czcić Trójcę Jednoistotną i Nierozdzielną. W IX wieku św. Józef Hymnograf (wspomnienie 4 kwietnia) ubogacił Kościół Wschodni kanonem na dzień uroczystości 70-ciu apostołów Chrystusa. Wspomnienie o św. Dionizym Aeropagicie i o św. Symeonie Nigerze przypadają na 3 X i 27 IV.

Św. Teoktysta igumena.

Św. Teoktyst założył klasztor w Kukumie na Sycylii i został tam igumenem (przełożonym). Mieszkali w tym klasztorze mnisi greccy, którzy schronili się tu, uciekając przed prześladowaniami obrazoburców. Zmarł w 800 roku.

 

5 STYCZNIA

Św. męczenników Teopempta biskupa Nikomedii i Teonasa.

Święci męczennicy Teopempt i Teonas cierpieli prześladowania w Nikomedii w roku 303. Św. Teopempt był tam biskupem za Dioklecjana (284-305). Sprzeciwiając się oddawaniu czci bożkom, bronił wiary w Chrystusa. Przyprowadzony przed cesarza, nie wypełnił polecenia oddania czci Apollonowi. Wrzucono go do rozpalonego pieca, lecz moc boża zachowała go przy życiu. Cesarz nocą z oddziałem wojska podszedł do pieca i spostrzegł, że Święty jest rzeczywiście żywy i pogrążony w modlitwie. Przypisał to zastosowaniu czarów i kazał Teopempta nękać przez rok głodem i pragnieniem, ale i tym razem z woli bożej Męczennik nie ucierpiał. Wówczas cesarz wezwał czarodzieja Teonasa, który miał unieszkodliwić „czary”, jakimi rzekomo posługiwał się święty biskup Teopempt. Przygotował więc dla Świętego jad, ukrył w kromkę chleba i poczęstował. Zjedzony jad nic nie zaszkodził męczennikowi. Powtórnie jeszcze mocniejszą truciznę zastosował, ale i ta nie odniosła skutku. Sam więc czarodziej uwierzył w Chrystusa. Wrzucono go do więzienia razem z Męczennikiem, który go pouczył o Chrystusie i ochrzcił, dając imię Synezjusz, co znaczy „przepełniony rozumem”. Nazajutrz Dioklecjan wezwał św. Teopempta i znowu przekonywał go do odstąpienia od Chrystusa, ale, widząc niezłomną wytrwałość świętego męża, poddał go licznym i surowym męczarniom, a następnie kazał ściąć. Świętego męczennika Teonasa, który odmówił złożenia ofiary bogom pogańskim, zakopano żywcem w głębokim dole. Miało to miejsce w Nikomedii roku 303.

Św. Synkletyki Aleksandryjskiej.

Św. Synkletyka, córka bogaczy, niezwykle piękna, pochodziła z Aleksandrii. Od wczesnych lat marzyła tylko o tym, jak podobać się Bogu. Ukochała czystość i nie zechciała wyjść za mąż. Wciąż zachowywała posty i trwała na modlitwie. Po śmierci rodziców rozdała ubogim cały majątek i razem ze swoją niewidomą siostrą zostały zakonnicami i skrycie zamieszkały w grobowcu swych krewniaków. Ale wieść o jej czynach szybko rozeszła się po okolicy i wiele pobożnych kobiet przyszło do niej, poddając się jej kierownictwu. W ciągu całego ascetycznego życia Święta gorliwie słowem i czynem nauczała swe siostry. W osiemdziesiątym roku życia spotkała ją ciężka i męcząca choroba. Wielebna z prawdziwie chrześcijańską cierpliwością znosiła zesłane na nią doświadczenie. Zmarła około 350-go roku w wieku osiemdziesięciu trzech lat.

 

6 STYCZNIA

ŚWIĘTO OBJAWIENIA PAŃSKIEGO. Chrzest Pana naszego Jezusa Chrystusa.

Teofanią (Objawieniem Boga) nazywa się ta uroczystość dlatego, że w czasie Chrztu Pańskiego całemu światu ukazała się Trójca Przenajświętsza (Mt 3,13-17; Mk 1,9-11; Łk 3,21-22). Bóg Ojciec z nieba mówił o Synu, Syna chrzcił święty Jego Poprzednik, a Duch Święty zstąpił w wyglądzie gołębia. Od wczesnego chrześcijaństwa dzień ten nosi miano Oświecenia i święta Światła, bo Bóg jest światłem i przyszedł, by oświecić „przebywających w ciemności i cieniu śmierci” (Mt 4,16) i z łaski zbawić całą ludzkość. W pierwotnym Kościele był zwyczaj chrzcić katechumenów w przeddzień Teofanii, bo chrzest jest właśnie duchowym oświeceniem człowieka. Ustanowienie święta Teofanii miało miejsce w czasach apostolskich. Wspominają już je Konstytucje Apostolskie. Już Klemens Aleksandryjski (150-215) świadczy o świętowaniu Chrztu Pańskiego i poprzedzaniu go obrzędem nocnego czuwania. Znane są Kazania z III wieku św. męczennika Hipolita (wspomnienie 30 stycznia) i św. Grzegorza Cudotwórcy (wspomnienie 17 listopada) na święto Teofanii. W następnych stuleciach – od IV po IX wiek – wszyscy wielcy ojcowie Kościoła: Grzegorz z Nazjanzu (wspomnienie 25 stycznia), Jan Złotousty (wspomnienie 27 stycznia), Ambroży z Mediolanu (wspomnienie 7 grudnia), Jan Damasceński (wspomnienie 4 grudnia), wygłaszali specjalne mowy o uroczystości Teofanii. Wielebni Józef Hymnograf (wspomnienie 4 kwietnia), Teofan Studyta (wspomnienie 11 października) i Bizancjusz ułożyli o tym święcie wiele tekstów, które dotąd śpiewa się w czasie nabożeństw. Św. Jan Damasceński mówił, że Chrystus nie dlatego przyjął chrzest, jakoby potrzebował oczyszczenia, ale by „w wodzie pogrzebać ludzkie grzechy”, wypełnić Prawo, ukazać tajemnicę Trójcy Przenajświętszej i wreszcie poświęcić „żywioł wody” i nam dać wzór i przykład dla naszego Chrztu. Kościół święty obchodzeniem święta Chrztu Pańskiego umacnia naszą wiarę w najwyższą, niedostępną dla rozumu tajemnicę Trzech Osób Jednego Boga i uczy nas z jednakowym szacunkiem wyznawać i wysławiać Trójcę Świętą Jednoistotną i Niepodzielną; demaskuje i rozwiewa błędy dawnych fałszywych nauczycieli usiłujących myślą i rozumem ludzkim objąć Stworzyciela świata. Kościół ukazuje wierzącym chrześcijanom na konieczność chrztu, wpaja w nas poczucie głębokiej wdzięczności dla Tego, Który oświecił i oczyścił naszą grzeszną naturę. On uczy, że nasze zbawienie i oczyszczenie z grzechów jest możliwe tylko dzięki łasce Ducha Świętego. Dlatego trzeba koniecznie strzec tych darów łaski chrztu świętego, by zachować w czystości drogocenną szatę, o której nam mówi uroczystość Chrztu Pańskiego: „Bo wy wszyscy, którzy zostaliście ochrzczeni w Chrystusie, przyoblekliście się w Chrystusa.” (Ga 3,27).

 

7 STYCZNIA

Sobór św. Jana Chrzciciela.

Sobór (Synaksis) św. Jana Chrzciciela. Św. Jan kończy historię Kościoła Starotestamentalnego i otwiera epokę Nowego Testamentu. Poświadczył przyjście na ziemię Jednorodzonego Syna Bożego, Który przyjął ludzkie ciało. Spotkał go zaszczyt ochrzcić Jezusa w wodach Jordanu. On poświadczył tajemnicze ukazanie się Trójcy Przenajświętszej w dniu Chrztu Zbawiciela. Św. Jan urodził się sześć miesięcy wcześniej od Chrystusa jako Jego krewny po matce, jako syn kapłana Zachariasza i sprawiedliwej Elżbiety. Zwiastunem jego narodzin był archanioł Gabriel, wyjawił bowiem Zachariaszowi w świątyni, że urodzi się mu syn. Dziecię wyproszone przez modlitwy, zapowiedziane przez wysłańca z nieba było napełnione Duchem Świętym. W dzikiej pustyni surowym trybem życia, postem, modlitwą i współczuciem losowi narodu bożego przygotowywał się do wielkiej posługi. W wieku około 30 lat wyszedł głosić pokutę. Stanął nad Jordanem, by swymi naukami przygotować naród do przyjęcia Zbawiciela świata. Św. Jan według określeń cerkiewnych tekstów był „błyszczącą gwiazdą poranną”, której blask przewyższał jasność wszystkich innych gwiazd i która zapowiadała poranek pełnego łaski dnia rozjaśnionego przez duchowe Słońce – Chrystusa. Wkrótce po chrzcie niewinnego Baranka Bożego został na rozkaz Heroda zabity mieczem.          

 

8 STYCZNIA

Św. Jerzego Chozewity.

Św. Jerzy Chozewita urodził się na Cyprze. Po śmierci rodziców udał się do Palestyny, by uczcić święte miejsca. Tam wstąpił do klasztoru pw. Matki Boskiej zwanego Chozewickim, który znajdował się między Jerychem a Jerozolimą. Został jego przełożonym. Był dla mnichów wzorem w postach, czuwaniach i umartwieniach cielesnych. Zmarł przed najazdem Persów w 614 roku.

Św. Emiliana.

Św. Emilian Wyznawca, biskup Kizyku (815-820) za panowania cesarza bizantyjskiego Leona V Ormianina, który wydał edykt zabraniający kultu świętych obrazów. Emilian odważnie uznawał i bronił kultu świętych ikon, za co został wypędzony z Kizyku, i na wygnaniu zakończył życie.

Św. Dominiki.

Św. Domnika pochodziła z okolic Kartaginy. Żyła za czasów cesarza Teodozjusza Wielkiego (379-395). Wychowana przez rodziców od młodych lat w pobożności, potajemnie opuściła dom rodzinny i udała się do Aleksandrii. Tam zatrzymała się u czterech pogańskich kobiet, które nawróciła na chrześcijaństwo i razem z nimi udała się do Konstantynopola, gdzie przyjął je patriarcha Nektariusz (381-397) i udzielił im chrztu. Wkrótce św. Domnika wybrała życie klasztorne. Przez długie ascetyczne zmagania doszła do wysokiej świętości. Miała dar leczenia chorych, panowania nad żywiołami, przepowiadania przyszłości. Dzięki temu wielu okolicznych ludzi zaczynało troszczyć się o życie wieczne, o duszę. Zeszła z tego świata w późnej starości za cesarza Zenona (379-476).

 

9 STYCZNIA

Św. męczennika Polieukta.

Święty męczennik Polieukt, żołnierz w Melitenie w Armenii, służył w armii cesarza Decjusza (249-251), a poniósł śmierć za wiarę za cesarza Waleriana (253-259). Był przyjacielem innego żołnierza Nearcha, wypróbowanego chrześcijanina. Prowadził bardzo porządne życie i wciąż pozostawał poganinem. Gdy nadeszły czasy prześladowania chrześcijan, Nearch powiedział do Polieukta: „Mój przyjacielu! Wkrótce rozłączymy się. Mnie wezmą na męki, ale ty, proszę, wyrzeknij się przyjaźni ze mną”. Ten mu odpowiedział, że widział we śnie Chrystusa, Który zdjął z niego odzienie i nałożył inne, jasne. „Od tej chwili – powiedział – jestem gotowy służyć Panu Jezusowi”. Św. Polieukt w żarze swego ducha wyszedł na plac miejski, zerwał afisz z rozporządzeniem cesarskim o obowiązkowym pod karą śmierci oddawaniu czci bożkom pogańskim i porozbijał ich posągi. Prefekt Theloks, któremu polecono wprowadzić w życie cesarskie zarządzenie, teść Polieukta, przeraził się czynem zięcia i powiedział mu, że teraz będzie musiał umrzeć. „Idź, pożegnaj się z żoną i dziećmi” – powiedział. Przyszła żona i ze łzami w oczach prosiła go, by wyparł się Chrystusa. Zapłakał też i jego teść. Ale Święty, pamiętając o swym przyjacielu Nearchu, był niewzruszony w swoim postanowieniu cierpieć za Chrystusa. Radośnie pochylił głowę pod miecz kata i własną krwią został ochrzczony (+259).

 

10 STYCZNIA

Św. Grzegorza biskupa Nyssy.

Św. Grzegorz (czuwający gr), biskup Nyssy, był młodszym bratem św. Bazylego Wielkiego (wspomnienie 1 stycznia). Jego urodziny i wychowanie wypadło akurat w samym ogniu ariańskich sporów. Otrzymał świetne wykształcenie. Przez pewien czas był nauczycielem retoryki. W 372 roku św. Bazyli wyświęcił go na biskupa Nyssy w Kapadocji. Św. Grzegorz był nieustraszonym orędownikiem ortodoksji i razem ze swym bratem staczał boje z ariańską herezją, znosząc prześladowania ze strony arian. W 376 roku oskarżyli go o bezprawne korzystanie z kościelnego majątku. W czasie jego nieobecności zebrał się synod biskupów ariańskich i złożył go z urzędu. Po śmierci cesarza Walensa (378 rok) przywrócił go na stolicę biskupią cesarz Teodozjusz Wielki. Owczarnia przyjęła swego biskupa z radością. Bardzo przeżył śmierć swego nauczyciela, Bazylego Wielkiego. Napisał mowę na jego pogrzeb i dokończył jego komentarz na sześć dni stworzenia („Heksahemeron”). W tym samym roku uczestniczył w synodzie w Antiochii zebranym przeciw błędom w mariologii. Jedni nie przyjmowali nieskalanego dziewictwa Matki Bożej, inni oddawali jej kult równy Bogu. Tenże synod zlecił mu misję odwiedzenia Kościołów Arabii i Palestyny spustoszonych i porozbijanych przez arianizm oraz umocnienia poprawnej nauki o Matce Bożej. Był jednym z głównych działaczy na drugim soborze powszechnym w Konstantynopolu (381 rok) zwołanym przeciwko Macedoniuszowi głoszącemu fałszywe nauki o istocie Ducha Świętego. Z jego inicjatywy uzupełniono na tym soborze Nicejskie Wyznanie wiary, a mianowicie dodano tekst zaczynający się słowami: „I w Ducha Świętego Pana i Ożywiciela, który od Ojca pochodzi, który z Ojcem i Synem wspólnie odbiera uwielbienie i chwałę; który mówił przez Proroków. Wierzę w jeden, święty, powszechny i apostolski Kościół. Wyznaję jeden chrzest na odpuszczenie grzechów. I oczekuję wskrzeszenia umarłych, i życia wiecznego w przyszłym świecie, amen”. Św. Grzegorz był płomiennym obrońcą dogmatów, gorliwym nauczycielem swej owczarni, a także miłosiernym i współczującym ojcem dla wiernych, ich obrońcą wobec sędziów; wyróżniał się wielkodusznością, cierpliwością i umiłowaniem pokoju. Umarł w roku 394. Razem z sobie współczesnymi Bazylim Wielkim, Grzegorzem z Nazjanzu miał wielki wpływ na życie Kościoła tego czasu. Wszedł do historii jako jeden z wybitnych teologów i działaczy chrześcijańskiej myśli IV wieku. Miał ogromny dar filozoficznej spekulacji, ale filozofię pojmował jako środek do głębszego wniknięcia w oryginalny sens Objawienia Bożego. Zostawił po sobie wiele dzieł teologicznego charakteru, mów i pouczeń.

Św. Domecjana biskupa Meliteny.

Św. Domecjan żył za cesarza Justyna II (565-678). Zdobył wiedzę świecką i znajomość Pisma świętego; pewien czas żył w małżeństwie; po śmierci żony, w wieku trzydziestu lat został biskupem Meliteny w Armenii. Był człowiekiem mądrym, gorliwym w sprawach religii, mocnym w słowie i czynie, szybko zyskał sławę dobrego i pilnego pasterza. Często cesarz Maurycy (582-602) zlecał mu załatwianie spraw państwowych w Persji. Gdy znalazł się w posiadaniu ogromnych bogactw w następstwie hojności cesarza i cesarzowej, budował kościoły i przytułki dla biednych. Jeszcze przy życiu i po śmierci, która nastąpiła w 601 roku, Bóg obdarzył go łaską czynienia cudów.

Św. Marcjana.

Św. Marcjan żył za panowania cesarzy Marcjana i Pulcherii (450-457). Urodził się w Rzymie, wykształcenie otrzymał w Konstantynopolu. Wszystko bogactwo, które przeszło na niego po śmierci rodziców, poświęcił na budowę i remont świątyń. Wybudował kościół pod wezwaniem św. Anastazji i przeniósł tam jej relikwie. Inny kościół wzniósł na cześć św. Ireny. Czystość jego obyczajów i surowe życie ascetyczne nie uszły uwagi patriarchy Gennadiusza (458-471), który wyświęcił go na kapłana i ustanowił ekonomem patriarszej świątyni Bożej Mądrości w Konstantynopolu. Otrzymał dar czynienia cudów: leczył chorych, wypędzał złe duchy. Zmarł w roku 472/474 i pochowany został w klasztorze św. Jana Chrzciciela w Konstantynopolu.

 

11 STYCZNIA

Św. Teodozjusza Wielkiego.

Św. Teodozjusz Wielki żył w Kapadocji na przełomie IV-V wieku. Był inicjatorem wspólnotowego życia zakonnego (gr. cenobityzm: wspólne życie). Miał pobożnych rodziców. Mając piękny głos, gorliwie oddawał się liturgicznemu czytaniu i śpiewaniu. Gorąco modlił się, by Bóg prowadził go drogą zbawienia. W młodzieńczych latach odwiedził Ziemię Świętą, gdzie spotkał się ze św. Symeonem Słupnikiem (wspomnienie 1 września), który go pobłogosławił i przepowiedział jego przyszłe posługiwanie. Dążąc do samotności, zamieszkał w grocie palestyńskiej pustyni, gdzie podobno zatrzymali się na noc trzej Mędrcy, idąc złożyć hołd nowonarodzonemu Dzieciątku Jezus. Mieszkał w niej przez trzydzieści lat w ciągłej ascezie i modlitwach. Napływali do niego zwolennicy tego trybu życia i poddawali się jego kierownictwu. Grota nie mieściła już ascetów, a więc modlił się, by Bóg Sam wskazał mu miejsce na założenie klasztoru. Nieoczekiwanie w pewnym miejscu rozżarzyły się węgle i uniósł się dym kadzielny. Tu zbudował pierwszy klasztor życie wspólnotowego, czyli ławrę, według reguł św. Bazylego. Szybko ławra nabrała wspaniałej sławy. Zebrało się w niej ok. 700 mnichów. Według woli św. Teodozjusz ławra służyła też ludziom świeckim, udzielając pomocy biednym i dachu na głową podróżnym. Święty był niezwykle miłosierny. Gdy pewnego razu Palestynę nawiedził głód i pod klasztorem zebrało się mnóstwo głodnych ludzi, kazał ich wpuścić za furtę klasztorną. Uczniowie byli przygnębieni, wiedząc, że klasztor nie jest w stanie wszystkich nakarmić. Ale gdy weszli do piekarni, zobaczyli, że dzięki modlitwom Teodozjusza jest ona pełna chleba. Na terenie klasztoru Teodozjusz urządził domy dla tułaczy, oddzielne szpitale dla zakonników i świeckich, a także i przytułki dla starców. Ponieważ w ławrze przebywali różni ludzie, odprawianie nabożeństw organizował w oddzielnych kaplicach w kilku językach: greckim, ormiańskim i gruzińskim. Od początku anafory do końca Liturgii św. wszyscy, by przystąpić do Komunii św., zbierali się w największej świątyni, gdzie odprawiało się po grecku.  Za cesarza Anastazego (491-518) powstała herezja Eutychesa i Sewera, którzy nie przyznawali sakramentów, a w tym i kapłaństwa. Cesarz przechylił się na ich stronę, a więc zaczęły się prześladowania. Święty stanął o obronie ortodoksji. W imieniu całej wspólnoty zakonnej napisał list do cesarza, w którym krytykował go i obalił wszystkie herezje potępione przez Sobory Powszechne. Stwierdził, że zakonnicy będą wytrwale stać przy prawowierności. Cesarz ucichł, ale na krótko. Wówczas święty Starzec zostawił klasztor, udał się do Jerozolimy i w największej świątyni z podwyższenia na cały głos zawołał: „Kto nie uznaje czterech Soborów Powszechnych, niech będzie przeklęty”. Za to zamknęli go w więzieniu, skąd w niedługim czasie po rychłej śmierci cesarza powrócił do klasztoru. Jeszcze za życia dokonywał wiele cudów, okazując pomoc pozostającym w biedzie. Zlikwidował swą modlitwą szarańczę pustoszącą Palestynę, ratował przed śmiercią żołnierzy, ocalał rozbitków na morzu i błądzących po lasach. Raz kazał bić w drewniany gong, by wezwać wszystkich na modlitwę i powiedział: „Boży gniew podnosi się na terytorium wschodnie”. Za kilka dni doszła wiadomość, że silne trzęsienie ziemi zrównało z ziemią Antiochię akurat w tym momencie, gdy Święty wezwał wszystkich zakonników do modlitwy. Przed śmiercią poprosił do siebie trzech najbliższych sobie biskupów i oznajmił im, że wkrótce odejdzie do Pana. Za trzy dni umarł w wieku 105 lat, w 529 roku. Pochowano go w grocie, która mu służyła za pierwszy klasztor.

 

12 STYCZNIA

Św. męczennicy Tatiany.

Św. męczennica Tatiana urodziła się w arystokratycznej rzymskiej rodzinie, której ojciec był trzykrotnie obierany konsulem. Jako potajemny chrześcijanin wychowywał córkę w duchu oddania Bogu i Kościołowi. Doszedłszy do wieku dojrzałego, nie wychodziła za mąż, oddając swe siły na służbę Kościoła. Jako diakonissa Kościoła Rzymskiego w poście i modlitwie służyła Bogu, opiekując się chorymi, pomagając biednym. Gdy cesarzem rzymskim został szesnastoletni Aleksander Sewer (222-235), cała władza skupiła się w rękach Ulpiana, zawziętego wroga i prześladowcy chrześcijan. Jak rzeka polała się krew wyznawców Chrystusa. Schwytano też diakonissę Tatianę. Zaprowadzono ją do pogańskiej świątyni, by złożyła ofiarę Apollonowi. Modlitwy Świętej sprawiły, że wszystkie znajdujące się tam posągi bożków rozleciały się na kawałki. Część świątyni zawaliła się, przygniatając pogańskich kapłanów i wielu pogan. Zaczęli wtedy Tatianę bić, wyłupili jej oczy, ale ona znosiła wszystko cierpliwie, prosząc Boga, by otworzył duchowe oczy oprawcom. Bóg usłyszał modlitwy Swej służebnicy. Kaci zobaczyli, że czterech aniołów otoczyło męczennicę i odwracało zadawane jej ciosy. Słyszeli skierowany do niej Głos nieba. Padli jej do nóg, prosząc o przebaczenie. Uwierzyli w Chrystusa, byli zaraz ścięci i przyjęli chrzest krwi. Po wielu innych męczarniach w kolejnym dniu doświadczeń zaprowadzili Męczennicę do cyrku i wypuścili na nią lwa. Ten zaczął delikatnie lizać jej nogi. Gdy wszystkie katorgi okazały się bezskuteczne, ścięto ją mieczem. Wraz z nią ścięli i ojca św. Tatiany, który odsłonił jej prawdy wiary chrześcijańskiej.

 

13 STYCZNIA

Św. męczenników Hermila i Stratonika.

Święci męczennicy Hermil i Stratonik z pochodzenia Słowianie, żyli w IV wieku, za prześladowcy chrześcijan cesarza Licyniusza (307-342). Hermil był diakonem w mieście Singidunum (w Mezji, obecny Belgrad) nad Dunajem. Skazany do więzienia, cierpiał długie i surowe męki dla Chrystusa, lecz pozostał nieugięty. Św. Stratonik był dozorcą więziennym i tajnym chrześcijaninem. Widząc męki swego przyjaciela Hermila, nie mógł wstrzymać się od łez i publicznie przyznał się do chrześcijaństwa. Spotkał go los towarzysza. Obu umęczonych przyjaciół zawinięto razem w sieci i wrzucono do Dunaju. Po trzech dniach ciała ich znaleźli na brzegu rzeki chrześcijanie i pogrzebali niedaleko od obecnego Belgradu. Czcigodne ich Głowy znajdowały się w świątyni Hagia Sophia w Konstantynopolu. Widziano tam je jeszcze w 1200 roku.

 

14 STYCZNIA

Św. Ojców zabitych na Synaju i Raifie.

Święci Ojcowie zabici przez Saracenów i koczujące plemiona arabskie, prowadzili życie ascetyczne w klasztorach i grotach na Synaju i w pobliskiej pustyni Raitho na brzegu Morza Czerwonego. Uciekli oni tam z Egiptu, gdzie panowało krwawe prześladowanie chrześcijan pod rządami prefekta Sabinusa, gdy na czele Imperium Rzymskiego stał Decjusz (249-251). W grotach Synaju i na pustyni Raitho podlegali tylko samemu Bogu. Żywili się jedynie roślinami. Nienawiść Złego wzbudziła przeciw nim plemiona arabskie i nomadów znad brzegu Morza Czerwonego od Arabii aż do Egiptu, którzy przyciągani przynętami łupu, napadali kilkakrotnie na mnichów: pierwszy raz za Dioklecjana w 305 roku, drugi za Walensa 28 grudnia 370 roku i wreszcie w 400 roku za Arkadiusza. Lecz nic nie znaleźli oprócz mat ze słomy i mnichów odzianych we włosiennice. Kościół przekazał nam wspólne wspomnienie w dniu 14 stycznia wszystkich tych mnichów razem. By na przyszłość chronić ich przed różnymi plemionami pogańskimi, cesarz Justynian w 527 roku na górze Synaj pobudował wspaniały klasztor zwany od IX wieku klasztorem św. Katarzyny, który istnieje do dnia dzisiejszego.

Św. Równej Apostołom Niny, Oświecicielki Gruzji.

Święta Nina urodzona ok. 268, zm. ok. 335 – apostołka i patronka Gruzji. W 301 roku do Armenii przywędrowało czterdzieści chrześcijańskich dziewcząt, które pod przewodnictwem ksieni Gajane żyły w klasztorze świętego Pawła w górach starożytnego Rzymu za panowania cesarza Dioklecjana. Cesarz Dioklecjana urzeczony urodą jednej z dziewcząt, której na imię było Rypsyma (Ripsime), chciał ją poślubić. Ripsime nie chcąc wypełnić woli cesarza i stać się jego żona wraz z przyjaciółkami schroniła się w Aleksandrii. Tradycja mówi, że dziewczęta miały objawienie Matki Bożej, która ukazała im drogę do Armenii. Ormiański król Tiridates III, dowiedziawszy się, co się stało z dziewczynami w Rzymie, chciał również poślubić piękną Ripsime. Ją samą oraz ksenie Gajane razem z dziewczętami, sprowadzono do pałacu królewskiego. Król chciał, aby Ripsime należała do niego, ale dziewica odparła, że ona należy tylko do Chrystusa. Odmowa Ripsime spowodowała, że król wpadł w wściekłość i rozkazał ukamienować wszystkie 40 dziewcząt tylko świętej Ninie udało się uratować. Niestety trafiła do niewoli i została sprzedana jako niewolnica władcy gruzińskiemu. Będą służącą na dworze uzdrowiła chorą żonę króla Iberii, a władca Mirian III dostrzegł w tym rękę Bożą i znak, że należy przyjąć w kraju chrześcijaństwo. Gdy zapytał Nine, jaką nagrodę życzy za uzdrowienie żony, odpowiedziała, że chciałaby zbudować kościół, do którego powinni przyjechać księża z Konstantynopola. Król wysłał poselstwo do cesarza Konstantyna Wielkiego, a kapłani ochrzcili rodzinę królewską. W ten sposób, według legendy, miała się dokonać chrystianizacja Gruzji w 337.

 

15 STYCZNIA

Św. Pawła z Teb

Św. Paweł urodził się w roku 228 w Tebach (Egipt). Pierwsze lata spędził w domu rodzinnym. Wybuchło jednak jedno z najkrwawszych prześladowań chrześcijaństwa za Decjusza (249-251). Paweł miał wówczas 20 lat. By uniknąć tortur i śmierci, uszedł na pustynię. Prześladowanie trwało krótko, bo zaledwie dwa lata, ale Paweł tak dalece zasmakował w ciszy pustyni, że postanowił tam pozostać na zawsze. Jako pustelnik spędził tam samotnie 90 lat. Kiedy był bliski śmierci, odwiedził go św. Antoni Pustelnik (wspomnienie 17 stycznia). Legenda głosi, że św. Pawła karmił na pustyni Pan Bóg przez kruka, który mu codziennie przynosił pół bochenka chleba. Kiedy przybył św. Antoni, kruk miał przynieść cały bochenek. Dlatego kruk i bochenek chleba znalazły się w herbie paulinów, którzy obrali sobie św. Pawła za patrona. Święty miał oddać Bogu ducha na rękach św. Antoniego. Kiedy ten był w kłopocie, jak wykopać grób dla przyjaciela, zjawiły się dwa lwy i ten grób wykopały. Dlatego też się znalazły w herbie paulinów. Święty zmarł, mając 113 lat. Św. Paweł ma przydomek Pierwszego Pustelnika. Znalazł wielu naśladowców tak, że pustynie Afryki, czy zachodniej Azji nie mogły ich pomieścić. Cesarz Justynian (+565) na miejscu pieczary, w której przebywał Święty, wystawił pod jego wezwaniem kościół i klasztor. W wieku XII jego Relikwie przewieziono do Konstantynopola. W czasie wojen krzyżowych krzyżowcy mieli je przewieźć do Wenecji, a w roku 1381 do Budapesztu. Relikwię głowy Świętego otrzymał cesarz Karol IV Luksemburski i umieścił ją w kaplicy zamkowej w Karlsteinie. Stąd zaś Ludwik II Węgierski przeniósł ją na zamek w Budzie.

Św. Jana Kalibita.

Św. Jana Kalibita, syn bogatych arystokratów żyjących w Konstantynopolu w V wieku, otrzymał wspaniałe wykształcenie. Lubił czytać literaturę duchowną. Poznał marność życia świeckiego. Zamiast „szerokiej drogi’ wybrał „drogę wąską, bolesną i bardzo surową”. Wyprosił, by rodzice podarowali mu księgę Ewangelii, i z tym skarbem potajemnie wstąpił ok. roku 440 do klasztoru św. Ireneusza na azjatyckim brzegu Bosforu w Bitynii, który nazywał się klasztorem „Niezasypiających”. Młody zakonnik rozpoczął gorliwe życie ascetyczne, wprowadzając w podziw swoich współbraci nieustającą modlitwą, posłuszeństwem bez szemrania, surową wstrzemięźliwością i cierpliwością w trudnościach. Po sześciu latach spotkało go doświadczenie: myśli o rodzicach, o ich miłości i dobroci, o ich bólu zaczęły nieustannie prześladować młodego ascetę. Swoje położenie przedstawił igumenowi i poprosił o zwolnienie z klasztoru, a wspólnotę prosił o modlitwy, mając nadzieję, że przy bożej pomocy zobaczy rodziców. Otrzymał pozwolenie igumena. Wrócił do Konstantynopola. W ubraniu nędzarza, nierozpoznany przez nikogo, obrał sobie miejsce przy bramie rodzicielskiego domu. Rodzice posyłali mu, ze względu na Chrystusa, pożywienie ze swojego stołu. Gnębiony i znieważany, przeżył trzy lata w lepiance (po grecku kalybe, stąd jego przydomek), cierpiąc chłód i znój, ciągle rozmawiając z Chrystusem i z aniołami. Bez przerwy miał przy sobie podarowaną przez rodziców Ewangelię, czytał ją i z niej czerpał słowa wiecznego życia. Przed śmiercią ukazał mu się Chrystus i powiedział o nadejściu końca jego cierpień i że za trzy dni weźmie go do nieba. Dopiero teraz pokazał rodzicom Ewangelię. Ci rozpoznali w nim swojego syna, z radością uściskali go, smucąc się jednocześnie, że tak długo cierpiał niedostatek u wrót rodzicielskiego domu. Wyraził swą wolę być pogrzebanym na miejscu swojej lepianki, położyć go do trumny w nędznej koszuli, jaką nosił za życia. Umarł w połowię V wieku, mając 25 lat. Nad jego mogiłą rodzice pobudowali świątynię i dom dla tułaczy. W XII wieku jego głowę krzyżowcy przenieśli do Besançon we Francji, a jego Relikwie znajdują się w Rzymie.

 

16 STYCZNIA

Adoracja okowów św. Piotra Apostoła.

Uczczenie czcigodnych okowów, którymi był skuty św. Apostoł Piotr (Dz 12,1-11), gdy tetrarcha Herod wtrącił go do więzienia. Przechowywał je w Jerozolimie patriarcha Juwenalis i podarował cesarzowej Eudocji, żonie Teodozjusza Młodszego, która w 437 roku przeniosła je do Konstantynopola. I ona z kolei jeden łańcuch posłała do Rzymu swojej córce Eudocji, żonie Walentyniana III (425-455), która dała fundusze i papież św. Sykstus III (432-440) na Eskwilinie wybudował kościół pod wezwaniem św. Piotra. Tam złożono dar z Konstantynopola. W Rzymie były i inne okowy św. Piotra, którymi był on skuty w czasach Nerona. Kościół ten około VI wieku otrzymał nazwę: Kościół św. Piotra w Okowach i do dziś tak się nazywa.

 

17 STYCZNIA

Św. Antoniego Wielkiego.

Św. Antoni, wielki asceta, inicjator życia pustelniczego, nazwany przez Kościół Wielkim, urodził się w 251 roku w wiosce Keman koło Herakleopolu (środkowy Egipt), zmarł 17 stycznia 356 roku w Górnej Tebaidzie. Pochodził z zamożnej rodziny koptyjskiej; w domu otrzymał staranne wychowanie religijne bez ogólnego wykształcenia świeckiego. Około 20 roku życia po śmierci rodziców zajął się gospodarstwem i wychowaniem młodszej siostry. Pod wpływem słów Mt 19,21 o bogatym młodzieńcu postanowił całkowicie poświęcić się Bogu. Zabezpieczywszy los siostry, resztę majątku rozdał ubogim, a sam udał się na pustynię w pobliżu rodzinnej wioski i oddał się modlitwie (szczególnie rozważaniu Pisma św.), surowym umartwieniom i postom, zarabiając na utrzymanie pracą fizyczną. Cieszył się sympatią okolicznych mieszkańców. Nazywano go teofilés (miłym Bogu). Pokusy pokonywał modlitwą i surową ascezą. By uniknąć rozgłosu, przeniósł się ok. roku 275 na Pustynię Libijską i zamknął się w starym grobowcu. Około roku 285 zamieszkał w ruinach fortecy Pispir w pobliżu Afrodytopola na prawym brzegu Nilu. Przebywał tam samotnie 20 lat, kuszony ustawicznie przez szatana, umacniany w walce z nim przez wizje nadprzyrodzone. Wokół Antoniego zaczęli się gromadzić eremici (miało ich być ok. 6000), tworząc wiele kolonii (najsłynniejsze w Nitrii i Sketis; śladów Nitrii dotychczas nie odnaleziono, natomiast ośrodek w Sketis istnieje do dziś). Antoni przebywał wśród swoich jako ich ojciec duchowy i wzór życia. Według tradycji dokonywał cudownych uzdrowień, głównie wypędzając złego ducha z opętanych. Co pewien czas odsuwał się od otoczenia, by modlić się i umartwiać w samotności. W 311 roku udał się do Aleksandrii, aby nieść pomoc duchową chrześcijanom prześladowanym za cesarza Maksymina (308-314). W 312 roku przeniósł się na pustynię do skalnej groty na stoku wzgórza Kolzum. Utrzymywał jednak kontakty z ludźmi, udzielając im rad duchowych. Miał posiadać dar przepowiadania przyszłości i widzenia rzeczy odległych. Odznaczał się inteligencją i bystrością umysłu. Nazywano go theodidaktos (nauczony przez Boga). Cieszył się ogromnym rozgłosem. Korespondował z cesarzem św. Konstantynem (+337, wspomnienie 21 maja) i jego synami Konstancjuszem (337-361), arianinem i Konstansem (337-350), władcą Ilirii i Afryki. Prawdopodobnie ok. roku 334-335 udał się jeszcze raz do Aleksandrii na zaproszenie biskupa Atanazego (wspomnienie 18 stycznia), by zwalczać arianizm. Na starość złagodził surowość ascezy. W podeszłym wieku miał odwiedzić św. Pawła z Teb (+341, wspomnienie 15 stycznia), pierwszego pustelnika; spotkanie to otoczono legendą. Przez ostatnich 15 lat życia miał przy sobie dwóch uczniów, Makarego i Amatasa, którzy byli jego sekretarzami i tłumaczami. Im polecił, by go pochowano nie w Aleksandrii, lecz w pustyni. Do śmierci zachował pełnię władz psychicznych i fizycznych. Miejsce grobu Antoniego, zgodnie z jego życzeniem, utrzymane zostało w tajemnicy. Odnaleziono je rzekomo cudownie za czasów Justyniana (527-565) i wówczas ciało Antoniego przewieziono do Aleksandrii, a następnie (635) do Konstantynopola, skąd pod koniec XI w. część relikwii miała być przewieziona do Saint Didier-de-la-Motte w diecezji Vienne (późniejsze Saint Antoine-en-Viennois), a od 1491 do kościoła St. Julien w Arles we Francji. Zachowały się listy Antoniego pisane do mnichów. Zawierają one zachęty i rady moralne. Antoni uważał, że każdy pustelnik powinien kroczyć do doskonałości własną drogą. Dużą pomoc w dążeniu do doskonałości widział w ciągłej lekturze i rozważaniu Pisma św. Zalecenia dotyczące życia ascetycznego eremitów zawierają także mowy Antoniego do mnichów, zachowane w przeróbce Atanazego. Antoni nie sformułował reguły zakonnej, a to, co jemu się przypisuje, jest zbiorem zasad wyodrębnionych głównie z jego biografii, napisanej przez św. Atanazego Wielkiego (wspomnienie 2 maja). Pod bezpośrednim wpływem Antoniego ustalił się w północnym Egipcie na wpół eremicki cenobityzm (patrz: św. Pachomiusz, 15 maja). Kult św. Antoniego rozwijał się równocześnie z rozszerzaniem się jego wpływów na ascezę chrześcijańską. W Kościele greckim kult jego datuje się od wieku V.

 

18 STYCZNIA

Św. Atanazego Wielkiego i Cyryla, arcybiskupów Aleksandrii.

Święci Atanazy i Cyryl, arcybiskupi Aleksandrii, mają wspólne też wspomnienie, ustanowione przez Kościół Wschodni, na znak wielkiej wdzięczności za wieloletnie nieustanne ich trudy nad sformułowaniem dogmatów wiary chrześcijańskiej i gorliwą ich obroną przed błędnym nauczaniem heretyków.

Św. Atanazy, arcybiskup Aleksandrii, urodził się około 297 roku w mieście Aleksandrii w rodzinie bogobojnych chrześcijan. Otrzymał dobre świeckie wykształcenie, jednak jeszcze lepsze głębsze poznanie odnalazł poprzez uważne uczenie się Świętego Pisma. Od młodości przyszły wielki kapłan Atanazy był znany przez Patriarchę Aleksandrii, świętego Aleksandra (wspomnienie 29 maja). Pewnego raz grupa dzieci, wśród których znajdował się młodzieniec Atanazy, bawiła się na brzegu morza. Dzieci – chrześcijanie postanowili ochrzcić swoich rówieśników – pogan. Młodzieniec Atanazy, którego dzieci wybrali na „biskupa”, czynił chrzest, powtarzając dokładnie słowa, które słyszał w Cerkwi przy tym Sakramencie. Wszystko to śledził z okna Patriarcha Aleksander. Potem on nakazał przyprowadzić do siebie dzieci i ich rodziców, długo rozmawiał z nimi i, kiedy utwierdził się, że chrzest, uczyniony przez dzieci podczas gry, był zgodny z regułami i kanonami cerkwi, uznał chrzest za ważny i dopełnił go Sakramentem Bierzmowania. Od tego czasu Patriarcha dbał o duchowe wychowanie młodego Atanazego i z czasem wyświęcił go na diakona. Jako diakon Atanazy reprezentował Patriarchę Aleksandra w 325 roku na I Powszechnym Soborze w Nicei. Na Soborze święty Atanazy występował przeciwko herezji Ariusza. Po śmierci Patriarchy Aleksandra, Atanazy został jednogłośnie wybrany na jego następcę, na Aleksandryjską katedrę. Długo odmawiał przyjęcia tytułu, traktując siebie niegodnym, jednak pod naciskiem ludu musiał się zgodzić, i wieku 28 lat został już biskupem i został głową Cerkwi w Aleksandrii. 47 lat kapłan Atanazy zarządzał Cerkwią, doznając w tym okresie wiele prześladowań. Kilka razy wyganiano go z Aleksandrii i ukrywał się od arian w pustynnych miejscach, ponieważ oni pokuszali się nawet zabić Kapłana. Atanazy żył w wygnaniu więcej niż 20 lat – raz powracał i ponownie był wyganiany. Był też moment, kiedy on pozostawał jedynym biskupem, wszyscy inni pozostali biskupi skłonili się w herezję. Na kłamliwych soborach biskupów – arian pozbawiono go nawet tytułu biskupa. Nie bacząc na wieloletnie prześladowania twardo chronił czystość wiary i nieustannie pisał listy i traktaty przeciwko ariańskiej herezji. Kiedy Julian Odstępca (361 – 363) rozpoczął prześladowania chrześcijan, to jego gniew, jako na pierwszego, skierował się na kapłana Atanazego. Julian miał zamiar zabić go, aby nanieść ostateczną zgubę dla chrześcijaństwa, jednak szybko w niedługim czasie sam zginął. Po śmierci Juliana, Atanazy zarządzał Aleksandryjską Cerkwią 7 lat i zmarł w 373 roku, w wieku 76 lat. Zachowały się listy, kazania, traktaty: cztery „Słowa”, nakierowane przeciw herezji arian, a także list do Epikteta, biskupa Koryntyjskiej Cerkwi, o Boskiej i człowieczej naturze w Jezusie Chrystusie, 4 listy do biskupa Serapiona Tmuitskiego o Boskości Świętego Ducha i równości Jego z Ojcem i Synem – przeciw herezji Macedoniusza. Znane są też komentarze kapłana Atanazego do Świętego Pisma, księgi o charakterze naukowym i szczegółowy żywot godnego Antoniego Wielkiego (wspomnienie 17 stycznia).

Św. Cyryl, arcybiskup Aleksandryjski, pochodził ze znanej i bogobojnej chrześcijańskiej rodziny. W młodości święty Cyryl wstąpił do skitu świętego Makarego w górach Nytryjskich, gdzie przebywał przez 6 lat. Patriarcha Aleksandryjski Teofil (385 – 412) wyświęcił go na diakona. Po śmierci Patriarchy Teofila święty Cyryl został jednogłośnie wybrany na patriarszy tron Aleksandryjskiej Cerkwi i rozpoczął walkę z rozpowszechniającą się herezją Nowacjana, który nauczał, że chrześcijanie, którzy odeszli od Cerkwi podczas prześladowań, nie mogą być ponownie do niej przyjęci. Jeszcze większa walka czekała na Cyryla z rodzącą się herezją nestoriańską. Nestoriusz, prezbiter Aleksandryjskiej Cerkwi, w 428 roku był wybrany na Konstantynopolską katedrę i otrzymał możliwość szeroko rozpowszechniać swoje heretyckie nauki, ukierunkowane przeciwko dogmatom o nie zjednoczeniu / nie połączeniu się dwóch natur w Postaci Pana Jezusa Chrystusa. Nestorian nazywał Matkę Bożą nie Bogorodzicą, a Chrystorodzicą, rozumiejąc, że ona urodziła nie Boga, a człowieka Chrystusa. Święty Patriarcha Cyryl niejednokrotnie pisał do Nestoriusza i wyjaśniał jego błędy. Św. Cyryl wysłał listy przeciw nestoriuszowi do Konstantynopola i do papieża Celestyna. Sytuacja tak się zaostrzyła, że pojawiła się konieczność zwołania Powszechnego Soboru, który miał miejsce w 431 roku w Efezie. Na Sobór przybyło 200 biskupów. Soborowi przewodniczył Patriarcha Aleksandryjski Cyryl. Zapoznawszy się z naukami Nestoriusza, Sobór osądził jego nauki, jak herezję. Św. Cyryl zarządzał Aleksandryjską Cerkwią przez 32 lata: na koniec jego owocnej służby, Cerkiew została całkowicie oczyszczona z herezji. Zmarł w 444 roku, pozostawiając po sobą wiele dzieł.

 

19 STYCZNIA

Św. Makarego Wielkiego.

Św. Makary urodził się w Górnym Egipcie ok. 300 roku. „On żył – mówi Palladiusz – 90 lat, z czego 60 lat przeżył na pustyni w Sketis (ośrodek w Sketis istnieje do dziś), gdzie prowadził życie ascetyczne od trzydziestego roku życia. Tak był uważny we wszystkim, że nazywano go „młodym starcem”. Czynił tak szybkie postępy w osiąganiu doskonałości, że już w wieku 40-tu lat otrzymał łaskę wypędzania demonów i przepowiadania przyszłości. Został uznany godnym otrzymać święcenia kapłańskie”. Zmarł ok. roku 390.

 

20 STYCZNIA

Św. Eutymiusza Wielkiego.

Św. Eutymiusz urodził się w 377 roku w Armenii za cesarza Gracjana (367-383). Ochrzczony w wieku trzech lat, kapłanem został w dziewiętnastym roku życia i zaraz otrzymał nominację na egzarchę monasterów. W 405-406 roku przeniósł się do Jerozolimy i w 411 roku zamieszkał w grocie św. Teoktysta, gdzie prowadził bardzo surowy tryb życia. Gdy potem poszedł na pustynię, zaczęło do niego przychodzić wielu pragnących prowadzić podobny tryb życia. W ten sposób powstała nowa ławra nazwana jego imieniem. W Palestynie powstaje zwyczaj nazywania klasztoru ławra, tzn. ulica, ponieważ cele mnichów stawiano wzdłuż ulicy. Skutecznie zwalczał ówczesne herezje: nestorian, eutychian, manichejczyków. Wiele całych rodzin Saracenów (średniowieczna nazwa Arabów) nawrócił na chrześcijaństwo. Nawrócił na prawdziwą wiarę Eudoksję, żonę Teodozjusza II Młodszego (408-450), który wpadł w herezję monofizytów. Umarł w późnej starości w wieku 97 lat za cesarza Leona I Wielkiego (457-474) 20 stycznia 473 roku.

 

21 STYCZNIA

Św. Maksyma Wyznawcy.

Św. Maksym urodzony w Konstantynopolu w wysoko postawionej rodzinie, otrzymał doskonałe wykształcenie, był pierwszym z sekretarzy i doradcą cesarskim. Widząc jak rozprzestrzenia się herezja monoteletów, zostawił godności świeckie i wstąpił do klasztoru. Słowem i piórem zwalczał tę błędną naukę. Prowadził też na ten temat wiele dyskusji. W Rzymie był inicjatorem synodu lateraneńskiego przeciw monoteletom. Nieco później cesarz Konstans II (641-668) kazał go wraz z papieżem Teodorem (642-649), Grekiem, aresztować i sprowadzić do Konstantynopola. Zesłano go do Tracji, a gdy i tam nie poddał się zakazowi dyskutowania o tej herezji, obcięto mu rękę i język, by udaremnić obronę ortodoksji piórem i słowem. Zmarł na wygnaniu w 662 roku. Niestrudzony bojownik o czystość wiary, pozostawił olbrzymią spuściznę literacką obejmującą wiele dziedzin wiedzy religijnej.

Św. męczennika Neofita.

Św. Neofit pochodził z Nicei. Rodzice wychowali go w umiłowaniu wiary chrześcijańskiej. To pobudziło go do zwalczania pogaństwa. Za Dioklecjana po wielu męczarniach w wieku 16 lat poniósł śmierć męczeńską w Nicei ok. 303-305 roku.

Św. męczenników Eugeniusza, Kandyda, Waleriana i Akwili.

Święci męczennicy Eugeniusz, Kandyd, Walerian i Akwila w czasie prześladowań za Dioklecjana i Maksymiana skryli się w górach w Azji Mniejszej, bardziej pragnąc żyć ze zwierzętami niż z poganami. Ale wkrótce ich tam znaleziono i dostarczono do Trapezuntu na północnym wybrzeżu Azji Mniejszej we wschdniej części Pontu. Po różnych męczarniach wrzucono ich do ognistego pieca. Wyszli stamtąd bez żadnej szkody. Wreszcie zaraz ich ścięto w 284 roku.

 

22 STYCZNIA

Św. apostoła Tymoteusza.

Św. Tymoteusz pochodził z Listry w Likaonii (Grecja). Ojciec był Grekiem, matka – Żydówką. Jego matka Eunice i babka Lois i on sam prawdopodobnie przyjęli chrześcijaństwo podczas pierwszego pobytu św. Pawła w Listrze. Gdy Paweł ponownie przybył do tej miejscowości, wybrał Tymoteusza na towarzysza wszystkich swoich podróży misyjnych; zaszczycił go też dwoma listami. Wg tradycji, św. Tymoteusz resztę życia spędził w Efezie jako biskup. Został ukamienowany ok. 97 roku.

Św. męczennika Anastazego Perskiego.

Św. Anastazy zetknąwszy się w Jerozolimie z chrześcijanami, przyjął chrzest i pozostał tam jako mnich. W roku 628 udał się do Cezarei Palestyńskiej, opanowanej przez jego ziomków. Ujęto go wówczas i wywieziono do Persji, gdzie razem z siedemdziesięcioma innymi wyznawcami poniósł śmierć męczeńską.

 

23 STYCZNIA

Bł. męczenników Podlaskich z Pratulina.

Bł. Wincenty Lewoniuk (lat 25) urodzony w 1849 r. w Krzyczewie na Podlasiu; przeniósł się do parafii pratulińskiej po zbezczeszczeniu świątyni w jego wsi. Chciał ostrzec parafian pratulińskich przed profanacją ich cerkwi i przyszedł jej bronić jak swojej. Zginął na jej progu. Bł. Anicet Hryciuk (lat 19) urodził się w 1857 r. we wsi Zaczopki. Był najmłodszym poległym w obronie wiary przed pratulińską świątynią. Był jedynym synem swoich rodziców. Przebył 4 km, aby zanieść posiłek obrońcom cerkwi w mroźny styczniowy dzień. Gdy został trafiony kulą, ojciec wziął go na ręce, uniósł wysoko i powiedział: "Niech będzie miłą ofiarą dla Boga". Matka zaś upadła na kolana i prosiła, aby jej syn modlił się przed Bożym tronem za prześladowców. Bł. Filip Kiryluk (lat 40) urodził się 1834 r. Także pochodził ze wsi Zaczopki. Zginął jak św. Szczepan. Śmiertelnie zranił go kamień rzucony przez carskiego dobosza jeszcze przed rozpoczęciem strzelaniny. Bł. Onufry Wasyluk (lat 21) urodził się w 1853 r. również w Zaczopkach. Był młodym małżonkiem. Śmiertelna kula trafiła Onufrego w głowę. Gdy jego stara matka podjęła lament, młoda małżonka bohatera powstrzymywała ją, mówiąc: "O! gdybym ja była godna umrzeć razem z nim". Bł. Daniel Karmasz (lat 40) urodzony w 1834 r. pochodził z Łęgów. Był bratczykiem, podporą pratulińskiego proboszcza, ks. Kurmanowicza, w zmaganiach z władzami; po jego aresztowaniu objął duchowe przywództwo nad parafią. Miał odwagę powiedzieć do naczelnika powiatu: "Wiemy, że wedle postanowienia carskiego nikogo bić nie wolno. Dlatego, jeżeli napadać i bić nas będziecie, bronić się będziemy czym kto może. A jeżeliby car upoważnił was do zabijania, lud gotowy jest zginąć za Boga i wiarę". Kiedy się przekonał, że wojsko nie cofnie się przed zbrodnią, wezwał do odrzucenia wszystkiego, co służyło do obrony, i ujął drewniany Krzyż. Dlatego na ikonie jest przedstawiony z Krzyżem. Kula przeszyła mu serce. Zostawił pięcioro dzieci. Bł.bł. Łukasz i Konstanty Bojkowie (lat 21 i 30) także pochodzili z Zaczopek. Jeden z nich uderzył w dzwon przed atakiem żołnierzy a drugi, wzywał do modlitwy. Polegli w czasie strzelaniny. Bł. Michał Wawryszuk (lat 21) urodzony w 1853 r., pochodził ze wsi Olszyn, odległej od Pratulina o 5 km. Przybiegł do cerkwi, pomny na słowa starca Pikuły z Derła, wypowiedziane przy naczelniku powiatu do zgromadzonych w obronie cerkwi: "Przysięgam na zbawienie duszy, tak jak pragnę oglądać Boga przy skonaniu, że na krok nie ustąpię od naszej wiary"... Na ikonie niesie w procesji obraz Matki Bożej Kodeńskiej. Bł. Bartłomiej Osypiuk (lat 28) urodzony w 1846 r., pochodził ze wsi Bohukały. Miał 13 lat gdy zaczęły się prześladowania unitów, widział, jak opornych karano. To utwierdziło go w przekonaniu, że wiary nie zmieni, nie zaprze się jej. Bł. Konstanty Łukaszuk (lat 45) urodzony w 1829 r. Był również podporą pratulińskiego proboszcza, ks. Kurmanowicza. Jego błogosławieństwo pozwoliło mu w sposób heroiczny przyjąć śmierć. Bł. Jan Andrzejuk (lat 26) urodzony 1848 r. i bł. Maksym Hawryluk (lat 35) urodzony 1839 r., pochodzili z Derła, wioski dość odległej od Pratulina. Starzec Pikuła był ich duchowym przywódcą. Mówił: "Życie jest krótkie, a wieczność - bez końca. Bóg jest mocniejszy od cara. Chrystus umarł na krzyżu, więc nam także warto dla Niego umierać"... Kierując się tą maksymą, nie lękali się śmierci. Bł. Ignacy Franczuk (lat 50) urodził się w 1824 r. Miał siedem lat, gdy kończyło się powstanie listopadowe. Dobrze pamiętał, co działo się za Bugiem, gdy zniesiono unię w 1839 r. Miał ponad 40 lat gdy "skasowano" diecezję Podlaską. Jego dewizą były słowa: "Dla nas wszystkich jest jedna tylko droga - trzymać się silnie wiary świętej, cokolwiek z nami stać się może". W Pratulinie padł od kuli w chwili, gdy wysoko uniósł procesyjny Krzyż. Był bratczykiem, dlatego na ikonie trzyma zapaloną świecę.

Św. Klemensa biskupa Ancyry.

Św. Klemens urodził się w Galacyjskim mieście Ancyra (obecnie Ankara), w 258 roku. Jego ojciec był poganinem, a matka chrześcijanką. Jako jeszcze dziecko stracił ojca, a mając 12 lat stracił matkę, która przepowiedziała jemu męczeński koniec za wiarę w Chrystusa. Na wychowanie wzięła go pewna kobieta Zofia, dla której święty Klemens stał się synem. Podczas panującego głodu w Galacji niektórzy poganie porzucali swoje dzieci, nie mając możliwości ich karmić, jednak Zofia brała do siebie porzucone dzieci, karmiła je i ubierała, a święty Klemens pomagał jej w tym. On też nauczał dzieci i przygotowywał ich do przyjęcia świętego Chrztu. Wielu z nich, na koniec zginęli męczeńsko za wiarę w Chrystusa. Za dobre życie święty Klemens został diakonem, mając 18 lat został prezbiterem, a w wieku dwudziestu lat został już biskupem Ancyry. Szybko jednak rozpoczęło się prześladowanie przez Dioklecjana (284 – 305) na chrześcijan. Za sprawą złoczyńców przyprowadzono przed sąd i biskupa Klemensa. Zarządca Galacji Domecjan chciał nakłonić świętego, aby ten pokłonił się pogańskim bożkom, jednak na sądzie biskup Klemens odważnie wyznał wiarę w Chrystusa i mężnie znosił wszystkie męki od oprawców. Wieszano go na drzewie, cięto ciało ostrym żelazem, tak że widać było kości, okrutnie bito pałkami i kamieniami, rozciągano na kole z gwoźdźmi i opalano na ogniu. Domecjan wysłał świętego do Rzymu, do samego cesarza Dioklecjana który skazał go na ponowne straszne męki, po czym uwięził w celi. Do świętego Klemensa do celi przychodziło wielu ludzi, prosząc go o nauki i pouczenia, prosząc o uleczenie i Chrzest. Ludzi było tak wiele, że cela stała się świątynią. Wielu z nich było męczonych przez cesarza za wiarę. Dioklecjan, dotknięty cierpieniami świętego Klemensa, odesłał go do Nikomedii, do swojego towarzysza i cesarza Maksymiana.

Św. męczennika Agatangela.

Św. Agatangel, Rzymianin, żołnierz, był w grupie straży więziennej, która pilnowała św. Klemensa biskupa Ancyry, gdy przebywał w Rzymie w więzieniu. Podczas eskorty św. Klemensa biskupa Ancyry  z Rzymu do Nikomedii w drodze towarzyszył mu Agatangel, który stał się jego tajnym uczniem. Dowiedziawszy się o tym Cesarz Maksymian oddał świętych Klemensa i Agatangela zarządcy Agryppie, który poddał ich nieludzkim mękom, tak że nawet obserwatorzy nie mogli tego znieść i pobili katów kamieniami. Otrzymawszy wolność, święci uleczali mieszkańców miasta poprzez nałożenie rąk na głowę, chrzcili i pouczali ludzi, którzy przychodzili do nich z różnych stron. Ponownie pojmani z rozkazu Maksymiana, zostali odesłani do swojej ojczyzny, do miasta Ancyra, gdzie książe Ancyry Kureniusz ponownie poddał ich mękom, a potem odesłał ich do miasta Amizji, do zarządcy Domecjana, charakteryzującego się okrutnością. W Amizji święci męczennicy zostali wrzuceni do kipiącego kotła, i przebywali w nim przez dobę, jednak pozostali cali. Ze świętych zdzierano skórę, bito żelaznymi pałkami, kładziono ich na rozpalone, żelazne łoża i polewano siarką. Świętym jednak to wszystko nie szkodziło, i zostali oni odesłani do Tarsu, do nowych katów. Po drodze, na pustyni, święty Klemens, po modlitwie, miał widzenie, że jeszcze przez 28 lat będzie cierpieć za Imię Chrystusa. Znosiwszy wiele męk, święci zostali zamknięci w więzieniu. Po śmierci Maksymiana święty Agatangel został ścięty mieczem. Świętego Klemensa uwolnili chrześcijanie Ancyry i zawieźli do świątyni, znajdującej się w pieczarze. Tam, po odprawieniu Liturgii, święty obwieścił wierzącym, że za niedługi czas ustaną prześladowania i on już w niedługim czasie odejdzie do Boga. Rzeczywiście tak się stało. Święty męczennik został zabity przez żołnierzy miasta, którzy wtargnęli do świątyni. Świętemu odcięto głowę podczas podczas Eucharystii + około 312 roku.

 

24 STYCZNIA

Św. Kseni Rzymianki.

Św. Ksenia urodziła się na początku V wieku w Rzymie w szlachetnej i gorliwej rodzinie chrześcijańskiej. Rodzice przeznaczyli ją do życia w małżeństwie. Gdy już wszystko było przygotowane do zawarcia małżeństwa, potajemnie wraz z dwoma służącymi uciekła do Aleksandrii. Tu przybrała imię Ksenia, bo pierwotnie miała na imię Euzebia, żeby zmylić poszukującego ją ojca. Przypadkowo spotkała przełożonego klasztoru św. Andrzeja i poprosiła, by ją razem z towarzyszkami zabrał ze sobą. Tak znalazła się w Azji Mniejszej w prowincji Karia w mieście Mylasse. Kupiła działkę ziemi, zbudowała klasztor pod wezwaniem św. Stefana (Szczepana) Pierwszego Męczennika (wspomnienie 27 grudnia) i razem ze swymi towarzyszkami poświęciła się praktyce cnót. Swe święte i dobroczynne życie zakończyła w drugiej połowie V wieku.

 

25 STYCZNIA

Św. Grzegorza Teologa arcybiskupa Konstantynopola.

Św. Grzegorz urodził się w Arianzos (obecnie Nenizi w Turcji) w Kapadocji w Azji Mniejszej. Gorliwie studiował w Cezarei, Aleksandrii i Atenach. W Atenach związał się przyjaźnią ze św. Bazylim (wspomnienie 1 stycznia). Obaj zostali później mnichami i biskupami. Św. Grzegorz został biskupem Nazjanzu, a potem patriarchą Konstantynopola (379-381). Obronił swe owieczki przed herezją ariańską; w krótkim czasie złożył rezygnację z urzędu patriarchy i usunął się do Nazjanzu, gdzie poświęcił się wyłącznie modlitwie i studiom teologii. Dzieła jego odznaczają się taką głębią, że nadano mu tytuł „Teologa”. Pozostawił po sobie pamięć wielkiego teologa, humanisty i poety. Zmarł ok. roku 390. Do 950 roku zwłoki jego spoczywały w Nazjanzie, potem zostały przeniesione do Konstantynopola, a w 1505 do bazyliki św. Piotra na Watykanie, 26 zaś listopada 2004 roku papież Jan Paweł II oddał je do Konstantynopola.

26 STYCZNIA

Św. męczenników Ksenofonta i małżonki jego Marii.

Św. Ksenofont, żona jego Maria i synowie ich Arkadiusz i Jan, znani Konstantynopolscy mieszkańcy, żyli w V wieku. Nie bacząc na bogactwo i znajomości, wyróżniali się duchową prostotą i dobrym sercem. Pragnąc dać swoim synom, Janowi i Arkadiuszowi, dobre wykształcenie, odesłali ich do fenickiego miasta Bejrut. Za sprawą Boga łódź, którą płynęli dwaj bracia, została zniszczona. Bracia zostali wyrzuceni przez fale na brzeg w różnych miejscach. Rozpaczając, że się rozłączyli bracia poświęcili siebie Bogu i zostali mnichami. Rodzice przez długi czas nie otrzymywali żadnej informacji o swoich dzieciach i liczyli, i byli pewni, że ich dzieci nie żyją. Pewnego razu godny Ksenofont, będąc już starcem, nadal utrzymywał mocną nadzieję na Pana, pocieszał swoją żonę Marię i doradzał, aby nie smuciła się i wierzyła, że dzieci będą chronione Panem. Za jakiś czas małżeństwo wyprawiło się na pielgrzymkę po Świętych miejscach i spotkali w Jerozolimie swoich synów, którzy trudzili się dla Boga w różnych monasterach. Pocieszone małżeństwo dziękowało Bogu, który połączył w Jerozolimie całą rodzinę. Pozostałą część swojego życia święci Ksenofont i Maria poświęcili Bogu, zostając mnichami. Święci Arkadiusz i Jan, pożegnawszy się z rodzicami, odeszli na pustynię, gdzie po długich trudach wysławili się darem czynienia cudów i przepowiadania przyszłości. Święci starcy Ksenofont i Maria, trudzili się w milczeniu i rygorystycznym poście i także otrzymali od Boga dar czynienia cudów.

 

27 STYCZNIA

Przeniesienie relikwii św. Jana Chryzostoma.

Trzydzieści trzy lata po śmierci Relikwie św. Jana Złotoustego za cesarza Teodozjusza Młodszego (408-450) i patriarchy Proklosa (434-446) w 438 roku zostały z Koman w Armenii przeniesione do Konstantynopola. Na nowo lud chrześcijański wypłynął na spotkanie swego pasterza na tak licznych barkach, że morze wyglądało jak wielki stały ląd i niezliczone pochodnie pokrywały cieśninę Bosforu. W roku 1489 sułtan turecki, Bajazed II, podarował Relikwie św. Jana królowi francuskiemu, Karolowi VIII. Od roku zaś 1627 znajdowały się w bazylice św. Piotra na Watykanie, a 26 listopada 2004 roku papież Jan Paweł II oddał je do Konstantynopola.

 

28 STYCZNIA

Św. Efrema Syryjczyka.

Św. Efrem urodził się w Nisibis w Mezopotamii ok. roku 300. Jego ojciec, kapłan pogański, wygnał go z domu za sympatię do chrześcijan. Otrzymał schronienie u św. Jakuba, biskupa Nisibis, który zapewnił mu staranne wykształcenie. Ukończywszy osiemnaście lat, przyjął chrzest, podjął życie zakonne, został wyświęcony na diakona i objął stanowisko nauczyciela w znakomitej szkole chrześcijańskiej w Nisibis. Komentował Pismo święte i wyjaśniał dogmaty wiary. Gdy w 363 roku w wyniku układów politycznych Nisibis przeszło pod władzę Persów, wielu chrześcijan, z nimi św. Efrem, opuścili ojczyznę i przenieśli się do Edessy, gdzie odtąd nauczał. Zmarł w 373 roku. Napisał po syryjsku wiele wspaniałych hymnów o treści religijnej, które prawie wszystkie zostały przetłumaczone na język grecki. W wielu wyraził głębokie nabożeństwo do Matki Najświętszej. Pisze olbrzymie poematy (trzy miliony wierszy!) na cześć Maryi „naszej Patronki i Pośredniczki, Ucieczki i Orędowniczki ludzi, Najśw. Pani, Matki Boga, Królowej świata po Trójcy Przenajświętszej”. Jest nazywany Prorokiem Syryjczyków, syryjskim Eliaszem, Kolumną Kościoła, Harfą Ducha Świętego.

 

29 STYCZNIA

Przeniesienie relikwii św. Ignacego Antiocheńskiego.

Św. Ignacy był biskupem Antiochii (70-107). Ok. 105 roku został uwięziony i skazany na śmierć. Eskortowany przez żołnierzy napisał w drodze do Rzymu 7 listów; 4 podczas postoju w Smyrnie: do Efezjan, Magnezja, Trallian; napisał także list do Rzymian z prośbą o zaniechanie starań o jego uwolnienie; z Troady wysłał trzy listy: do Filadelfian, Smyrneńczyków oraz do Polikarpa, bpa Smyrny (wspomnienie 23 lutego). Św. Ignacy po raz pierwszy używa słowa "katolicki"  w odniesieniu do Kościoła na oznaczenie całego ludu bożego złączonego w jeden organizm z Chrystusem (Smyr. 8,2); przez jedność i zgodną miłość wierni tworzą jakby żywą symfonię i stają się członkami Chrystusa (Ef. 4,1-2); św. Ignacy wzywa do święcenia niedzieli (dnia ósmego) oraz odrzucenia szabatu (Magn.9,10). Dla Kościoła rzymskiego Ignacy ma szczególny szacunek; gminę tę pozdrawia słowami: "Kościołowi, który pierwsze dzierży miejsce, a leży w miejscowości przez Rzymian zamieszkałej; który jest godny Boga, godny czci, godny chwały, godny uwielbienia, godny powodzenia, godny świętości, który pierwsze zajmuje miejsce w związku miłości": słowa te rozumiane są zazwyczaj jako określenie przodującej roli Kościoła rzymskiego w całym Kościele powszechnym. Dalsza trasa konwoju wiodła przez Neapol (w Macedonii), Filipy, Tesalonikę, Dyrrachium nad Adriatykiem i Brindisi. W Rzymie 20 grudnia 107 roku został rzucony w amfiteatrze Flawiuszów (Koloseum)  na rozszarpanie przez dzikie zwierzęta za cesarza Trajana. Zostały po nim tylko grubsze kości, które jako skarb nieoceniony przewieziono do Antiochii. Drugie przeniesienie Relikwii św. Ignacego, dziś świętowane, miało miejsce w 438 roku. Cesarz Teodozy II (408-450) za natchnieniem Bożym kazał świątynię pogańską Tychajon poświęcić chwalebnemu Męczennikowi, żeby on tu odbierał jak największą cześć. Gdy zaś Antiochia dostała się w ręce Persów, Relikwie w 540 (lub 637) wróciły do Rzymu i teraz znajdują się w bazylice św. Klemensa, papieża.

 

30 STYCZNIA

Sobór Trzech Wielkich Hierarchów i Nauczycieli Kościoła:

Bazylego Wielkiego, Grzegorza Teologa i Jana Chryzostoma.

Uroczystość wspólna dla trzech świętych ojców naszych i wielkich arcybiskupów: Bazylego Wielkiego, Grzegorza Teologa i Jana Złotoustego została ustanowiona ok. 1100 roku w Konstantynopolu za cesarza Aleksego Komnena (1081-1118) w wyniku gorących sporów między wybitnymi i pobożnymi chrześcijanami oddanymi Kościołowi na temat, który z tych świętych jest większy. Jedni optowali za Bazylim z powodu błyskotliwej jego inteligencji i surowego trybu życia; inni uważali, że przewyższa pozostałych  Jan przez wdzięk bijący z jego kazań; wspaniała zaś retoryka, zręczna dialektyka i czarujący styl literacki jeszcze innym kazał trzymać stronę Grzegorza. W tym braku zdecydowania zwrócono się do świętego i mądrego biskupa Jana Mauropusa, metropolity Euchaity. Ten zaczął się modlić. Następnej nocy miał widzenie trzech wielkich Nauczycieli, którzy mu powiedzieli: " Powiedz tym chrześcijanom, by przerwali bezużyteczne dyskusje. Przed Bogiem żaden z nas nie jest większy od drugiego. My stanowimy jedno: między nami niema podziałów. W co wierzy i czego naucza jeden z nas, w to samo wierzą i tego nauczają inni. Wstań więc i zwróć im uwagę, żeby trwali w zgodzie i pokoju. I aby praktycznie podkreślić jedność naszej wiary, wybierz dzień i spraw, by odprawiano Służbę Bożą ku naszej czci dla podziękowania Bogu za łaski, którymi nas trzech obdarzył, a przez nas Kościół; a szczególnie za to, że w prawdziwej wierze i jej nauczaniu zawsze Bóg nas zachowywał w jedności i zgodzie ze Świętym Kościołem Katolickim". I tak się stało. Jan wybrał dzień 30 stycznia dla obchodzenia tego nowego święta i ułożył na nie wspaniałą Liturgię Godzin. W Ojkosie porównał Trójcę Świętą oświecającą świat myśli z triadą hierarchów oświecających świat realny, na który składają się cztery żywioły. Grzegorz tchnął w ziemski świat ogień, Bazyli powietrze, a „ten, który ma złote serce i usta” – wodę. Dzięki swej elokwencji prowadzili z ziemi ku rzeczom wyższym. Odtąd, jak śpiewamy w tej Liturgii Godzin, troiste słońce świeci tego dnia.

 

31 STYCZNIA

Św. Cyrusa i Jana.

Święty męczennik Cyrus, był znakomitym lekarzem w Aleksandrii, gdzie urodził się i wzrastał. Był chrześcijaninem i leczył ludzi, nie biorąc za to żadnej zapłaty. Wszystkim chorym udzielał bezpłatnych porad. Leczył również siłą swej wiary i modlitwą, przez co na wiarę w Chrystusa nawrócił wielu pogan. Gdy za cesarza Dioklecjana (284 – 305) rozgorzały prześladowania chrześcijan, Cyrus przeniósł się do Arabii, został tam mnichem i w dalszym ciągu pomagał bliźnim. W tym samym czasie o czynionych przez Cyrusa cudach dowiedział się pochodzący z Edessy żołnierz o imieniu Jan. Mieszkał przez pewien czas w Jerozolimie, skąd przybył do świętego, aby zostać jego uczniem. Razem zaczęli uzdrawiać chorych i nawracać pogan na wiarę chrześcijańską. Pewnego razu Cyrus i Jan dowiedzieli się, że w ręce prześladowców dostała się święta Atanazja z Kanopy oraz jej trzy córki: Teoktysta – 15 lat, Teodozja – 13 lat i Eudoksja – 11 lat. Udali się więc do miasta w Dolnym Egipcie, aby umocnić je w wierze. Tam zostali pojmani. Najpierw torturami zmuszano ich do wyrzeczenia się Pana. Następnie, w 311 roku, wraz z męczennicami ponieśli śmierć. W 412 roku relikwie Cyrusa i Jana przeniesiono do położonej nie opodal Kanopy miejscowości Manufin, skąd w okresie późniejszym odesłano je do Rzymu, a stamtąd do Monachium.

Św. Jana Bosko

Św. Jan Melchior Bosko urodził się 16 sierpnia 1815 w Becchi, zmarł 31 stycznia 1888 w Turynie. Duchowny włoski, prezbiter, założyciel zgromadzenia salezjanów i współzałożyciel zgromadzenia salezjanek oraz Stowarzyszenia Salezjanów Współpracowników, twórca Rodziny Salezjańskiej. Nazywany jest „Ojcem i Nauczycielem Młodzieży”. Święty Jan Bosko został beatyfikowany 2 czerwca 1929 i kanonizowany 1 kwietnia 1934 przez Piusa XI.

 

LUTY

1 LUTY

Św. męczennika Tryfona.

Św. Tryfon urodził się we Frygii (Azja Mniejsza). W młodości pasł gęsi, był pełen Ducha Świętego do tego stopnia, że leczył wszelkie choroby i niemoce oraz wypędzał złe duchy. Uleczył też od złego ducha córkę cesarza Gordiana (238-244). Poświęcił się całkowicie przepowiadaniu Chrystusa poganom. Za cesarza Decjusza (249-251) doniesiono o Tryfonie, że nie chce składać ofiar pogańskim bogom i wyrzec się Chrystusa. Akwilin, rządca Nicei, kazał go przywiązać do koni i ciągać po ulicach miasta. W czasie tej męczarni stracił palce u nóg; w stopy wbijano mu  gwoździe; powieszono na drzewie, wiszącego biczowano, a boki przypalano ogniem, a wreszcie ścięto mu głowę w 250 roku. Cesarz Justynian I (527-565) i Justyn II (565-578) w Konstantynopolu na jego cześć wybudowali dwie świątynie.

 

2 LUTY

ŚWIĘTO SPOTKANIA PAŃSKIEGO.

Święto Spotkania zaczęto obchodzić w Jerozolimie. Mamy opis jego celebrowania dokonany przez Eterię pielgrzymującą w IV wieku do miejsc świętych. Jak je wcześniej świętowano, tego nie wiemy. Z Jerozolimy święto przeszło do Konstantynopola, a stamtąd na Zachód. To święto, które zamyka cykl Bożego Narodzenia, przypomina nam, że Maryja swego „pierworodnego” Syna w 40 dniu po narodzeniu zaniosła, wg prawa Mojżeszowego, do świątyni jerozolimskiej, aby tu był ofiarowany Bogu i wykupiony (Łk 2, 22-37). Jezusa przyniesiono do świątyni i przedstawiono Bogu nie po to, żeby Go wykupić, ale jako Tego, Który był Bogu poświęcony. On też wtedy jako Syn Boży wziął ją w posiadanie. Starotestamentowe ceremonie kultowe, które przy tym spełniano były czymś ubocznym. Obecny w świątyni starzec Symeon poznał Zbawiciela świata i nazwał Go "Światłem na oświecenie pogan". Słowa te dały początek obrzędowi poświęcenia świec. Zapala się je przy konających oraz w czasie burzy. Stąd powstały ludowe nazwy "gromnice" i "Święto Matki Boskiej Gromnicznej". Członkowie cerkiewnych bractw trzymają je w ręku w ważniejszych momentach świętej Liturgii, w czasie nabożeństw pogrzebowych. Świece te stanowią sakramentale rzeczowe. Sakramentalia są to czynności poświęcenia i błogosławienia, podobne do sakramentów. Są to „znaki święte, które z pewnym podobieństwem do sakramentów oznaczają skutki, przede wszystkim duchowe, a osiąga się je przez modlitwę Kościoła" (Konstytucja o liturgii świętej, 60). O poświęcaniu mówimy wówczas, gdy jakiś człowiek albo jakiś przedmiot (np. dzwony kościelne) przeznaczone są na służbę Bogu. O błogosławieństwie mówimy wtedy, gdy prosimy Boga o błogosławieństwo dla ludzi (np. błogosławienie dzieci) albo dla przedmiotów (np. błogosławienie domu).

 

3 LUTY

Św. Symeona Sprawiedliwego i Anny Prorokini.

Św. Symeon zastał powiadomiony przez Ducha Świętego, że nie umrze wpierw niż zobaczy Mesjasza; z tego powodu życie jego w cudowny sposób było przedłużone; wziął na swe ręce Dziecię Jezus i pod natchnieniem z góry wygłosił o Nim proroctwo; i zaraz według swego życzenia oddał Bogu duszę. Prorokini Anna, córka Fanuela, z pokolenia Aser, siedem lat po zamążpójściu owdowiała. Udała się do Świątyni w Jerozolimie i tam na modlitwie i poście spędziła całe swe życie. Ona również miała łaskę oglądania Pana przyniesionego przez Jego Matkę i św. Józefa do Świątyni. Uwielbiła Boga i otwarcie obecnym tam mówiła: to Dziecię jest tym samym Bogiem, Który stworzył niebo i ziemię, to jest Chrystus, Którego przepowiedzieli prorocy. Obchodząc dziś święto tych dwojga Sprawiedliwych ludzi, głosimy budzące bojaźń i niewypowiedziane zejście ku nam Boga.

 

4 LUTY

Św. Izydora z Peluzjum.

Św. Izydor urodził się w Peluzjum k. Aleksandrii w Egipcie. Tam też zdobył szeroką wiedzę z zakresu Pisma św. i nauk świeckich. Zostawił cały swój majątek i uciechy świata, by podjąć życie monastyczne. Został igumenem klasztoru koło Peluzjum i otrzymał święcenia kapłańskie. Napisał ok. 3000 listów, z których zachowało się ok. 2000, świadczących o jego wielkiej osobowości, wykształceniu teologicznym i klasycznym. Pisał do władz świeckich, kościelnych i osób prywatnych; przeważają listy związane z tematyką biblijną, ascetyczno-moralną, monastyczną. Dzięki swojemu życiu modlitwy przez te listy kształcił i oświecał cały świat, nawracał grzeszników, podtrzymywał sprawiedliwych, jasno omawiał wskazane przez korespondentów miejsca Pisma świętego. Tak święte i miłe Bogu życie zakończył w późnej starości ok. 435 roku.

 

5 LUTY

Św. męczennicy Agaty.

Św. Agata pochodząca z możnego rodu w Katanii (Palermo na Sycylii) żyła w III wieku. Była niezwykle piękna duszą i ciałem. Nie chciała zostać żoną prefekta tego miasta Kwintiana, za co skazano ją do domu publicznego, a potem wtrącono do więzienia, gdzie obcięto jej piersi; ukazał się jej św. Piotr Apostoł i uzdrowił ją; została w końcu spalona na rozżarzonych węglach; po jej śmierci, w czasie wybuchu Etny, lawa grożąca zniszczeniem Katanii, przetoczyła się obok miasta (miało to miejsce 5 lutego), co przypisywano opiece św. Agaty; z tego powodu czczona jest jako patronka Katanii, a także jako orędowniczka w niebezpieczeństwie pożaru i patronka ludwisarzy. Kult św. Agaty rozprzestrzenił się szybko w całym Kościele.

 

6 LUTY

Św. Bukolusa biskupa Smyrny.

Św. Bukolus, był uczniem św. Jana Ewangelisty, który go ustanowił pierwszym biskupem Smyrny(obecnie Izmir – w Azji Miejszej). Nawrócił na wiarę w Chrystusa wielu pogan i swą owczarnię ochraniał przed widzialnymi i niewidzialnymi wrogami. Przed śmiercią wyświęcił na swego następcę św. Polikarpa, też ucznia św. Jana. Zmarł ok. 100/105 roku. Na jego grobie wyrosło mirtowe drzewo, które leczyło z chorób.

Św. męczennika Sylwana biskupa Emezy.

Sylwan, biskup Emezy, i dwaj towarzysze. Sylwan jako biskup Emezy we Fenicji sprawował swój urząd przez całe czterdzieści lat. Gdy nastało prześladowanie za Maksymina w 311 r, był już w bardzo podeszłym wieku. Mimo to został razem z dwoma chrześcijanami aresztowany, potem zaś w samej Emezie wydany na pożarcie dzikim zwierzętom. Dowiadujemy się o tym od Euzebiusza. Wedle synaksarium bizantyńskiego, które męczenników wspomina pod dniem 6 lutego, towarzysze Sylwana nosili imiona Łukasz i Mocjusz. Łukasz był diakonem, Mocjusz lektorem. Martyrologium Rzymskie poszło za takim zapisem.

 

7 LUTY

Św. Parteniusza biskupa Lampsaki.

Św. Parteniusz żył za czasów cesarza Konstantyna Wielkiego (324-337). Był synem diakona Chrystodula w Melitopolu (Mała Azja). Nie posiadał żadnego wykształcenia, lecz był gorliwym w praktykowaniu cnót. Biorąc systematycznie udział w nabożeństwach, przyswoił sobie znajomość Pisma św. Miejscowy biskup dał mu częściowe wykształcenie i wyświęcił na kapłana. Nieco później metropolita Cyzyku, Ascholiusz, ustanowił go biskupem Lampsaki, miasta nad wybrzeżem Azji Mniejszej nad Hellespontem. Całe miasto nawrócił na wiarę chrześcijańską. Zmarł 7 lutego niewiadomego roku.

Bł. męczennika Piotra Werhuna kapłana.

Bł. Piotr Werhun urodził się 18 listopada 1890 w Gródku, Uzyskał doktorat z filozofii w Pradze. 30 października 1927 w katedrze św. Jura został wyświęcony przez metropolitę Andrzeja Szeptyckiego. Po wyświęceniu został skierowany do Berlina jako duszpasterz greckokatolickiej emigracji ukraińskiej. Następnie w 1940 został apostolskim wizytatorem w Niemczech. 22 czerwca 1945 został aresztowany przez wydział operacyjny NKWD ZSRR w Berlinie, wywieziony do Kijowa. Sądzony wraz z biskupami Josyfem Slipym, Mykołą Czarneckim i Nikitą Budką przez sąd ukraińskiego okręgu wojsk MWD ZSRR. Skazany na siedem lat łagru, konfiskatę mienia i utratę praw publicznych na 3 lata. Zmarł na zesłaniu 7 lutego 1957 w Angarsku, gdzie przebywał po zakończeniu wyroku. Beatyfikowany przez papieża Jana Pawła II 27 czerwca 2001 we Lwowie podczas Liturgii, połączonej z beatyfikacjami 27 nowomęczenników greckokatolickich, odprawionej w obrządku bizantyjsko-ukraińskim, podczas pielgrzymki Jana Pawła II na Ukrainę.

 

8 LUTY

Św. wielkiego męczennika Teodora Stratelatesa (rycerza). 

Św. Teodor Stratelates pochodził z miasta Ewchait. Otrzymał on od Boga wiele darów i z urody był bardzo przystojny. Za miłosierdzie Bóg obdarzył go darem dojrzałości w poznawaniu chrześcijańskiej prawdy. Święty Teodor został wojewodą (stratelatesem) w miasteczku Heraklei, gdzie prowadził apostolską ewangelizacją wśród podwładnych jemu pogan. Niedługo prawie wszyscy mieszkańcy Heraklei przyjęli chrześcijaństwo. W tamten czas panował imperator Licyniusza (307-324), który rozpoczął okrutne prześladowania na chrześcijan. Pośród prześladowanych znalazł się również i święty Teodor. Święty sam przywołał Licyniusza do Heraklei, obiecując mu, że złoży ofiarę pogańskim bożkom. Dla wypełnienia swojej obietnicy (odprawienia ceremonii) poprosił, aby zebrać w jego domu wszystkie złote i srebrne wyobrażenia bożków. Mając wszystkie bożki roztrzaskał je na kawałki i rozdał bogactwo biednym. Święty Teodor został pojmany i oddany okrutnym torturom i ukrzyżowany. Na drugi dzień żołnierze króla zastali świętego Teodora żywym i na rozkaz imperatora święty Teodor został ścięty mieczem. Stało się to 8 lutego 319 roku, w sobotę, o trzeciej godzinie dnia.

Św. proroka Zachariasza.

Prorok Zachariasz jeden z 12 mniejszych proroków, z pokolenia Lewiego, urodził się w Chaldei i przybył do Palestyny jako młodzieniec w 536 roku przed Chrystusem. W młodzieńczym wieku był powołany do służby prorockiej i według słów o nim zawartych w tekstach Liturgii Godzin na jego wspomnienie „oglądał wizje nie z tego świata”. Mianowicie, w jego księdze mamy natchnione proroctwo o przyjściu Mesjasza (6,12), o ostatnich dniach ziemskiego życia Zbawiciela i o Jego wjeździe do Jerozolimy (9,9), o sprzedaniu Pana za 30 srebrników i kupieniu za nie Pola Garncarza (11,12-13), o przebiciu boku Zbawiciela (12,10), o rozproszeniu apostołów z Ogrodu Oliwnego (13,7), o zaćmieniu słońca w czasie cierpienia Jezusa na krzyżu (14,6-7). Przydomek „Widzącego sierp” otrzymał dlatego, bo w jednym ze swoich objawień widział lecący w powietrzu zwój papieru mający kształt sierpa (5,1-2). Zmarł ok. 520 roku i pochowany został niedaleko od Jerozolimy obok współczesnego sobie i razem działającego proroka Aggeusza.

 

9 LUTY

Św. męczennika Nikifora.

Św. Nikifor (Nicefor) żył w mieście Antiochii Syryjskiej za cesarzy Waleriana (253-259) i Galliena (260-268). W tym mieście był też prezbiter Saprycjusz, z którym Nikifor bardzo się przyjaźnił. Jednak doszło między nimi do kłótni, i ich miłość zmieniła się w nienawiść. Za jakiś czas Nikifor zrozumiał, że czyni źle, odpokutował za swój grzech i nie raz prosił o przebaczenie u Saprycjusza, jednak tamten nie chciał mu wybaczyć. Gdy wybuchło prześladowanie, Saprycjusz jako jeden z pierwszych został uwięziony i poddany różnym torturom, wreszcie skazany na ścięcie. Gdy go prowadzono na miejsce kaźni, św. Nikifor ze łzami w oczach błagał skazańca o przebaczenie. Lecz Saprycjusz był zatwardziały i nie chciał się pojednać i gdy już miał być ścięty, przestraszył się śmierci i zgodził się złożyć ofiarę pogańskim bożkom. Nikifor prosił go, by nie gubił swej duszy, by wytrwał w wierze. I sam spontanicznie wyznał wiarę w Chrystusa, oddał się katowi i na rozkaz tyrana został ścięty w miejsce kapłana Saprycjusza. Miało to miejsce około 257 roku.   

 

10 LUTY

Św. męczennika Haralampiusza.

Św. Haralampiusz żył w Magnezji (Azja Mniejsza) za cesarza Septymiusza Sewera (193-211) i prefekta Lucjana. W wieku 113 lat był pojmany i za głoszenie ewangelii zdarto z niego szaty kapłańskie, a potem odarto całego ze skóry. Podczas jego męczeństwa miały miejsce dziwne objawienia i cuda, które spowodowały, że wielu pogan uwierzyło w Chrystusa. Wiele męk zniósł męczennik i wielu przez to uwierzyło w prawdziwego Boga. Na koniec, został skazany na ścięcie mieczem, jednak Pan objawił się jemu i wziął duszę świętego męczennika, darował mu spokojną śmierć (202).

 

11 LUTY

Św. męczennika Błażeja biskupa Sebasty.

Św. Błażej podobno był lekarzem. Zostawił jednak swój zawód i na pustyni oddał się życiu bogomyślnemu. Po śmierci biskupa Sebasty w Armenii duchowieństwo i wierni obrali go swym pasterzem. W czasie prześladowania chrześcijan za cesarza Licyniusza (306-323), pomny na słowa Chrystusa: „Gdy was prześladować będą w tym mieście, uciekajcie do innego” (Mt 10,23), schronił się w jaskini górskiej, skąd rządził diecezją. Prześladowcy go wytropili i wrzucili do lochu. Tam uleczył chłopca, któremu gardło przebiła ość i nie można jej było wyjąć; chłopcu groziło uduszenie. Stąd wzywa się go jako patrona w chorobach gardła. Został ścięty za wiarę w 316 r.

 

12 LUTY

Św. Melecjusza arcybiskupa Antiochii.

Św. Melecjusz urodził się w Melitenie w Małej Armenii. Człowiek bez zarzutu, sprawiedliwy, pobożny, szczery i pełen wytrwałości. Początkowo wybrany na biskupa Sebasty, przeniesiony został na stolicę biskupią w Antiochii. Zajmował  to stanowisko w czasie walk z arianami w samym ich szczytowym momencie. Wypowiadał się zdecydowanie za wyznaniem nicejskim, dlatego kilka razy był usuwany przez ariańskich cesarzy Konstansa (337-350) i Walensa (364-378) i zamieniany na innego biskupa i znów wracał. W ten sposób powstała tzw. schizma melecjańska. Ujmowali się za nim ojcowie kapadoccy, zwłaszcza św. Bazyli. Wróciwszy z trzeciego wygnania, wiele jeszcze dokonał. Brał udział w zwołanym w roku 381 przez cesarza Teodozego Wielkiego (379-395) Soborze w Konstantynopolu, na którym wywoływał podziw wszystkich biskupów i nawet samego cesarza. Lecz dotknięty chorobą wkrótce zmarł. Opłakiwali go wszyscy ojcowie soboru jak swego ojca. Mowę pogrzebową wygłosił św. Grzegorz z Nyssy.

 

13 LUTY

Św. Martyniana.

Św. Martynian pochodzący z Cezarei Palestyńskiej, był mnichem i prowadził życie pustelnicze w górach. Po 25 latach spędzonych na ascezie był kuszony przez diabła. Pewnego razu kobieta lekkich obyczajów w sporze z rozpustnymi ludźmi powiedziała, że doprowadzi pustelnika do grzechu. Przyszła do niego nocą w łachmanach mówiąc, że zbłądziła z drogi, boi się, by ją nie pożarły dzikie zwierzęta i prosi o nocleg. Święty wpuścił ją, bo pogoda była bardzo zła. Naraz pod osłoną nocy zła kobieta przywdziała ubiór prostytutki, który miała ze sobą i lubieżnymi słowami usiłuje namówić go do grzechu. Martynian natychmiast wybiegł z celi, rozpalił ognisko i stanął na żarzące się węgle, mówiąc do siebie: „Nieszczęsny Martynianie, jeśli trudno ci ścierpieć ten krótko trwający ogień, to jak zniesiesz płomień kary wiecznej?” Kobieta, porażona tym widokiem, weszła na drogę pokuty i zbawienia. Na imię jej było Zoja. Gdy Martynianowi wygoiły się poparzone stopy, uciekł na skalistą wyspę pośrodku morza. Mieszkał tam pod gołym niebem kilka lat; karmił się tym, co od czasu do czasu przywoził mu przygodny żeglarz. Ale i tam był jeszcze kuszony. Pewnego razu po burzy fale na resztkach rozbitego statku przyniosły na wyspę pannę o imieniu Fotynia (Swietłana). Martynian pomógł jej wydostać się na ląd, zostawił jej swój chleb i wodę, a sam rzucił się w fale i popłynął. Dwa delfiny pomogły mu dostać się na suchy ląd. Odtąd jeszcze sześć lat wiódł życie pielgrzyma. I tak pośród pokus i zwycięstw oddał swą duszę Bogu. Fotinia żyła na wyspie jeszcze sześć lat. Jej śmierć odkrył żeglarz, który przywoził jedzenie jej i Martynianowi.

Św. Zoji i Fotyny (Swietłany).

Św. Zoja nawrócona nieządnica dzięki świadectwu Św. Martyniana weszła na drogę pokuty i zbawienia.  Św. Focinija (Swietłana) mieszkała na wyspie, gdzie w osobności przeżyła 6 lat i zmarła. Jej śmierć widział ten człowiek, który wcześniej przynosił jedzenie świętemu Martynianowi. Później to dla niej dowoził jedzenie. I właśnie to on przewiózł jej ciało (błogosławionej Swietłany) do Cezarei Palestyńskiej, gdzie z cześcią zostało pochowane samym biskupem wraz z wiernymi.

 

14 LUTY

Śmierć Św. równego apostołom Cyryla, Nauczyciela Słowian.

Św. Cyryl, Grek z Tesaloniki, znał język Słowian mieszkających w Macedonii. Jego rodzony brat Metody usunął się od świata do klasztoru na Olympie w Kapadocji w pobliżu Miletu. W r. 863 cesarz Michał VIII (842-867) wysłał ich obu na Morawy, by tam głosili Ewangelię. By ułatwić sobie pracę misyjną, Cyryl ułożył alfabet słowiański, tzw. głagolicę, i przetłumaczył na język słowiański część Pisma św. i księgi liturgiczne. Umożliwiło to obu braciom wprowadzenie dla nowo nawróconych ludów liturgii w języku narodowym. Taka metoda apostolska znalazła jednak przeciwników, którzy oskarżyli świętych Cyryla i Metodego przed Stolicą Apostolską w Rzymie o zerwanie z dotychczasową tradycją pracy misyjnej Kościoła Zachodniego. Papież Hadrian II (792-867), poznawszy bliżej zagadnienie, udzielił swego poparcia dla działalności obu braci i obdarzył ich sakrą biskupią. Św. Cyryl pozostał w Rzymie i tam umarł w roku 869. Św. Metody powrócił na Morawy i prowadził pracę wśród Słowian Moraw, Czech, Węgier i Bułgarii. Zmarł w Welehradzie 6 kwietnia 885 roku.

Św. Auksencjusza.

Św. Auksencjusz, Syryjczyk, dworzanin cesarza Teodozego Młodszego (418-450), znany był z wykształcenia i cnotliwego życia, zostawił jednak służbę na dworze cesarskim i podjął życie monastyczne na górze w Bitynii. Surowy tryb życia i wierność ortodoksyjnej nauce teologicznej były przyczyną, że zaangażował się w walkę z herezjami Eutychesa i Nestoriusza. Brał udział w IV soborze powszechnym w Chalcedonie (451), potem usunął się do pustelni w pobliżu Chalcedonu. Zmarł w bardzo podeszłym wieku przed 473 rokiem

Św. Marona Pustelnika.

Św. Maron urodził się w IV wieku blisko miasta Cyrrhus w Syrii. Prawie cały swój czas spędzał pod otwartym niebem na modlitwie, czuwaniu, ascezie i ścisłym poście. Otrzymał od Boga dar uzdrawiania chorych i wyrzucania demonów. Tych, którzy zwracali się do niego po rady, zachęcał być powściągliwymi, niepokoić się o zbawienie i mieć się na baczności przeciw chciwości i gniewowi. Św. Maron był przyjacielem św. Jana Chryzostoma, umarł przed rokiem 423 w podeszłym wieku. Uczniami jego byli: św. Jakub Pers (wspomnienie 26 listopada), św. Limneusz (wspomnienie 22 lutego), św. Domnina (wspomnienie 1 marca). Założył wiele klastorów koło miasta Cyrhus, w okolicach Antiochii pogańską świątynię zamienił na chrześcijańską.

 

15 LUTY

Św. apostoła Onezyma.

Św. Onezym był niewolnikiem św. Filemona (wspomnienie 22 listopada), zamożnego mieszkańca miasta Kolosy, do którego adresuje list św. Paweł prosząc, by ten przebaczył Onezymowi jego ucieczkę surowo wtenczas karaną przez prawo rzymskie. Filemon zawdzięczał swe nawrócenie św. Pawłowi zapewne w czasie jego działalności w Efezie (Dz 19,10). Paweł prosi za Onezymem, ponieważ zbieg jest już także chrześcijaninem, nawróconym przez Apostoła w więzieniu, skąd ten list zostaje wysłany. Onezym pomagał obu apostołom a po ich śmierci zosał biskupem Efezu. Za Trajana (98-117) został pojmany i oddany zarządcy Tertullusowi, który po 18 dniach uwięzienia odesłał go do Puteoli w Kampanii w Italii. Po pewnym czasie Tertullus przybył osobiście do Puteoli i, spostrzegłszy, że Onezym wciąż trwa przy wierze, kazał go bić rózgami i odcinać mu członki ciała; i w czasie tych męczarni męczennik odszedł do Pana.

 

16 LUTY

Św. męczenników Pamfila Kapłana, Porfiriusza i Towarzyszy.

Św. Pamfil urodzony w Bejrucie (dziś Liban) w szlachetnej rodzinie, gdzie otrzymał pierwsze wykształcenie; na studiach zaś w Aleksandrii był uczniem Prerriusa i młodego Orygenesa. Po powrocie do rodzinnej Cezarei Palestyńskiej miejscowy metropolita Agapios wyświęcił go na kapłana. Założył w mieście bibliotekę; zgromadził w niej dzieła Orygenesa i innych pisarzy a również księgi Pisma Świętego spisywane z najstarszych kopii, a przede wszystkim z Heksapli Orygenesa. Kontynuował ich kopiowanie, poprawianie z największą dokładnością, nawet gdy był w więzieniu za wiarę w Chrystusa. Jego uczniem był historyk Euzebiusz, który napisał jego biografię i siebie nazwał „synem Pamfila”. W czasie prześladowań za Dioklecjana i Maksymina (307) został uwięziony, okrutnie męczony i po kilku latach ścięty. Sześciu innych męczenników z różnych prowincji i pięciu z Egiptu w tym samym dniu poniosło męczeństwo. Byli to współpracownicy św. Pamfila: diakon Walenty, chłopiec Porfiriusz i Paweł; pięciu rodzonych braci, którzy byli konwojentami 130 chrześcijan z Egiptu skazanych do kopalń rudy złota w Cezarei (Azja Mniejsza), gdzie ich zatrzymano za wiarę w Chrystusa i ścięto: Eliasz, Jeremiasz, Izajasz, Samuel i Daniel, bo wyrzekli się imion pogańskich; gdy ich kat pytał o imiona, powiedzieli, że są obywatelami Jerozolimy, mając na myśli Niebieskie Jeruzalem; i wreszcie Seleukus, Teodul i Julian.

 

17 LUTY

Św. wielkiego męczennika Teodora Tyrona.

Św. Teodor był legionistą w armii cesarza Maksymiana (od 305) i przebywał ze swoim garnizonem w Amazji w Poncie (Azja Mniejsza). Szalało wówczas najdłuższe prześladowanie chrześcijan. Odmówił, jako chrześcijanin, złożenia ofiary bóstwom rzymskim. Trybun dał mu czas do namysłu. Św. Teodor dla podkreślenia, że potępia bałwochwalstwo, podpalił w Amazji słynną świątynię „Matki bogów” Cybeli. Został natychmiast aresztowany i jako świętokradca poddany najbardziej wyszukanym mękom; dręczono go głodem, rozciągano na koźle, wreszcie w 306 roku spalono żywcem. Otrzymał łaciński przydomek „Tyron”, ponieważ, skoro tylko wpisany został do kohorty „tyronów” tzn. młodych rekrutów, odważnie wyznał wiarę chrześcijańską i podjął śmierć męczeńską.

 

18 LUTY

Św. Leona biskupa Rzymu.

Św. Leon, Italczyk, zajmował biskupią stolicę w Rzymie od 29 września 440 do 11 listopada 461 roku. Wybrano go na papieża, gdy był jeszcze diakonem. Był zdecydowanym obrońcą autorytetu papieża, a także nauki Soboru Chalcedońskiego (rok 451) o człowieczeństwie i bóstwie Jezusa Chrystusa. Tak zdecydowanie określał swoje prawo do powszechnej i najwyższej władzy papieża w Kościele, że okres jego pontyfikatu można uważać za punkt zwrotny w dziejach papiestwa. Biskup rzymski jako następca św. Piotra, reprezentuje – nauczał św. Leon – Chrystusa. Poprzedni papieże uważali się za następców Piotra na stolicy rzymskiej, ale powoływali się przede wszystkim na jego męczeńską śmierć i grób w Rzymie jako podstawę swego autorytetu. Św. Leon podkreślał natomiast, że Chrystus dał Piotrowi i jego następcom władzę i prawo, które obowiązuje w całym Kościele. W kazaniu wygłoszonym z okazji piątej rocznicy wyboru na papieża stwierdza, że „trwałość, którą sama „Skała” [Piotr] otrzymała od Skały, którą jest Chrystus, przekazuje także swym spadkobiercom…” Widząc w osobie papieża uosobienie funkcji Piotra, stwierdzał, że Biskup Rzymski ma władzę nad wszystkimi wiernymi i wszystkimi biskupami. Biskupi są kierowani przez Piotra w osobie jego następców, którzy są „pierwszymi” wśród biskupów. Kiedy w 451 r. w Chalcedonie zebrał się Sobór Powszechny, św. Leon pod natchnieniem Ducha Świętego napisał list do patriarchy Flawiana (446-449) na tematy dyskutowane wtedy, wyznając w nim dwie energie i dwie wole w Chrystusie; gdy Ojcowie Soboru list przeczytali, jednogłośnie z aplauzem zawołali: „To wiara Ojców! To wiara Apostołów! Wszyscy tak wierzymy! Precz z tym, kto tak nie wierzy! Piotr przemówił przez Leona.” List został włączony do dokumentów soborowych. Św. Leon podpisał uchwały Soboru oprócz kanonu 28, który przypisywał biskupstwu Konstantynopola drugie miejsce po Rzymie. Zmarł 10 listopada 461 roku i został pochowany w bazylice św. Piotra na Watykanie.  

 

19 LUTY

Św. apostoła Archipa.

Św. Archip podobno był synem św. Filemona (patrz 15 luty). Gdy obchodzono w Kolosach (Azja Mniejsza) uroczystości ku czci bogini Artemidy, Archip wraz z ojcem i matką Apfią oraz innymi chrześcijanami, w swoim domu przerobionym na świątynię, chwalili śpiewem Pana Boga. Poganie ich usłyszeli, wdarli się do domu i ich troje, poprowadzili przed prefekta miasta Androklesa. Ten kazał ich zakopać do pasa w ziemię i bić kamieniami; Filemon i Apfia zostali zabici, pozostałemu przy życiu Archipowi nożami zadano śmierć. Było to za cesarza Nerona (56-68).

 

20 LUTY

Św. Leona biskupa Katanii.

Św. Leon urodził w Rawennie, zm. ok. 785 w Katanii na Sycylii. Był piętnastym biskupem Katanii. Z najmłodszych lat Interesował się życiem mniszym, złożył śluby zakonne i został wyświęcony na kapłana. Gdy na Sycylii zmarł miejscowy biskup, wybrano go na jego miejsce. Zamieszkał u stóp wulkanu Etna w Katanii. Hierarcha był człowiekiem wyjątkowo dobrodusznym i miłościwym. Troszczył się o sieroty, wdowy i ubogich, będąc ich prawdziwym ojcem. Był też wyjątkowo gorliwy w modlitwie. Za świętość swego życia Bóg obdarzył go darem uzdrawiania chorych i wyganiania złych mocy. Św. Leon zmarł ok. 780 roku w podeszłym wieku śmiercią naturalną. Jego ciało zostało złożone w świątyni św. Łucji zbudowanej rękoma samego Leona, a następnie przeniesiono je do świątyni św. Marcina z Tours.

 

21 LUTY

Św. Tymoteusza Pustelnika.

Św. Tymoteusz pustynnik, rodem Włoch, od młodych lat trudził się w monasterze, zwanym „Symbolea” w Azji Mniejszej, niedaleko góry Olimp. Archimandrytą monasteru był Teoktyst. Święty Tymoteusz był jego uczniem, jak również uczniem Platona, wyznawcy ze Studion (+ 814; wspomnienie 5 kwietnia). Osiągnąwszy wyższy stopień duchowego rozwoju, otrzymał od Boga dar uleczania chorób i wypędzania nieczystych duchów. Wiele lat Tymoteusz przeżył w samotności, błąkając się po pustyniach, górach i lasach, w dzień i w nocy wznosząc modlitwę do Pana Boga. Zmarł w głębokiej starości, w 795 roku.

Św. Eustacjusza arcybiskupa Antiochii.

Św. Eustacjusz (Eustachy) pochodził z krainy Pamfilii w Azji Mniejszej, był najpierw biskupem Berei w Syrii, potem z woli ludzi i ojców Soboru w Nicei (rok 325) przeniesiony do Antiochii, brał udział w tym Soborze, ustnie i na piśmie zmagał się o czystość wiary przeciw herezji Ariusza. Ta gorliwość wywołała nienawiść w stosunku do niego niektórych biskupów jak Euzebiusza z Nikomedii, Teognisa z Nicei, Euzebiusza z Cezarei, wszystkich w ogóle arian, którzy zebrali się na lokalnym synodzie w Antiochii (rok 330), zdjęli go z urzędu, tymczasem umarł Konstantyn Wielki, tron objął jego syn Konstans (337-350), zwolennik arianizmu, i św Eustacjusza bez sądu zesłał do Tracji. Na wygnaniu bohaterski biskup też był nieugięty w swej ortodoksji. Nie było mu dane wrócić do Antiochii, zmarł w Filipach w 337 roku. Wiele lat potem za cesarza Zenona (474-475, po raz drugi: 476-491) i patriarchy Kalendiona (482-485) ciało jego zostało przeniesione do Antiochii. Wielotysięczny tłum antiocheńczyków ze światłami, pochodniami, ze śpiewem hymnów i w dymie kadzideł wyszedł na spotkanie swego biskupa. Św. Jan Chryzostom wygłosił mowę pochwalną na cześć św. Eustacjusza.

 

22 LUTY

Odnalezienie relikwii męczenników z Eugenios w baszcie w Konstantynopolu.

W pierwszych wiekach chrześcijaństwa pogańscy cesarze rzymscy okrutnie prześladowali chrześcijan. Ciała tych męczenników grzebano w miejscach ukrytych. Z czasem nad tymi grobami dokonywały się cuda. To znalezienie Relikwii zdarzyło się, wg jednych, za cesarza Arkadiusza (395-408), według innych, za patriarchy Konstantynopola Tomasza (607-610) w dzielnicy zw. Eugenios, we wschodniej części Konstantynopola. Odkopane Relikwie z wielką czcią zebrał patriarcha przy wielkim zgromadzeniu ludzi. Z tej okazji dokonało się wiele cudów. Po wielu latach kapłan imieniem Mikołaj otrzymał w objawieniu wiadomość, że pośród tych Relikwii są też Prochy św. apostoła  Andronika i  Juniasa (wspomnienie 17 maja), których św. Paweł wspomina w liście do Rzymian: "Pozdrówcie Andronika i Juniasa, moich rodaków i współtowarzyszy więzienia, którzy się wyróżniają między apostołami, a którzy przede mną przystali do Chrystusa" (Rz 16,7).

 

23 LUTY

Św. męczennika Polikarpa biskupa Smyrny.

Św. Polikarp, biskup Smyrny, urodził się około 80 roku, mieszkał w Azji Mniejszej, w miejscowości Smyrna. Szybko został osierocony i był wychowywany przez wdowę Kallistę, którą nazywał matką. Po jej śmierci Polikarp rozdał swoje bogactwo i zaczął prowadzić inne życie, służył chorym i potrzebującym. Polubił go bardzo biskup Smyrny – Wukoł i zbliżył go do siebie (wspomnienie 6 lutego). Wyświęcił Polikarpa na diakona, i poręczył mu głoszenie Słowa Bożego w świątyni. W tym czasie żył jeszcze święty apostoł Jan Aposoł (Ewangelista). Święty Polikarp został jego uczniem i chodził z Janem na wszystkich ścieżkach jego ewangelizacji. Biskup Wukoł wyświęcił Polikarpa na prezbitera, a za niedługi czas Sam św. Jan naznaczył go na biskupa Smyrny i to w bardzo młodym wieku, gdy miał około 30 lat. Kiedy udzielano mu święceń biskupaich objawił się jemu sam Jezus Chrystus. Na rzymski tron wstąpił imperator Marek Aureliusz (161 – 180), który rozpoczął okrutne prześladowania chrześcijan. O cierpieniu i męczeńswie Św. Polikarpa wspomina Apokalipsia „w Liście do Smyrny” Św. Polikarp został skazany na spalenie.

 

24 LUTY

Pierwsze i drugie odnalezienie Głowy św. Jana Chrzciciela.

Czcigodna Głowa św. Jana Chrzciciela została po raz pierwszy znaleziona w domu Heroda przez dwóch zakonników pielgrzymów. Pomógł im w tym sam św. Jan, który im się objawił i wskazał miejsce. Ale oni nie docenili skarbu, jaki posiedli. Wracając z Jerozolimy do swojego kraju, dali do poniesienia drogocenny skarb pewnemu garncarzowi, którego w drodze spotkali. Ten pouczony przez św. Jana w objawieniu, docenił skarb, jaki posiadł i otaczał specjalnym kultem czcigodną Relikwię. Przed śmiercią umieścił ją w garnku do noszenia wody i powierzył swej siostrze z poleceniem, by nie otwierała garnka, ostrożnie się z nim obchodziła i otaczała czcią. Po jej śmierci relikwia była sukcesywnie w posiadaniu wielu pobożnych osób. Posiadł ją wreszcie pewien kapłan-zakonnik Eustacjusz zarażony arianizmem. Mieszkał on w grocie; cuda, jakie dokonywały się za pośrednictwem Relikwii przypisywał przed ludźmi swojej herezji ariańskiej; wiele ludzi wprowadził tym w błąd. Gdy kłamstwo wyszło na jaw, został przez ludzi pobożnych z groty wygnany; ale za zrządzeniem Opatrzności Relikwię zostawił, mając nadzieję na powrót tutaj. Z czasem w grocie zamieszkali zakonnicy, ale nie wiedzieli, jaki skarb kryje się u nich. Z czasem powstał na tym miejscu duży klasztor. Za czasów Walentyniana i Marcjana (450-457) archimandryta tego klasztoru Marcellus miał kilkakrotne we śnie widzenie aniołów, wielu świętych i św. Jana Chrzciciela, który wskazał mu miejsce, gdzie znajduje się jego Głowa. Archimandryta z pobożnością kopał i znalazł garnek do noszenia wody z Głową św. Jana. Było to drugie znalezienie Czcigodnej Głowy św. Jana Chrzciciela. Zawiadomiono biskupa Emezy Uraniusza, który przeniósł w uroczystej procesji Relikwię do świątyni w Emezie. I znowu zasłynęła wielu cudami i uzdrowieniami. Stąd w czasie najazdów Saracenów (średniowieczna nazwa Arabów) była przeniesiona (ok. 810-820) do Koman i tu w czasie walk obrazoburczych została ukryta w ziemi. Gdy przywrócono kult ikon, patriarcha Ignacy (847-857) otrzymał w czasie modlitwy informację, gdzie się znajduje Głowa św. Jana. Posłał grupę wiernych, którzy w ukazanym przez patriarchę miejscu w Komanach (w Poncie) ok. 850 roku znaleźli po raz trzeci Głowę św. Jana i złożyli ją w klasztorze św. Jana (Studion). Św. Jan Chrzciciel otaczany był zawsze wielką czcią w Kościele bizantyńskim. Kult ten zyskał jeszcze na sile z chwilą tego znalezienia. W następnych wiekach 25 maja Relikwia została przeniesiona do Konstantynopola, dzielona między kościoły. Krzyżowcy przywieźli je do Amiens (1206), inne znalazły się w Rzymie (San Silvestro in Capite); żadne jednak relikwie św. Jana nie są wiarygodne.

 

25 LUTY

Św. Tarazjusza arcybiskupa Konstantynopola.

Św. Tarazjusz urodził się i wychował w Konstantynopolu. Był synem pierwszych dygnitarzy stolicy, a sam pierwszym sekretarzem cesarskim. Z powodu swej wiedzy i cnót przez cesarzową Irenę i jej syna Konstantyna Porfirogenetę w 784 roku został wybrany na patriarchę Konstantynopola. Przyznał kult ikon; dzięki niemu cesarze i cesarstwo wróciło do tradycji Ojców, a Kościół Konstantynopola wrócił do jedności z pozostałymi patriarchami na VII Soborze Powszechnym zebranym w Nicei w 787 roku. Zmarł w pokoju w roku 806, kierując swoim Kościołem przez 22 lata.

 

26 LUTY

Św. Porfiriusza arcybiskupa Gazy.

Św. Porfiriusz urodził się ok. 347 roku w Tesalonice w Macedonii. Opuścił swą ojczyznę, udał się do Egiptu, potem do pustelni Sketis, gdzie pod kierownictwem starca przez pięć lat prowadził życie ascetyczne, tzw. bíos praktikós, życie czynne, można rozumieć jako „praktykowanie życia duchowego”. Nie oznacza ono zaangażowania w służbie świata, np. poprzez pracę, nauczanie, głoszenie ewangelii czy działalność społeczną. Polega natomiast na wiernym spełnianiu przykazań oraz na wewnętrznej walce, wiodącej do opanowania namiętności i zdobycia cnót. Obejmuje zarówno miłość wyrażoną w czynach, jak też - w szczególny sposób - kontrolę myśli (logismós). To tymi myślami posługują się demoniczne moce, aby odwieść człowieka od pamięci o Bogu i pogrążyć w zapomnieniu o sprawach duchowych. Tak rozumiane „życie czynne" prowadzili eremici i mnisi, którzy pozostawali w odosobnieniu i całkowitym oderwaniu od świata. Potem św. Porfiriusz przeniósł się do Palestyny i w pobliżu Jordanu zamieszkał w grocie. Po pięciu latach przybył do Jerozolimy, gdzie tylu ludzi oświecił swymi słowami, że biskup Jerozolimy wyświęcił go na kapłana i mianował jednym ze swoich współpracowników. W 395 roku został przez metropolitę Cezarei Palestyńskiej Jana wyświęcony na biskupa Gazy. Wszystkie siły przyłożył do utwierdzania w wierze swojej owczarni i przyciągania pogan do poznania prawdziwego Boga. Gdy spostrzegł, że miejscowe władze prześladują wiernych, udał się wraz metropolitą Janem do Konstantynopola, by od cesarza Arkadiusza (383-408) uzyskać edykt przeciw manichejczykom i obrazoburcom. Po powrocie do swego Kościoła ścigał heretyków, zburzył pogańską świątynię i wzniósł na jej miejsce kościół, do którego wystrój ufundowała cesarzowa Eudoksja. Zmarł 26 lutego 420 roku.

Bł. Edigny dziewicy i pustelnicy

Bł. Edigna urodziła się w 1055 roku. Córka króla Francji Henryka I  i Anny Jarosławnej, wnuczka wielkiego księcia kijowskiego Jarosława Mądrego. Edigna zdobyła wysokie wykształcenie na dworze francuskim. Według jednej z wersji około 1074 roku dziewiętnastoletnia Edigna uciekła z dworu królewskiego, odmawiając przymusowego małżeństwa. Według legendy opuściła pałac królewski, zabierając ze sobą dzwon – prezent od matki. Zamierzała dotrzeć do Rosji, Kijowa, o którym tyle słyszała od Anny Jarosławnej. Inni sugerują, że dziewczyna zdecydowała się odbyć pielgrzymkę do Ziemi Świętej. Jednak po drodze Edigna zobaczyła sen, który stał się dla niej rozkazem: musi zostać na zawsze tam, gdzie jadąc wozem usłyszy pianie koguta i dźwięk dzwonka jednocześnie. Proroczy sen spełnił się w pobliżu wioski Puch w Bawarii, 30 km od nowoczesnego miasta Monachium (Niemcy). Edigna osiadła w pniu starej lipy i przez ponad trzydzieści lat mieszkała tam jako puselnica. Jadła wyłącznie pokarmy roślinne, prowadziła pobożny tryb życia. Uczyła dzieci czytać i pisać, przybliżając im wartości chrześcijańskie. Posiadała również dar uzdrawiania. Przez wiele lat leczyła nie tylko miejscową ludność, ale także zwierzęta gospodarskie; pomagała ludziom pokonać choroby i kłopoty. Sława uzdrowicielki Edigny rozprzestrzeniła się po całej Bawarii. Jeszcze za życia Edigny w pobliżu lipy zbudowano świątynię, w której później ją pochowano. Zmarła 26 lutego 1109 r  w Puch, Fürstenfeldbruck.  Nikomu nie zdradziła swojego wysokiego pochodzenia, wyszło to na jaw dopiero po jej śmierci.

 

27 LUTY

Św. Prokopa Dekapolity.

Św. Prokop (Prokopiusz) urodził się w Dekapolu (Mk 7,31), żył w czasach cesarzy obrazoburców w VIII lub IX wieku. Prowadził życie monastyczne; oddany wszelkim praktykom ascetycznym doszedł do zadziwiającej doskonałości. Odważnie występował przeciw ikonoklastom, zbijał błędy heretyków, wykazywał głupotę tych, którzy bzdury opowiadali o Wcieleniu Słowa. Okrutnie biczowany i torturowany na różne sposoby, zawsze stał po stronie prawdy, zawsze był czujnym wyznawcą wiary i za jego pośrednictwem dokonało się wiele cudów.  Gdy ze śmiercią cesarza Leona Izauryjczyka (716-741) skończyło się prześladowanie, św. Prokop wrócił do klasztoru, do zmagań ascetycznych.

 

28 LUTY

Św. Bazylego Wyznawcy.

Św. Bazyli  towarzysz św. Prokopa, żył za czasów cesarza obrazoburcy Leona III Izauryjczyka (717-741). Był zakonnikiem. Za energiczne przeciwstawianie się obrazoburcom został aresztowany i uwięziony. Po śmierci tyrana wyszedł na wolność i w klasztorze oddawał się zdobywaniu świętości. Wielu ludziom pomógł wrócić do prawdziwej wiary. Zmarł w 750 roku.

 

29 LUTY

Św. Jana Kasjana Rzymianina.

Św. Jan Kasjan urodził się około 360 r. prawdopodobnie na terenie dzisiejszej Rumunii. Z tego powodu uważany jest za jednego z pierwszych rumuńskich świętych. Niektórzy badacze dowodzą, iż miejscem jego narodzin była Marsylia. Początkowo interesował się filozofią i astronomią. Wkrótce jednak natchniony Pismem Świętym złożył śluby zakonne. Był mnichem w Betlejem i Egipcie, gdzie poznał nauki Ojców pustyni. Około 400 roku znalazł się w Konstantynopolu. Tu wyświęcono go na diakona. Wtedy też został gorliwym uczniem św. Jana Złotoustego. W 404 r. wysłano go do Rzymu, by obronił bezpodstawnie oskarżonego nauczyciela. Z Italii Jan nie powrócił, całą resztę życia spędzając na zachodzie Europy. Został kapłanem i osiedlił się w Marsylii. Tam około 415 r. założył dwa monastery - jeden dla mężczyzn, drugi dla kobiet. Zanim jednak powstała nowa wspólnota, podobno wcześniej przez pewien czas mieszkał w Monasterze w Lerins. Dla potomności, zarówno na Wschodzie jak i na Zachodzie, ważne znaczenie miały dwa dzieła św. Jana: "Instytucje" i "Konferencje", które traktują głównie o życiu monastycznym. Zmarł w Marsylii około 435 r. i tam w świątyni męczennika Wiktora spoczywają szczątki jego relikwi.

 

MARZEC

1 MARCA

Św. męczennicy Eudoksji.

Św. Eudocja pochodziła z Heliopolu w Fenicji (obecnie Liban) i żyła za cesarza Trajana (98-117). Początkowo prowadziła życie swawolne, przyciągała do siebie wielu mężczyzn swoją pięknością i zgromadziła duże bogactwa. Pewnego razu okazyjnie usłyszała jak niejaki German, kapłan-zakonnik, mówił o Bogu, o religii i pokucie. Uwierzyła w Chrystusa i przyjęła chrzest. Miała widzenie: anioł który zaprowadził ją do nieba, zobaczyła wielu aniołów cieszących się z jej nawrócenia, a jeden czarny osobnik, straszny z wyglądu, ryczał i wrzeszczał, bo był niezadowolony, że stracił jedną grzesznicę. Święta rozdała swe bogactwa biednym i usunęła się do klasztoru, gdzie wiernie spełniała przykazania
Boże, prowadziła zmagania wiodące do opanowania namiętności i zdobycia cnót (życiorys św. Porfiriusza 26 lutego). Wcześniejsi wielbiciele niezadowoleni z nawrócenia św. Eudocji sprawili, że oskarżona stanęła przed cesarzem Hadrianem (117-138); i tu swymi modlitwami i uzdrowieniem własnego dziecka Hadriana sprawiła, że cesarz uwierzył w Chrystusa. Po jakimś czasie znowu musiała stanąć przed zarządcą miasta Heliopola Diogenesem, ale jej cuda sprawiły, że ponownie została uwolniona. Wreszcie następca Diogenesa, Wincenty, kazał ją ściąć ok. roku 152 lub prawdopodobniej ok. 160-170. (jeszcze jedno wspomnienie 4 sierpnia).

 

2 MARCA

Św. Teodota (Bogdana) biskupa Cyrenei.

Św. Teodot (Bogdan) żył za czasów Licyniusza (308-324) i Sabinusa, rządcy Cypru. Urodził się w Galacji (Azja Mniejsza) w rodzinie chrześcijańskiej, otrzymał bardzo dobre wykształcenie i od młodych lat pragnął nieść Słowo Boże poganom. To go przyprowadziło na Cypr. Nawróceni na wiarę w Chrystusa zechcieli mieć go swoim biskupem. Za działalność misyjną stanął przed rządcą; był bity wołowymi rzemieniami, wieszany nago na drzewie, przypiekany na rozżarzonych rusztach, a gdy to jego nie złamało, wbili mu w stopy gwoździe i zmuszali do biegania. Wreszcie wrzucono go do więzienia. Tymczasem, zwyciężywszy Licyniusza, na tron wszedł Konstantyn Wielki (306-337). Prześladowanie chrześcijan ustało, św. Teodot wyszedł z więzienia i jeszcze dwa lata służył jako biskup Cyrenii.

 

3 MARCA

Św. męczenników Eutropiusza, Kleonika i Bazyliszka.

Święci Eutropiusz i Kleonik żyli za cesarza Maksymiana (285-305), byli rodzonymi braćmi i przyjaciółmi św. Teodora Tyrona (wspomnienie 17 lutego), a św. Bazyliszek jego kuzynem. Po męczeńskiej śmierci św. Teodora pozostawali wciąż w więzieniu w Amazji, gdzie wielu pogan nawrócili na wiarę chrześcijańską. Za odważne wyznawanie wiary skazano ich na męczarnie i zadano wiele ran. Zjawił im się Chrystus i uzdrowił ich. Wielu pogan widząc ten cud, uwierzyło w Chrystusa i zaraz zostali ścięci mieczem. Św. Kleonika pochlebstwami i obietnicami prokonsul chciał odwieść od Chrystusa, lecz ten dzielnie się wyprostował i wyśmiał niedorzeczność prokonsula i bezsilność bóstw pogańskich. Nawet dzięki jego modlitwom przewrócił się posąg Artemidy. Wtedy przygotowano trzy kotły z gotującym się wapnem i smołą i wrzucono w nie trzech Męczenników, skąd wyszli bez szkody. Wreszcie Eutropiusza i Kleonika ukrzyżowano, a Bazyliska zamknięto w więzieniu i tam po roku zmarł, w dniu 22 maja.

 

4 MARCA

Św. Gerazyma znad Jordanu.

Św. Gerazym urodził się w Licji (Mała Azja), ale od młodych lat prowadził życie ascetyczne w egipskiej pustyni, później nad Jordanem, gdzie założył klasztor. W Wielki Post wraz z braćmi opuszczał klasztor i przez pięć dni w tygodniu przebywał na pustyni. W sobotę i niedzielę zbierali się w świątyni, by uczestniczyć w Liturgii i przyjąć Komunię świętą; w te dwa dni przyjmowali gotowany posiłek; w inne tylko chleb i wodę. Pewnego razu w pustyni spotkał lwa, któremu w łapę wbił się kolec; Święty kolec wyjął, a łapę przewiązał płótnem. Odtąd lew krok w krok chodził za nim i jak domowe zwierzę służył mu do śmierci. Umarł 5 marca 475 roku.

 

5 MARCA

Św. męczennika Konona

Św. Konon żył w pierwszym stuleciu po Chrystusie, urodził się w Betanii, wsi, położonej obok miasta Izauria, leżącym na północnych stokach gór Taurus, którego mieszkańcy przyjęli chrześćijańską wiarę od apostoła Pawła. Po naleganiach rodziców poślubił młodą dziewczynę, którą po ślubie przekonał, by zachowała dziewictwo. Młode małżeństwo żyło jak brat z siostrą, poświęcając się tylko Bogu. Św. Konon do wiary doprowadził i swoich rodziców. Jego ojciec Nestor za krytykowanie kultu pogańskiego skazany został na śmierć. Wcześnie też zmarła matka i żona; odtąd więc całkowicie poświęcił się w klasztorze modlitwie zaprawianej surowym postem. Przez swoje nauczanie i dokonywanie cudów wielu przyprowadził do Chrystusa. Gdy w Izaurii zaczęły się prześladowania chrześcijan, pierwszy ucierpiał św. Konon. Za nie złożenie ofiary bożkom został do krwi pobity przez oprawców. Lecz mieszkańcy Izaurii z bronią stanęli w jego obronie. Kaci przestraszeni uciekli z miejsca kaźni, zostawiając poranioną i zalaną krwią swoją ofiarę. Św. Konon żałował, że nie mógł ponieść śmierci za Chrystusa. Po dwóch latach umarł i został pochowany obok swych rodziców i żony.

 

6 MARCA

Św. 42 męczenników z Amorium.

Święci męczennicy z Amorium: midzy innymi Konstantyn, Aecjusz, Teofil, Teodor, Mellisen, Kalikst, Wasoj i pozostali pochodzili ze szlachetnych rodów, pełnili wysokie funkcje przy cesarzu obrazoburcy Teofilu (829-842), jako niewolnicy zostali wywiezieni do Irenopola (dzisiejszy Bagdad), gdy Amorium, metropolia Galacji Drugiej, wpadła w ręce kalifa Mou’tassema (24 września 838 roku).  W trakcie prowadzonych przez Bizancjum wojen z Saracenami, muzułmanie oblegli miasto Amorium we Frygii (zachodnia Azja Mniejsza). W wyniku zdrady miasto zostało zdobyte w 838 r., a mieszkańcy zabici bądź uprowadzeni do niewoli. W gronie jeńców znajdowało się czterdziestu dwóch cesarskich dowódców. Przez wzgląd na ich zdolności i doświadczenie nie zostali oni zabici, jak pozostali żołnierze, lecz wtrącono ich do więzienia w Syrii, gdzie spędzili siedem lat. W tym okresie starano się nawrócić ich na islam, jednak męczennicy odważnie świadczyli o swojej wierze. Pewnego razu przyszli do nich filozofowie, którzy próbowali udowodnić, że Bóg popiera islam dając Saracenom zwycięstwa nad Grekami. Święci odpowiedzieli na to, że gdyby tak było, to w Starym Testamencie znajdowały by się proroctwa o Mahomecie, który nazwał siebie Bożym prorokiem. Jednak takich świadectw nie ma, za to wielu proroków świadczyło o Chrystusie. Zaś niepowodzenia w bitwach są spowodowane grzechami Greków i gniewem Boga. Widząc niezłomność męczenników skazano ich na śmierć. W drodze na miejsce kaźni próbowano jeszcze zachwiać wiarą żołnierza Teodora, mówiąc: „Wiemy, że zostawiłeś godność kapłańską, zostałeś wojskowym i przelewałeś krew w wielu bitwach. Nie możesz więc pokładać swojej nadziei na Chrystusa, którego dobrowolnie porzuciłeś. Czy nie lepiej by ci było uznać naukę proroka Mahometa i otrzymać od niego pomoc?” Jednak święty odpowiedział: „Nie mówicie prawdy – nie porzuciłem Chrystusa. Zostawiłem kapłaństwo gdyż uznałem się niegodnym tej posługi, za co teraz powinienem przelać swoją krew za wiarę w Chrystusa. Mam nadzieję, że mój miłosierny Władca przebaczy mi grzechy popełnione wobec Niego.” Święci Zostali ścięci mieczem 6 marca 848 roku za kalifa Moutawakkela, a ich ciała wrzucono do Eufratu.

 

7 MARCA

Św. męczenników Bazylego, Efrema, Kapitona, Eugeniusza, Eteriusza biskupów Chersonesu.

Za cesarza Dioklecjana (284-305) biskup Jerozolimy Hermon wysłał dwóch skupów głosić wiarę: Efrema do Scytii i Bazylego do Chersonesu na Krymie (dzisiaj Sewastopol). Obaj zginęli śmiercią męczeńską: Bazylego ukamienowali na Chersonesie Żydzi, Efrema nad Dunajem mieczem ścięli poganie. Potem przyszli głosić Chrystusa: Eugeniusz, Agatodor, Kapiton i Elpidiusz; lecz poganie ich zamordowali. Wówczas przysłano z Jerozolimy św. Eteriusza, który widząc brutalność tych plemion, udał się do Konstantynopola prosić wsparcia u cesarza św. Konstantyna Wielkiego (324-337) i udało mu się dzięki temu usunąć pogaństwo z Chersonesu i zbudować świątynię. Święty z czasem wybrał się do Konstantynopola, by podziękować cesarzowi. Był tam przyjęty z radością, lecz w powrotnej drodze na Chersones zginął na rzece Danapris w czasie gwałtownej burzy i wiatru.

Bł. męczennika Leonida Fiodorowa, kapłana

Bł. męczennik Leonid Fiodorow urodził się 23 października lub 4 listopada 1879 w Petersburgu w rodzinie właściciela jadłodajni. Ukończył II Gimnazjum w Petersburgu, w 1901 rozpoczął studia w Akademii Duchownej w tym samym mieście. W tym czasie uczestniczył w kilku nieformalnych kołach zajmujących się dyskusją na tematy religijne, znał pisma Włodzimierza Sołowiowa, Nikołaja Bierdiajewa i Lwa Tołstoja, słuchał kazań głoszonych przez ks. Jana Ścisławskiego, proboszcza katolickiej parafii św. Katarzyny. Głównie wpływ tego ostatniego, z którym Fiodorow spotykał się i dyskutował również poza kościołem, skłonił go do przejścia na katolicyzm. W celu dokonania formalnego aktu konwersji Fiodorow wyjechał razem z ks. Ścisławskim do Rzymu w 1902; 31 lipca w kościele Il Gesú Fiodorow, już wówczas myślący o zaangażowaniu się w katolicką działalność misyjną w Rosji, złożył wyznanie wiary. Ks. Ścisławski uzyskał dla siebie i Fiodorowa audiencję u Leona XIII, w czasie której papież wskazał młodemu konwertycie seminarium w Anagni jako najlepsze miejsce przygotowania do powrotu do ojczyzny. W 1905 Fiodorow otrzymał dyplom filozofii w tej szkole. W czasie studiów opiekował się nim również metropolita Ukraińskiej Cerkwi greckokatolickiej Andrzej Szeptycki. Pod wpływem jego oraz refleksji własnych Fiodorow zdecydował się na prowadzenie przyszłej pracy w Rosji w oparciu o obrządek bizantyjski jako trwale funkcjonujący w tradycji kulturowej kraju, a nie o obrządek łaciński. W 1907 Fiodorow otrzymał dyplom bakałarza teologii i został przyjęty do rzymskiego Kolegium Propagandy Wiary. Za sprawą działań ambasady rosyjskiej we Włoszech, która starała się uniemożliwić mu powrót do kraju jeśli będzie nadal uczestniczył w życiu Kościoła rzymskokatolickiego, musiał już w roku następnym opuścić Włochy i ukończyć magisterskie studia teologiczne we Fryburgu, gdzie mieszkał pod fałszywym nazwiskiem Antonio Cremona. W 1909 Fiodorow wrócił do Rosji i osiadł czasowo w austriackim Lwowie, gdzie został profesorem w Instytucie Studytów, oczekując na święcenia kapłańskie, które orzymał w 1911 w Instambule. Wiedząc o trudnej sytuacji katolików rosyjskich, Fiodorow pragnął lepiej przygotować się do przyszłej pracy duszpasterskiej wstępując do zakonu studytów. Przebywał w nowicjacie w okolicach Prnjavora w Bośni, jednak nie ukończył trzyletniego okresu próby, gdyż w lipcu 1914 musiał, jako obywatel Imperium Rosyjskiego, wyjechać z Austro-Węgier. Natychmiast po przyjeździe do Petersburga Fiodorow został uznany za niebezpiecznego wichrzyciela religijnego i zesłany do Tobolska. W czasie pobytu na Syberii zaczął chorować na reumatyzm. Do stolicy Rosji mógł wrócić dopiero po rewolucji lutowej. W dniach 29-31 maja wziął udział w pierwszym Synodzie Rosyjskiego Kościoła katolickiego, w czasie którego został mianowany jego egzarchą. 18 stycznia 1918 Fiodorow współtworzył Związek Powszechnego Zjednoczenia Katolickiego, który miał przyczynić się do wzajemnego poznania między prawosławnymi i katolikami a w dalszej perspektywie koordynować w Rosji pracę misyjną katolików obrządku bizantyjskiego. To samo zadanie miało spełniać Towarzystwo św. Jozafata, w którego założenia egzarcha również brał aktywny udział. W pierwszych latach po rewolucji październikowej działalność Rosyjskiego Kościoła katolickiego mogła jeszcze trwać bez przeszkód. Jednak od 1922 musiał on praktycznie przejść do podziemia. W tym czasie Fiodorow opracował katechizm dla rosyjskich katolików. 3 marca 1923 egzarcha Fiodorow razem z grupą 14 innych duchownych otrzymał nakaz stawienia się przed sądem w Moskwie pod zarzutem prowadzenia działalności kontrrewolucyjnej. Został skazany na 10 lat więzienia i 5 lat pozbawienia praw obywatelskich. Został osadzony w ścisłej izolacji w więzieniu Sokolniki k. Moskwy. Ostatecznie opuścił je w 1926, nie mogąc wrócić do stolicy osiadł w Kałudze, gdzie pracował w kościele obrządku łacińskiego. Już po kilku miesiącach został jednak ponownie aresztowany pod pretekstem nielegalnego wyjazdu z Kaługi do Mohylowa i ponownie uwięziony na Wyspach Sołowieckich. W czasie pobytu w więzieniu Leonid Fiodorow nadal manifestował swój katolicyzm, odprawiał nielegalnie liturgię i wspierał duchowo innych osadzonych, w tym liczną grupę kapłanów różnych wyznań. Po trzech latach, poważnie chory, został wypuszczony z obozu i zesłany do Piniegi, po czym po dwóch latach przewieziony do Archangielska, a następnie Kotłasu, gdzie został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy i zwolnionego od robót fizycznych. W 1933 otrzymał pozwolenie na osiedlenie w Wiatce. Zmarł w marcu 1935. Beatyfikowany przez papieża Jana Pawła II 27 czerwca 2001 na we Lwowie podczas Liturgii, połączonej z beatyfikacjami 27 nowomęczenników greckokatolickich, odprawionej w obrządku bizantyjsko-ukraińskim, podczas pielgrzymki Jana Pawła II na Ukrainę.

 

8 MARCA

Św. Teofilakta biskupa Nikomedii.

Św. Teofilakt, żył VIII wieku w Konstantynopolu w czasie walk o ikony, był uczniem św. Tarazjusza, potem pierwszym sekretarzem cesarstwa. Św. Tarazjusz (wspomnienie 25 lutego) po wyborze na patriarchę (787 rok) założył klasztor nad brzegiem Morza Czarnego i przyjął do niego Teofilakta i Michała z Synnady. Po kilku latach wyświęcił ich na biskupów: Michała do Synnady i Teofilakta do Nikomedii. Św. Tarazjusz umarł w roku 806. Gdy Leon V Ormianin ((813-820) został cesarzem, na nowo rozgorzała walka o święte ikony. W czasie tej walki św. Teofilakt przepowiedział cesarzowi szybki upadek i za takie śmiałe proroctwo został zesłany do twierdzy Strobil w Małej Azji, gdzie po trzydziestu latach ciężkich cierpień zmarł w 845 roku. Po latach, za cesarzowej Teodory (842-855) herezja wygasła i, gdy patriarchą był św. Metody (843-847), ciało św. Teofilakta przeniesiono z zesłania do Nikomedii i złożono w kościele, który on sam zbudował.

 

9 MARCA

Św. 40 męczenników z Sebasty.

W 313 roku święty Konstantyn Wielki wydał edykt o wolności wyznania wiary chrześcijańskiej. W ten sposób chrześcijańskie otrzymali równe prawa, jak poganie. Jednak jego następca Licenjusz był gorliwym poganinem i w swojej części zarządzanego imperium postanowił wykorzenić chrześcijaństwo, które w znaczący sposób już się tam rozwinęło. Licenjusz przygotowywał się do wojny przeciwko Konstantynowi i bojąc się zdrady, oczyścił swoje wojsko od chrześcijan. W tym czasie w ormiańskim mieście Sebasta istniał oddział złożony z czterdziestu młodych żołnierzy, chrześcijan z Kapadocji, zasłużonych w wielu bojach. Odmówili złożenia ofiary bożkom pogańskim i zostali zakuci w łańcuchy, więzieni, kamienowani; w zimową noc rozebranych wygnano na zamarznięte jezioro obok miasta. Żeby złamać wolę męczenników, obok przygotowano gorącą łaźnię. O północy, gdy zimno było nie do wytrzymania, lecz niespodziewanie zrobiło się widno i ciepło; lód roztajał, woda się zagrzała. Rankiem kaci zobaczyli, że bohaterowie są żywi. Wyprowadzono ich z wody, połamano im goleni. W czasie tej kaźni, matka najmłodszego z męczenników, Melitona, zachęcała syna, by wytrwał. Ciała ich włożono na wozy i powieziono na spalenie. Ledwo dyszącego Melitona zostawili na ziemi; wtedy matka podjęła ciało syna i niosła za wozem; gdy już umarł, ciało jego dołączyła do towarzyszy cierpienia. Wszystkie ciała spalono, a prochy rzucono do rzeki, by chrześcijanie nie mogli ich zabrać. I tak wszyscy, wraz Melitonem, otrzymali koronę męczeństwa.

 

10 MARCA

Św. męczenników Kondrata, Cypriana, i męczennic Niki i Haliny.

Podczas prześladować chrześcijan (w III wieku) pewna bogobojna kobieta imieniem Rufina uciekła (przed prześladowaniami) z Koryntu w góry. Tam urodziła ona syna Kondrata i niestety zmarła. Za sprawą Boga dziecko zostało przy życiu i było karmione w cudowny sposób: na niego schodziło chmura, która karmiła go słodką rosą. Dzieciństwo i młodość święty Kondrat spędził na pustyni. Będąc już dorosłym, pewnego razu spotkał chrześcijan, którzy uświęcili jego światłością prawdziwej wiary. Kondrat nauczył się czytania Pisma Świętego, a potem nauczył się bycia lekarzem. Jednak, mimo wszystkiego, Kondrat kochał milczenie i odosobnienie i większość swojego czasu spędzał w górach, oddając się modlitwie i rozmyślaniu o Bogu. Minęło wiele lat. Na pustynię do świętego często przychodzili jego przyjaciele, aby posłuchać jego kazań. Wśród nich był też Cyprian, Dionizy, Anekt, Paweł, Krescens i wielu innych.  Z rozkazu prześladowcy chrześcijan bezbożnego Decjusza (249 – 251) do Koryntu przybył generał Jasson. Święty Kondrat został pojmany razem z dwoma swoimi przyjaciółmi i wrzucony do celi. Na sądzie Jasson najczęściej zwracał się do Kondrata, jak do najstarszego wśród nich. Święty mężnie stał w obronie swojej wiary za Chrystusa Zbawiciela. Wtedy został poddany torturom. Święty Kondrat, nie bacząc na sraszliwe męki, odnalazł w sobie siły, by umacniać innych i mówił im, aby nie bali się zginąć za Boga. Nikt nie wyrzekł się wiary. Jasson nakazał rzucić męczenników na pożarcie zwierzętom. Zwierzęta jednak nie skrzywdziły świętych męczenników. Przywiązano ich za nogi do wozów i ciągano po mieście, bezbożny naród rzucał w nich kamieniami. Na koniec męczenników osądzono na ścięcie głów. Na miejscu straceń święci poprosili o chwilę czasu dla siebie na modlitwę, a potem jeden po drugim spokojnie podchodzili do kata, skłaniając swoje głowy na ścięcie. Pozostali uczniowie świętego Kondrata także zginęli za Chrystusa: Dionizy (drugi) był zabity nożem; Wiktorin, Wiktor i Nikifor byli żywi rozdrobnieni ogromnym, kamiennym moździerzem; Klaudiuszowi odcięto ręce i nogi; Diodora spalono; Serapionowi ścięto głowę; Papiusz i Leonid zostali utopieni w morzu. Patrząc na męki mężów, na męki za Chrystusa dobrowolnie oddały się też i święte kobiety Niki i Halina.

 

11 MARCA

Św. Sofroniusza patriarchy Jerozolimy.

Św. Sofroniusz urodził się w Damaszku (obecnie stolica Syrii). Od młodości odznaczał się pobożnością i miłością do wiedzy. Mądrości szukał w klasztorach i rozmowach z pustelnikami. W Jerozolimie w klasztorze św. Teodozego spotkał się z kapłanem zakonnym Janem Moschosem i odtąd razem wędrowali po klasztorach, zapisując pouczenia i biografie spotkanych ascetów. Z tych zapisek powstała potem książka Łąka duchowa. Te opowiadania dobrze oddają nastrój ówczesnego życia klasztornego; czytając je trzeba szukać treści teologicznych i moralizatorskich. Chroniąc się przed najazdem Persów na Palestynę w 606 roku, powędrowali do Antiochii, potem do Egiptu, do Rzymu, gdzie zmarł Jan Moschos. Św. Sofroniusz ciało jego przewiózł do Jerozolimy i pochował w klasztorze św. Teodozego. Tu został wybrany na patriarchę Jerozolimy w 634 roku. Musiał wraz ze swymi wiernymi przeżyć dwuletnie oblężenie Jerozolimy przez mahometan. Wreszcie zmęczeni, wygłodzeni chrześcijanie musieli otworzyć bramy miasta (w 637 roku) pod warunkiem, że kalif Omar oszczędzi święte miejsca chrześcijańskie. Najeźdźca warunku nie dotrzymał. Święty Patriarcha umarł w 638 roku pogrążony w głębokim bólu z powodu sprofanowania miejsc świętych. Do nas doszły pisma św. Sofroniusza z zakresu dogmatyki, liturgiki, biografia św. Marii Egipcjanki, około 950 troparionów i stychiry Triodionu od Paschy do Wniebowstąpienia. Triodiony (kanony z trzema pieśniami) jego na Wielki Post do dziś wchodzą w skład Liturgii Godzin obrządku bizantyjskiego.

 

12 MARCA

Św. Teofana Wyznawcy.

Św. Teofan urodził się w Konstantynopolu. Ojciec jego był krewnym cesarza Leona Izauryjskiego (717-741), dlatego Teofan na dworze cesarskim wychowywał się po wczesnej śmierci ojca i z kolei był urzędnikiem na dworze cesarza Leona Chazara (775-780). Pozycja ta wymagała wstąpienia w związek małżeński. Ale oboje małżonkowie za wspólną zgodą zachowywali czystość. W niedługim czasie podjęli w klasztorze życie zakonne.  Św. Teofan jako przełożony klasztoru na górze Sigriana na azjatyckim brzegu Bosforu brał udział we wszystkich pracach i był przykładem pracowitości i wysiłku dążenia do doskonałości. W 787 roku w Nicei brał udział w obradach VII Soboru Powszechnego przeciw obrazoburcom. Przybył tu w połatanym habicie i zabłysnął bożą mądrością w ugruntowaniu dogmatów ortodoksji. Gdy na tron cesarski wszedł Leon Ormianin (813-820), ożyła walka z ikonami. Świętego zmuszali przyjąć herezję, czemu on stanowczo się przeciwstawił. Zamknięto go w więzieniu, a klasztor spalono. Przebył zamknięty w więzieniu 23 dni i zmarł w 818 roku. Napisał Chronografię – historię Kościoła od 285 do 813 roku. Ta praca do dziś jest cennym źródłem historycznym.

Św. Grzegorza Wielkiego papieża.

Św. Grzegorz I ur. ok. 540 roku w Rzymie. Pochodził z rodziny senatorskiej; wychowany w duchu religijnym, otrzymał wykształcenie klasyczne. Był prefektem Rzymu, łagodził skutki najazdu Longobardów na Italię. Przeświadczony o niemożności pogodzenia służby Bogu i światu, zrezygnował z kariery politycznej, oddał większość majątku na rzecz Kościoła (ufundował na Sycylii sześć klasztorów), swój dom w Rzymie przekształcił na klasztor pw. św. Andrzeja Apostoła, resztę majątku rozdał ubogim. Jako kierownik założonego przez siebie klasztoru oddał się modlitwie, kontemplacji, studium Pisma św. i Ojców Kościoła. Już jako diakon przez papieża Pelagiusza II (579-590) został wysłany w charakterze wysokiego urzędnika na dwór cesarski w celu wzmocnienia stosunków między Bizancjum i Rzymem. Tu wykazał duże zdolności dyplomatyczne, zyskał uznanie cesarzy, poświęcał się też na miejscu kwestiom teologicznym. 12 września 590 roku wybrano go na papieża. Jego pontyfikat wypełniała praca we wszystkich dziedzinach życia kościelnego: głosił kazania, zarządzał dobrami kościelnymi, rozwijał opiekę społeczną, pełnił faktyczną władzę polityczną w Rzymie. Wysłał ekspedycję misyjną do Anglii na czele ze św. Augustynem. Podkreślał znaczenie prymatu papieża i szczególną rolę Stolicy Apostolskiej w Rzymie jako najwyższej władzy duchowej, rozstrzygającej sprawy Kościoła na Zachodzie i na Wschodzie. Gdy patriarcha Konstantynopola św. Jan IV Postnik (wspomnienie 2 września) nazwał się „biskupem powszechnym”, św. Grzegorz przybrał tytuł „sługi sług bożych”. Zasłużył się w dziedzinie liturgii (w Kościele łacińskim wprowadził śpiew gregoriański, a dla obrządku greckiego ułożył Liturgię uprzednio konsekrowanych Darów używaną do dziś przez prawosławnych i grekokatolików. Na Wschodzie jest czczony jako Dialogos od dzieła, które napisał: Dialogi, czyli rozmowy o życiu osób znamienitych i o nieśmiertelności duszy. Najobszerniejsze jego dzieło to Moralia, czyli komentarze do księgi Hioba – podręcznik moralności, ascetyki, mistyki. Jego Księga reguły pasterskiej jest dziełem traktującym o kapłaństwie, formacji osobistej kapłanów i obowiązkach wiernych i do dziś nie straciła swej aktualności; jest lekturą obowiązującą kapłanów i biskupów. Wpływ jego nauczania (sięgający po XIX wiek) i umiejętność rządzenia Kościołem zyskały mu przydomek Wielki. Zmarł w Rzymie 12 marca 604.

 

13 MARCA

Przeniesienie relikwii św. Nikifora patriarchy Konstantynopola.

Wspomnienie św. Nikifora obchodzi się 2 czerwca. A przeniesienie jego Relikwii do kościoła Świętych Apostołów w Konstantynopolu miało miejsce 13 marca 847 roku za patriarchy św. Metodego i cesarzy Teodory i Michała III (842-867). Św. Nikifor był dostojnikiem na dworze imperatorzycy Ireny (797 – 802). Kiedy został mnichem, został wyświęcony i w 806 roku został patriarchą. Kapłan był gorliwym obrońcą i przeciwnikiem ikonoklastów. Kiedy na tron wstąpił imperator – heretyk ikonoklasta Leon Ormianin (813 – 820) w 815 roku święty Nikifor został zesłany na wyspę Prokonnis, gdzie zmarł w 828 roku. W 846 roku święte relikwie Patriarchy Nikifora zostały odnalezione i były nienaruszone czasem. Święte relikwie zostały przeniesione z Prokonnis do Konstantynopola i zostały złożone na jeden dzień w świątyni świętej Sofii, a potem przeniesiono je do świątyni świętych Apostołów. Ręka kapłana znajduje się w Chilendarskim monasterze na górze Atos.

 

14 MARCA

Św. Benedykta z Nursji.

Święy Benedykt zapoczątkował nowy rodzaj życia monastycznego i dał mu regułę: Ora et labora. Urodził się w Nursji ok. 480 roku. Mając 50 lat opuścił ojcowskie bogactwa i swoich rodziców i w samotności zbliżył się do Boga przez zdobywanie cnót i ćwiczenia ascetyczne. Pociągnął za sobą wielu naśladowców, dlatego na górze Cassino w Kampanii zbudował klasztor.

 

15 MARCA

Św. męczennika Agapiusza.

Święty Agapiusz i sześciu jego towarzyszy: Pumpliusz, Timolaos, Romulus, Aleksander, Aleksander, Dionizy i Dionizy zginęli za imperatora Dioklecjana (284 – 305) w mieście Cezarei Palestyńskiej. Podczas odprawiania pogańskich świąt wszystkich chrześcijan, którzy nie chcieli złożyć ofiary bożkom, męczono publicznie i upokarzano. Wtedy też męczennik Tymoteusz (wspomnienie 19 sierpnia) był osądzony na spalenie, a męczennicy Agapiusz i Tekla (wspomnienie 19 sierpnia) byli skazani na pożarcie przez zwierzęta. Znajdujący się pośród narodu młodzieńcy – chrześcijanie Pumpliusz, Timolaos, Aleksander, drugi Aleksander, Dionizy i ipodiakon Diaspolski cerkwi Romulus postanowili publicznie wyznać swoją wiarę i zginąć za Chrystusa. W znak dobrowolnego oddania siebie za Boga, oni sami związali sobie ręce i stanęli przed zarządcą Urbanem. Urban widząc ich młodość próbował namówić ich by wyrzekli się Boga, jednak nadaremnie. Wtedy zostali skazani na pobyt w celi, gdzie znajdowali się już dwoje chrześcijan – Agapiusz, który znosił męki za Chrystusa i jego sługa Dionizy. Wszyscy ci święci byli oddani pod okrutne męki i ścięto im głowy 4 marca 304 roku.

 

16 MARCA

Św. męczenników Sabinusa i Papasa.

Święty Sabinus był prefektem miasta egipskiego Hermopola. W czasie prześladowania chrześcijan za Dioklecjana (284-305), wraz ze swymi kolegami ukrył się w zapadłej wsi. Ale miejsce jego pobytu wskazał za dwie złote monety pewien biedak, któremu Święty ustawicznie pomagał. Wraz z sześcioma innymi chrześcijanami został schwytany i po wielu zadawanych im cierpieniach ponieśli śmierć utopieni w Nilu w 287 roku.

Święty Papas z Likaonii żył w mieście Larande (Azja Mniejsza) za panowania cesarza Maksymiana (305 – 311). Został osądzony i torturowany za wiarę w Chrystusa, następnie dla powtórnego sądu ciągnięty był w butach z cholewami z wbitymi do wnętrza ostrzem gwoździami, do miasta Diocezarei i dalej do Seulecji Isawrejskiej(?). Święty Papas skonał przywiązany do wyschniętego drzewa, które następnie zaczęło dawać owoce. W Rzymskim Martyrologium wspomina się świętego tymi słowy: W Likaonii świętego Papasa, który z powodu wiary swej w Chrystusa był biczowany, rozdzierany żelaznymi hakami i zmuszony do chodzenia w trzewikach nadzianych ostrymi gwoździami. W końcu został powieszony na drzewie, gdzie wyzionął ducha. Drzewo to dotąd nieurodzajne, od owego czasu zaczęło rodzić owoce.

 

17 MARCA

Św. Aleksego Człowieka Bożego.

Św. Aleksy imię nadane z czasem anonimowemu świętemu, zwanemu według legendy syryjskiej powstałej w latach 450-475 Człowiekiem Bożym. Według niej św. Aleksy żył w Edessie (Syria) jako żebrak, zbierający jałmużnę u drzwi kościoła, którą potem rozdawał ubogim. Przed śmiercią miał wyjawić słudze kościelnemu, że jest Rzymianinem, synem zamożnych rodziców i ukrył się w Edessie, by uniknąć małżeństwa. Na wieść o tym biskup miejscowy zarządził otwarcie grobu Aleksego. Znaleziono w nim tylko ubogie szaty zmarłego. Z późniejszych legend o św. Aleksym wymienia się: na przykład grecką ułożoną w Bizancjum w IX wieku, w której po raz pierwszy występuje imię Aleksy; jest ona zależna od podobnej o św. Janie Kalibicie (wspomnienie 15 stycznia). Korzystał z niej św. Józef Hymnograf (wspomnienie 4 kwietnia), układając w drugiej połowie IX wieku kanon jutrzni ku czci Świętego; i zachodnią, która wymienia imiona rodziców oraz mówi o powrocie św. Aleksego do Rzymu, gdzie przebywał 17 lat, żyjąc nie poznany, w nędzy i opuszczeniu, w domu swoich rodziców.

 

18 MARCA

Św. Cyryla arcybiskupa Jerozolimy.

Św. Cyryl pochodzący z wysokich sfer, posiadający wszechstronne wykształcenie świeckie i religijne, wielki asceta, znany kaznodzieja, urodził się w 315 roku. Był kapłanem Kościoła jerozolimskiego. W 350 roku zostaje patriarchą jerozolimskim; z przyczyny knowań arian trzy razy pozbawiano go tego stanowiska. Gdy Julian Apostata (361-363) w pochodzie na Persów zatrzymał się w Jerozolimie, rozkazał w szybkim tempie odbudować za publiczne pieniądze świątynię Salomona, wówczas Święty, powołując się na słowa proroków potwierdzone przez Chrystusa, publicznie powiedział, że nie zostanie z niej kamień na kamieniu; rzeczywiście w nocy miało miejsce trzęsienie ziemi, które wysadziło w powietrze stare fundamenty wraz z otaczającymi je budynkami. Głównym motywem tej inicjatywy Juliana była chęć zadania kłamu słowom Chrystusa, że ze świątyni nie zostanie kamień na kamieniu. Św. Cyryl uczestniczył w drugim Soborze Powszechnym w Konstantynopolu w 381 roku. Papież Leon XIII ogłosił go doktorem Kościoła. Zostawił po sobie pisma, z których główne to: Katechezy, osiemnaście nauk skierowanych do katechumenów, nauki wprowadzające w tajemnice wiary (mistagogiczne), podstawowe pouczenia o całości prawd wiary chrześcijańskiej. Umarł w 387 roku.

 

19 MARCA

Św. męczenników Chryzanta i Darii.

Święty Chryzant pochodził z pogańskiej rodziny; otrzymał świetne wykształcenie. Wśród ksiąg, które czytał trafiały się też i takie, gdzie poganie osądzali chrześcijaństwo. Jednak młody Chryzant zapragnął zapoznać się z księgami, napisanymi przez samych chrześcijan. Młodzieniec pozyskał księgę Nowego Testamentu. Święte Pismo uświęciło umysł mądrego młodzieńca. On odnalazł ukrywającego się od prześladowań prezbitera Karpofora i przyjął od niego Chrzest. Po przyjęciu chrztu zaczął jawnie głosić Ewangelię. Ojciec młodzieńca na wszelki sposób chciał odwrócić syna od chrześcijaństwa i oddał go za piękną kobietę Darię, która oddawała cześć bogini Aten Palladzie. Jednakże święty Chryzant nawrócił również swoją żonę na chrześcijaństwo, i młodzi małżonkowie wg własnej woli i obopólnej zgody postanowili prowadzić życie w czystości. Po śmierci ojca zamieszkali w oddzielnych domach. Święty Chryzant zebrał wokoło siebie nawróconych na chrześcijaństwo młodzieńców, a święta Daria zebrała wokoło siebie młode dziewczyny. Miejscowi pożalili się zarządcy Klaudiuszowi, że święci Chryzant i Daria głoszą i rozpowszechniają bezżeństwo. Święty Chryzant został oddany na męki Klaudiuszowi. Jednak rany nie mogły pokonać męstwa młodego człowieka, albowiem i moc Boża jawnie pomagała Chryzantowi. Porażony mocą Boga Klaudiusz sam uwierzył i przyjął Chrzest razem z żoną swoją Ilarią, z synami Jassonem i Maurym, z całym swoim domem i żołnierzami. Kiedy wieść ta doszła do cesarza Numerjana (283 – 284), on oddał wszystkich na tortury. Męczennik Klaudiusz został utopiony w morzu, a jego synowie i żołnierze pozbawieni głów. Chrześcijanie pogrzebali ciała świętych męczenników niedaleko w jaskini, a święta Ilaria odwiedzała miejsce ich spoczynku, aby się tam pomodlić. Była jednak śledzona i w niedługim czasie pojmana i przyprowadzona na sąd. Święta poprosiła o parę minut na modlitwę, kiedy skończyła się modlić oddała ducha. Jej służba pogrzebała świętą w jaskini, razem z jej synami. Świętą Darię kaci oddali na cudzołożenie. Ale tam był chroniona przez posłanego przez Boga lwa. Wszystkich, którzy pragnęli cudzołożyć z Darią lew powalał na ziemię, pozostawiając żywymi. Męczennica głosiła im naukę o Chrystusie i nawracała ich na drogę zbawienia. Świętego Chryzanta wrzucono do śmierdzącego dołu, gdzie spływały wszystkie nieczystości miasta. Ale Jemu zaświeciło Niebiańskie Światło, a w miejsce smrodu dół wypełnił się „mirrą”. Wtedy imperator Numerjan nakazał oddać świętych Chryzanta i Darię w ręce oprawców. Po mękach męczenników zakopano żywych do ziemi. W jaskini, położonej niedaleko miejsca cierpień, zaczęli zbierać się chrześcijanie, świętując dzień męczeńskiej śmierci świętych. Oni odprawiali tam nabożeństwa i przystępowali do świętej Eucharystii. Dowiedziawszy się o tym fakcie pogańskie władze nakazały zasypać wejście do jaskini, wraz z zapełnionymi w środku wiernymi. Tak w mękach zginęło wielu chrześcijan, z których dwa imiona są znane: męczennicy prezbiter Diodor i diakon Marian. Ciała święych małżonkó wiele lat później odnalazł papież św. Damazy (366-384). Jego następca Stefan VI (885-891) umieścił je w kościele apostołów Filipa i Jakuba na Lateranie.

 

20 MARCA

Św. Jana, Sergiusza i Patryka zabitych w klasztorze św. Sawy.

Święci Zakonnicy Jan, Sergiusz, Patryk; całym sercem służyli Bogu w klasztorze św. Sawy w pobliżu Jerozolimy. W 796 roku kilkakrotnie napadali na nich Arabowie z nadzieją zdobycia wielkiego łupu. Nic nie znalazłszy, zaczęli na różne sposoby maltretować ubogich zakonników, niektórych ścięto mieczem, innych zastrzelono łukami, pozostałych cięto na kawałki.

 

21 MARCA

Św. Jakuba Wyznawcy, biskupa Katanii.

Św. Jakub od wczesnej młodości prowadził życie zakonne i uświęcał się przez posty i inne cierpliwie znoszone utrapienia. Gdy został biskupem Katanii, znosił wiele prześladowań ze strony obrazoburców, których zwalczał. Zmarł z głodu i pragnienia bohatersko cierpiąc za wiarę w czasie panowania Leona V Ormianina (813-820).

 

22 MARCA

Św. męczennika Bazylego kapłana w Ancyrze.

Św. Bazyli poniósł męczeństwo w 363 roku za Juliana Apostaty (361-363) i prefekta Ancyry w Galacji Saturnina, przed którym go postawiono za głoszenie kazań wykazujących fałsz nauki arian i pogaństwa. Po męczącym przesłuchaniu powieszono go na słupie, odzierano ze skóry i tak okaleczonego zamknięto w więzieniu. Szybko stamtąd wyszedł, lecz na nowo inne cierpienia mu zadawano i powtórnie uwięziono. Gdy po niedługim czasie przez Ancyrę przejeżdżał sam cesarz Julian Odstępca, znowu poddał Świętego śledztwu i przekazał prefektowi Frawencjuszowi, aby go obdarł ze skóry, co natychmiast wykonano. Święty Męczennik w torturach oddał ducha Bogu.

 

23 MARCA

Św. męczennika Nikona.

Św. Nikon urodził się w Neapolu z matki chrześcijanki i ojca poganina. Miał miły wygląd, urocze rysy twarzy i wyjątkowo piękne oczy. Początkowo był żołnierzem. Potem szukał Boga w odosobnieniu, prowadził życie pustelnicze, wreszcie na górze Ganos we Frygii na Morzem Czarnym spotkał grupę mnichów, między którymi był biskup Cyzyku. On wprowadził Nikona w tajemnice wiary chrześcijańskiej, udzielił mu chrztu i innych sakramentów. Po trzech latach wyświęcił go na kapłana, a później na biskupa. Uciekając przed poganami na okręcie popłynął z dziewięciu mnichami na Sycylię i mieszkał z nimi na górze Tauromenius. Znowu zaczęły się prześladowania. Prefekt Sycylii Kwintian część mnichów ściął mieczem, innych rzucał w ogień i na pastwę dzikim zwierzętom. Świętemu Nikonowi odcięli język, kamienowali i wreszcie mieczem zadali śmierć wraz z 199 jego uczniami w roku 251. Ciało świętego oddano na żer zwierzynie i ptakom. Biskup Messyny z miejscowym duchowieństwem pochowali porzucone Szczątki Świętego i towarzyszy jego cierpień.

 

24 MARCA

Św. Zachariasza Mnicha.

Nie można dokładnie ustalić, którym z pośród licznych świętych noszących imię Zachariasza jest ten, którego dziś obchodzi wspomnienie Kościół Bizantyjski. Podobno żył w Konstantynopolu w klasztorze znajdującym się przy bramie Charisa.

Św. Artemiusza biskupa Seleucji.

Święy Artemiusz był uczniem apostoła Pawła, który naznaczył go na biskupa Seleucji w Pizydii (Azja Mniejsza). Zmarł w bardzo podeszłym wieku.

 

25 MARCA

ŚWIĘTO ZWIASTOWANIA NMP

To święto przypomina nam tajemnicę, jak Słowo Boże w łonie Dziewicy Maryi stało się Ciałem, tajemnicę Wcielenia Słowa Bożego, która jest fundamentem pięknego tytułu Maryi: THEOTOKOS, Bogurodzica. Ten tytuł jest dla niej źródłem wszystkich łask. Właśnie dlatego anioł w tym dniu pozdrowił ją: „Witaj, Pełna łaski, Pan jest z tobą. Jesteś błogosławiona między niewiastami.” Zostając matką nowego Adama, Maryja tym samym została Matką całego odkupionego rodzaju ludzkiego. Przez swoją dobrowolną zgodę („niech mi się stanie według słowa twego”), ona aktywnie uczestniczy w realizacji wielkiej tajemnicy, przez którą będzie zbawiona ludzkość. „Błogosławić mnie będą wszystkie pokolenia”, woła z entuzjazmem. Dlatego dzisiaj w imieniu całej ludzkości Kościół oddaje Bogurodzicy Dziewicy zupełnie wyjątkowe uwielbienie, do którego ona ma prawo. Data 25 marca została wybrana w odniesieniu do 25 grudnia. Znajduje się ona już w 692 roku w Aktach Synodu „pod kopułą” (in Trullo). Na Zachodzie została przyjęta przez papieża św. Leona II (681-683), który był Sycylijczykiem greckiej kultury.

Bł. męczennika Emiliana Kowcza, kapłana

Bł. Emilian Kowcz urodził się 20 sierpnia 1884 w Kosmaczu. Był proboszczem w Przemyślanach koło Lwowa. W latach 1919–1921 pełnił funkcję kapelana przy Armii Halickiej, walczącej o niepodległość Ukrainy. Wypowiadał się za pokojowym współistnieniem Polaków, Ukraińców i Żydów. Po wybuchu II wojny światowej działał na rzecz prześladowanych różnych narodowości, m.in. udzielał chrztu Żydom. W 1942 roku aresztowany przez Niemców, trafił do niemieckiego obozu koncentracyjnego na Majdanku, gdzie prowadził działalność duszpasterską (nazywany „proboszczem Majdanka”). Zmarł w obozie 25 marca 1944 na Majdanku. 27 czerwca 2001 roku we Lwowie został ogłoszony błogosławionym przez Jana Pawła II w grupie 27 nowomęczenników greckokatolickich.

 

26 MARCA

Sobór św. Archanioła Gabriela.

Zwyczajem Kościoła Bizantyjskiego w następnym dniu po wielkim święcie wspomina się osobę, która odegrała w nim dużą role; dlatego dziś wspominamy św. Archanioła Gabriela (moją mocą Bóg). Aniołowie są duchami stworzeniami obdarzonymi naturalną inteligencją, siłą woli, i pięknością, które nie dają się porównać z ludzkimi. Bóg ich postawił jako stróżów i przewodników narodów i każdego pojedynczego człowieka. On zobowiązuje ich do strzeżenia tych, którzy mają w Nim nadzieję, aby „niedola nie przystąpiła do nich, a cios nie spotkał ich namiotu”. W niebie nieustannie oglądają oblicze Boga, śpiewają hymn trójświęty, wstawiają się za nami i cieszą się z jednego grzesznika, który się nawraca. Aniołowie, służąc Bogu, oddają nam tyle przysług, że karty Pisma świętego są nimi przepełnione. Za św. Dionizym Aeropagitą podaje się, że aniołów jest trzy hierarchie i dziewięć chórów; w pierwszej hierarchii: Serafiny, Cherubiny i Trony, w drugiej: Państwa, Moce i Władze (Zwierzchności), w trzeciej: Księstwa, Archaniołowie i Aniołowie. Popularne są imiona aniołów: Michała, Gabriela, Rafała.

 

27 MARCA

Św. męczennicy Matrony z Tesalonik.

Święta Matrona z Tesalonik zginęła w III lub IV wieku. Była służanką żydówki Pautyly, żony jednego wojewody z Tesalonik. Pautyla zmuszała swoją służankę, aby ta wyrzekła się swojej wiary i nawróciła się na wiarę żydowską, jednak święta Matrona, od młodych lat znała wiarę wiarę w Chrystusa, i jeszcze bardziej wierzyła w Chrystusa i potajemnie przed złą panią chodziła mszę. Pewnego razu Pautyla, kiedy dowiedziała się, że błogosławiona Matrona była w cerkwi, z gniewem zapytała: „Dlaczego ty nie chodzisz do naszej synagogi, a chodzisz do chrześcijańskiej cerkwi?” Święta Matrona ze śmiałością odpowiedziała: „Dlatego, że w chrześcijańśkiej cerkwi jest Bóg, a od synagogi żydowskiej On już odszedł”. Pautyla rozgniewała się i biła świętą Matronę, a następnie, związała ją, i zamknęła w ciemnej komórce. Rano Pautyla zobaczyła, że święta Matrona niewidzialną Mocą została oswobodzona od więzów. W gniewie Pautyla ponownie pobiła męczennicę, prawie do śmierci, potem jeszcze bardziej związała ją i zamknęła w tej samej komórce, zastawiając dzrwi, aby męczennicy nikt nie mógł pomóc. Przez 4 dni święta męczennica przebywała tam bez wody i jedzenia, a kiedy Pautyla otworzyła drzwi, ponownie zobaczyła świętą Matronę całą i uwolnioną z więzów, modlącą się do Boga. W strasznym gniewie Pautyla zaczęła bić świętą męczennicę pałkami i, kiedy święta już ledwo oddychała, zła żydówka, zamknęła ją w tej komórce, gdzie męczennica Matrona i oddała ducha swoego Bogu. Ciało świętej męczennicy z rozkazu Pautyly zostało wyrzucone poza miasto. Chrześcijanie wzięli ciało świętej męczennicy Matrony i z czcią pogrzebali je. W ostateczności Aleksander, biskup Tesalonik, zbudował cerkiew w imię świętej męczennicy Matrony, w której znadowały się jej relikwie, wysławione cudami.

 

28 MARCA

Św. Hilariona Nowego i Stefana Cudotwórcy.

Św. Hilarion pod koniec VIII wieku był igumenem klasztoru w Brussie, mieście dawniej zwanym Prusa, założonym przez króla Bitynii, Prusiasa (186-148), leżącym 20 km od morza Marmara.

Św. Stefan żył za cesarza obrazoburcy Leona Ormianina (813-820). W starszym wieku podjął życie zakonne i był igumenem klasztoru. Wezwał go cesarz obrazoburca i kazał mu wyrzec się czci ikon. Święty kategorycznie omówił poddania się rozkazowi, nawet bezbożnikami nazwał zwalczających kult obrazów. Po wielu torturach, więzieniach i zesłaniach oddał ducha Bogu w 815 r.

 

29 MARCA

Św. męczenników Marka biskupa Aretuzy i Cyryla diakona.

Kapłan i męczennik Marek, biskup Aretuzy, zginął za wiarę w Chrystusa przy imperatorze Julianie Odstępcy (361 – 363). Z rozkazu równego apostołom imperatora Konstantyna Wielkiego (wspomnienie 21 maja) zniszczono pogańską świątynię. Kiedy nowy imperator Julian wstąpił na tron zaczął przesladować chrześcijan i szerzyć pogaństwo. Wtedy też wrogowie postanowili zemścić się na świętym Marku. Stary biskup na początku ukrywał się od prześladowań, jednak, kiedy dowiedział się, że poganie prześladują wielu innych chrześcijan, dobrowolnie oddał siebie na męki. Oprócz poniżania, był prowadzony przez całe miasto i tam publicznie bity. Ciągano go za włosy, przekuwano ciało, ciągnięto po drodze, wrzucano do błota, wieszano i raniono nożem. Żądano od świętego zapłaty za zniszczoną pogańską świątynię, prześladowcy wymyślali co raz to nowsze męki, uciskali w imadle świętemu starcowi nogi, mocnymi lnianymi niciami obcięli uszy i, na koniec, nasmarowali ciało świętego męczennika miodem i olejem, i w gorący dzień zawiesili go w koszu obok gniazd pszczół. Mieszkańcy miasta Aretuzy, widząc nieskruszoną twardość wiary kapłana, uwolnili go. Po tym wielu z nich pod wpływem jego kazań nawróciło się do Chrystusa. O cierpieniach świętego Marka mówił kapłan Grzegorz Teolog (wspomnienie 25 stycznia) w Pierwszym słowie do Juliana. Teodoret w swojej Historii Kościoła, jak o innych chrześcijanach skazanych na śmierć za Juliana Apostaty, opowiada też o św. Cyprianie, diakonie z Heliopola (Liban), który za Konstantyna burzył w tych okolicach świątynie pogańskie, a za Juliana poganie nie zadowolili się tylko zabiciem jego, lecz rozpruli mu brzuch i wyrwali wnętrzności, oddając na żer ptakom i dzikim zwierzętom. To samo w miastach Askalonie i Gazie zrobili też w 362 roku poganie wielu kapłanom, zakonnikom i zakonnicom oraz ludziom świeckim.

 

30 MARCA

Św. Jana Klimaka.

Św. Jan Klimak (Jan Scholastyk) urodził się przed rokiem 579, zmarł około 649. W 16 roku życia wstąpił do klasztoru na Synaju, który opuścił po trzech latach i osiedlił się na pustyni, gdzie przebywał 40 lat. Zastał obrany archimandrytą na Synaju; był także wysokim urzędnikiem patriarchy antiocheńskiego. Ostatnie lata życia spędził na pustyni. Podstawowym dziełem św. Jana jest Drabina do raju, gdzie w nawiązaniu do snu Jakuba (Rdz 28,12) autor w trzydziestu rozdziałach (odpowiadających liczbie lat ukrytego życia Chrystusa) przedstawia ascezę monastyczną, zwłaszcza walkę z głównymi wadami mnichów (1-23) oraz proces zdobywania cnót (24-30). Według niego znajomość „walki niewidzialnej” przeciwko złym myślom (logismoi) jest warunkiem wstępnym nieustannej modlitwy; potrzeba życia monastycznego wynika nie tylko z konieczności apostolatu i dobrego przykładu, lecz przede wszystkim z racji jego wpływu na życie Kościoła przez prowadzenie „życia anielskiego w ciele materialnym i zepsutym”. Jego biograf nadał mu przydomek „Klimak” od tytułu jego dzieła (drabina).

 

31 MARCA

Św. Hipacego biskupa Gangry.

Święty Hipacy, biskup Gangry. W 325 roku brał udział w I Powszechnym Soborze w Nicei, na którym osądzono herezję Ariusza. Kiedy w 326 roku Św. Hipacy wracał do Konstantynopola z Gangry, w pustynnym miejscu napadli na niego następcy reformatorów Nobata i Felicissima. Heretycy zranili świętego mieczem i dzidami i zrzucili go z wysokiego brzegu w bagna. Podobnie, jak święty arcydiakon Stefan, kapłan Hipacy modlił się za swoich zabójców. Jedna kobieta – arianka uderzyła kapłana kamieniem w głowę zabiła. Zabójcy ukryli ciało męczennika w pieczarze, gdzie odnalazł go chrześcijanin, który przechowywał tam słomę. Poznał on ciało biskupa, i pośpieszył do miasta Gangry, aby powiedzieć o tym, co zobaczył. Mieszkańcy miasta Gangra z cześcią pogrzebali relikwie swojego umiłowanego arcypasterza. Po śmierci św. Hipacy orzymał dar czynienia cudów, w główniej mierze wygnaniem mocy nieczystych i uleczaniem chorób.

 

KWIECIEŃ

1 KWIETNIA

Św. Marii Egipcjanki.

Św. Maria Egipcjanka żyła pod koniec V lub na początku VI wieku w Aleksandrii. Według tradycji w młodości prowadziła życie rozpustne. Pewnego dnia z pielgrzymami egipskimi odwiedziła Jerozolimę. Tu też prowadziła nadal życie niemoralne. W dzień Podwyższenia Krzyża św. (14 września) chciała wejść do bazyliki Grobu Pańskiego, by przyjrzeć się ceremoniom kościelnym. Niewidzialna siła odepchnęła ją i to miało powtórzyć się kilka razy. Przerażona zobaczyła nad drzwiami bazyliki obraz Matki Bożej i zawołała: „Matko miłosierdzia, nie odrzucaj mnie, daj mi ujrzeć drzewo, na którym dokonało się moje zbawienie.” Usłyszała wewnętrzny głos Bogurodzicy, który wniósł w jej duszę wstyd i żal za grzechy. Teraz już mogła wejść do świątyni. Potem resztę pokutnego życia spędziła na pustyni nad Jordanem. Po wielu latach przypadkowo odnalazł ją kapłan św. Zosima (wspomnienie 4 kwietnia), który po odbytej spowiedzi przyniósł jej Komunię św. Gdy odwiedził ją po upływie roku, już nie żyła. Legenda głosi, że pochowały ją lwy, jak św. Antoniego Pustelnika.

 

2 KWIETNIA

Św. Tytusa Cudotwórcy.

Św. Tytus w IX wieku od wczesnej młodości prowadził życie zakonne w klasztorze studyckim w pobliżu Konstantynopola. Swymi pokutnymi czynami, pokorą, posłuszeństwem zaskarbił sobie sympatię wspólnoty zakonnej. Otrzymał święcenia kapłańskie. Jeszcze podwoił wysiłki dążenia do doskonałości. Swoim podopiecznym jak nikt inny okazywał słodycz, miłość, współczucie. Od młodości zachował czystość ciała i duszy. Otrzymał od Boga dar czynienia cudów. Szalała wtedy herezja obrazoburców i św. Tytus całym sercem oddał się szerzeniu kultu ikon. Zmarł w głębokiej starości, zostawiając swym uczniom i wspólnikom ascezy doskonały model zmagań na drodze do świętości.

 

3 KWIETNIA

Św. Nikity Wyznawcy.

Św. Nikita  urodził się w Cezarei w Bitynii. W wieku dziecięcym usługiwał w świątyni i był małym towarzyszem ascezy samotnika Stefana. Za jego radą wstąpił do klasztoru św. Sergiusza Medikion zbudowanego przez św. Nikifora (wspomnienie 5 maja) w Brussie. Patriarcha Konstantynopola św. Tarazjusz (wspomnienie 25 lutego), który zajmował ten urząd od 785 do 806 roku udzielił mu święceń kapłańskich, a jego następca św. Nikifor (806-815), wyżej wspomniany, nadał mu urząd archimandryty. W tym czasie na tron cesarski wstępuje obrazoburca Leon Ormianin (813-820), kilkakrotnie św. Nikite, gorliwego czciciela ikon, zmusza do odstępstwa, więzi, zsyła na wygnanie. Po jego śmierci, w 824 roku za cesarza Michała II Jąkały (820-839), wraca z wygnania i pełen zasług umiera.

 

4 KWIETNIA

Św. Józefa Hymnografa i Jerzego z Malei.

Św. Józef urodził się na Sycylii ok. 813 roku, a gdy ją w 827 roku zajęli arabowie, przeniósł się z rodziną na Peloponez, potem do Tesaloniki, gdzie wstąpił do klasztoru i otrzymał święcenia kapłańskie. Około 840 roku udał się do Konstantynopola, jak cesarz Teofil (829-842) wznowił walkę obrazoburczą. Wówczas prawowierne duchowieństwo wysłało św. Józefa do Rzymu, by poinformować papieża św. Leona III (795-816), który pochodził z rodziny południowoitalskiej, o grożącym niebezpieczeństwie i prosić o pomoc. Lecz napuszczeni przez obrazoburców korsarze schwytali go i uwięzili na Krecie. Po śmierci Teofila wraca do Konstantynopola i usuwa się na pustynię. Wiele mężnie cierpi za prawowierność, występuje przeciw Bardasowi, który zsyła go na Cherson (Krym). Po kilku latach wraca, jest w wielkim poważaniu u Ignacego, po raz drugi patriarchy Konstantynopola (867-877); potem u Focjusza i umiera 3 kwietnia 883 roku. Posiadłszy charyzmę układania poezji religijnej, ubogacił Kościół wielu utworami. Liczne kanony Menajonu (słow. minieja) są jego autorstwa; jest on Hymnografem z prawdziwego zdarzenia.

Św. Jerzy żył w klasztorze w IX wieku na górze Maleos w Lakonii na Peloponezie.

 

5 KWIETNIA

Św. męczenników Teodula Lektora i Agatopoda Diakona.

Święci męczennicy Teodul i Agatopod żyli w Tesalonikach za panowania imperatorów Dioklecjana (284 – 305) i Maksymiana (284 – 305) i należeli do chóru cerkiewnego: święty diakon Agatopod był starcem, a święty Teodul był bardzo młodym lektorem. Oboje charakteryzowali się sprawiedliwym życiem i bogobojnością. Pewnego razu święty Teodul we śnie zobaczył, jak nieznany człowiek w jasnym odzieniu włożył jemu do ręki jakiś przedmiot. Kiedy on się obudził, to zobaczył w ręku przepiękny pierścień z wyobrażeniem Krzyża i założył, że jest to znak jego przyszłego męczeństwa. Mocą wyobrażonego na pierścieniu Krzyża święty uleczył wielu chorych i nawracał pogan na wiarę w Chrystusa Zbawiciela. Kiedy imperator Dioklecjan wydał rozkaz (303) o prześladowanie chrześcijan, wielu wyznawców chciało ukryć się od prześladowań, jednak święci Agatopod i Teodul mężnie kontynuowali głoszenie Ewangelii. Zarządca Tesalonik Faustyn, wiedząc o tym, nakazał przyprowadzić ich do siebie, na sąd. Widząc młodość i piękność świętego Teodula, Faustyn chciał podstępem zmusić świętego Teodula do wyrzeczenia się od chrześcijaństwa i złożyć ofiarę bożkom. Na to męczennik Teodul odpowiedział, że on dawno już wyrzekł się drogi błądzenia i żałuje Faustyna, który swoim oddaniem pogaństwu osądza siebie na wieczną śmierć. Zarządca dał wybór męczennikowi: życie albo szybką śmierć. Święty odpowiedział, że wybiera oczywiście życie, ale życie wieczne i czasowej śmierci się nie boi. Kiedy Faustyn stracił już nadzieję, by przekonać męczennika Teodula, zaczął wtedy namawiać świętego Agatopoda. Zarządca chciał go okłamać i powiedział, że święty Teodul zgodził się złożyć ofiarę bożkom. Jednak męczennik Agatopoda nie uwierzył w to. Był przekonany, że święty Teodul gotowy był oddać życie swoje Prawdziwemu Bogu, Panu Jezusowi Chrystusowi.  Nie osiągnąwszy celu, Faustyn nakazał wysłać męczenników do celi. W więzieniu święci męczennicy gorąco się modlili i śmiało głosili innym więźniom Słowo Boże, w taki sposób, że wielu z nich nawrócili na chrześcijaństwo. Naczelnik więzienia Eutynij doniósł o tym zarządcy. Faustyn ponownie przywołał ich na sąd i ponownie zaczął namawiać, aby wyrzekli się Chrystusa. Przed oczami świętego Teodula zmuszali innych chrześcijan, którzy wyrzekli się wiary, składać ofiary bożkom. „Słabych przezwyciężyliście, a mocnych żołnierzy Chrystusowych w żaden sposób nie przezwyciężycie, nawet jeżeli i dołożycie do tego jeszcze większe męki!” – powiedział święty Teodul. Zarządca nakazał męczennikowi przynieść chrześcijańskie księgi. „Teraz moje ciało oddaje się na męki, – odpowiadał męczennik, – rób z nim, co chcesz; zamęcz mnie samymi strasznymi sposobami, ale ja nie oddam Świętych Ksiąg dla podeptania ich przez niecześciwców!” Faustyn nakazał przyprowadzić świętego Teodula na miejsce męk, gdzie kat przygotował miecz, aby odciąć jemu głowę. Męczennik mężnie i z radością wzniósł słowa: „Sława Tobie, Boże, Ojcze Pana mojego, Jezusa Chrystusa, który z własnej woli zginął za nas. Z Jego daru i ja idę do Ciebie, z radością umieram za Ciebie!” Wtedy Faustyn zmienił karę i ponownie zamknął męczenników w celi. Tam święci męczennicy gorąco się modlili i oboje mieli potem ten sam sen. Oni płynęli na łodzi, która rozpadła się podczas burzy. Fale wyrzuciły ich na brzeg w białych, jaśniejących odzieniach. Święci opowiedzieli sobie swoje widzenie i podziękowali Bogu za objawienie im czekającej ich męki. Z rana, kiedy męczenników ponownie przyprowadzili do Faustyna, powiedzieli: „My – chrześcijanie i za Chrystusowe Imię jesteśmy gotowi przecierpieć dowolne cierpienia”. Faustyn nakazał wrzucić ich do morza. Żołnierze przywiązali do świętego Agatopoda kamień, a on głośno wołała: „To będzie nasz drugi Chrzest, przez który obmyte zostaną nasze grzechy, a my czystym sercem przyjdziemy do Chrystusa”. W ślad za nim został też wrzucony w morze i święty Teodul (+ 303). Morze wyrzuciło na brzeg ciała męczenników w światłym odzieniu, bez kamieni i sznurów. Chrześcijanie wzięli ich święte ciała i z czcią je pogrzebali.

 

6 KWIETNIA

Śmierć Św. Metodego arcybiskupa Moraw.

Śwęty Metody, Grek z Tesaloniki, znał język Słowian mieszkających w Macedonii. Metody usunął się od świata do klasztoru na Olimpie w Kapadocji w pobliżu Meliteny. W r. 863 cesarz Michał III wysłał Metodego i jego brata Cyryla na Morawy, by tam głosili Ewangelię. By ułatwić sobie pracę misyjną, Cyryl ułożył alfabet słowiański, tzw. głagolicę, i przetłumaczył na język słowiański część Pisma św. i księgi liturgiczne. Umożliwiło to obu braciom wprowadzenie dla nowo nawróconych ludów liturgii w języku narodowym. Taka metoda apostolska znalazła jednak przeciwników, którzy oskarżyli świętych Cyryla i Metodego przed Stolicą Apostolską w Rzymie o zerwanie z dotychczasową tradycją pracy misyjnej Kościoła Zachodniego. Papież Hadrian II (792-867), poznawszy bliżej zagadnienie, udzielił swego poparcia dla działalności obu braci i obdarzył ich sakrą biskupią. Św. Cyryl pozostał w Rzymie i tam umarł w roku 869. Św. Metody powrócił na Morawy i prowadził pracę wśród Słowian Moraw, Czech, Węgier, i Bułgarów. Zmarł w Welehradzie 6 kwietnia 885 roku.

Św. Eutychiusza arcybiskupa Konstantynopola.

Św. Eutychiusz pochodził z Frygii i żył za czasów Justyniana I (527-565). Przez biskupa Amazji w Poncie został wyświęcony na kapłana. W roku 552 po śmierci patriarchy św. Menasa został patriarchą Konstantynopola. Brał udział w V Soborze Powszechnym w roku 553, który osądził herezje. Powstała jednak wtedy nowa herezja aftartodoketów, którzy głosili, że dzięki Wcieleniu boska natura Chrystusa wchłonęła naturę ludzką i dlatego ciało Zbawiciela nie podlegało ani cierpieniu, ani rozkładowi: Chrystus jadł nie z konieczności, lecz że inni tak robili, nie odczuwał pragnienia ani żadnych innych ludzkich potrzeb; nie mógł więc cierpieć ani przed, ani po Zmartwychwstaniu. W tę herezję popadł też cesarz Justynian. Św. Eutychiusz zwalczał tę nową herezję, dlatego wraz z innymi kilkoma biskupami został zesłany do klasztoru w Amazji. Mógł powrócić dopiero za cesarza Justyna II (565-578) i starać się o wykorzenienie resztek herezji. Zmarł 6 kwietnia 582 roku.

 

7 KWIETNIA

Św. Jerzego Wyznawcy biskupa Mityleny.

Św. Jerzy od młodości prowadził zakonny tryb życia, doskonaląc się przede wszystkim w pokorze. Za cesarza Leona III Izauryjczyka (718-741) był prześladowany za kult obrazów, zwalczał obrazoburców swoją zadziwiającą wiedzą i wykazywaniem ich błędów. Gdy cesarzem w latach 780 do 797 był Konstanty VI Porfirogeneta (choć rządziła z powodu jego młodego wieku jego matka Irena), św. Jerzy zostaje biskupem Mityleny na wyspie Lesbos; mądrze kieruje swą trzodą; czyste jego życie można porównać z anielskim. Miał dar czynienia cudów. Pod koniec swego życia w 815 roku za cesarza obrazoburcy Leona Ormianina (813-820) zostaje zesłany na Chersonez (Krym), gdzie w 820 roku umiera. Bóg naprzód ukazał mu godzinę śmierci za pośrednictwem gwiazdy, która zabłysła nad miastem, co widział on i jego otoczenie.

 

8 KWIETNIA

Św. apostołów Herodiona, Agabusa, Rufusa, Asynkryta, Flegonta, Hermesa.

Święci Herodion, Agabus, Rufus, Asynkryt, Flegont i Hermes należą do 70 apostołów wybranych przez Chrystusa i posłanych przez Niego do głoszenia ewangelii (wspomnienie 4 stycznia). Św. Herodion był kuzynem apostoła Pawła i towarzyszem jego wielu podróży; pozdrawia go Paweł w Rz 16,11. Gdy chrześcijaństwo zaczęło się rozprzestrzeniać na półwyspie Bałkańskim, apostołowie Piotr i Paweł ustanowili go biskupem Patary, gdzie gorliwie głosił Słowo Boże i dużo Greków-pogan i Żydów nawrócił na wiarę w Chrystusa. Św. Agabus pochodził z Jerozolimy; gdy Paweł i Barnaba byli w Antiochii, za inspiracją Ducha Świętego przepowiedział, że na całą ziemię, tzn. na Judeę, przyjdzie wielki głód (Dz 11, 27-28), co rzeczywiście miało miejsce za cesarza Klaudiusza ok. 45-48 roku. W Cezarei przepowiedział Pawłowi uwięzienie (Dz 21,11). Syn Szymona Cyrenejczyka, apostoł Rufus, którego Paweł pozdrawia w Rz 16,13, był biskupem w greckich Tebach; apostoł Asynkryt (Asynkritos, Rz 16,14) – biskupem w Hyrkanii (Маła Azja); аpostoł Flegont – w mieście Maratonie (Frygia), apostoł Hermes – w Dalmacji. Wszyscy ci apostołowie za odważną służbę Chrystusowi ponieśli straszne cierpienia i męczeńska śmierć.

 

9 KWIETNIA

Św. męczennika Eupsychiusza.

Św. Eupsychiusz pochodzący z Cezarei w Kapadocji, zapłonął miłością do Boga, zebrał grupę chrześcijan i doszczętnie zniszczył świątynię Fortuny w Cezarei. Cesarz Julian Apostata, który bardzo czcił tę boginię, kazał go ściąć mieczem 7 września 362 roku.

 

10 KWIETNIA

Św. męczenników Terencjusza i Pompejusza.

Święci męczennicy Terencjusz i Pompejusz oraz Afrykan, Maksym, Zenon, Aleksander, Teodor, Makary i pozostałych 32 pochodzili z Kartaginy w Afryce, cierpieli za wiarę w Chrystusa za cesarza Decjusza (249-251). Za cesarza Teodozjusza (379-305) ich święte Relikwie zostały złożone w martyrium św. Eufemii w Petrze koło Konstantynopola. Pompejusz (uczestnik procesji gr); Terencjusz (polerujący, ścierający łac).

 

11 KWIETNIA

Św. Antypasa biskupa Pergamonu.

Św. męczennik Antypas pochodził z Pergamonu w Azji i żył za cesarza Domicjana (81-96) w czasach świętych Apostołów. Św. Jan był wówczas na wygnaniu na wyspie Patmos, jak świadczy księga Apokalipsy, w której określa Antypasa jako wiernego świadka (Ap 2,13).

 

12 KWIETNIA

Św. Bazylego Wyznawcy biskupa Parios.

Św. Bazylego całe życie, na wzór św. Pawła Apostoła, wypełniły prześladowania, utrapienia i przeciwności, zsyłki z miejsca na miejsce z powodu odrzucania obrazoburców i odmowy podpisania uchwał „soboru” zwołanego przez cesarza Konstantyna V Kopronima (741-775), potępiającego uroczyście cześć obrazów, na który zjechało się 338 posłusznych cesarzowi biskupów. Zmarł w Panu, broniąc tradycji przodków i zwalczając heretyków.

 

13 KWIETNIA

Św. męczennika Artemona kapłana z Laodycei.

Święy Artemon urodził się w I połowie III wieku w Laodycyi Syryjskiej, w rodzinie chrześcijańskiej. Mając 16 lat święty został wyświęcony na psalmistę, którym był przez okres 12 lat. Za żarliwe poświęcanie się Boskiej służbie kapłan Sysyniusz poświęcił go na stopień diakona. Z taką samą żarliwością i staraniem święty Artemon wypełniał to służenie przez 28 lat, po czym został wyświęcony na prezbitera. Jako prezbiter służył lata, głosząc chrześcijańską wiarę pośród pogan. Kiedy imperator Dioklecjan (284 – 305) rozpoczął straszne prześladowania chrześcijan, święty Artemon był już starcem. Imperator wydał rozkaz, aby wszyscy chrześcijanie składali ofiary bożkom. Kapłan Sysyniusz, dowiedział się o szybkim przybyciu do Laodycyi generała Patryka, więc razem z kapłanem i męczennikiem Artemonem wkradł się do świątyni bogini Artemidy, rozbijając i paląc bożki.  Kiedy do Laodycyi Patryk, ustanowił on pięciodniowe święto w cześć pogańskich bożków, a następnie wybrał się do świątyni Artemidy, aby tam złożyć ofiarę. Zobaczył zniszczoną świątynie, dowiedziawszy się kto to zrobił, z wojskiem poszedł na miejsce, gdzie modlili się chrześcijanie. Zanim dotarł do świątyni, Patryk dosał nałej gorączki: „Chrześcijanie przeklęli mnie i za to ich Bóg męczy mnie”, – powiedział on żołnierzom. Modlitwy Patryka do bożków nie uleczały jego cierpień. Wysłałon gońca do kapłana Sysyniusza, prosząc go o pomoc, i obiecał, że w podziękowaniu uczyni złotą statuę biskupa. Kapłan odpowiedział: „Złoto twoje niech zostaje z tobą, jeżeli chcesz być uleczony, uwierz w Chrystusa”. Patryk wystraszył się śmierci i objawił, że wierzy w Chrystusa. Za modlitwą kapłana Sysyniusza choroba pozostawiła Patryka. Jednak cud Boży nie zmienił zatwardziałej duszy poganina. Chociaż on nie dotknął kapłana Sysyniusza, jednak poszedł wypełniać imperatorski rozkaz do innych chrześcijan, do miasta Cezarei. Po drodze spotkał starca, za którym szły w parze sześć dzikich osłów i dwa jelenie. To był kapłan Artemon. Na pytanie Patryka, w jaki sposób on mógł poprowadzić za sobą dzikie zwierzęta, święty Artemon odpowiedział, że Chrystusowemu Imieniu podporządkowuje się wszystko na świecie i dla prawdziwej wiary w Chrystusa nie ma nic niemożliwego. Patryk dowiedział się od pogan, że człowiek, którego spotkał – to ten sam Artemon, który zniszczył świątynię Artemidy. Nakazał więc pojmać go i zaprowadzić do miasta Cezarei. Święty Artemon bez strachu poszedł za żołnierzami. W Cezarei Patryk przywołał świętego Artemona na sąd i zaczął zmuszać go, aby ten złożył ofiarę bożkom w świątyni Asklepiusza. W tej świątyni mieszkało wiele jadowitych żmij. Kapłani nigdy nie otwierali drzwi, bez uprzedniego złożenia ofiary bożkom. Jednak święty Artemon, przywołał Imię Jezusa Chrystusa, bez strachu wszedł do świątyni i wyprowadził stamtąd wiele żmij. Jeden z pogańskich kapłanów, Witold, uwierzył w Chrystusa i prosił świętego Artemona, by ten go ochrzcił. Po modlitwie świętego z ziemi wylało się źródło wody, w którym święty Artemon ochrzcił pogańskiego kapłana Witolda i wielu pogan, którzy uwierzyli w Chrystusa. Następnego ranka święty Artemon udzielił Sakramentu Eucharystii wszystkim nowo ochrzczonym. Biskup Cezarei przybył, przywitać świętego Artemona. Odnalazł on miejsce, gdzie cierpiał męczennik, i na koniec zbudował tam świątynię. Wielu z ochrzczonych zostało wyświęconych na diakonów i kapłanów, a Witold został Palestyńskim biskupem. Kapłan i męczennik Artemon, z przywołania Boskiego głosu, poszedł głosić Ewangelię w Azji, w miejscowości Buli. Tam on wielu nawrócił na wiarę w Chrystusa. Poganie jednak pojmali świętego i odcięli mu głowę (+ 303).

 

14 KWIETNIA

Św. Marcina Wyznawcy biskupa Rzymu.

Św. Marcin urodził się pod koniec VI lub na początku VII wieku w Toskanii (Italia). Od młodości przebywał w Rzymie; wyświęcony na diakona pełnił przez pewien czas funkcję apokryzjariusza (nuncjusza) na dworze cesarskim w Konstantynopolu. 5 lipca 649 roku został wybrany na papieża. Zwyczajem ówczesnym cesarz miał wyrazić zgodę na wybór papieża. A zwolennik monoteletyzmu Konstans (641-668) zgody nie dał, mimo to św. Marcin rządził dalej. Wówczas rozgorzały na nowo spory na temat woli Chrystusa. Jesienią więc nowy papież, zdecydowany i rozsądny przeciwnik monoteletyzmu, zwołał synod lokalny na Lateranie przeciwko heretykom: Teodorowi biskupowi Faranu w Arabii, Cyrusowi patriarsze Aleksandrii (631-642) i trzem arcybiskupom Konstantynopola: Sergiuszowi (610-638), Pyrrusowi I (638-641) i Pawłowi II, jego następcy do 654 r. (twierdzącym, że Jezus miał jedną, boską, wolę, a prawdziwa wiara głosi, że dwie wole, dwa chcenia: boską i ludzką). Wzięło w nim udział 105 biskupów z Zachodu i 30 duchownych greckich na wygnaniu, przyjęto dogmat o dwóch wolach Chrystusa i potępiono monoteletyzm. Marcin zdjął z urzędu biskupa Pawła z Tesaloniki za odmowę podpisania się pod decyzjami synodu. Na biskupstwie w Jerozolimie wakującym od 638 roku ustanowił nowego biskupa, ustanowił wikariuszy apostolskich w Filadelfii, Antiochii nakazując im „na mocy władzy apostolskiej nadanej mu przez Pana, za pośrednictwem św. Piotra, by prostowali to, co jest błędne i ustanawiali w każdym mieście biskupów, kapłanów i diakonów”. Zapłacił jednak wysoką cenę za obronę katolickiej ortodoksji. Został z cesarskiego rozkazu pojmany i przywieziony do Konstantynopola. Tam go torturowano, oddano pod sąd (653 rok) i skazano na wygnanie do Chersonezu nad Morzem Czarnym (Krym), gdzie wskutek wygłodzenia, złych warunków i złego traktowania zmarł w 655 roku.

Św. męczenników wileńskich Antoniego, Jana i Eustachego.

Męczennicy wileńscy, święci Antoni, Jan i Eustachy (przed przyjęciem chrztu odpowiednio Kruglec, Nieżyło i Kumiec) – trzej dworzanie wielkiego księcia litewskiego Olgierda, skazani na śmierć i straceni w 1347 r. z powodu wiary w Chrysusa. Męczennicy Antoni, Jan i Eustachy przyjęli chrzest z rąk Nestora, spowiednika Anny, pierwszej żony Olgierda. Publicznie odmówili respektowania pogańskich zwyczajów panujących na litewskim dworze, przez to zostali wtrąceni do więzienia, a po kilkukrotnej odmowie odejścia od chrześcijaństwa – straceni przez powieszenie. Ośrodkiem kultu męczenników wileńskich była greckokatolicka cerkiew Trójcy Świętej w Wilnie i powstały przy niej monaster, które założono na miejscu egzekucji męczenników.

 

15 KWIETNIA

Św. apostołów Arystarcha, Pudensa i Trofima.

Św. Arystarch, pochodzący z Tesaloniki, towarzyszył św. Pawłowi w podróżach do Efezu, Macedonii, Grecji, Judei, aż do jego pierwszego uwięzienia w Rzymie. Św. Pudens był zwyczajnym wiernym Kościoła w Rzymie; św. Paweł pozdrowienia od niego przekazuje Tymoteuszowi (2Tm 4,21). Tradycja podaje, że on przyjął na nocleg św. Piotra, który go ochrzcił. Św. Trofim, Grek z Efezu, towarzyszył św. Pawłowi do Jerozolimy; po swoim pierwszym uwięzieniu w Rzymie Apostoł przeszedł z nim całą Azję i zostawił go chorego w Milecie.

 

16 KWIETNIA

Św. męczennic Agapii, Ireny i Chionii.

Święte Agapia, Irena, Chionia były siostrami, pochodziły z Tesaloniki, gdy cesarzami byli Dioklecjan i Maksymian (284-305). Prześladowania zmusiły je do opuszczenia domu rodzinnego, ukrywania się w górach, gdzie cały czas poświęcały modlitwie. W następnym roku po powrocie z gór zostały schwytane i postawione przed namiestnikiem Duklecjuszem, który bezskutecznie namawiał je, by złożyły ofiarę bożkom pogańskim. Święte Agapia i Chionia poniosły śmierć w ogniu. A u św. Ireny namiestnik zauważył księgę Pisma świętego, którą cesarze kazali spalić, on więc rozkazał ją spalić, i dał polecenie przyprowadzić Męczennicę do pomieszczenia dla prostytutek, ale Bóg ją zachował od grzechu. Gdy nieustannie odmawiała zaparcia się Chrystusa, wrzucił ją w ogień (na początku IV wieku). „Oto dla przykładu fragment śledztwa trzech sióstr, Agapii, Chionii i Ireny, i innych towarzyszących im chrześcijanek z Tesaloniki. „A ty, Agapio, co powiesz? - Wierzę w Boga żywego i nie zejdę z drogi prawdy. - A ty, Ireno? Dlaczego nie słuchasz nakazów cesarzy? - Przez bojaźń Bożą. - Ty zaś, Chionio? Co powiesz? - Wierzę w Boga żywego. Nie popełniłam żadnej niegodziwości. - A ty Kasjo? - Pragnę zbawić mą duszę. - Nie chcesz więc złożyć ofiary? - Nie. - A ty, Filipio? - Tak samo - Co chcesz powiedzieć przez to? - Że wolę umrzeć, niż spożyć dary ofiarowane bóstwom." Śledztwo ciągnie się w ten sposób, spisane na trzech stronicach, i wykazuje tę samą zimną i jasną stanowczość, wyczuwa się, że sąd stoi w obliczu przeszkody ze stali”.

 

17 KWIETNIA

Św. Symeona z Persji.

Św. Symeon był arcybiskupem Seleucji-Ktezyfonu w Persji za króla Sapora II (310-381). Poniósł męczeństwo w Wielki Piątek 341 roku razem z dwoma kapłanami Abdaiklasem i Ananiaszem oraz notablem o imieniu Puzycjusz i jego córką Ascytreą, która prowadziła życie zakonne. W Persji, gdzie panująca dynastia pozostała wierna mazdeizmowi, chrześcijaństwo, przenikające tu od przeszło stu pięćdziesięciu lat, nie uzyskało oficjalnego poparcia, wręcz przeciwnie! Dwaj pierwsi Saporzy uznając, że „chrześcijanie dzielą uczucia ich wroga, cesarza", traktowali ich jak buntowników. Nastał okres okrutnych prześladowań, w czasie których zginęło tysiące męczenników (Sozomenos mówi nawet o szesnastu tysiącach) ustały one dopiero w końcu IV wieku, po zawarciu pokoju z Rzymem. W roku 410 na synodzie w Persji, ustalono listę czterdziestu biskupów. Od tego czasu Kościół w Iranie, odłączony od Cezarei, swej odległej duchowej metropolii, rozwijał się pomyślnie aż do zalewu islamu.

św. Akacjusza, biskupa Meliteny.

Św. Akacjusz był głosicielem wiary chrześcijańskiej za Decjusza (249-251) w Melitenie (Armenia). Schwytany i przyprowadzony przed konsula Marcjana był wypytywany o naukę, którą głosił. Wyłożył całą ekonomię zbawienia i odrzucił baśnie pogańskie. Poddano go wielu torturom i uwięziono. Konsul napisał o tym do cesarza Decjusza i przesłał protokół śledztwa. Była to relacja rozmowy Marcjana ze św. Akacjuszem: o bóstwie Chrystusa, o Cherubinach, Serafinach, o poszanowaniu władzy cesarskiej. Przeczytawszy tę relację, Decjusz kazał biskupa uwolnić; resztę swych dni przeżył Święty w pokoju, głosząc Chrystusa, popierając naukę cudami. Do końca życia nosił na swym ciele stygmaty Chrystusa. Męczennicy składają świadectwo Chrystusowi dwojako: słowem i krwią. Bardzo wielu uwięzionych chrześcijan wykorzystuje proces, by jawnie głosić wiarę, by szerzyć prawdę, jak to uczynił św. Akacjusz. Uczynił tak niegdyś pierwszy z męczenników, św. Szczepan, i miał niezliczonych naśladowców. Niekiedy jest to proste oświadczenie: „Jestem chrześcijaninem", które usłyszano z ust męczenników afrykańskich. Lub na zapytanie: „Jak się nazywasz? - pada odpowiedź - Chrześcijanin! To wystarczy!" Czasami jest to bardziej wyraźny akt wiary, jaki na przykład wypowiedział św. Justyn (wspomnienie 1 czerwca) w Rzymie w roku 163: „Czcimy Boga chrześcijan. Wierzymy, że jest jedynym Bogiem, Stwórcą i Panem wszelkiego stworzenia widzialnego i niewidzialnego. I wierzymy w Pana Jezusa Chrystusa, Syna Bożego, zapowiedzianego przez Proroków, zesłanego dla zbawienia ludzi”.

 

18 KWIETNIA

Św. Jana, ucznia św. Grzegorza Dekapolity.

Św. Jan od dzieciństwa stronił od świata i przylgnął do Chrystusa. Udał się do św. Grzegorza Dekapolity (wspomnienie 20 listopada), został zakonnikiem pod jego kierownictwem i nie opuszczał go nigdy, biorąc udział w jego zmaganiach i służąc Panu. Tak wyróżniał się w posłuszeństwie, tak był uległy i tak gorliwy, że św. Grzegorz ogromnie cieszył się z tego powodu i wychwalał Boga. Po śmierci swego mistrza udał się do Ziemi Świętej i zatrzymał się w ławrze św. Charytona (patrz 28 listopada), by całkowicie oddać się praktykowaniu cnót. I tam ok. 820, może 850 roku zakończył życie w opinii świętości.

 

19 KWIETNIA

Św. Jana Palaiolauryty.

Św. Jan z przydomkiem Palaiolauryta, urodził się w dalekim kraju, może na Zachodzie, około połowy VIII wieku. Od dzieciństwa poświęcił się Bogu. Zostawiając zbytek i marności tego życia, opuścił ojczyznę i rodziców, wziął swój krzyż i udał się do Ziemi Świętej, do ławry św. Charytona, zwanej Starą Ławrą (stąd przydomek: Palaiolauryta - mieszkaniec Starej Ławry). Po wyświęceniu na kapłana bronił prawowierności przeciw heretykom, układał hymny liturgiczne i, po życiu upływającym na praktykowaniu cnót, zmarł na początku IX wieku.

 

20 KWIETNIA

Św. Teodora Włosiennicy.

Święty Teodor urodził się w bogatej konstantynopolskiej rodzinie, żył w V wieku. W młodości wstąpił w Tracji do klasztoru. Prowadził bardzo surowy tryb ascetycznego życia. Modlił się dzień i noc pod gołym niebem. Nosił odzienie wierzchnie uszyte z szorstkiego materiału, a bezpośrednio na ciało nakładał włosiennicę, stąd jego przydomek. Nigdy nie używał obuwia i zawsze chodził z gołą głową. Po tak świętym życiu zmarł pobożnie w Panu.

 

21 KWIETNIA

Św. męczennika Januarego, biskupa Benewentu.

Św. January urodzony około 275 roku, był biskupem Benewentu (Italia), w czasie prześladowania chrześcijan za Dioklecjana odwiedzał uwięzionych; był aresztowany i torturowany, został ścięty w Puteoli 19 września w 305 roku wraz z kilku innymi chrześcijanami (Sozjuszem, Faustusem, Dezyderym, Akucjonem, Eutychesem i Prokulusem); relikwie jego początkowo przechowywano w katakumbach Neapolu; w XV wieku przeniesiono je do katedry w Neapolu, gdzie rozwinął się odtąd jego kult w związku z „cudem Januarego”; krew jego (wg tradycji chrześcijanie mieli ją zebrać z miejsca męczeństwa) przechowywana w stanie zakrzepłym w hermetycznie zamkniętych ampułkach po dotknięciu ich do relikwii głowy Świętego zamienia się w stan pieniącej się cieczy; aktu stykania ampułek dokonuje kapłan trzy razy w roku; dotychczasowe badania nie wyjaśniły przyczyny tego zjawiska.

Św. męczennika Teodora z Perge.

Św. Teodor z Perge w Pamfilii był młodym żołnierzem w czasie panowania cesarza Antoniusza Piusa (138-161); ni namowami, ni groźbami i żadnymi obietnicami nie dał się skłonić do złożenia ofiary pogańskim bogom. Smażono go na gorącej patelni, przybito mu buty do stóp gwoździami i przywiązano do rydwanu ciągniętego przez konie. Wreszcie wraz z dwoma innymi żołnierzami, Sokratesem i Dionizym, został wrzucony w ogień. Ale nie doznał żadnej szkody. Potem został uwięziony i nazajutrz powieszony na krzyżu, wiele razy przeszyty włócznią, zmarł po trzech dniach.

 

22 KWIETNIA

Św. Teodora z Sykeos, biskupa.

Św. Teodor urodził się w Galacji w miejscowości Sykeos z cesarza Justyna I (518-527). Żył jako pustelnik. Gdy pozyskał towarzyszy, wybudował klasztor. Z powodu cnotliwego życia został wybrany na biskupa Anastazjopola w Azji Mniejszej. Po kilku latach wrócił do klasztoru. Zmarł pełen cnót 22 kwietnia 613 roku.

 

23 KWIETNIA

Św. wielkiego męczennika Jerzego.

Św. Jerzy (Georgios) urodził się prawdopodobnie w 2. połowie III wieku w Kapadocji, zmarł ok. 303 w Liddzie w Palestynie. Wg najstarszego żywota z 2. połowy X wieku, był synem Persa Geroncjusza i jako młodzieniec oficerem w rzymskich legionach cesarza Dioklecjana (294-305); inne podają, że pełnił funkcję trybuna w wojsku perskim i około 303 roku za odmowę złożenia ofiary bóstwom pogańskim został skazany na śmierć w Liddzie; do najbardziej popularnych należy opowieść o zabiciu przez św. Jerzego smoka zmuszającego terrorem mieszkańców nieznanego miasta na Wschodzie do dostarczania mu ludzi na pożarcie, w tym także królewny ocalonej przez Świętego mocą Chrystusa; na wieść o tym król wraz ze swymi poddanymi przyjął chrzest (Jakub de Voragine Złota legenda); motyw zabicia smoka symbolizował treści duchowe i oznaczał pokonanie przez św. Jerzego ducha ciemności lub pogaństwa, uzmysławiając zwycięstwo Chrystusa w cyklu pór roku (data święta Jerzego jest związana z wiosennym przesileniem), a ocalona królewna symbolizowała Kościół uwolniony od prześladowań rzymskich cesarzy.

 

24 KWIETNIA

Św. męczennika Saby Stratelatesa (rycerza).

Święy Saba pochodził z Gotów. Swoją odwagą doszedł do stopnia dowódcy wojska przy cesarzu Aurelianie (270-275). Od małego był chrześcijaninem, gorliwie zachowywał przykazania, pomagał biednym, odwiedzał uwięzionych chrześcijan. Otrzymał od Boga dar czynienia cudów i w imię Chrystusa uzdrawiał chorych, wypędzał złe duchy. Gdy cesarz się o tym dowiedział, zażądał, by Saba wyrzekł się wiary w Chrystusa. On zaś zdjął wojskowy pas, oddał go cesarzowi i powiedział, że nie porzuci swojej wiary. Bili go, przypiekali świecami, rzucili do kotła z gorącą smołą. Widząc te tortury, 70 jego kolegów uwierzyło w Chrystusa i zaraz zostali ścięci mieczem, a św. Sabę wtrącono do więzienia; tam w czasie modlitwy Chrystus kazał mu nie bać się i być odważnym. Podtrzymany na duchu, rankiem musiał przejść nowe cierpienia i wreszcie utopiono go w Tybrze w 272 roku.

 

25 KWIETNIA

Św. apostoła i ewangelisty Marka.

Święty Marek był kuzynem Barnaby, pochodził z pokolenia Lewiego. W Dz (12,12) powiedziano, że chrześcijanie na modlitwę zbierali się w domu jego matki. Nawrócony na wiarę w Chrystusa przez św. Piotra, ok. 44 roku ze św. Pawłem i św. Barnabą poszedł do Antiochii, stamtąd udał się na Cypr i do Pamfilii, potem wrócił do Jerozolimy. Towarzyszył św. Piotrowi aż do Rzymu, służąc mu za tłumacza. Podczas powtórnego uwięzienia św. Pawła, Marek był w Azji ok. roku 66/67. Na prośbę rzymskich chrześcijan napisał po grecku swoją Ewangelię. Potem udał się do Egiptu, gdzie głosił Chrystusa, założył Kościół w Aleksandrii, ok. 67 r. poniósł śmierć męczeńską. W 828 r. ciało jego zostało przeniesione do Wenecji. Symbolem Marka jest lew, drugie z symbolicznych zwierząt Ezechiela (1,10). Historia Kościoła w Aleksandrii sięga czasów apostoła i ewangelisty Marka, który ewangelizował w Egipcie, zakładając pierwsze w Afryce biskupstwo. Oficjalny tytuł patriarchy aleksandryjskiego brzmi: Wielce Bosko Błogosławiony Papież i Patriarcha Wielkiego Miasta Aleksandrii, Libii, Pentapolis, Etiopii, całego Egiptu i całej Afryki, Ojciec Ojców, Pasterz Pasterzy, Trzynasty Apostoł i Sędzia Świata.

 

26 KWIETNIA

Św. Bazylego biskupa Amazji.

Św. Bazyli biskup Amazji (Pont) żył na początku IV wieku. Brał udział w synodach lokalnych w Ancyrze i Neocezarei w 314 roku i energicznie przeciwstawiał się arianom. W tym czasie wschodnią częścią cesarstwa rządził Licyniusz (312-324), zięć św. Konstantyna Wielkiego (306-337; wspomnienie 21 maja). Choć podpisał on edykt tolerancyjny w Mediolanie (313 rok), w duszy był poganinem i nadal prześladował chrześcijan. I właśnie za tego cesarza poniósł śmierć w Nikomedii św. Bazyli prawdopodobnie w 322 roku. Został ścięty mieczem, ciało wrzucono do morza, potem zostało wyłowione i złożone w Amazji w świątyni, którą Święty osobiście wybudował.

 

27 KWIETNIA

Św. męczennika Symeona, krewnego Pańskiego, biskupa Jerozolimy.

Święty Symeon był krewnym naszego Pana, synem Kleofasa (brat św. Józefa) z przydomkiem także Alfeusz, jednym z 70 apostołów Pana. W 62 roku został, po męczeńskiej śmierci św. Jakuba, drugim biskupem Jerozolimy. Poniósł śmierć przez ukrzyżowanie, jako potomek Dawida. Rzymianie likwidowali wszystkich potomków Dawida i chrześcijanin, za cesarza Trajana (98-117), w roku 107, gdy był już bardzo stary.

Św. Sefana Wołyńskiego biskupa Włodzimierskiego.

św. Stefan Biskup we Włodzimierzu Wołyńskim. Pochodził z rodu bojarskiego, był ulubionym uczniem św. Teodozego Peczerskiego, przez pewien czas był ihumenem-przeorem Monasteru Peczerskiego w Kijowie, a w roku 1090 otrzymał sakrę biskupią w Eparchii Włodzimiersko-Wołyńskiej, tam zmarł w opinii świętości 27 kwietnia 1094 r. i we Włodzimierzu został pochowany.

 

28 KWIETNIA

Św. apostołów Jazona i Sozypatera.

Święy Jazon i Sozypater byli uczniami i krewnymi św. Pawła, on ich konsekrował na biskupów; wiele wycierpieli za Chrystusa, w I wieku odeszli spokojnie do Pana w głębokiej starości. Wspomina o nich św. Paweł w liście do Rzymian (16,21).

Św. męczenników Dadasa, Maksyma i Kwintyliana.

Święci Dadas, Maksym i Kwintylian po wielu cierpieniach za wiarę w Chrystusa zostali ścięci za cesarza Maksymiana w 286 r.

Św. Cyryla Turowskiego biskupa.

Święy Cyryl Turowski urodził się 1130/ok. 1110. Wywodził się z bogatej rodziny i otrzymał prywatne wykształcenie na wysokim poziomie (znał język grecki i dobrze zapoznał się z pismami Ojców Kościoła, uczył się również retoryki i historii). Po śmierci rodziców postanowił porzucić odziedziczony majątek i wstąpić do monasteru. Życie monastyczne rozpoczynał w monasterze św. Mikołaja w Turowie. W klasztorze prowadził życie oparte na surowej ascezie, pisał również nowe teksty modlitewne i kazania. Po pewnym czasie został mianowany ihumenem klasztoru, jednak szybko z tej funkcji zrezygnował. Zmienił regułę monasteru, wprowadzając życie cenobityczne w miejsce obowiązującej wcześniej idiorytmii. Po rezygnacji z kierowania wspólnotą został zatwornikiem i w całkowitym odosobnieniu stworzył cykl komentarzy do kolejnych ksiąg Pisma Świętego. Z czasem zaczął przyjmować do siebie osoby świeckie i innych mnichów, którzy przychodzili do niego po rady duchowe. W 1158 lub 1169 został biskupem turowskim. Jako zarządzający eparchią kontynuował prace nad pisaniem kazań poświęconych zagadnieniu śmierci i zbawienia, krytyce wykroczeń przeciw etyce chrześcijańskiej, polemice z niektórymi tekstami literatury świeckiej. Dbał również o wykształcenie duchownych i organizację klasztorów. Korespondował z księciem Andrzejem Bogolubskim, w sprawach dotyczących organizacji metropolii kijowskiej. Utrzymywał kontakt listowny z Eufrozyną Połocką. W nieokreślonym momencie Cyryl uznał, że obowiązki biskupa uniemożliwiają mu całkowite poświęcenie się pracy pisarskiej. Zrezygnował z godności i skupił się wyłącznie na pisaniu kazań na 12 wielkich świąt oraz tekstów modlitewnych. Zmarł 28 kwietnia 1183, choć istnieje również pogląd, że żył jeszcze kilkanaście lat w monasterze Świętych Borysa i Gleba w Turowie jako zwykły zakonnik. Został najprawdopodobniej pochowany w tym samym mieście. Natychmiast po jego śmierci zaczął być czczony jako święty mnich. W XIV w. anonimowy autor spisał jego żywot.

 

29 KWIETNIA

Św. 9 męczenników z Cyzyku.

Miasto Cyzyk leży nad Morzem Marmara (staroż. Propontyda; kraina Frygia w płn. części Azji Mniejszej) i chrześcijaństwo istniało tu od czasów św. Pawła Apostoła. Potem zostało przygaszone reakcją pogańską. Pod koniec III wieku żyjący w ukryciu chrześcijanie chcieli ożywić i wzmocnić swoją wiarę. Było to właśnie tych dziewięciu dzisiejszych Męczenników: Antypater, Teognid, Rufus, Teostych, Artemas, Magnus, Teodot, Taumazy i Filemon. Pochodzili z różnych stron, byli różnego wieku: i młodzi jak Antypater, i starzy jak Rufus. Byli z różnych warstw społecznych: żołnierze, wieśniacy, mieszczanie, i duchowni. Jednoczyła ich wiara w Chrystusa i gorące dążenie do jej rozprzestrzenienia i umocnienia. Zebrali się w Cyzyku, odważnie wyznawali swą wiarę, zbijali poglądy pogan. Schwytano ich i postawiono przed namiestnikiem miasta. W ciągu kilku dni ich przesłuchiwano, więziono i znowu wypuszczano, obiecując wolność za odstąpienie od Chrystusa. Wszystko na próżno. Więc wszystkich dziewięciu ścięto mieczem za Licyniusza ok. 322/323 roku i ciała pochowano niedaleko miasta. Gdy w 324 roku i Wschodnią częścią cesarstwa zaczął rządzić Konstantyn Wielki (306-337), ciała Świętych umieszczono w świątyni wybudowanej pod ich wezwaniem.

Św. Memnona Cudotwórcy.

Święy Memnon od najmłodszych lat prowadził życie ascetyczne w egipskiej pustyni. Dzięki znojnym wysiłkom osiągał zwycięstwo ducha nad ciałem. Gdy został igumenem, mądrze kierował wspólnotą. Dzięki jego modlitwom na pustyni wypłynęło źródło, przepadła szarańcza, zagrożeni utonięciem statku zostali uratowani wezwawszy go na pomoc.

 

30 KWIETNIA

Św. apostoła Jakuba Zebedeusza.

Święy Jakub, syn Zebedeusza i Salomei jest nazwany Jakubem Starszym. To brat Jana Apostoła i Ewangelisty, z którym razem został powołany do grona Dwunastu. Obaj otrzymali od Jezusa przydomek Boanerges, tzn. synowie gromu; wraz z Piotrem Apostołem należeli do najbardziej zaufanych uczniów Jezusa i byli świadkami wskrzeszenia córki Jaira, przemienienia Jezusa i Jego męki. W roku 42 został on zamordowany na rozkaz króla Heroda Agryppy I (Dz 12,2). To drugi męczennik po św. diakonie Stefanie (Szczepanie). W Europie czczony jest przede wszystkim jako patron podróżujących. Jego wspomnienie obchodzimy 30 kwietnia.

 

MAJ

1 MAJA

Św. proroka Jeremiasza.

Św. Jeremiasz, prorok przełomu VII i VI wieku przed Chrystusem, wywodzący się z kapłańskiej linii Abiatara, zamieszkałej w Anatot, w pokoleniu Beniamina (Jeremiasz prawdopodobnie nie wykonywał czynności kapłańskich); powołany w roku 626 za panowania Jozjasza, działał jeszcze w pierwszych latach po zburzeniu Jerozolimy (587--586); znaczna część działalności Jeremiasza związana była z Jerozolimą w epoce kryzysu religijnego i politycznego państwa judzkiego; walczył z bałwochwalstwem i synkretyzmem religijnym przed reformą Jozjasza, za Jojakima i Sedecjasza, a także po upadku stolicy wśród reszty narodu w Egipcie; sprzeciwiał się zgubnej polityce buntu i przymierzy (zwłaszcza z Egiptem), zalecając całkowitą ufność w opiekę Boga nad narodem; walczył w sposób zdecydowany aż do męczeństwa z małodusznością ostatnich królów judzkich; wielokrotnie aresztowany, dwukrotnie sądzony, raz skazany na śmierć, pozostał niewzruszonym rzecznikiem woli bożej, przeciwstawiającym się też zgubnym dążeniom szerokich mas narodu i ich rzecznikom (fałszywym prorokom); Jeremiasz był również człowiekiem o bogatym życiu wewnętrznym, pełnym zmagań aż do buntu, co odzwierciedlają jego „wyznania"; działanie Jeremiasza charakteryzowały liczne (niekiedy dość ekscentryczne) czynności symboliczne; nie zaniedbywał żadnych środków mogących skutecznie wpływać na naród, m.in. działał za pośrednictwem swego sekretarza Barucha, prowadził korespondencję z deportowanymi do Babilonu, rozwijał działalność literacką, polecał spisywać swe mowy i aktualizować stosownie do zmieniających się warunków politycznych; głos jego miał być ostatnim ostrzeżeniem dla narodu przed zbliżającą się karą babilońskiej niewoli; bezskuteczność misji Jeremiasza była pozorna; dzięki jego działalności naród zachował wiarę na wygnaniu i nadzieję na odrodzenie, które prorok przewidywał w przyszłości bliższej i dalszej. Jeremiasz odegrał wielką rolę w przygotowaniu nowej epoki pełni; dały temu wyraz późniejsze księgi kanoniczne Starego Testamentu.

Bł. męczennika Klemensa Szepyckiego kapłana

1 maja 1951 w sowieckim więzieniu we Włodzimierzu zmarł z wycieńczenia i doznanych cierpień bł. Klemens Szeptycki, archimandryta studytów, greckokatolicki egzarcha Rosji i Syberii, rodzony brat metropolity Andrzeja Szeptyckiego. W chwili śmierci miał niespełna 82 lata.

Bł. Klemens, a właściwie Kazimierz Maria Szeptycki urodził się 17 listopada 1869 we wsi Przyłbice koło Jaworowa (w dzisiejszym obwodzie lwowskim), należącej od XVIII w. do rodu Szeptyckich. Był wnukiem pisarza Aleksandra Fredry. Ukończył wydział prawa na Uniwersytecie Jagiellońskim, po czym działał jako polityk galicyjski, m.in. w latach 1900-07 był posłem do Reichsratu Przedlitawii [było to określenie „austriackiej”, cesarskiej części Austro-Węgier] w Wiedniu. W latach 1910-11 przewodniczył Galicyjskiemu Towarzystwu Leśnemu i należał do Krajowej Rady Kolejnictwa, działał w Galicyjskim Towarzystwie Gospodarskim i pełnił szereg innych urzędów. W 1911 porzucił karierę polityczną i podobnie jak brat Roman wstąpił do benedyktynów w Bawarii, ale w rok później zmienił obrządek na bizantyjsko-słowiański i przeniósł się do zakonu ukraińskich mnichów studytów, przyjmując imię Klemens. W 1913 został wyświęcony na kapłana, po czym od 1926 był ihumenem (przełożonym) klasztoru w Uniowie, a w 1944 otrzymał tytuł archimandryty. 5 czerwca 1947 agenci NKWD aresztowali go w czasie modlitwy wieczornej w celi. Wywieziono go otwartym samochodem do więzienia we Lwowie, przy czym konwojenci ostentacyjnie trzymali go „na muszce”. Aresztowany mógł się tylko odkłonić mijanym wieśniakom, którzy spoglądali na niego, stojąc obok swych domów oraz pobłogosławić Uniów. W czasie 7-miesięcznego śledztwa często bito go i znęcano się nad nim psychicznie, szantażowano, straszono, grożono torturami fizycznymi; wielokrotnie też sędzia śledczy proponował mu wyrzeczenie się wiary i przejście do Patriarchatu Moskiewskiego, obiecując w zamian wypuszczenie go na wolność i powrót do klasztoru (ale już prawosławnego). O. Klemens nie zmienił jednak ani swej wiary, ani przekonań. Potem przewieziono go na dalsze przesłuchania do Kijowa, gdzie ostatecznie skazano go na 25 lat więzienia za „zdradę ojczyzny”. Trafił do więzienia we Włodzimierzu nad Klaźmą i tam zmarł 1 maja 1961 o godz. 21.30. Pochowano go pod murami zakładu karnego. Warwara Łarina, która pracowała wtedy w tym więzieniu, wspominała później, że „zmarłego rozebrali do naga, owinęli w prześcieradło i na noszach wynieśli na miejski cmentarz, znajdujący się obok więzienia; tam wrzucili ciało do przygotowanego wcześniej dołu, po czym przysypali ziemią, nie pozostawiając żadnych oznaczeń”.  27 czerwca 2001 podczas Mszy Świętej we Lwowie, połączonej z beatyfikacją męczenników Ukraińskiego Kościoła Greckokatolickiego, Jan Paweł II ogłosił go błogosławionym wraz z 26 innymi osobami.

 

2 MAJA

Św. Atanazego Wielkiego patriarchy Aleksandrii.

  Św. Atanazy biskup i doktor Kościoła, urodził się w Aleksandrii, w Egipcie. W 318 roku napisał Contra gentes (Przeciw poganom) oraz De incarnatione Verbi (O Wcieleniu Słowa). Rozgłosu nabrał, gdy u boku swego biskupa wziął udział w Soborze Nicejskim (325 rok). Mimo zabiegów arian i melecjan w trzy lata później został biskupem Aleksandrii. Podmówiony przez jego wrogów, cesarz Konstantyn (306-337) skazał go w r. 335 na wygnanie. Wrócił z niego po śmierci cesarza. W dwa lata później znów musiał opuścić Aleksandrię. Tym razem przebywał w Rzymie. W r. 345 cesarz Konstancjusz (337-361) zgodził się na jego powrót. Nastąpiło dziesięciolecie względnego spokoju, w czasie którego troszczył się m. in. o szerzenie wiary w Etiopii i Arabii. W r. 356 miał znów pójść na wygnanie, ale ratował się ucieczką. Gdy w r. 361 cesarz zmarł, wrócił na kilka miesięcy. Niebawem otrzymał następny dekret banicyjny. W maju 365 r. na wygnanie skazał go ponadto Walens (364-378). Ustąpił, gdy Egipcjanie zdecydowanie opowiedzieli się za swym ukochanym biskupem. Poświęcił jeszcze sporo czasu pracy pisarskiej.
Zmarł w nocy z 2 na 3 maja 373 r. Pozostawił po sobie cenne pisma, w których pogłębił naukę o Trójcy Świętej i chrystologię. Natomiast w Żywocie św. Antoniego, dał podstawy pod przyszły rozwój życia zakonnego”.

 

3 MAJA

Św. Teodozego Pieczerskiego.

Święy Teodozy chciał być szalony dla Chrystusa, jak pisze św. Paweł Apostoł. Potem przystał do mnichów Ławry Pieczerskiej pod Kijowem i z czasem został jej igumenem. Ośrodek ten pod jego kierownictwem znacznie się rozrósł. Przyjął regułę św. Teodora Studyty (wspomnienie 11 listopada), a tym samym wywarł wielki wpływ na dalszy rozwój życia zakonnego na Rusi. Zmarł w 1074 roku. (drugie wspomnienie 14 sierpnia).

Św. męczenników Tymoteusza i jego małżonki Maury.

Św. Tymoteusz pochodził z okolic Tebaidy (Egipt), był synem kapłana chrześcijańskiego, jako lektor wyjaśniał Pismo święte, przepisywał święte księgi i nimi się opiekował. Doniesiono na niego do namiestnika Tebaidy Arianusa, że przechowuje święte księgi. Ten go wezwał i kazał oddać je na spalenie. Gdy Święty odmówił, zadano mu wielorakie i okrutne tortury. Arianus dowiedział się, że Tymoteusz dwadzieścia dni temu ożenił się, kazał więc przyprowadzić i jego żonę Maurę, mając nadzieję, że w jej obecności zachwieje się wytrwałość Męczennika. Ta poprosiła oprawców, by odkneblowali mu usta, żeby mógł mówić; i usłyszawszy od męża słowa zachęty do pójścia w jego ślady, krzyknęła: „Jestem gotowa umrzeć z tobą”. Po wielu torturach oboje ukrzyżowano; umarli dopiero po dziewięciu dniach, zachęcając się nawzajem do wytrwałości. Było to za cesarza Dioklecjana (284-305).

 

4 MAJA

Św. męczennicy Pelagii Dziewicy.

Św. Pelagia poniosła męczeństwo w Tarsie (kraina Cylicja w Azji Mniejszej) za cesarza Dioklecjana (284-305) na początku IV wieku. Gdy posłyszała rozmowy o wierze chrześcijańskiej, bardzo pragnęła ją poznać i pewnej nocy we śnie widziała, jak biskup udziela chrztu. Nazajutrz, gdy matka pozwoliła jej odwiedzić swą dawną niańkę, poszła prosto do biskupa, który, uprzedzony przez Boga w widzeniu, przyjął ją i ochrzcił. A Dioklecjan chciał ją z powodu wyjątkowej urody wydać za swego przybranego syna, gdy więc dowiedział się, że ona jest chrześcijanką, kazał jej wyrzec się Chrystusa, lecz ona odmówiła. Wówczas cesarz skazał ją na śmierć przez spalenie w rozżarzonym odlanym z miedzi wole. Tak oddała Bogu ducha, otrzymując palmę męczeństwa. Wspomnienie o niej przekazał św. Jan Złotousty (wspomnienie 13 listopada) w wygłoszonym o niej kazaniu.

 

5 MAJA

Św. sławnej męczennicy Ireny.

Św. Irena związana jest z Tracją lub Macedonią. Ochrzcił ją św. Tymoteusz (wspomnienie 22 stycznia), uczeń św. Pawła. Była bardzo aktywną chrześcijanką, wielkim apostołem; dzięki jej przepowiadaniu chrześcijaństwo przyjęło 9 000 pogan. Zginęła śmiercią męczeńską na przełomie I/II wieku. Cesarz Justynian (527-565) kazał wybudować w Konstantynopolu wspaniałą bazylikę ku jej czci.

Św. Nikifora opata z Medikion

Święty Nicefor z Medikion. Urodził się około r. 755 w Konstantynopolu. O religijności rodziny świadczy m.in. to, że jego matka po owdowieniu została mniszką. Sam rychło dostał się pod opiekę Józefa, ihumena z klasztoru Heraklion (Bitynia). Tam też przyjął habit mnisi. Założył następnie nowy ośrodek klasztorny w Medikion. Był ihumenem w czasie drugiego soboru nicejskiego. Do swego klasztoru przyjął między innymi św. Nikię, który został jego następcą. Zmarł, wyczerpany podróżą, 4 maja 813 r. Wkrótce potem jeden z mnichów klasztoru w Medikion zredagował jego żywot.

 

6 MAJA

Św. Hioba Cierpiącego.

Św. Hiob pochodził z krainy Hus, był potomkiem Ezawa, piątego pokolenia po Abrahamie. Bóg o nim dał świadectwo: „Był to mąż sprawiedliwy, prawy, bogobojny i unikający zła” (Hi 1,1). Szatan poddał go próbie. Odarł go z majątku, pozbawił dzieci, obsypał nieuleczalnymi wrzodami. Lecz odszedł zawstydzony, bo Hiob w swej prawości pozostał stały i nieugięty. Bóg położył kres próbom i oddał mu w dwójnasób wszystko, co wprzód utracił.

 

7 MAJA

Wspomnienie pojawienia się na niebie w Jerozolimie Krzyża Pańskiego w 351 r.

W Jerozolimie, we wtorek przed Wniebowstąpieniem, 7 maja 351 roku o trzeciej godzinie w dzień, ukazał się na oczach wszystkich drogocenny i życiodajny Krzyż, jaśniejący promieniami od Golgoty do Góry Oliwnej. Swymi promieniami przyćmił promienie słoneczne. Wszystek naród, młodzi i starsi, dzieci i matki karmiące, zbiegli się pod kościół, gdzie, przepełnieni entuzjazmem, żałując za grzechy, wychwalali i dziękowali Bogu za ten nadzwyczajny cud. Św. Cyryl (wspomnienie 18 marca), arcybiskup Jerozolimy, napisał o tym cesarzowi Konstansowi (337-350), synowi Konstantyna Wielkiego, by go utwierdzić w prawdziwej wierze, ponieważ odpadł w herezją ariańską.

Św. męczennika Akacjusza.

Święty Akacjusza z Kapadocji zw. Św. Akacjuszem konstantynopolitańskim, setnikiem (Agacjusz, Agatus, Achacy) – żołnierz legionów rzymskich pochodzący z Kapadocji, męczennik w Konstantynopolu zginął ok. 305 roku.

 

8 MAJA

Św. apostoła i ewangelisty Jana.

Św. Jan, syn Zebedeusza, jak jego brat Jakub, pracował z Piotrem i jego bratem Andrzejem. Byli oni rybkami na jeziorze Genezaret. Jan i Andrzej byli też uczniami św. Jana Chrzciciela. To im on wskazał Pana. „Zwracając swój wzrok na przechodzącego Jezusa, powiedział: Oto Baranek Boży.” Jan wraz z Jakubem, Piotrem i Andrzejem był jednym z czterech pierwszych uczniów, których Pan powołał do Swojego orszaku, później jednym z trzech świadków Przemienienia. Jego brat i on prosili pewnego dnia Jezusa, żeby im dał miejsce po Swojej prawej i lewej stronie, gdy zasiądzie w chwale. Jezus w odpowiedzi obiecał im dać do picia kielich, który On Sam będzie pił, tzn. wziąć ich za wspólników przez cierpienia w samym dziele Odkupienia. Jemu i Piotrowi Jezus polecił przygotować w sali na górze Paschę do spożycia. On spoczywał na piersi Swego Nauczyciela w czasie Ostatniej Wieczerzy i był jedynym apostołem, który asystował pod Krzyżem w czasie kaźni krzyżowej. Jemu umierający Jezus powierzył ukochaną Swą Matkę, u niego od tego dnia przebywała Maryja. W dniu Zmartwychwstania on pierwszy wraz z Piotrem odpowiedział na apel św. Marii Magdaleny (wspomnienie 22 lipca), która im zakomunikowała o zniknięciu Ciała Pana. Jest możliwe, że po Wniebowstąpieniu pozostał w Jerozolimie aż do śmierci Dziewicy. Potem udał się do Azji Mniejszej i osiadł w Efezie. W czasie prześladowania za Domicjana ( rok 95) był poprowadzony do Rzymu, gdzie wrzucono go do kotła z wrzącym olejem, skąd wyszedł zdrowy i cały. Zesłano go na wyspę Patmos, gdzie otrzymał Objawienie Apokalipsy. Po śmierci Domicjana powrócił do Efezu i tu w bardzo podeszłym wieku zmarł, tu też go pochowano.

Św. Arseniusza Wielkiego.

Św. Arseniusz żył w latach 354—449, członek rzymskiej rodziny senatorskiej, diakon Kościoła rzymskiego, został wezwany do Konstantynopola przez Teodozjusza I (379-395) na stanowisko nauczyciela synów cesarskich, Arkadiusza i Honoriusza. W roku 394/395 porzucił Konstantynopol i udał się do Egiptu, by prowadzić życie monastyczne. Przez czterdzieści lat przebywał w Sketis (ośrodek ten istnieje do dziś); zmarł w Troe koło Memfis.

 

9 MAJA

Przeniesienia relikwii św. Mikołaja z Miry Licejskiej do Bari.

Św. Mikołaj Cudotwórca, biskup Myry w krainie Lycji w Azji Mniejszej, uchodził od niepamiętnych czasów za patrona mórz, zwłaszcza wschodnich. W Lycji żegluga podupadła, bizantyjska marynarka kurczyła się z pokolenia na pokolenie, a Seldżucy (szczep turecki i dynastia, XI w.) nawigatorami nie byli. Cały ruch na morzu Egejskim i ku południowi w tej części morza Śródziemnego przeszedł na marynarzy włoskich. Relikwie Cudotwórcy przestały mieć znaczenie „praktyczne” dla obywateli Miry. Uznawali też zakonnicy, strzegący grobu w katedrze, że cudotwórstwo żeglarskie „marnuje” się niepotrzebnie między nimi, podczas gdy przydało by się bardzo przedsiębiorczym kupcom zamorskim z odległych Włoch – zwłaszcza że oświadczono chęć kupna aż z dwóch stron: z Wenecji i z Bari. Święte szczątki sprowadzono do Bari w roku 1087. Świadkami uroczystości odbywanych z tego powodu był hufiec waregskich (kijowskich) zaciężnych w Bari; posiadamy też ruską relację spisaną w kilka lat później. Roi się ona od dziecięcych naiwności, i podobnie jak inne relacje, przekazuje to, co szczęśliwi zdobywcy relikwii uważali za stosowne spopularyzować na przekór konkurencji weneckiej. Papież bł. Urban II (ok. 1042-1099) ustanowił święto tego przeniesienia na dzień 9 maja, a rozłączona Cerkiew bizantyjska nie uznała i nie przyjęła tego święta kościelnego. Wbrew Bizancjum przyjął je metropolita kijowski Efrem, kult zaś św. Mikołaja urósł we wschodniej Słowiańszczyźnie tak dalece, iż stał się tam charakterystycznym. W każdej chacie Rusi Ukrainie wisi na honorowym miejscu ikona św. Mikołaja. Fakt ten należy do najbardziej znamiennych w historii Rusi; stanowi nieodparte świadectwo, że Ruś ówczesna nie była schizmatycka. To nieodparte świadectwo woła wielkim głosem do dnia dzisiejszego. Ten szczególny epizod wszedł w dzieje Słowiańszczyzny wschodniej”.

Św. proroka Izajasza.

Św. Izajasz był synem Amosa, z pokolenia Judy, prawdopodobnie potomkiem królewskim. Prorokował od ostatniego roku królowania Ozjasza w 737 przed Chrystusem, aż do króla Achaza i Ezechiasza. Niepewna jest data jego śmierci około początku VII wieku przed Chrystusem. Jego proroctwo ma pierwszą rangę w serii Proroków Większych.

Św. męczennika Krzysztofa.

Św. Krzysztof, urodzony prawdopodobnie na początku III wieku w Azji Mniejszej, zmarł ok. roku 250 w Samon (Licja) podczas prześladowania chrześcijan za cesarza Decjusza (249-251). Starożytne pisma hagiograficzne dotyczące św. Krzysztofa zaginęły w czasie najazdów muzułmanów na Azję Mniejszą w VII i VIII wieku; o historycznej autentyczności postaci św. Krzysztofa świadczy kościół poświęcony mu przed rokiem 452 w Chalcedonie; śmierć jego odnotowuje się pod datą 25 lipca. Wg wersji wschodniej legendarnej biografii św. Krzysztof miał być dzikim olbrzymem z plemienia kynocefalów (z głową psa) albo z rodu kananejskiego, który chciał służyć najsilniejszej istocie; najpierw oddał się na służbę pewnemu władcy, a gdy zauważył, że lęka się on szatana, zaczął służyć szatanowi; po stwierdzeniu, że ten boi się Chrystusa, został Jego sługą, przyjmując chrzest i otrzymując dzięki niemu postać człowieka i mowę; wtedy też za radą pustelnika poświęcił się przenoszeniu pielgrzymów przez rzekę Jordan; gdy przenosił nierozpoznanego w małym chłopcu Chrystusa, otrzymał zapowiedź rychłej śmierci męczeńskiej; w tradycji zachodniej Krzysztof był człowiekiem o ogromnej sile. Kult św. Krzysztofa rozwija się już od V wieku; jest on czczony jako jeden z czternastu orędowników, szczególnie przez pielgrzymów, przewoźników, podróżujących i kierowców.

 

10 MAJA

Św. apostoła Szymona Zeloty.

Św. Szymon należał do 12 apostołów. Mateusz nazywa go Kananitą, św. Łukasz – Zelotą; oba terminy oznaczają gorliwy, bo płonął gorliwością w służbie Boga Wszechmocnego. Miał przepowiadać wiarę w Chrystusa w Persji i Egipcie.

11 MAJA

Św. równych apostołom Cyryla i Metodego, Nauczycieli Słowian.

Bracia Cyryl i Metody, Grecy z Tesaloniki, znali język Słowian mieszkających w Macedonii. W r. 863 cesarz Michał VIII (842-867) wysłał ich na Morawy, by tam głosili Ewangelię. By ułatwić sobie pracę misyjną, Cyryl ułożył alfabet słowiański, tzw. głagolicę, i przetłumaczył na język słowiański część Pisma św. i księgi liturgiczne. Umożliwiło to obu braciom wprowadzenie dla nowo nawróconych ludów liturgii w języku narodowym. Taka metoda apostolska znalazła jednak przeciwników, którzy oskarżyli świętych Cyryla i Metodego przed Stolicą Apostolską w Rzymie o zerwanie z dotychczasową tradycją pracy misyjnej Kościoła Zachodniego. Papież Hadrian II (792-867), poznawszy bliżej zagadnienie, udzielił swego poparcia dla działalności obu braci i obdarzył ich sakrą biskupią. Św. Cyryl pozostał w Rzymie i tam umarł w roku 869. Św. Metody powrócił na Morawy i prowadził pracę wśród Słowian Moraw, Czech, Węgier, i Bułgarów. Zmarł w Welehradzie 6 kwietnia 885 roku.

św. męczennika Mucjusza, kapłana.

Św. Mucjusz kapłan Kościoła w Amfipolu w Tracji, poniósł śmierć męczeńską w Bizancjum za Dioklecjana (284-305) na początku IV wieku. Święty Mocjusz był prezbiterem w Macedonii, w mieście Amfibol. Za czasów prześladowania chrześcijan przez imperatora Dioklecjana (284-305) święty Mocjusz potępiał pogan, którzy zebrali się, aby świętować święto bożkowi Dionizesowi (Bachusowi), mówił on, aby porzucili oni swoje nieczyste i złe zwyczaje, objawiające się w takich świętach, aby pokajali się i nawrócili do Pana Jezusa Chrystusa i oczyścili się poprzez święty chrzest. Świętego pojmano i przyprowadzono na sąd do zarządcy Laodycei. Święty mężnie wyznawał prawdziwą wiarę, a na groźby odpowiadał: „Śmierć za Chrystusa – wielkie bogactwo dla mnie”. Świętego Mocjusza oddano na straszne męki, które on znosił bardzo mężnie, nie przestając potępiać niecześciwość bezbożników. Przyprowadzony do świątyni Dionizesa, święty Imieniem Jezusa Chrystusa zniszczył bożka, po czym został wrzucony do rozpalonego pieca, gdzie został nienaruszony. Ogień wychodzący z pieca spalił zarządcę miasta. Nowy zarządca ponownie poddał świętego Mocjusza strasznym mękom, które on z pomocą Bożą mężnie znosił; rzucony na zjedzenie dzikim zwierzętom, pozostał nienaruszony – lwy kładły się u nóg świętego. Naród, dotknięty takimi cudami, zaczął wymuszać, aby świętego męczennika uwolniono. Zarządca postanowił odesłać świętego do miasta Perynf, a stamtąd do Bizancjum, gdzie święty Mocjusz był męczony. Przed śmiercią on w modlitwie podziękował Pana, który dawał mu siły do końca, znosić takie cierpienia. „Panie, przyjmij w pokoju ducha mojego”, – to były ostatnie jego słowa, po czym została ścięta mu głowa. Święty Mocjusz zginął około 295 roku. W ostateczności imperator Konstantyn zbudował na cześć kapłana i męczennika Mocjusza świątynię i przeniósł jego święte relikwie do tej świątyni.

 

12 MAJA

Św. Epifaniusza biskupa Cypru.

Św. Epifaniusz biskup Cypru, urodził się ok. roku 315 w Bezanduka k. Eleuteropola (Palestyna), zmarł 12 maja 403 roku, pisarz, doktor Kościoła. Rodzice jego byli chrześcijanami pochodzenia żydowskiego; nauczył się w młodości języka greckiego, syryjskiego, hebrajskiego, koptyjskiego oraz nieco łaciny; niewystarczająco jednak poznał mitologię, historię i filozofię grecką, stając się na zawsze obcym kulturze helleńskiej i spekulacji metafizycznej. Kilkuletni pobyt w Egipcie wśród cenobitów reguły Św. Pachomiusza wykształcił w nim surowość, skłonność do ascezy i bezkompromisowość w sprawach wiary; w pobliżu swego miejsca urodzenia św. Epifaniusz ufundował klasztor, który prowadził przez 30 lat. Wybrany metropolitą Salaminy (Konstancji) na Cyprze, zachował nadal ubiór i zakonny tryb życia; zyskał powszechne uznanie jako asceta, charyzmatyk i obrońca prawd wiary, co wg św. Hieronima wpłynęło na jego nietykalność podczas prześladowań ariańskich za cesarza Walensa (364-378). Brał udział w dysputach teologicznych w Antiochii w sprawie apolinaryzmu, którego błędy wykrył jako jeden z pierwszych, oraz w sprawie schizmy melecjańskiej, i w rzymskim synodzie zwołanym przez papieża św. Damazego I (366-384). Potępiwszy orygenizm w kazaniu wygłoszonym w bazylice Grobu Chrystusa w Jerozolimie przed biskupem Janem i rzeszą wiernych, zyskał dla swych poglądów św. Hieronima (wspomnienie 15 czerwca) wraz ze znaczną częścią słuchaczy; kiedy św. Jan Chryzostom (wspomnienie 13 listopada), patriarcha konstantynopolski, przyjął wypędzonych przez aleksandryjskiego patriarchę Teofila egipskich mnichów z Nitrii, zwolenników Orygenesa, św. Epifaniusz udał się do Konstantynopola, żądając ich wydalenia oraz potępienia Orygenesa; jednak po wyjaśniającej rozmowie z nimi zaprzestał wszelkiej działalności przeciw św. Janowi Chryzostomowi i udał się na Cypr. Wspomnienie jego w obrządku rzymskim obchodzi się też 12 maja.

Św. Germana patriarchy Konstantynopola.

Św. German I urodził się ok. 634 w Konstantynopolu, zmarł 733 w Platanion, był patriarchą Konstantynopola, teologiem. Był synem patrycjusza Justyniana (w linii bocznej potomek cesarza Justyniana I Wielkiego (527-565). W roku 668 został włączony do stanu duchownego przy kościele Hagia Sofia; należał do współorganizatorów Soboru Konstantynopolskiego III (681 rok), na którym potępiono monoteletyzm; w 705 roku św. German został metropolitą Cyzyku i w roku 712 brał udział w synodzie konstantynopolitańskim, który zgodnie z życzeniem cesarza, bronił monoteletyzmu; w roku 715 jako patriarcha Konstantynopola, zwołał synod, który potępił zwolenników monoteletyzmu; usiłował przywrócić, zerwaną po w Soborze Chalcedońskim, jedność z Kościołem armeńskim; za cesarza Leona III Izauryjskiego (718-741) występował przeciw obrazoburcorm i w roku 730, po odmowie podpisania cesarskiego edyktu nakazującego niszczenie obrazów, został złożony z urzędu; resztę życia spędził w posiadłościach rodzinnych w pobliżu Konstantynopola; ekskomunikowany na synodzie obrazoburczym (754 rok), został zrehabilitowany na Soborze Nicejskim II (787 rok). Znaczna część dorobku pisarskiego św. Germana została zniszczona przez cesarza Leona III Izauryjczyka (718-741) i jego następców, zwolenników obrazoburstwa. Listy jego zawierają wykład katolickiej nauki o czci obrazów oraz informacje o genezie i początkach sporów obrazoburczych; o dwóch naturach Chrystusa zgodnie z nauką Soboru Chalcedońskiego i ojców Kościoła (zwłaszcza św. Cyryla Aleksandryjskiego). Homilie były poświęcone głównie tematyce maryjnej. Wyznawał wiarę w doskonałą świętość Bogarodzicy (niepokalane poczęcie), jej wniebowzięcie, godność królewską i wszechpośrednictwo; uważał on, że Maryi jako Matce Boga Człowieka należy się cześć najwyższa, jaką można oddawać stworzeniu; Maryja odgrywa wg niego istotną rolę w dziele zbawienia człowieka.

 

13 MAJA

Św. męczennicy Glicerii.

Św. Gliceria poniosła męczeństwo w Heraklei w Tracji za cesarza Antonina (138-161). Pewnego dnia prefekt miasta Sabinus nakazał składać ofiary pogańskim bóstwom. Ona namalowała sobie na czole znak Krzyża i stawiła się przed prefekta. Sabinus nakłaniał do złożenia ofiary bożkom. A ona weszła do świątyni Zeusa, odsłoniła na czole znak Krzyża, by go wszyscy zobaczyli, modliła się do Chrystusa, zaraz powieszono ją za włosy, poraniono i wrzucono do więzienia. Potem oddano na pożarcie dzikim zwierzętom; i tak oddała duszę Bogu.

 

14 MAJA

Św. męczennika Izydora.

Św. Izydor pochodził z Aleksandrii, i poniósł męczeństwo za Decjusza ok. 250 roku. Jako wyborowy żołnierz służył w pułku komendanta Numeriana. Gdy wojsko wysiadło z okrętów na wyspie Chios, centurion Juliusz oskarżył Izydora, że, jak mówił, „on czci Chrystusa i nie składa ofiar naszym bóstwom”. Wówczas Święty odważnie wyznał swoją wiarę. Widząc jego niezłomną stałość, Numerian kazał go ściąć mieczem. I w ten sposób bohaterski Żołnierz otrzymał wieniec męczeństwa.

 

15 MAJA

Św. Pachomiusza Wielkiego.

Św. Pachomiusz, syn koptyjskiego wieśniaka, urodził się około roku 292 w Górnym Egipcie. Gdy ukończył dwadzieścia lat, wcielono go do wojska cesarskiego. Przyjazne nastawienie miejscowych chrześcijan wobec żołnierzy cesarza sprawiło, iż po ukończeniu służby nawrócił się. Przyjąwszy chrzest, został uczniem pustelnika Palemona i także zakonnikiem. Obydwaj prowadzili życie surowe i bez reszty poświęcone Bogu; pracę fizyczną łączyli z nieustanną modlitwą zarówno w dzień jak i w nocy. W jakiś czas potem św. Pachomiusz usłyszał wewnętrzny głos wzywający go, aby wybudował klasztor nad brzegiem Nilu w Tabennie; około roku 318 Palemon pomógł mu zbudować tam lepiankę i towarzyszył mu przez krótki czas. W niedługim czasie wokół lepianki mieszkało już około stu mnichów, więc św. Pachomiusz zorganizował wspólnotę. Tak narodziły się pierwsze klasztory i nawet powstała pierwsza kongregacja zakonna skupiająca wiele domów i wiele tysięcy mnichów. Chęć naśladowania przykładu św. Pachomiusza i jego mnichów była tak powszechna, iż wkrótce ten święty mąż musiał zbudować sześć klasztorów męskich i dwa żeńskie, którym przepisał wspólną regułę. Swym naśladowcom kazał uczyć się czytać. Jest to pierwszy wypadek, by kilka zgromadzeń zakonników przyjęło obowiązującą wszystkich regułę i poddało się wspólnemu przełożonemu. Zanim umarł w roku 346, zakon jego liczył prawie siedem tysięcy mnichów, zgromadzenie to przetrwało na Wschodzie aż do XI wieku. Św. Pachomiusz jako pierwszy zorganizował pustelników w grupy i stworzył dla nich jedną regułę. Zarówno św. Bazyli (wspomnienie 1 stycznia), jak i św. Benedykt (wspomnienie 14 marca) czerpali z jego wskazówek, tworząc własne zakony. Zwykło się uważać św. Antoniego za patrona życia klasztornego; dziś wiemy już, że był nim św. Pachomiusz. W dziejach rozwoju chrześcijaństwa instytucja monastyczna stanowi ważny etap. Dzięki pismom Ojców pustyni zawdzięczamy zwyczaj „rachunku sumienia”, którego wielką skuteczność podkreśli św. Augustyn (wspomnienie 28 sierpnia). Pustelnicy i mnisi wprowadzą pierwsi duchowe kierownictwo chrześcijan. Z klasztorów wypływa na świat, jak obronna fala, wspaniała idea przekazywania zasług; modlitwa zakonników przynosi korzyść całemu chrześcijaństwu. „Błogosławiony zakonnik - woła św. Makary (wspomnienie 19 stycznia), cenobita egipski - który raduje się z postępu i zbawienia wszystkich ludzi, tak jakby to były jego własne osiągnięcia". W czasach kiedy nie ma już męczenników, zdolnych do odkupienia ludzkiej nędzy, zastępują ich w tej roli mnisi przez swe modlitwy, które określono trafnym i barwnym mianem „piorunochronów bożych". Klasztory odegrają poza tym również doniosłą rolę w historii. Z nich bowiem wyjdzie wielu niezrównanych biskupów, którzy staną się bastionami Kościoła i społeczeństwa chrześcijańskiego w chwili zalewu barbarzyńców. Ich to szkoły i pracownie kopistów stanowić będą twierdze chroniące cywilizację w okresie najgorszych zaburzeń. Dzięki zakonnikom i zakonnicom, którzy pod działaniem Opatrzności wybrali tę nową formę życia, kultura przetrwa aż do naszej epoki, a Modlitwa Godzin trwać będzie nieprzerwanie.

 

16 MAJA

Św. Teodora Uświęconego.

Św. Teodor był uczniem św. Pachomiusza. W wieku 14 lat po kryjomu przed rodzicami poszedł do klasztoru nad brzegiem Nilu w Tabennie; tam przyjął go, powiadomiony przez Boga św. Pachomiusz. Chłopiec chłonął nauki Pisma świętego, celował w posłuszeństwie. Widząc mądrość, uzdolnienia i cnoty już 20-letniego ucznia, św. Pachomiusz polecił mu wygłosić na podstawie biblii pouczenie dla wspólnoty. Niektórzy starsi zakonnicy wyszli obrażeni, że taki młody ich naucza. Wówczas św. Pachomiusz powiedział im: „Wyście odrzucili nie Teodora, tylko Słowo Boże i opuścił was Duch Święty”. Św. Teodor ma przydomek „Uświęconego”, bo on pierwszy ze wspólnoty w Tabennie otrzymał święcenia kapłańskie. Umarł w głębokiej starości w 368 roku.

Bł. męczenników Seweriana Baranyka, Jakima Senkiwskiego, Witalija Bajraka

Bł. o. Sewerian Baranyk OSBM urodzony 18 lipca 1889 w Uhnowie, duchowny greckokatolicki. W 1903 roku wstąpił do zakonu bazylianów, święcenia kapłańskie przyjął w 1915. Poświęcił się pracy z młodzieżą i sierotami. Aresztowany przez NKWD 26 czerwca 1941 roku, jego ciało znaleziono po ustąpieniu Sowietów w więzieniu w Drohobyczu.

Bł. o. Jakym Seńkiwski OSBM urodzony 2 maja 1896 w Gajach Wielkich, duchowny greckokatolicki. Święcenia kapłańskie przyjął w 1921 roku. Ukończył studia teologiczne we Lwowie i Innsbrucku. Od 1923 roku członek zakonu bazylianów, kolejno w klasztorach w Ławrowie, Lwowie i Drohobyczu. W 1939 roku pełnił funkcję przełożonego klasztoru drohobyckiego. Aresztowany przez NKWD 26 czerwca 1941 roku i trzy dni później 29 czerwca 1941 ugotowany żywcem w więziennym kotle w Drohobyczu.

Bł. o. Witalij Bajrak OSBM urodzony 24 lutego 1907 w Szwajkowcach, duchowny greckokatolicki. W zakonie bazylianów od 1924 roku, święcenia przyjął w 1933. Ihumen klasztoru w Drohobyczu od 1941 roku. Aresztowany przez NKWD 17 września 1945 roku i skazany na osiem lat pobytu w zakładzie poprawczym. Zmarł w wyniku pobicia w więzieniu 16 maja 1946  w Drohobyczu.

Bł o. Sewerian, o. Jakym, o. Witalij zostali beatyfikowani 27 czerwca 2001 roku we Lwowie przez papieża Jana Pawła II w grupie 27 nowomęczenników greckokatolickich.

 

17 MAJA

Św. apostoła Andronika.

Święty apostoł Andronik, był jeden z 70 apostołów, i jego pomocnica Junia w apostolskich trudach byli krewnymi apostoła Pawła. Bardzo dużo trudzili się dla Boga, głosząc Ewangelię poganom, o czym wspomina apostoł Paweł w Liście do Rzymian: „Pozdrówcie Andronika i Juniasa, moich rodaków i współtowarzyszy więzienia, którzy się wyróżniają między Apostołami, a którzy przede mną przystali do Chrystusa” (Rz. 16, 7). Święty Andronik był biskupem Panonii, jednak ich głoszenie o Bogu rozeszło się i w inne strony, daleko za przedziały jego diecezji. Trudami świętych Andronika i Junii umacniała się Cerkiew Chrystusowa, poganie nawracali się na Poznanie Boga, wiele pogańskich świątyń przestało istnieć, w ich miejsce budowano chrześcijańskie świątynie. Z nabożeństwa na cześć tych świętych wynika, że męczeńsko zginęli oni za Imię Chrystusa. W V wieku, przy imperatorach Arkadiuszu i Honoriusza, ich święte relikwie były odnalezione na przedmieściach Konstantynopola, razem z relikwiami innych męczenników z Ewgeniewa” (wspomnienie 22 lutego).

Bł. męczennika Jana Ziatyka, kapłana

Bł. Jan Ziatyk, urodzony 26 grudnia 1899 w Odrzechowej, redemptorysta (CSsR) obrządku bizantyjsko-ukraińskiego, męczennik chrześcijański i błogosławiony Kościoła greckokatolickiego. Był synem rolników Prokopa i Marii. 21 czerwca 1919 roku zdał egzamin dojrzałości w Państwowym Gimnazjum w Sanoku. W tym samym roku wstąpił do Greckokatolickiego Seminarium Duchownego w Przemyślu, które ukończył w 1923 roku. W latach 1925–1935 był dyrektorem Katolickiego Ukraińskiego Seminarium w Przemyślu. Do Zgromadzenia Redemptorystów wstąpił 15 lipca 1935 roku. Był wykładowcą teologii dogmatycznej i Pisma Świętego w Seminarium Redemptorystów we Lwowie. W 1946 został internowany wraz ze wszystkimi redemptorystami przebywającymi na Ukrainie Zachodniej w klasztorze w Hołosku, internowanie trwało 2 lata. Następnie zostali przewiezieni do klasztoru w Uniowie, gdzie spędzili następne 2 lata. 5 stycznia 1950 roku została wydana decyzja o jego aresztowaniu, którą wykonano 20 stycznia. 21 listopada 1951 roku został skazany na 10 lat więzienia za współpracę z narodową antysowiecką organizacją i za propagandę antysowiecką. W czasie pobytu w łagrze Ozernyj koło Bracka, w Wielki Piątek 1952 roku, został ciężko pobity i pozostawiony na zewnątrz baraku. Po trzech dniach 17 maja 1952 zmarł w szpitalu więziennym. Pochowany został w rejonie Irkucka. Beatyfikował go Jan Paweł II 27 czerwca 2001 roku w grupie 27 nowomęczenników greckokatolickich. Jego Wspomnienie liturgiczne jest obchodzone w rocznicę śmierci.

 

18 MAJA

Św. męczennika Teodota (Bogdana) z Ancyry

Św. Teodot i siedem męczennic: Aleksandra, Tekuza, Klaudia, Faina, Eufrazja, Matrona i Julia żyli w drugiej połowie III wieku w Ancyrze w Galacji i ponieśli śmierć męczeńską na początku IV wieku. Św. Teodot był żonaty, prowadził jadłodajnię z noclegownią, był bardzo gorliwym chrześcijaninem świeckim, pomagał innym materialnie i duchowo; gdy wojska Dioklecjana (284-305) zniszczyły w Ancyrze świątynie chrześcijańskie, on finansował ich odbudowę; został też ścięty mieczem za pochowanie ciał męczennic dziś wspominanych.

Św. męczenników Piotra, Dionizego.

Męczennicy: Piotr, Dionizy i ich towarzysze:  Andrzej i Paweł w Lampsaku w Myzji, Krystyna zamęczeni w Tyrze w Fenicji (obecnie Liban), Herakliusz, Paulin i Benedym (Benedimos) prześladowani w Nobiodunum w Scytii, oddali życie za wiarę ok. roku 249/51.

 

19 MAJA

Św. męczennika Patryka, biskupa Prusy.

Św. Patryk był według tradycji biskupem Prusy. Miasto Prusa, założone przez króla Bitynii, Prusiasa (186-148) jako twierdza, wg planów Hannibala, później zwane Brussa, po turecku Bursa, leży 20 km od morza Marmara (staroż. Propontyda). Św. Akacjusz jest to, być może, sławny centurion, któremu ścięto głowę mieczem za cesarza Galeriusza (293-311). Nie można nic pewnego powiedzieć o świętych Menandrze i Polyenie towarzyszach św. Patryka.

 

20 MAJA

Św. męczennika Talelajusza

Św. Talelajusz poniósł męczeństwo w Cylicji (Azja Mniejsza) z cesarza Numeriana (282-284) w 284 roku. Pochodził z Libanu, ojciec miał na imię Berucjusz, matka Romilia. Był lekarzem i leczył za darmo. Za odmowę złożenia ofiar bóstwom pogańskim stanął przed prefektem Teodorem, który kazał przebić mu golenie i powiesić głową na dół; lecz jakimś bożym zrządzeniem kaci, myśląc, że wykonują rozkaz, przebili kloc drzewa i powiesili zamiast Męczennika. Prefekt sądząc, że z niego zakpili, kazał ich okrutnie bić, a Świętego rzucić do morza. Kaci, Aleksander i Asteriusz wyznali wiarę w Jezusa i zaraz zostali ścięci mieczem, a św. Talelajusz, o dziwo, wyszedł z wody. Rzucono go na pożarcie dzikim zwierzętom, lecz te go nie ruszyły; ostatecznie zginął od miecza.     

 

21 MAJA

Św. równych apostołom Konstantyna i Heleny.

Św. i Wielki cesarz Konstantyn, syn Konstancjusza I Chlorusa cesarza zachodnich prowincji Cesarstwa Rzymskiego (patrz 9 marca), urodził się w 280 roku w Naissus nad cieśniną Dardanelską. W 306 roku po śmierci ojca armia rzymska obwołała go cesarzem na miejsce ojca. W 312 roku, gdy dowiedział się, że Maksencjusz i Maksymin zawarli układ przeciw niemu, ruszył na Italię. Wówczas ujrzał na niebie ☧Chi rho, znak ☧ – (Znak chi rho powstał z nałożenia na siebie pierwszych dwóch liter „Χ” (chi) i „Ρ” (rho), greckiego słowa Chrystus ΧΡΙΣΤΟΣ, tworząc monogram), z napisem: „W tym znaku zwyciężysz”. Umieścił więc znak ☧ na tarczach i 29 października przy moście mulwijskim stoczył pomyślną bitwę, pokonał Maksencjusza i na drugi dzień tryumfalnie wjechał do Rzymu, gdzie przez Senat został obwołany cesarzem Zachodu, podczas gdy Licyniusz pozostał na Wschodzie. W 313 roku w Mediolanie ustalił z Licyniuszem zasady postępowania wobec chrześcijan (edykt Mediolański, wolność wszelkich kultów). Lecz Licyniusz nadal na Wschodzie ich prześladował (patrz 40 Męczenników z Sebasty, 9 marca). Gdy w 324 roku Konstantyn pod Adrianopolem pokonał Licyniusza, został cesarzem Zachodu i Wschodu. Ustały zupełnie prześladowania Kościoła. W 331 roku przeniósł stolicę cesarstwa do Bizancjum, nadając mu nazwę Konstantynopol, Nowy Rzym. Miał bardzo pozytywny stosunek do Kościoła. Widział jego miejsce w ścisłej strukturze państwowej jako czynnik integrujący i gwaranta jedności cesarstwa, w którym panuje jeden władca, istnieje jeden kult i jeden Kościół. Pojawienie się rozłamów w Kościele traktował jak zagrożenie dla państwa. Za radą biskupa Orozjusza z Kordoby zwołał w 325 roku Sobór Powszechny do Nicei, by wzmocnić prawdziwą wiarę; temu Soborowi przewodniczył Orozjusz, biskup Kordoby w Hiszpanii i dwaj kapłani Kościoła Rzymu, Witus i Wincenty, legaci papieża św. Sylwestra I (314-335). W 326 roku wysłał do Jerozolimy swą matkę św. Helenę, by odnalazła Krzyż, na którym zawisł Chrystus. W następnym roku Krzyż odnalazła, wróciła do Konstantynopola i w Rzymie w 329 roku zmarła. Pochowano ją w sarkofagu z porfirowego marmuru w kościele-rotundzie, mauzoleum, które sobie jeszcze za życia zbudowała przy via Lavicana. Ten sarkofag obecnie znajduje się w Watykanie. Św. Konstantyn zaś zachorował w Nikomedii, poprosił o chrzest i został ochrzczony; zmarł 22 maja 337 roku. Zwłoki przewieziono do Konstantynopola i pochowano w kościele świętych Apostołów, który sam wybudował.

 

22 MAJA

Św. Bazyliszka.

Święty męczennik Bazyliszek krewny św. wielkiego męczennika Teodora Tyrona (wspomnienie 17 lutego), urodził się niedaleko Amazji. Poniósł męczeństwo razem z braćmi Eutropiuszem i Kleonikiem (wspomnienie 3 marca) za Maksymiana Galeriusza (305-311). Tylko że oni zostali ukrzyżowani, a Bazyliszek zamknięty w więzieniu. A pragnął z całego serca, tak jak wielu innych w tym czasie, żeby jego tortury zostały uwieńczone męczeństwem i o tę łaskę usilnie prosił Boga. We śnie ukazał mu się Chrystus i, umacniając go, powiedział, że wkrótce poniesie śmierć męczeńską. Prosił więc strażników więziennych, żeby mu pozwolili pójść pożegnać się z bliskimi. Pozwolili, ale dowiedział się o tym namiestnik Agryppa i ich surowo ukarał, a św. Bazyliszka po wielu torturach kazał ściąć mieczem i ciało wrzucić do rzeki.

 

23 MAJA

Św. męczennicy Eufrozyny księżnej Połockiej.

Święta Eufrozyna Połocka urodziła się około 1101-1104. Była córką księcia połockiego Światosława (Jerzego) Wsiesławowicza i księżniczki kijowskiej Zofii, wnuczką Wsiesława Briaczysławicza zwanego Czarodziejem. Ochrzczona imieniem Przedsława. Data urodzin jest nieznana, dzięki zestawieniu kilku danych określa się ją na nie później niż 1104 rok. W dzieciństwie Przedsława uczyła się języka greckiego, łaciny oraz muzyki i tańca. Jej wychowawcami byli mnisi z monasteru w Połocku. Po ukończeniu 12 lat udała się, bez zgody rodziny, do żeńskiego monasteru, na czele którego, jako ihumenia, stała jej ciotka Romana. W tajemnicy złożyła wieczyste śluby mnisze przed zakonnikami przybyłymi z Połocka, przyjmując imię Eufrozyna. Żyjąc w klasztorze, zajmowała się jedynie modlitwą i przepisywaniem ksiąg liturgicznych. Prowadziła również bogatą korespondencję z biskupami Klemensem Smolatyczem i Cyrylem Turowskim, a także z duchownymi z Bizancjum. Około 1128, za zgodą biskupa połockiego Eliasza, założyła nowy żeński klasztor, zaś ok. roku 1160 - także męski. Obydwa te ośrodki życia monastycznego zostały zniszczone w czasie najazdu Litwinów w XIII stuleciu. Wyposażone w bogate biblioteki, były one ośrodkiem życia kulturalnego. Utrzymywały się nie tylko dzięki darczyńcom, ale również dzięki przepisywaniu ksiąg, kopiowaniu ikon i pracom jubilerskim. Eufrozyna zamieszkiwała w celi przy cerkwi Przemienienia Pańskiego (Chrystusa Zbawiciela), głównej świątyni żeńskiego monasteru, jaki założyła. W 1161 roku ihumenia Eufrozyna zamówiła wykonanie na potrzeby cerkwi niezwykle ozdobnego krzyża, wysadzanego srebrem, złotem i drogocennymi kamieniami. Krzyż ten zaginął w zawierusze wojennej w 1941 roku, a jego zaginięcie porównywane jest z zaginięciem Bursztynowej Komnaty. Pomimo usilnych i coraz to ponawianych starań, drogocenny przedmiot wciąż nie został odnaleziony. Dzięki staraniom Eufrozyny monaster, którym kierowała, otrzymał z Bizancjum Efeską Ikonę Matki Bożej, obecnie znajdującą się w Petersburgu. Odbyła pielgrzymkę do Ziemi Świętej. W jej trakcie spotkała się z łacińskim patriarchą Jerozolimy. Po drodze odwiedziła dwór w Konstantynopolu, gdzie była przyjmowana z honorami należnymi nie tylko z powodu stanu duchownego i wysokiej w nim pozycji, ale i książęcego pochodzenia. Zmarła w klasztorze 23 maja 1173 w Jerozolimie. Jej ciało zostało później przewiezione do Kijowa do Ławry Pieczerskiej, a stamtąd, w 1910 roku – do Połocka.

Św. Michała Wyznawcy, biskupa Synnady.

Św. Michał, wstąpił najpierw do klasztoru założonego przez św. Tarazjusza nad brzegiem Morza Czarnego (patrz 8 marca). Gdy św. Tarazjusz został patriarchą Konstantynopola (784-806), wyświęcił go na metropolitę Synnady we Frygii. Był on jednym z Ojców drugiego w Nicei Soboru Powszechnego w 787 roku. W 806 r. cesarz Nicefor I Logotheta (802-811) wysłał go do kalifa Harouna, by zabiegał o pokój między Cesarstwem Rzymskim i potęgą arabską. W 811 r. udaje się do papieża św. Leona III (795-816) z listami jedności od nowo wybranego patriarchy Konstantynopola Nicefora (806-815) i jednocześnie cesarz Michał I Rangabeusz (811-813) wysyła go do Karola Wielkiego, by prowadzić z nim rozmowy o pokoju i małżeństwie swego syna Teofilakta. (Bo papież św. Leon III w 800 roku w dzień Bożego Narodzenia koronował Karola Wielkiego, króla Franków, na pierwszego cesarza z dynastii Karolingów i jego cesarstwo było początkiem tzw. Świętego Cesarstwa Rzymskiego, które później przeszło w ręce Niemców i upadło w 1806 roku). Za cesarza obrazoburcy Leona V Ormianina (813-820) został skazany na wygnanie do Frygii za trwanie przy kulcie obrazów. Tam przepędzany z miejsca na miejsce po wielu surowych prześladowaniach zakończył bieg swego życia w środę po Zesłaniu Ducha świętego 23 maja 826 roku.

 

24 MAJA

Św. Nikity Słupnika.

Święty Nikita był poborcą podatków w Pieriejasławlu – Zaleskim, charakteryzował się przede wszystkim brakiem współczucia do innych i pragnął bogactwa. Boska dobroć przywołała go do pokuty: pozostawił on bogactwo, dom, rodzinę i uciekł do pobliskiego monasteru w imię świętego wielkiego męczennika Nikity. Nałożył na siebie ciężkie żelazne kajdany i kamienną czapkę, osiedlił się na kamiennej wieży (słupie) bez dachu, cierpiąc chłód i żar, deszcz i śnieg. Został zabity w 1186 г. przez swoich kuzynów, którzy za sprawą diabła, podejrzewali jakoby miał on u siebie jakieś drogocenności. Od grobu świętego i jego kajdan otrzymywali uleczenie cierpiący na przeróżne choroby.

Św. Symeona Słupnika.

Św. Symeon był synem Jana z Edessy i Marty (wspomnienie 4 lipca) z Antiochii Syryjskiej, gdzie się też urodził. Jeszcze jako chłopiec zostawił świat i pod opieką starca Jana żył na górze przez sześć lat, a potem dziesięć lat na słupie, który się znajdował na terenie klasztoru. Pragnąc większego odosobnienia, przeniósł się na Dziwną Górę, gdzie dziesięć lat mieszkał na gołej skale. I wreszcie 45 lat przeżył na niższym słupie. W sumie żył 85 lat, z których 79 upłynęło na ascezie i nadludzkich umartwieniach. Zmarł w 596 roku.

 

25 MAJA

Trzecie odnalezienie głowy św. Jana Chrzciciela.

Gdy przywrócono kult ikon, patriarcha Ignacy (847-857) otrzymał w czasie modlitwy informację, gdzie się znajduje Głowa św. Jana. Posłał grupę wiernych, którzy w ukazanym przez patriarchę miejscu w Komanach (w Poncie) ok. 850 roku znaleźli po raz trzeci Głowę św. Jana i złożyli ją w klasztorze św. Jana (Studion). Św. Jan Chrzciciel otaczany był zawsze wielką czcią w Kościele bizantyńskim. Kult ten zyskał jeszcze na sile z chwilą tego znalezienia. W następnych wiekach 25 maja Relikwia została przeniesiona do Konstantynopola, dzielona między kościoły. Krzyżowcy przywieźli je do Amiens (1206), inne znalazły się w Rzymie (San Silvestro in Capite).

Bł. męczennika Mikołaja Cehelskiego, kapłana

Bł. Mykoła Cehelski, urodził się 17 grudnia 1896 w Strusowie. Święcenia kapłańskie przyjął w 1925 roku, przez wiele lat pracował na wiejskiej parafii jako proboszcz. Za działalność duszpasterską został aresztowany 28 października 1946 roku. W styczniu 1947 roku skazany na 10 lat więzienia. Zesłany do obozu w Potmie w rosyjskie Mordowii, był więziony w nieludzkich warunkach. Zmarł z wycieńczenia 25 maja 1951 w Potmie. Beatyfikowany przez Jana Pawła II 27 czerwca 2001 roku we Lwowie w grupie 27 nowomęczenników greckokatolickich.

 

26 MAJA

Św. apostoła Karpa.

Św. Karp miał przyjąć w swoim domu św. Pawła, gdy był w Troadzie. Apostoł pisze o tym: „Opończę, którą pozostawiłem u Karpa w Troadzie, przynieś” (2Tm 4,13). Tradycja podaje też, że tenże Apostoł ustanowił go biskupem w Berei w Tracji i że Żydzi zadali mu śmierć z nienawiści do wiary chrześcijańskiej.

 

27 MAJA

Św. męczennika Teraponta biskupa Sardyki.

Św. Terapont biskup Sardów w Lidii, poniósł śmierć męczeńską za Dioklecjana (284-305). Głosił Chrystusa pogańskim Grekom, zawsze otwarcie przyznawał się do swojej funkcji; był więziony, głodzony, bity, lecz nieugięty w wierze. W czasie tych różnych tortur zakończył życie.

 

28 MAJA

Św. Nikity biskupa Chalcedonu.

Św. Nikita biskup Chalcedonu, żył w drugiej połowie VIII wieku. Odznaczał się uczynkami miłosierdzia, pomagał ubogim, w swoim domu przyjmował podróżnych, troszczył się o wdowy i sieroty, wstawiał się za pokrzywdzonymi. Za panowania cesarza obrazoburcy Leona Ormianina (813-820) walczył przeciw herezji, przekonywał swą trzodę do kultu świętych ikon, przeszedł wiele cierpień ze strony cesarza i jego popleczników a wreszcie skazanie na wygnanie. Zmarł na początku IX wieku.

 

29 MAJA

Św. męczennicy Teodozji Dziewicy.

Św. Teodozja urodziła się w Tyrze i poniosła śmierć męczeńską w 307 roku. Dziś wspomina się przeniesienie jej relikwii do Konstantynopola, a potem do Wenecji. Pewnego dnia, gdy miała 17 lat, spotkała skutych łańcuchami chrześcijan, którym groziła śmierć; zbliżyła się do nich w obecności sędziów i prosiła, by o niej pamiętali, gdy staną przed Panem; zaraz schwytali ją żołnierze i zaprowadzili przed prefekta Palestyny Urbana, który polecił jej złożyć ofiarę bóstwom; ona odmówiła, więc poddano ją torturom, które mężnie znosiła; wreszcie wrzucono ją do morza i tak oddała duszę Bogu w dzień Zmartwychwstania naszego Pana, za cesarza na Wschodzie Maksymina (286-308).

 

30 MAJA

Św. Izaakiusza Wyznawcy z Dalmacji.

Św. Izaakiusz, Syryjczyk, od chłopięcych lat wziął na siebie brzemię Pana i prowadził życie pustelnicze w małej grocie w pobliżu Konstantynopola. W tym czasie szalała herezja arian; prześladowali oni ortodoksyjnych chrześcijan, zamykali i niszczyli im świątynie. A cesarz Walens (364-378), arianin, wyszedł wówczas z wojskiem ze stolicy, by odeprzeć pogańskich Gotów, którzy żyli nad Dunajem, zdobyli Trację i już szli na Konstantynopol. Wybiegł mu naprzeciwko św. Izaakiusz i z całym przekonaniem powiedział, że odeprze wrogów, jeśli otworzy wiernym świątynie, w przeciwnym razie zginie sam i całe wojsko. Trzykroć powtarzał Święty swoją prośbę i proroctwo. Rozwścieczony cesarz nie usłuchał, poszedł na wojnę, ale poniósł klęskę i żywcem został spalony w stodole, gdzie się ukrył, uciekając przed zwycięskimi Gotami. Był to rok 378. Gdy wieść o przegranej Walensa doszła do stolicy, św. Izaakiusza otoczono wielkim szacunkiem jako proroka; wybudował on w 381 roku klasztor w Konstantynopolu; był to w ogóle pierwszy klasztor w tym mieście; mądrze prowadził napływających kandydatów, a jako regułę życia monastycznego dał im własny przykład. Umarł w 406 roku, zostawiając swym następcą patrycjusza Dalmata (patrz 3 sierpnia), od którego pochodzi nazwa klasztoru. Wspomnienie św. Izaakiusza wraz ze św. Dalmatem i jego synem i następcą św. Faustusem obchodzi się jeszcze raz 3 sierpnia.

 

31 MAJA

Św. apostoła Hermesa

Św. apostoł Hermes był biskupem Filippopola w Tracji. Św. Paweł w liście do Rzymian pozdrawia go (16,14). Gdy głosił Ewangelię, dużo wycierpiał od pogan, ale życie zakończył spokojnie.

Św. męczennika Hermiasza.

Św. Hermiasz pochodził z miasta Komany w Poncie, był żołnierzem, czcigodnym starcem o białych włosach. Poniósł śmierć męczeńską za Antonina Piusa (138-161). Uwięziony za wiarę, został postawiony w Kapadocji przed dowódcą wojska Sebastianem; po odmowie złożenia ofiary bóstwom pogańskim i po długim przekonywaniu, bili go po twarzy, zdarli z twarzy skórę, wybili zęby i podpiekali. Sebastian kazał wróżbicie otruć go jadem, ale i drugi kubek mocniejszej trucizny nie odniósł skutku tak, że wróżbita uwierzył w Chrystusa i od razu został ścięty; też zaliczony został w poczet świętych męczenników. Jeszcze bardziej torturowali bez skutku mężnego Żołnierza Chrystusowego Hermejusza a wreszcie rozszalały Sebastian własną ręką obciął mu głowę.

 

CZERWIEC

 

1 CZERWCA

Św. męczennika Justyna Filozofa.

Św. Justyn urodził się ok. 100 roku we Flavia Neapolis (stroż. Sychem) w Palestynie, zm. ok 165 roku w Rzymie, filozof, i apologeta wczesnochrześcijański, męczennik, rywalizujący z myślicielmi ateńskimi. Pochodził z rodziny pogańskiej; po zapoznaniu się z różnymi systemami filozoficznymi (stoicyzm, arystotelizm, platonizm) zwrócił się ku chrześcijaństwu (ok. 130 r. przyjął chrzest w Efezie) i ogromną i wszechstronną erudycję poświęcił jego obronie; jako filozof wędrował przez wiele krajów, a ostatecznie dotarł do Rzymu, gdzie złożył bezpłatną szkołę; jego uczniem był Tacjan, późniejszy apologeta; według Euzebiusza z Cezarei osobistym wrogiem św. Justyna był cynik Krescens, z którym toczył on kilkakrotnie dysputy w obecności świadków; oskarżony wraz z sześcioma uczniami Charitonem i jego żona Charytą, Euelpistosem, Hieraksem, Peonosem i Walerianusem o wyznawanie chrześcijaństwa, zostali postawieni przed sądem prefekta Rzymu Juniusa Rustyka i ok. roku 165 skazani na karę śmierci przez ścięcie; zachowała się relacja z ich procesu opartego na aktach sądowych. Grób Św. Justyna znajduje się w katakumbach Cyriaka. Z ośmiu pism jego zachowały się dwie Apologie oraz Dialog z Żydem Tryfonem.

 

2 CZERWCA

Św. Nikifora Wyznawcy, patriarchy Konstantynopola.

Św. Nikifor pochodził ze znakomitego rodu, otrzymał wspaniałe wykształcenie, był sekretarzem na dworze cesarzowej Ireny, uczestniczył w VII Soborze Powszechnym, drugim w  Nicei (787). Ciążyło mu pełne ludzkiej bieganiny życie dworskie, opuścił je i prowadził życie ascetyczne nad brzegami Bosforu aż do roku 806, gdy go wybrano patriarchą  Konstantynopola (806-815). Mądrze rządził Kościołem i wytrwale bronił wiary. Lecz wkrótce w roku 813 cesarzem został Leon Ormianin (813-820), przeciwnik kultu ikon, który św. Nikifora, obrońcę kultu ikon, złożył z urzędu i skazał na wygnanie, gdzie 2 czerwca 829 roku zmarł. Przeniesienie jego Relikwii miało miejsce za patriarchy św. Metodego I (842-846; wspomnienie 14 czerwca) i jest świętowane 13 marca.

 

3 CZERWCA

Św. męczennika Lucyliana.

Św. Lucylian przyjął śmierć męczeńską za cesarza Aureliana (270-275). Był to czcigodny starzec, były kapłan pogański, który mieszkał niedaleko od Nikomedii. Został schwytany z powodu wiary w Chrystusa i postawiony przed prefektem Sylwanem. Nie zechciał wyrzec się Chrystusa i powrócić do swej dawnej religii, dlatego połamano mu szczęki, biczowano, powieszono głową na dół. Rzucony do więzienia, zastał tam czterech chłopców Klaudiusza, Hipacego, Pawła i Dionizego zatrzymanych z tego samego powodu, z którymi na nowo stanął przed prefektem. Prefekt skazał ich na śmierć, polecając dla wykonania wyroku odprawić ich do Bizancjum: chłopcy zostali ścięci, Lucylian ukrzyżowany.

 

4 CZERWCA

Św. Mitrofana patriarchy Konstantynopola.

Św. Mitrofan był biskupem Bizancjum ok. 306 roku. Według historyków miał być wysłany jako przedstawiciel na pierwszy Sobór Powszechny do Nicei (325 rok). Podeszły wiek nie pozwolił mu brać osobiście udziału w tym Soborze. Cesarz Konstantyn prosił ojców Soboru, by przyznali Mitrofanowi tytuł patriarchy i począwszy od niego biskupi Konstantynopola zaczęli nosić ten tytuł. Św. Mitrofan zmarł w pokoju w 326 roku, mając 117 lat. Jego relikwie spoczywają w Konstantynopolu.

 

5 CZERWCA

Św. Doroteusza biskupa Tyru.

Św. Doroteusz biskup  Tyru, był w wieku 107 lat skazany na śmierć przez pogan w 362 roku za cesarza Juliana Apostaty (355-363) w Odyssopolu w Tracji (dziś Warna), a może, według innych, w Edessie w Mezopotamii. Odznaczał się dużą wiedzą, znał język łaciński. Przypisuje mu się niesłusznie naiwną kompilację "na temat proroków, apostołów i 70 uczniów", bardziej znaną pod nazwą Synopsa Doroteusza oraz Poczet biskupów Bizancjum ułożony przez fałszerzy dokumentów mających złe intencje, a mianowicie, aby sprowokować pogląd, że stolica apostolska w Bizancjum jest starsza od tej w Rzymie.

Bł. męczennika Gomidasa Keumurdżiana, kapłana Armenii

Bł. Gomidas Keumurdżian urodził się 1656 roku, był synem ormiańskiego kupca z Konstantynopola i sam wykonywał zrazu ten zawód. Był żonaty i miał siedmioro dzieci. W roku 1685 został kapłanem. Jako taki opowiadał się stale za jednością z Rzymem. Naraziło go to na prześladowania ze strony duchowieństwa monofizyckiego. Kilka razy uchodził i krył się. Wykorzystując ten czas, sporządził wierszowaną wersję Dziejów Apostolskich, a potem napisał historię prześladowania. W końcu sam został uwięziony. Zachęcany do odstępstwa i złożenia monofizyckiego wyznania, okazał się nieustraszonym. Poniósł śmierć męczeńską 5 listopada 1707 w wieku 51 lat Konstantynopol za czasów Imperium Osmańskiego. Beatyfikowany 23 czerwca 1929, w Bazylice Świętego Piotra przez papieża Piusa XI.

 

6 CZERWCA

Św. Wisariona Cudotwórcy.

Święty Wisarion (Bessarion) pochodził z Egiptu, w młodym wieku przyjął chrzest, prowadził surowy tryb życia, by zachować otrzymaną na chrzcie łaskę. Chcąc poznać bliżej życie mnisze, odwiedził w Palestynie św. Gerazyma znad Jordanu (wspomnienie 4 marca), widział też innych mieszkańców pustyni, poznając zasady życia zakonnego. Gdy wrócił do Egiptu, przyjął postrzyżyny i został uczniem św. Izydora z Peluzjum (wspomnienie 4 lutego); wybrał dla siebie rodzaj drogi do świętości (gr. politeja) polegający na milczeniu, ograniczeniu pokarmu do minimum i nieustannej modlitwie. Odznaczał się też zadziwiającą pokorą; gdy pewnego razu kapłan jednemu z mieszkańców pustyni, który zgrzeszył, kazał wyjść ze świątyni, wówczas wyszedł też i św. Wisarion ze słowami na ustach: ja też jestem grzeszny. Bóg obdarzył go łaską czynienia cudów: przemieniał gorzką wodę morską w słodką, chodził po wodzie jak po suchym lądzie, wypędzał złe duchy. Spał zawsze w pozie stojącej lub siedzącej, większość życia spędził na modlitwie pod gołym niebem. W głębokiej starości odszedł do Pana pod koniec V wieku.

Św. Hilariona Nowego.

Św. Hilarion urodził się w 776 roku z ojca Piotra z Kapadocji i matki Teodozji, pobożnych rodziców, znanych na dworze cesarza Leona IV Chazara (775-780); ojciec był dostawcą chleba na stół cesarski. W wieku 20 lat zostawił, według rady ewangelicznej, ojca swego, matkę, dom, majątek, i wstąpił do klasztoru Xerokopios w Bizancjum. Potem przeszedł do klasztoru Dalmatów (patrz 30 maja), gdzie przyjął święcenia kapłańskie. Po śmierci igumena cesarz Nicefor I Logotheta (802-811) i patriarcha św. Nikifor I (806-815) naznaczyli św. Hilariona na następcę zmarłego. Przez 8 lat wspaniale prowadził trzodę Chrystusową. Gdy objął tron cesarski Leon V Ormianin (813-820), zawzięty obrazoburca, św. Hilarion za wierność świętym ikonom zostaje zesłany do innego klasztoru, do więzienia wojskowego, jest bity, maltretowany przez kilka lat. Cesarz Michał II Jąkała (820-829) go odwołuje z wygnania; pod opieką pobożnej niewiasty Święty wraca do zdrowia; a nowy cesarz Teofil (829-842), ikonoklasta, znowu wraz z innymi wyznawcami go więzi, bije i zsyła na odludzie. Dopiero po śmierci Teofila cesarzowa Teodora w 842 roku wszystkich zesłańców sprowadza do stolicy, umacnia prawowierność przez przywrócenie kultu ikon. Św. Hilarion wraca do swego klasztoru i po trzech latach pełen zasług umiera w 845/6 roku.

 

7 CZERWCA

Św. męczennika Teodota (Bodana) z Ancyry

Św. Teodot był oskarżony przed prefektem miasta Teoteknonem, że szukał i usiłował pogrzebać ciała męczennic, które były wrzucone do jeziora w Ancyrze w Galacji (patrz 18 maja). Przyprowadzony przed prefekta wyznał, że jest chrześcijaninem i stwierdził, że on, zwyczajny człowiek, jest mocą Chrystusa mocniejszy od cesarzy i że nie boi się żadnych władców. Natychmiast go okrutnie zbili, powiesili na drzewie i poszarpali mu ciało tak, że otwarte rany pokryły go całego. Zakończył swe życie za cesarza Dioklecjana (284-305).

 

8 CZERWCA

Przeniesienie relikwii Św. wielkiego męczennika Teodora Dowódcy.

Ciało św. Teodora zostało z Amazji (Pont) przeniesione do Euchaity, ale trudno określić datę tego faktu. Św. Teodor, zwany „Stratelatos”, czyli generał armii, jest tym samym św. Teodorem Tyronem, którego wspominamy 17 lutego. Św. Teodor był legionistą w armii cesarza Maksymiana (od 305) i przebywał ze swoim garnizonem w Amazji w Poncie (Azja Mniejsza). Szalało wówczas najdłuższe prześladowanie chrześcijan. Odmówił, jako chrześcijanin, złożenia ofiary bóstwom rzymskim. Trybun dał mu czas do namysłu. Św. Teodor dla podkreślenia, że potępia bałwochwalstwo, podpalił w Amazji słynną świątynię „Matki bogów” Cybeli. Został natychmiast aresztowany i jako świętokradca poddany najbardziej wyszukanym mękom; dręczono go głodem, rozciągano na koźle, wreszcie w 306 roku spalono żywcem. Otrzymał łaciński przydomek „Tyron”, ponieważ, skoro tylko wpisany został do kohorty „tyronów” tzn. młodych rekrutów, odważnie wyznał wiarę chrześcijańską i podjął śmierć męczeńską. W IX wieku przez homnografów i hagiografów został nazwany „Stratelatos”, tzn. dowódca armii. W czasach gdy chrześcijaństwo uzyskało wolność, kult św. Teodora na Wschodzie i Zachodzie stał się bardzo popularny; w wielu miastach budowano pod jego wezwaniem wspaniałe świątynie; św. Grzegorz z Nyssy (wspomnienie 10 stycznia), Chryzyp z Jerozolimy wygłosili wspaniałe ku jego czci mowy; piękne legendy otoczyły jego osobę. W 50 lat po jego śmierci cesarz Julian Odstępca (361-363), chcąc zbezcześcić w pierwszy tydzień Wielkiego Postu post chrześcijański, kazał, żeby eparcha (prefekt) Konstantynopola codziennie rankiem tajemnie w ciągu pierwszego tygodnia W. Postu kropił artykuły spożywcze na rynku krwią pogańskich ofiar ze zwierząt. Św. Teodor ukazał się patriarsze Konstantynopola i polecił ogłosić chrześcijanom, żeby nie kupowali na rynkach zbezczeszczonych pokarmów, lecz spożywali „koliwo, kutia”, gotowaną pszenicę z miodem. To wydarzenie do dziś w greckim obrządku wspomina się w sobotę pierwszego tygodnia W. Postu. W przeddzień po Liturgii śpiewa się Kanon ku czci św. Teodora i poświęca się „koliwo, kutia”.

 

9 CZERWCA

Św. Cyryla arcybiskupa Aleksandrii.

Św. Cyryl arcybiskup Aleksandryjski, urodził się w 2. połowie IV wieku w Egipcie, zmarł 27 czerwca 444 roku w Aleksandrii, teolog, ojciec i doktor Kościoła. Kształcił się prawdopodobnie w Aleksandrii, a następnie przebywał u mnichów na pustyni; na intelektualną i moralną formację Cyryla wywarł wpływ jego stryj, patriarcha aleksandryjski Teofil; 18 października 412 roku zastał wybrany jego następcą. Polemizował z Nestoriuszem, patriarchą Konstantynopola (428-431) w kwestiach dogmatycznych i wzywał go do przyjęcia nauki o dwu naturach i jednej osobie w Chrystusie; dokonał w roku 431 uroczystego otwarcia Efeskiego Soboru, któremu z polecenia papieża św. Celestyna I (422-432) przewodniczył; dzięki jego inicjatywie ogłoszono wtedy dogmat o macierzyństwie Bożym Maryi oraz potępiono nestorianizm. (Nestoriusz twierdził, że w Chrystusie są dwie różne osoby, a Maryja była tylko matką osoby ludzkiej Jezusa z Nazaretu, a nie osoby boskiej Syna Bożego. Św. Cyryl przeciwnie, twierdził, że Maryja może być nazywana Matką Boga (gr. Theotokos). Obaj przedstawili swoje poglądy papieżowi św. Celestynowi I. Papież potępił naukę Nestoriusza). Przez intrygi nestorian św. Cyryl został zdjęty z urzędu; pod wpływem publicznej opinii powrócił do Aleksandrii; miał się przyczynić do uporządkowania aleksandryjskiej liturgii, zachowanej w języku koptyjskim. Św. Cyryla uważa się za jednego z największych mariologów, gdyż w dużej mierze przyczynił się do wyjaśnienia macierzyństwa Bożego Maryi, wynikającego z nauki o unii hipostatycznej (osobowej); ponieważ Jezus Chrystus jest w jednej osobie Bogiem-Człowiekiem, a współorzekanie przymiotów uprawnia do przypisywania Synowi Bożemu w Jego ludzkiej naturze przymiotów boskich i ludzkich, dlatego też Maryja jest Matką Boga (Theotokos), a nie tylko Chrystusa (Christotokos) lub człowieka (Anthropotokos); jakkolwiek nie zrodziła ona boskiej natury Jezusa, jest jednak jednocześnie Matką Bożą i Matką Zbawiciela, podobnie jak kobieta, która jest matką swego dziecka, choć nie rodzi duszy człowieka; Maryja będąc rodzicielką Chrystusa, jest też Bogarodzicą. Prawdę tę uważał za należącą do istoty wykładu chrześcijańskiej wiary; przekonany o wieczystym dziewictwie Maryi, uważał ją za w pełni czystą i świętą. Podkreślając, że w Eucharystii ofiarowany jest sam Chrystus, wyjaśniał, że jego rzeczywista obecność dokonuje się mocą Boga, dzięki tajemniczej przemianie chleba i wina w Ciało i Krew Chrystusa. Celem Eucharystii jest uświęcenie człowieka i jego uszczęśliwienie; Chrystus jednocząc się z naszym ciałem, użycza ludziom nieśmiertelności i Swego własnego życia; zjednoczenie to uważał św. Cyryl nie tylko za duchowe, ale i fizyczne (na sposób 2 kawałków wosku, które rozgrzane nad ogniem, stapiają się w jedno). Eucharystia przecież jednoczy wszystkich ludzi z sobą, gdyż Chrystus przenika ich i przetwarza wewnętrznie; nawet ludziom obojętnym Eucharystia dodaje sił do pokonania „starego" człowieka i osiągnięcia świętości. Chociaż ofiarę eucharystyczną należy składać każdego dnia, wierni powinni brać w niej udział przynajmniej w niedzielę na pamiątkę zmartwychwstania Chrystusa. Anastazy z Synaju nazwał św. Cyryla „pieczęcią wszystkich ojców"; uważa się św. Cyryla za jednego z najwybitniejszych przedstawicieli teologii Wschodu chrześcijańskiego.

 

10 CZERWCA

Św. męczennika Tymoteusza biskupa Pruskiego.

Św. Tymoteusz biskup Prusy w Bitynii (patrz 19 maja), nawrócił na wiarę wielu pogan. Cesarz Julian Odstępca (361-363) uwięził go, ale Święty i w więzieniu ewangelizował. Ponowne zakazy nie skutkowały, dlatego ścięto go mieczem.

 

11 CZERWCA

Św. apostołów Bartłomieja i Barnaby.

Św. Bartłomiej apostoł przez wielu egzegetów, począwszy od IX wieku, jest utożsamiany z Natanaelem, którego powołanie opisał Jan Ewangelista (J1,45-49). Informacja podana przez historyka Euzebiusza (Hist 5,10) wskazuje na Indie jako teren działalności i śmierci św. Bartłomieja. Relikwie św. Bartłomieja miały burzliwe dzieje. Ze Wschodu w połowie IX wieku kupcy chrześcijańscy przywieźli do Benewentu, a cesarz Oton III przewiózł je do Rzymu i umieścił w kościele na Wyspie Tybrowej, zwanym odtąd San Bartolomeo all’Isola.

Św. Barnaba apostoł, lewita z Cypru, z pokolenia Lewiego, najpierw nazywał się Józef, potem Barnaba tzn. syn pocieszenia lub syn Przepowiadania. Poza lakonicznymi wzmiankami w niektórych Listach św. Pawła Apostoła wspominają o nim jedynie Dzieje apostolskie; historia jego życia wiąże się ściśle z pierwszym okresem apostolskiej działalności św. Pawła; ze względu na osobiste przymioty oraz działalność charytatywną Barnaba był powszechnie znany w pierwotnym Kościele; w Jerozolimie przedstawił apostołom św. Pawła, z którym następnie przez jakiś czas głosił ewangelię w Antiochii; wspólnie przeprowadzili tam zbiórkę na ubogich, a zebrane dary odwieźli do Jerozolimy; wśród chrześcijan antiocheńskich Barnaba był zaliczany na równi z Pawłem do tzw. proroków i nauczycieli; towarzyszył Pawłowi w jego pierwszej podróży misyjnej i uczestniczył w Soborze Jerozolimskim, na którym, w sporze o zachowywanie Prawa Mojżeszowego przez chrześcijan, Barnaba stanął po stronie Piotra, odłączając się, zwłaszcza podczas posiłków, od chrześcijan nawróconych z pogaństwa; powodem jego rozstania się z Pawłem była jednak raczej nieustępliwość tego ostatniego w sprawie krewnego Barnaby Jana Marka: Barnaba prosił bezskutecznie, by mógł on towarzyszyć Pawłowi w drugiej podróży misyjnej i ostatecznie z Markiem odpłynął na Cypr (Dz 15, 36-39). Wg tradycji tam został ukamienowany przez Żydów. W 488 roku podobno biskup Salaminy na Cyprze odnalazł grób z jego ciałem, a na piersi Ewangelię wg św. Mateusza w języku greckim. Cenny ten dar ofiarowano cesarzowi Zenonowi (474-475; po raz drugi 476-491), który tu wybudował bazylikę, a ona stała się centrum kultu św. Barnaby.

 

12 CZERWCA

Św. Onufrego Wielkiego.

Św. Onufry pochodził z Egiptu, żył ok. IV/V wieku w cenobium (wspólnota) Hermopolu koło Teb. Gdy usłyszał historię proroka Eliasza i św. Jana Poprzednika, opuścił cenobium i zagłębił się w pustynię, gdzie pozostał 60 lat i nie widział żadnego człowieka. Inny zakonnik o imieniu Pafnucy natrafił na niego, gdy przedsięwziął wędrówkę w głąb pustyni, by otrzymać błogosławieństwo świętych pustelników, siadł koło niego i prosił, by mu podał swoje imię i opowiedział historię swego życia. Św. Onufry zgodził się. Później Pafnucy te i jeszcze inne wieści o samotnikach z pustyni przekazał mnichom w Sketis. Św. Onufry umarł w obecności św. Pafnucego; a ten rozerwał na dwie części swoją zakonną pelerynę, i jedną częścią owinął nagie ciało Świętego, którego okrywały tylko długie siwe włosy.

Św. Piotra z Atosu.

Św. Piotr żył w IX wieku. Był żołnierzem w ochronie cesarskiej. Miał zamiar być mnichem. W czasie wojny z Syrią został wzięty do niewoli i osadzony z innymi żołnierzami w twierdzy nad Eufratem. Jak anioł uwolnił św. Piotra apostoła z więzienia, tak tu dokonał tego św. Mikołaj: ukazał się w celi więziennej Piotrowi, dotknął kajdan, które stopniały jak wosk i Piotr wyszedł wolny; potem udał się do Rzymu, by przy grobie św. Piotra być postrzyżonym na przyjęcie do zakonu. A św. Mikołaj uprzedził we śnie papieża Grzegorza IV (827-844) o przybyciu Piotra, i o jego cudownym uwolnieniu z więzienia. Na drugi dzień w czasie nabożeństwa, przy wielkim napływie wiernych, papież głośno zawołał: „Piotrze, któryś przyszedł z Grecji i którego św. Mikołaj uwolnił z więzienia, podejdź do mnie”. Piotr podszedł, papież przy grobie św. Piotra dokonał postrzyżyn, zatrzymał go pewien czas u siebie, uczył reguł życia zakonnego, potem pobłogosławił na dalszą drogę, jaką Bóg mu naznaczył. Św. Piotr opuścił Rzym, by udać się na Wschód. Lecz okręt, na którym płynął Piotr, burza zagnała do podnóża Góry Atos i tu on pozostał 53 lata, prowadził życie pustelnicze, ani razu nie widział człowieka. Pawnego razu myśliwy goniąc za jeleniem, zobaczył nagiego człowieka pokrytego włosami i zaczął uciekać. Wielebny Piotr go zatrzymał i opowiedział o swoim życiu. Myśliwy chciał z nim pozostać, ale Piotr nie pozwolił i zabronił opowiadać o sobie. Za rok myśliwy przyszedł ze swoim chorym bratem, i jeszcze z innymi. Ale znaleźli Pustelnika już martwego (ok. roku 890). Chorzy, dotknąwszy Zmarłego, zostali uzdrowieni. Ciało św. Piotra przeniesiono do monasteru św. Klemensa w miejscowości granicząej z Tracją.

 

13 CZERWCA

Św. męczennicy Akwiliny.

Św. Akwilina pochodziła z fenickiego miasta Byblos, dziś Jubay w Libanie, i poniosła śmierć męczeńską za Dioklecjana (284-305). Wychowana była przez rodziców po chrześcijańsku; już mając 12 lat swoim koleżankom opowiadała o Chrystusie; oskarżono ją przed namiestnikiem Woluzjanem, że namawia swe rówieśnice, żeby nie czciły rodzimych bogów. On bezskutecznie zachęcał małą apostołkę, by odstąpiła od Chrystusa; poddana więc została torturom: bito ją po twarzy, rozebraną z szat biczowano, żalaznymi prętami przebito i ścięto jej głowę w 293 roku.

Św. Tryfiliusza z Cypru.

Św. Tryfiliusz, pochodził z Cypru, zanim stał się głosicielem wiary chrześcijańskiej studiował prawo w słynnej uczelni w Bejrucie w Fenicji (dziś Liban). Potem za nauczyciela wybrał sobie św. Siprydona (wspomnienie 12 grudnia). Wkrótce został naznaczony na biskupa Leukozji (Nikozji) na Cyprze. Brał udział w obradach synodu w Sardyce w 343 roku. Uważany był za jednego z największych mówców swego czasu i napisał wiele dzieł, z których na nieszczęście żadne do nas się nie dochowało.

Św. Antoniego z Padwy.

Antoni z Padwy, właściwie Ferdynand Bulonne; urodził się w 1191 w Lizbonie, w majętnej, ale nie szlacheckiej rodzinie. Na chrzcie otrzymał imię Ferdynand, a jego rodzicami byli Martin de Bulhões i Maria bądź Teresa. Podstawowe wykształcenie odebrał w szkole katedralnej, gdzie nauczycielem był jego stryj – ks. Fernando Martins. W wieku 15 lat przeżył kryzys moralny, który objawiał się nadmiernym pociągiem seksualnym i miał trwać około 2-3 lat. W 1209 roku przezwyciężył kryzys i wstąpił do zakonu kanoników regularnych w klasztorze św. Wincentego. Dwa lata później przeniósł się do klasztoru św. Krzyża w Coimbrze. Studiował tam Pismo Święte, teologię, gramatykę, retorykę, dialektykę i nauki przyrodnicze. Około 1215-1216 roku przyjął święcenia kapłańskie. W 1219 roku Coimbrę odwiedziło pięciu zakonników franciszkańskich, którzy wędrowali do Maroka, by nawracać Saracenów. Gdy Antoni dowiedział się, że zginęli oni śmiercią męczeńską postanowił wstąpić do franciszkanów, chcąc również ponieść śmierć za wiarę. Uzyskał zgodę przeora na opuszczenie kanoników regularnych i pod koniec lata 1220 roku przeniósł się do pustelni, przyjmując imię zakonne Antoni. Tego sameo roku wyjechał do Maroka. Gdy dotarł do Ceuty, Antoni zachorował na febrę i zmuszony był przeczekać zimę, a wiosną 1221 roku wrócić do Portugalii. Jednak żaglowiec którym płynął napotkał burzę, która połamała maszty i zerwała żagle, w następstwie kierując go na Sycylię. Mnich pozostał tam około dwóch miesięcy, by następnie udać się do Asyżu. Za radą brata Gracjana w czerwcu 1221 roku udał się na Monte Paolo niedaleko Forlì, gdzie miał odprawiać msze dla sześciu franciszkanów, którzy mieli tam pustelnie. Wkrótce potem został wędrowym kaznodzieją i rozpoczął nauczanie w północnej Italii – Romanii, Emilii, Ligurii, Lombardii i Wenecji. Rozpoczął od głoszenia kazań w Rimini, gdzie heretycy usiłowali go otruć. Pod koniec 1223 roku Franciszek z Asyżu mianował go nauczycielem teologii dla minorytów, a niedługo później Antoni został pierwszym lektorem we franciszkańskim studium teologicznych w Bolonii. Aby sprostać nowym zadaniom udał się do Vercelli, gdzie teologii nauczał opat kanoników regularnych Tomasz Gallo. W 1224 roku kapituła wysłała go do Francji, gdzie miał wspomóc dominikanów w zwalczeniu herezji albigensów. 30 listopada 1225 roku wziął udział w synodzie w Bourges, a 7 czerwca 1226 roku został wybrany kustoszem Limoges. Na przełomie 1227 i 1228 roku przybył do Padwy. Wizytował wszystkie podległe mu klasztory i skupił się na działalności duszpasterskiej i nauczycielskiej.  W 1230 roku powrócił do Padwy, oddając się modlitwie i kaznodziejstwu. Nawróceni przez niego grzesznicy i heretycy pod koniec 1227 roku utworzyli bractwo franciszkańskie Colombini, na wzór trzeciego zakonu. Pod koniec życia przyszły święty kontemplował i modlił się w celi znajdującej się na orzechu niedaleko klasztoru w Camposampiero. 13 czerwca 1231 zasłabł i poprosił współbraci aby zawieźli go do Padwy. Zbliżając się do miasta Antoni zmarł 13 czerwca 1231 w Arcelli k. Padwy. Kanonizowany 30 maja 1232 przez papieża Grzegorza IX (ogłoszony świętym 352 dni po śmierci).

 

14 CZERWCA

Św. proroka Elizeusza.

Św. Elizeusz, prorok, syn Szafata z Abel Mechola na równinie Ezdrelon, sługa i następca Eliasza (wspomnienie 20 lipca). Wiadomości o nim mamy tylko w Biblii: 1Kr 19,19-21 i 2Kr 2,1-8,15; 9,1-10;13,14-21. Żył w IX wieku przed Chr. Z rozkazu Bożego do prorockiego posługiwania został wezwany przez proroka Eliasza. Gdy Eliasz był zabierany do nieba, upadł jego płaszcz, Elizeusz go podjął i otrzymał siłę i dar prorocki Eliasza. Rozwijał swą działalność przez 65 lat. Dokonał wielu cudów. Płaszczem Eliasza uderzył wody Jordanu i one rozstąpiły się; uczynił zdatnymi do picia wody żródła jerychońskiego; ocalił od śmierci na pustyni wojsko izraelskie, gdyż pomodlił się i wytrysnęła dla nich woda; uchronił od śmierci głodowej biedną wdowę w Sarepcie przez cudowne rozmnożenie oliwy w naczyniu; Szunemitka, która mu okazała pomoc, otrzymała w darze syna, a jak on umarł, Elizeusz go wskrzesił z martwych; syryjski dowódca Neeman został przez Elizeusza oczyszczony z trądu; izraelskiemu królowi Joaszowi przepowiedział zwycięstwo na wrogami. Dzięki swojej modlitwie dokonał wiele innych cudów. Umarł w późnej starości w Samarii. Elizeusz, jak Eliasz, nie zostawił po sobie pism, ich obu służba była tylko ustna.

 

Św. Metodego patriarchy Konstantynopola.

Św. Metody urodził się w Syrakuzach na Sycylii pod koniec VIII ze szlachetnych i bogatych rodziców. Wstąpił do klasztoru nad Morzem Marmara (staroż. Propontyda), gdzie był igumenem. Został posłany do Rzymu, by wstawić się za św. Nikiforem (806-815), patriarchą Konstantynopola, którego Leon V Ormianin (813-820) za kult ikon skazał na wygnanie. Po śmierci Leona tron cesarski objął jego syn Michał II Jąkała (820-829), który sprzyjał ikonoklazmowi, lecz w praktyce okazywał tolerancję. Odwołał mnichów z wygnania i zezwolił na zawieszenie obrazów w kościołach poza Konstantynopolem. Jedynym zwolennikiem kultu obrazów, który padł ofiarą represji w czasie jego panowania, był mnich Metody. Uszedłszy do Rzymu za panowania Leona V, powrócił w 821 r. do Konstantynopola z listem od papieża św. Paschalisa I (817-824), nakazującym cesarzowi przywrócenie prawdziwej wiary. Michał Jąkała oburzony był tonem listu i skazał św. Metodego na karę biczowania i więzienia jako zdrajcę. Lecz chociaż wiedziano, że św. Metody działał pod wpływem studytów, nie przedsięwzięto przeciw nim żadnych kroków, a sam św. Metody dzięki wielkiej swojej kulturze stał się niebawem zażyłym przyjacielem rodziny cesarskiej Teofila (829-842). Gdy Teofil zmarł w styczniu 842 r. pozostawiając jako następcę dwuletniego syna, Michała III (842-867), regencja przeszła w ręce wdowy Teodory. Ta, podobnie jak ostatnia cesarzowa-regentka Irena, zdecydowana była przywrócić kult obrazów. W marcu 843 r. zwołała synod, który zebrał się w obrębie pałacu. Biskupi chętnie potwierdzili kanony Soboru Nicejskiego, a jedynym wybitnym człowiekiem, który się sprzeciwił, był patriarcha Konstantynopola i uczony mąż, Jan Gramatyk (836-842). Został on pozbawiony urzędu. Na jego miejsce Teodora kazała synodowi wybrać mnicha Metodego (842-847). Jak pół wieku wcześniej patriarcha św. Tarazjusz (784-806), św. Metody postępował z dużym umiarem. Ze swoich stolic musieli odejść jedynie ci biskupi, którzy odmówili przyjęcia kompromisu w jakiejkolwiek postaci. Nie było prześladowań. Nie ogłoszono żadnych anatem w stosunku do wybitnych ikonoklastów. Św. Metody pozostawił bogatą spuściznę literacką.

 

15 CZERWCA

Św. proroka Amosa.

Św. Amos trzeci, najstarszy z 12 małych proroków żył w VIII przed Chr. Pochodził z Tekoa k. Betlejem. Nim został powołany na proroka, zajmował się pasterstwem i uprawą sykomor. W tym czasie Izrael był podzielony na dwa królestwa. W Jerozolimie (królestwo judejskie) rządził król Ozjasz, a 10-cioma oddzielonymi izraelskimi pokoleniami (królestwo izraelskie) – Jeroboam II, czcicieel fałszywych bogów. Amos był Judejczykiem prostym i nieuczonym, ale silnym gorącą wiarą i gorliwością o chwałę Boga. Pan go wybrał i ok. roku 750 przed Chr. posłał do królestwa izraelskiego, by napiętnował Jeroboama II (783-743) i Izraelitów, którzy odpadli od Boga, a także sąsiednie narody pogańskie. Jego upomnienia i groźby wymierzone też były przeciw królestwu judejskiemu. Ostrze swych wystąpień kieruje Amos przeciw nieprawemu kultowi w Izraelu oraz przeciw łamaniu zasad sprawiedliwości i miłości bliźniego; karą będzie zburzenie świątyni i ołtarza oraz całkowite wyniszczenie narodu izraelskiego; akcentuje doniosłość monoteizmu oraz powszechność opieki bożej nad narodami; podkreśla, że obowiązku czci wobec Boga nie spełnia się samym tylko kultem zewnętrznym, lecz przede wszystkim postawą moralną, ukształtowaną przykazaniami dekalogu i kodeksem Przymierza. Z tego powodu znosił bicie i wygnanie. Ale wracał i wzywał do pokuty. Kapłanowi pogańskiemu i całemu jego domowi przepowiedział rychły upadek. Syn tego kapłana uderzył Proroka polanem dębowym i ciężko go zranił; ten ledwo żywy doszedł do swojego miejsca pobytu i zmarł.

 

Św. Hieronima Strydońskiego.

Św. Hieronim urodził się w roku 347 w Strydonie (Dalmacja), zmarł 30 września 420 roku w Betlejem, doktor Kościoła, tłumacz, egzegeta. Pochodził z bogatej rodziny chrześcijańskiej. Odbył studia w Rzymie pod kierunkiem Donata Eliusza; zaprzyjaźnił się tu z Rufinem z Akwilei i Heliodorem, biskupem Altinum, a w roku 366 przyjął chrzest z rąk papieża św. Liberiusza (wspomnienie 27 sierpnia); podczas pobytu na dworze cesarskim w Trewirze (367-370) zapoznał się z życiem monastycznym oraz dziełami św. Hilarego z Poitiers; następnie udał się do Akwilei (370-374), by w gronie przyjaciół z Chromacjuszem na czele poświęcić się dalszym studiom i ascetycznym praktykom; po nieporozumieniach w „anielskim chórze" (tak św. Hieronim określił środowisko Akwilei) powędrował przez Trację, Bitynię, Dalmację, Kapadocję i Cylicję do Antiochii; tu z powodu choroby zatrzymał się u Ewagriusza z Pontu i słuchał wykładów Apolinarego z Laodycei; w roku 375 udał się na Pustynię Chalcydycką (k. Antiochii), gdzie prowadząc życie pustelnicze, uczył się języka hebrajskiego i studiował Pismo św.; powróciwszy w roku 378 do Antiochii, przyjął święcenia kapłańskie z rąk biskupa Paulina; w roku 379 udał się do Konstantynopola (poznał tu Grzegorza z Nazjanzu, Grzegorza z Nysy i Amfilochiusza z Ikonium); w roku 382 powrócił do Rzymu, gdzie papież św. Damazy powołał go na osobistego sekretarza, powierzając mu też rewizję łacińskich przekładów Pisma św.; św. Hieronim organizował także wykłady dla rzymskich patrycjuszek, stając się ich ojcem duchownym; po śmierci św. Damazego (384 rok) św. Hieronim na skutek intryg osób przezeń krytykowanych razem z bratem Paulinianem opuścił Rzym (385 rok) i przez Salaminę oraz Antiochię udał się do Palestyny, gdzie pielgrzymował do miejsc świętych; odwiedził również mnichów Egiptu, a w Aleksandrii słuchał wykładów Dydyma Ślepego; w roku 386 zamieszkał w Betlejem w wybudowanym własnym staraniem klasztorze, organizując w nim życie zakonne, a także akcję charytatywną, głosząc homilie i prowadząc wykłady; w latach 399-402 uczestniczył w sporach orygenesowskich. Znany jest głównie z przekładu ksiąg ST z języków oryginalnych i rewizji dawnych łacińskich tłumaczeń Pisma św. W przekładach św. Hieronim kierował się przed wszystkim zasadą zrozumienia tekstu oraz oddania wiernie sensu a nie słów, a także troską o piękną łacinę.

 

16 CZERWCA

Św. Tichona biskupa Amatuntu na Cyprze.

Św. Tychon żył Wschodzie za cesarza na Teodozego II (408-450). Rodzice wychowali go po chrześcijańsku, nauczyli czytać księgi Pisma św. Mamy wiadomości, że jeszcze jako chłopiec czynił cuda. Jego ojciec miał piekarnię i syna posyłał na obwoźną sprzedaż chleba. Święty chłopiec biednym dawał chleb za darmo. Gdy ojciec się o tym dowiedział, rozgniewał się, ale syn odpowiedział, iż czytał w świętych księgach, że kto daje Bogu, stokroć otrzyma, a ja daję chleby Bogu; i powiedział ojcu, żeby poszedł do spichlerza, gdzie przechowywano zapasy ziarna. Ojciec ze zdziwieniem zobaczył, że pusty wczoraj spichlerz jest wypełniony pszenicą. I odtąd nie bronił synowi rozdawać chleba. Gdy dorósł, biskup Amatuntu wyświęcił go na diakona, a po jego śmierci św. Epifaniusz (wspomnienie 12 maja), biskup Cypru, naznaczył Tychona na pasterza Amatuntu. Wielu pogan nawrócił na wiarę w Chrystusa, burząc ich świątynie i bożków. Umarł w pokoju 425 roku, dokonawszy za życia wielu cudów i przedłużając to po śmierci.

 

 

 

17 CZERWCA

Św. męczenników Manuela, Sabeliusza i Izmaela.

Święci męczennicy Manuela, Sabeliusza i Izmaela byli rodzonymi braśmi z Persji. Ojciec był przełożonym wróżbitów, matka gorliwą chrześcijanką i wychowała ich w niezachwianej wierze chrześcijańskiej. Poznali też Pismo św. Gdy zmężnieli, podjęli służbę wojskową. Król perski Sapor II wysłał ich do cesarza Juliana Odstępcy (361-363), by negocjować o pokoju. Julian przyjął ich z należnymi honorami i okazał życzliwość. Akurat wtedy w Chalcedonie on i wielu jego zwolenników składali ofiary bóstwom. Posłowie bardzo się zasmucili i prosili w duchu Chrystusa, by chronił ich wiarę i nie pozwolił, by w niej się zachwiali, patrząc na fałsz pogański. Gdy odmówili uczestnictwa w ofiarach, zostali uwięzieni jako przestępcy. W czasie przesłuchania powiedziano im, że żaden pokój nie może być zawarty, jeśli oni gardzą miejscowymi bogami. Odpowiedzieli, że król ich wysłał w sprawach państwowych, a nie po to, żeby rozstrzygać o bogach. Natychmiast ich poddano rozmaitym torturom i wreszcie ścięto mieczem, a ciała Julian kazał spalić, ale niespodziewanie nastąpiło trzęsienie ziemi i ona przyjęła Męczenników. Za dwa dni modlącym się chrześcijanom ziemia oddała ciała Męczenników, rozchodził się od nich miły zapach, chrześcijanie ze czcią je pogrzebali. Gdy król perski o wszystkim się dowiedział, i że Julian już z armią idzie przeciw niemu, zebrał wojsko i stanął na granicy. W silnej walce Persowie zwyciężyli, a Julian zginął od ciężkiej rany zadanej mu przez św. męczennika Merkurego (wspomnienie 24 listopada). Za 30 lat cesarz Teodozjusz Wielki (379-339) wybudował w Konstantynopolu świątynię pod ich wezwaniem, a patriarcha św. German (715-730; wspomnienie 12 maja), będąc jeszcze prostym mnichem, ułożył na ich cześć kanon (teksty liturgiczne).

Św. Hypatiusza, pierwszego igumena klasztoru w Rufinianach

Św. Hypatiusza igumen (przełożony) klasztoru w Rufinianach. Urodził się we Frygii (Azja Mniejsza) w rodzinie prawnika i otrzymał dobre wykształcenie. Pewnego razu, gdy miał osiemnaście lat, ojciec go ukarał, po czym młody człowiek opuścił dom i udał się do Tracji (Bałkany). Tam przez pewien czas pasł bydło, a następnie zamieszkał z prezbiterem, który nauczył go śpiewać psalmy. Wkrótce wybraniec Boży zosał mnichem w jednym z klasztorów. Walcząc z pokusą ciała, święty asceta spędził pięćdziesiąt dni w ścisłym poście, a następnie za błogosławieństwem opata klasztoru pił podczas nieszporów wino i chleb w obecności braci i został wyleczony z namiętności. W poszukiwaniu nowego miejsca pokuty św. Hypatiusz osiadł wraz z dwoma innymi mnichami w opuszczonym klasztorze w Rufinianach na przedmieściach Chalcedonu (Azja Mniejsza). Klasztor został odbudowany i wkrótce wokół świętego ascety zgromadziło się wielu mnichów, klasztor zaczął ponownie rozwijać się duchowo. W wieku czterdziestu lat św. Hypatiusz został wybrany na opata i przez czterdzieści lat zarządzał klasztorem. Wielu mnichów, naśladując swojego mentora, osiągnęło wysoką doskonałość duchową. Za surowe ascetyczne życie i ofiarną miłość do bliźnich św. Hypatiusz otrzymał od Pana dar cudów i uzdrowień. Dzięki jego świętym modlitwom pomnożył się chleb w klasztorze i wielu opętanych, niewidomych, chorych, którzy przybyli do klasztoru, zostało uzdrowionych.  Święty Hypatiusz zmarł około 446 roku, w wieku osiemdziesięciu lat. W przeddzień swojej śmierci przepowiedział przyszłe nieszczęścia: niszczycielską burzę gradową, trzęsienie ziemi i atak Attyli na Trację.

 

18 CZERWCA

Św. męczennika Leoncjusza.

Św. Leoncjusz, Grek, żołnierz rzymski, cierpiał za wiarę w Trypolisie (Fenicja, dziś Liban) za cesarza Wespazjana (69-79). Opowiadają, że doniesiono o nim do gubernatora Fenicji Adriana, że jest chrześcijaninem. Ten wysłał trybuna Hipacego z dwoma żołnierzami, jeden z nich miał na imię Teodul, aby uwięzić Leoncjusza. Lecz Hipacy i Teodul natchnieni przez Boga uwierzyli w Chrystusa i przyjęli chrzest. Gdy powiadomiony został o tym Adrian, po wielu torturach kazał ich ściąć mieczem. Św. zaś Leoncjusz umarł w czasie tortur.

 

19 CZERWCA

Św. apostoła Judy Tadeusza, brata Pańskiego.

Św. Juda Tadeusz w spisach Apostołów jest wspominany bezpośrednio przed Judaszem Iskariotą. Tradycja zaś identyfikuje go z Tadeuszem wspomnianym w innych dwóch spisach Apostołów obok Jakuba syna Alfeusza. Tak samo jak św. Jakub, św. Juda był krewnym Chrystusa Pana. O życiu św. Judy nic prawie nie wiemy. Podobno nauczał w Palestynie, Syrii i Mezopotamii, a życie zakończył jako męczennik w Arados lub koło Bejrutu. Podobno Abgar, król Edessy, miał napisać list do Jezusa z prośbą o uzdrowienie z przewlekłej choroby. Z tym listem od Jezusa posłali apostołowie św. Judę Tadeusza, który miał uzdrowić Abgara i nawrócić Syryjczyków na wiarę chrześcijańską. (Pierwszy apostoł Syrii rzeczywiście nazywał się Thaddajos). Podobno dwóch wnuków św. Judy było wzywanych przed cesarza Domicjana (81-96). Ten jednak puścił ich wolno jako ludzi prostych, zajętych pracą na roli. Św. Juda Tadeusz jest autorem ostatniego z powszechnych listów adresowanego do judeochrześcijan w Diasporze. Czci się go i zwraca do niego jako do patrona od spraw beznadziejnych.

 

20 CZERWCA

Św. męczennika Metodego biskupa Patarskiego.

Św. Metody z powodu swej rozległej wiedzy i wyjątkowych cnót otrzymał przydomek Dobry Doradca. Był biskupem Olimpu i Patary w Licji (Azja Mniejsza), a potem został przeniesiony do Tyru w Fenicji. Znany jest ze swojej walki z nauką pogańskich filozofów i z błędami Orygenesa. Dochowały się do naszych czasów jego: O wolnej woli przeciwko walentynianom, O zmartwychwstaniu i Uczta dziesięciu panien (o dziewictwie), wszystkie one mają formę dialogu. Poza tym urywki z dzieł przeciwko Porfiriuszowi, Orygenesowi, komentarze do Pisma św. i kazania. Poganie ścięli go mieczem za cesarza Maksymiana ok. 311/312 roku.

 

21 CZERWCA

Św. męczennika Juliana z Tarsu.

Św. Julian pochodził z Cylicji, ojciec był senatorem-poganinem, matka chrześcijanką. Po śmierci ojca przenieśli się z matką do Tarsu, gdzie chłopiec przyjał chrzest. Gdy miał 18 lat, zaczęło się prześladowanie chrześcijan za Dioklecjana (284-305). Jedną z pierwszych ofiar był Julian. Torturowano go, rzucano dzikim zwierzętom na pożarcie, więziono przez rok w różnych miejscach Cylicji. Wszędzie towarzyszyła mu matka. Pewnego razu wpuszczono ją do więzienia, mając nadzieję, że przekona syna, by usłuchał cesarskich zarządzeń. Trzy dni była z synem w zamknięciu, umacniając go w trwaniu przy Chrystusie. Po wyjściu niespodziewanie sama przyznała się przed prefektem, że też wierzy w Chrystusa. Kazał odrąbać jej stopy za to, że przyszła za Julianem aż z Tarsu. Ona zmarła od zadanych jej ran, a św. Juliana zaszyli w worku z kamieniami i jadowitymi gadami i rzucono do morza. Po jakimś czasie worek wyrzucony przez fale na ląd znalazła jakaś chrześcijanka w pobliżu Aleksandrii i pobożnie pogrzebała. Potem przeniesiono relikwie do Antiochii, a św. Jan Złotousty uczcił pamięć Świętego wspaniałą mową.

 

22 CZERWCA

Św. męczennika Euzebiusza biskupa Samosaty.

Św. Euzebiusz został w 361 roku biskupem Samosat nad Eufratem. Cała jego aktywna działalność przeszła na obronie prawowierności przeciwko arianom. Przyczynił się do wyboru św. Melecjusza (wspomnienie 12 lutego) na patriarchę Antiochii; uczestniczył w roku 363 w synodzie antiocheńskim; współpracował ze świętymi obrońcami ortodoksji Bazylim Wielkim i Grzegorzem z Nazjanzu (zachowały się 22 listy Bazylego adresowane do Euzebiusza przeciw ariańskiemu cesarzowi Walensowi); w roku 374 skazany na wygnanie do Tracji, po śmierci cesarza za Gracjana (375-383) w 378 roku powrócił na stolicę biskupią; na synodzie antiocheńskim rok później opowiedział się za nauką papieża św. Damazego I (366-384); podczas podróży po północnej Syrii, gdzie zabiegał o nominacje dla biskupów ortodoksyjnych, zmarł w 380 uderzony kamieniem w głowę przez niewiastę ariańską w Doliche.

 

23 CZERWCA

Św. męczennicy Agrypiny.

Św. Agrypina, Rzymianka, nie zechciała pójść za mąż, całe swoje życie poświęciła Chrystusowi. W czasie prześladowań za cesarza Waleriana (253-259) stanęła przed sądem i mężnie wyznała wiarę w Chrystusa za co została skazana na śmierć. Bili ją tak, że kości się łamały; zmarła z powodu zadanych tortur. Chrześcijańskie kobiety po kryjomu wzięły ciało Męczennicy i wywiozły na Sycylię, gdzie nad jej grobem dokonywały się liczne uzdrowienia.

 

24 CZERWCA

Narodzenie św. Proroka Jana Chrzciciela.

Św. Jan Chrzciciel, prorok i pustelnik, krewny Jezusa Chrystusa, starszy od niego o pół roku; szczyt jego aktywności przypadł na lata 27-28. Był synem Zachariasza i Elżbiety; jego narodzenie i posłannictwo zostało przedstawione jako wydarzenie cudowne. Zachariasz uczcił jego narodzenie śpiewem – Pieśń Zachariasza - określającym zadania syna, polegające na przygotowaniu dróg dla Pana. Po latach spędzonych na pustyni św. Jan powrócił nad Jordan, gdzie nauczał tłumy, wzywając do nawrócenia i udzielając chrztu pokuty (chrzest Janowy), zapowiadając bliskie nastanie królestwa niebieskiego, stosownie do koncepcji eschatologii judaistycznej. Św. Jan ochrzcił Jezusa i wskazał na niego jako Baranka Bożego, Który chrzci Duchem Świętym i ogniem; uwięziony przez Heroda Antypasa, szukał pełnej prawdy o posłannictwie Jezusa Chrystusa; pytania wysłanników św. Jana potwierdzają, że i dla niego tajemnica mesjańska była zakryta; być może, sam nie mając żadnych wątpliwości co do mesjańskiego posłannictwa Jezusa, pytania te postawił w imieniu narodu, chcąc skłonić Jezusa do otwartej deklaracji mesjańskiej. Św. Jan naraził się Herodowi, wypominając mu jego nieprawe małżeństwo z Herodiadą; w następstwie obietnicy danej przez króla Salome, córce Herodiady, św. Jan został ścięty w twierdzy Macheront; w IV w. jego grób był czczony w Sebascie (w Samarii); z uczniów św. Jana, których on nauczył modlitwy i postów, wywodzili się pierwsi uczniowie Jezusa; po śmierci Jana wielu z nich, jak np. spotkani w roku 54 w Efezie, pozostało wiernych swemu mistrzowi.  Tradycja chrześcijańska uznaje św. Jana za prekursora Mesjasza i widzi w jego nauczaniu reinterpretację proroctw ST zapowiadających przyjście Mesjasza; często podkreślano elementy zbieżne między św. Janem a wspólnotą z Qumran (pustynia, mesjanizm, obmycia, asceza), co miałoby dowodzić jego przynależności do esseńczyków; jednak ani u nich, ani w innych ruchach pietystycznych czy mesjanistycznych epoki między testamentalnej nie ma praktyki chrztu podobnego do Janowego. Pierwsze świadectwa o święcie liturgicznym ku czci św. Jana pochodzą z IV w. i dotyczą ustalenia daty liturgicznych obchodów jego narodzin (oprócz NMP jedyny święty, którego obchód liturgiczny związany jest z dniem narodzin) na 24 czerwca, korespondującej z datą narodzenia Jezusa Chrystusa; święto było znane, jako jedno z największych, już w VI w. np. synod w Agde (Francja) w roku 506 wyznaczył jego rangę w hierarchii świąt na czwartym miejscu po Narodzeniu Pańskim, Wielkanocy i Zesłaniu Ducha Świętego, naśladowało obchody Bożego Narodzenia (wigilia, post, od X w. oktawa, zapoczątkowana w Cluny); do liturgii rzymskiej weszło w VII w. ze Wschodu również święto męczeństwa (ścięcia) św. Jana (29 sierpnia, data upamiętniająca odnalezienie Relikwii Głowy Jana), ale nie zyskało popularności; Martyrologium Rzymskie wymienia także wspomnienie znalezienia w Jerozolimie Głowy Jana (24 lutego). Na Wschodzie obecnie obchodzi się następujące święta ku czci św. Jana: 23 września – Poczęcie św. Jana; 24 czerwca – Narodzenie; 29 sierpnia – Ścięcie (męczeństwo); 7 stycznia – wspomnienie; 24 lutego – pierwsze i drugie Odnalezienie relikwii Głowy św. Jana; 25 maja – trzecie Odnalezienie relikwii Głowy św. Jana. W świecie pogańskim letnie przesilenie, zrównanie dnia z nocą, i zimowe, były okazją do wielkich uciech. Podobnie jak w kalendarzu chrześcijańskim Bożym Narodzeniem stało się święto Wschodzącego Słońca (przesilenie zimowe), Pan Jezus jest Światłością świata, tak odpowiadało, aby święto Jana Chrzciciela zajęło miejsce przesilenia letniego, ponieważ on sam powiedział o Zbawicielu: „Potrzeba, by On wzrastał, a ja się umniejszał” (J 3,30). Obchody ludowe związane ze świętem Jana – świętowanie przesilenia letniego i „święta miłości" mają genezę pogańską; związane są z kultem wody i ognia, z wiarą w demony oraz z wróżbami i zabiegami magicznymi (np. szukanie przez dziewczęta kwiatu paproci, którego zerwanie miało przynieść szczęście; kładzenie wianków pod fundamenty domów i pod pierwszy wzniesiony strop, aby chroniły budynki przed piorunami); wg wierzeń ludowych św. Jan przepędzał z wody demony i święcił ją, dlatego od tej nocy można było się kąpać (stąd nazwa obrzędów: Kupalnica, Kupalnocka, Kupała; na Białorusi św. Jan nosi przydomek Kupała); przy ogniu (krzesanym w archaiczny sposób przez pocieranie desek o siebie, stąd nazwa obrzędu: kres, kresz) bawiono się, śpiewając pieśni miłosne, weselne i urodzinowe, np. Oj, Janie, Janie; a także o demonach; w dniu św. Jana ubezpieczano się przed demonami, m.in. ubierając domy w zieleń (jak na Zielone Świątki); jego dzień był uważany za święto płodności (dojrzewanie zbóż) i miłości. Obrzędy te były i są zakazywane przez władze kościelne.

 

25 CZERWCA

Św. męczennicy Febronii Dziewicy.

Święta Febronia, dziewica, od młodych lat prowadziła życie zakonne w Nisibi w Mezopotamii. Wyróżniała się cielesną pięknością, jeszcze bardziej pięknością życia cnotliwego: nieustannie się modliła, czytała Pismo święte, zachowywała surowy post. Dioklecjan wysłał do Asyrii oddział żołnierzy celem wyniszczenia chrześcijan. Gdy oddział zbliżał się do klasztoru, zakonnice ukryły się. Zostało tylko trzy, między nimi akurat chora Febronia. Zażądano od niej wyrzeczenia się wiary w Chrystusa i złożenia ofiary pogańskim bóstwom. Obiecano nagrody i zamążpójście za jednego z nich. Spotkali się ze stanowczą odmową Świętej. Wskutek czego długo ją bili, przypiekali ogniem, kaleczyli ostrym żelazem, wyrwali zęby i odrąbali ręce i nogi. Po tych mękach ścięto ją mieczem na początku IV wieku..

 

26 CZERWCA

Św. Dawida z Tesaloniki.

Św. Dawid z Tesaloniki pochodził z Mezopotamii. W pobliżu dzisiejszego miasta Tesalonika w Grecji urządził sobie mieszkanie na gałęziach migdałowego drzewa, skąd na podobieństwo ptaka czarująco ćwierkającego zachwycał swymi naukami przychodzące do niego rzesze ludzi, podnosząc ich dusze ku wyżynom niebieskim. Zmarł ok. 530 roku.

Bł. męczennika Andrzeja Iszczaka kapłana.

Bł. Andrzej Iszczak urodził się 23 września 1887 w Mikołajowie. Ukończył gimnazjum w Stryju, następnie studia teologiczne na uniwersytetach we Lwowie i Innsbrucku. Święcenia kapłańskie i tytuł doktora teologii otrzymał w 1914 roku. Wykładowca Greckokatolickiej Akademii Teologicznej od 1928 roku. Kontynuował działalność duszpasterską także po agresji bolszewickiej. Aresztowany w czerwcu 1941 roku i rozstrzelany bez wyroku przez wycofujące się wojska sowieckie 26 czerwca 1941 w Sychowie, obecnie osiedle Lwowa. Beatyfikowany 27 czerwca 2001 roku we Lwowie w grupie 27 nowomęczenników greckokatolickich przez papieża Jana Pawła II.

Bł. męczennika Mikołaja Konrada kapłana.

Bł. Mikołaja Konrad urodził się 16 maja 1876 w Strusowie. Ukończył filozofię i teologię w Rzymie, święcenia uzyskał w 1899 roku. Nauczyciel w szkołach średnich w Brzeżanach i Trembowli, od 1930 roku wykładowca Lwowskiej Akademii Teologicznej. Zamordowany wraz z Wołodymyrem Pryjmą przez NKWD, gdy obaj powracali od chorej kobiety, której udzielano sakramentu ostatniego namaszczenia26 czerwca 1941 koło Stradczu. Beatyfikowany przez Jana Pawła II 27 czerwca 2001 roku we Lwowie w grupie 27 nowomęczenników greckokatolickich.

Bł. męczennika Włodzimierza Pryjma

Bł. Włodzimierz Pryjma urodzony 17 lipca 1906 w Stradczu. Kierował lokalnym chórem w cerkwi w Stradczu. Żonaty, ojciec dwojga dzieci. Zamordowany przez NKWD wraz z ojcem Mikołajem Konradem, gdy obaj powracali od chorej kobiety 26 czerwca 1941, której udzielano sakramentu ostatniego namaszczenia. Jego ciała nie odnaleziono. Beatyfikowany 27 czerwca 2001 roku przez Jana Pawła II we Lwowie w grupie 27 nowomęczenników greckokatolickich.

 

27 CZERWCA

Bł. męczennika Mikołaja Czarneckiego biskupa.

Bł. Mikołaj Czarnecki urodził się 14 grudnia 1884 roku we wsi Siemakówka w Stanisławowskim rejonie. W 1909 roku po studiach w miejscowym seminarium i w Rzymie otrzymał święcenia kapłańskie. Obronił pracę doktorską z dogmatyki i był wykładowcą w seminarium stanisławowskim i na Lwowskiej Akademii Teologicznej. W 1919 roku wstąpił we Lwowie do zakonu redemptorystów, a w 1926 roku został Wizytatorem Apostolskim dla grekokatolików na Wołyniu, Polesiu, Chełmszczyźnie i Podlasiu. Jak wzorowy zakonnik i misjonarz gorliwie pracował dla jedności Kościoła świętego. Święcenia biskupie otrzymał 2 lutego 1931 roku w Rzymie z rąk bł. biskupa Grzegorza Chomyszyna. 11 kwietnia 1945 został aresztowany przez władze komunistyczne i skazany na sześć lat katorgi na Syberii. Na podstawie tylko oficjalnych danych spędził 600 godzin dochodzeń i katowań, a przebywał w 30 różnych więzieniach i taborach. Jako chory beznadziejnie w 1956 roku otrzymał pozwolenie na powrót do Galicji, gdzie potajemnie pełnił swe obowiązki biskupie. Pośród tych doświadczeń odznaczał się ewangeliczną cierpliwością, cichością i niezwykłą dobrocią; już za życia postrzegano go jako świętego. Na skutek tych cierpień za wiarę zmarł 2 kwietnia 1959 roku we Lwowie. „Ja go widziałem. To był nadzwyczaj skromny człowiek. Gdy pierwszy raz przyszedłem do niego na wykłady, on zamiatał mieszkanie. Chciałem mu pomóc, wziąć miotłę, ale on mi nie dał, sam zamiótł. – Proszę sobie usiąść, powiedział. Wstyd mi się zrobiło, że biskup zamiata mieszkanie, a mi nie pozwolił. Opowiadał, że dużo kapłanów, którzy podpisali prawosławie, przychodziło do niego spowiadać się… ok trzystu kapłanów, wyrażali żal i szli do niego…” (z wywiadu z o. Wasylem Woronowskim). Ogłoszony błogosławionym wraz z innymi 27-ioma męczennikami greckokatolickimi 27 czerwca 2001 w czasie pielgrzymki Jana Pawła na Ukrainę.

Św. Samsona Gościnnego

Św. Samson urodził się w Rzymie w bogatej rodzinie wyższej sfery. Otrzymał dobre wykształcenie, a szczególnie poznał sztukę lekarską, z której korzystał dla bezinteresownego leczenia głównie biednych i pokrzywdzonych. Rozumiał, że dzieła miłosierdzia można spełniać tylko wtedy, jeśli dusza jest wychowana po chrześcijańsku, dużo czasu poświęcał czytaniu Pisma świętego i modlitwie. Wieść o nim doszła do patriarchy Menasa (536-552), który wyświęcił go na kapłana. Odtąd stał się ostoją pokrzywdzonych, chorych i potrzebujących. Z nieuleczalnej choroby uzdrowił cesarza Justyniana (527-565), który wybudował okazały przytułek dla przybyszów, a św. Samsona uczynił jego przełożonym. Na tym stanowisku niestrudzenie i z miłością służąc biednym i nieszczęśliwym, osiągał świętość do swojej śmierci ok. 530 roku.

 

28 CZERWCA

Przeniesienia relikwii św. lekarzy Cyrusa i Jana.

Relikwie świętych Cyrusa i Jana odnaleziono w Kanobe w Egipcie za Teofila, patriarchy Aleksandrii (385-412), i złożono w kościele św. apostoła i ewangelisty Marka. Za jego następcy, patriarchy św. Cyryla (wspomnienie 9 czerwca), przeniesiono je do Manouthé, niedaleko Kanobe, gdzie jeszcze była świątynia bogini Izydy. Gdy zbliżały się Relikwie, sama z siebie zawaliła się. Manouthé Arabowie nazwali Abba-Kyr (abba Cyrus). W późniejszych latach Relikwie Świętych przeniesiono do Rzymu i złożono obok bazyliki św. Pawła w sanktuarium nazywanym aktualnie przez lud "Kaplica abby Cyrusa" (zob. 31 stycznia).

 

29 CZERWCA

Św. Apostołów Piotra i Pawła.

Jakąż piękniejszą pochwałę można wydać o tych koryfeuszach apostołów od tej, jaką dał im Sam Pan mówiąc o jednym: "Błogosławiony jesteś" i "Ty jesteś Skała i na tej skale zbuduję Kościół Mój", a drugiego nazywając "Naczyniem wybornym przeznaczonym do tego, by znieść imię Moje przed książąt i królów"? Św. Piotr oddał życie za Nerona w 67 roku przez ukrzyżowanie głową na dół, zostawiając po sobie na stolicy rzymskiej i na urzędzie przewodniczenia Kościołowi Powszechnemu świętego Linusa i jego następców aż do naszych czasów. Imiona wielu z nich półmrok zakrywa przed naszymi oczyma, ale to nie ma znaczenia. Ważne są nie ich osoby, ale to, co one uosabiają, ta wielka idea następstwa, ciągłości, która jeszcze dziś otacza najwyższego kapłana Rzymu aureolą autorytetu i blasku. Począwszy od III wieku władza ich zacznie się umacniać; otoczeni będą stale wzrastającą czcią. Odtąd, bez względu na próby, które Kościół przechodzi, i bez względu na charakter poszczególnych papieży, nic nie zdoła zerwać więzi, która poprzez Księcia Apostołów łączy biskupa Rzymu z założycielem Kościoła, Jezusem Chrystusem. Św. Paweł umarł też w Rzymie za Nerona jako męczennik przez ścięcie w tym samym czasie, jeśli wierzyć tradycji, co i św. Piotr. Wielu chrześcijan pierwszych wieków chce odwiedzić Rzym, jak św. Abercjusz (wspomnienie 22 października), św. Polikarp ze Smyrny (wspomnienie 23 lutego), św. Ireneusz z Lyonu (wspomnienie 23 sierpnia) św. Hegezyp z Palestyny i św. Justyn z Samarii (wspomnienie 1 czerwca), a w późniejszym okresie Tertulian z Kartaginy, Orygenes z Egiptu i wielu innych. Czy to tylko polityczny prestiż stolicy cesarstwa odbija się w chrześcijańskiej wodzie i oświeca ją swym blaskiem? Nie! Tym, co wierni czczą w Rzymie, jest — jak powiedział św. Ireneusz — tradycja apostolska. Tradycja ta, która wiąże założenie Kościoła w Rzymie z działalnością apostolską św. Piotra, jego wzrost i rozwój z dziełem św. Pawła, jego podwójne uświęcenie z ich równocześnie przelaną krwią i sięga do najdawniejszych czasów chrześcijańskich. Pielgrzymi przybywający do Rzymu pragnęli zobaczyć nie tyle cesarskie pałace i olśniewające bogactwa różnych „forum" ile „konfesję Piotra" w Watykanie, „kazalnicę Piotra" na drodze nomentańskiej i miejsca uwięzienia i męczeństwa św. Pawła. Św. Klemens (wspomnienie 25 listopada) w swym liście robi wyraźną aluzję do obu Apostołów, przedstawiając ich jako filary Kościoła. Są to filary podtrzymujące coraz wspanialszy tron biskupa Wiecznego Miasta, któremu w trzysta lat później nada się nazwę papieża. Dlatego od pierwszych czasów, cały Kościół uznaje prymat Rzymu w dziedzinie doktryny i kontroli. Adolf Harnack, teolog protestancki, napisał: „rzymski znaczy katolicki”.

 

30 CZERWCA

Sobór Św. Dwunastu Apostołów.

Kościół czcząc każdego z apostołów w różnym czasie, od dawna ustanowił wspólne ich świętowanie zaraz na drugi dzień po wspomnieniu naczelnych liderów apostołów Piotra i Pawła. Wiadomości o każdym apostole znajdują się w dniu ich oddzielnego wspomnienia: apostoł Piotr – 29 czerwca; apostoł Andrzej– 30 listopada; apostoł Jakub s. Zebedeusza – 30 kwietnia; apostoł i ewangelista Jan Teolog – 26 sierpnia; apostoł Filip – 14 listopada; apostoł Bartłomiej – 11 czerwca; apostoł Tomasz – 6 października;  apostoł i ewangelista Mateusz – 16 listopada; apostoł Jakub Alfeusza – 9 października; apostoł Juda Tadeusz, brat Pański – 19 czerwca; apostoł Szymon Zelota – 10 maja; apostoł Maciej – 9 sierpnia.

Bł. męczennika Bazylego Wieliczkowskiego biskupa.

Bł. Bazyli Wieliczkowski CSsR, urodził się 1 czerwca 1903 w Stanisławowie. W 1920 wstąpił do Seminarium Duchownego we Lwowie. W 1925 złożył pierwsze śluby zakonne w Hołosku koło Lwowa u ojców redemptorystów, a święcenia kapłańskie przyjął 9 października 1925 z rąk biskupa łuckiego i całego Wołynia Josyfa Bociana. Był nauczycielem wiary i misjonarzem na Wołyniu, a od 1942 ihumenem monastyru w Tarnopolu, gdzie w 1945 został aresztowany i odesłany do Kijowa. Wyrok śmierci zamieniono mu na 10 lat robót przymusowych. W 1955 powrócił do Lwowa. Wyświęcony potajemnie na greckokatolickiego biskupa łuckiego 4 lutego 1963 r. w Moskwie przez metropolitę Josyfa Slipego. Po raz drugi uwięziony w 1969 na trzy lata; po zwolnieniu zmuszony do opuszczenia Ukrainy. Zmarł 30 czerwca 1973 w Winnipeg (Kanada); Beatyfikowany przez papieża Jana Pawła II 27 czerwca 2001 we Lwowie podczas Liturgii, połączonej z beatyfikacjami 27 nowomęczenników greckokatolickich, odprawionej w obrządku bizantyjsko-ukraińskim, podczas pielgrzymki Jana Pawła II na Ukrainę.

 

LIPIEC

1 LIPCA

Św. Kosmy i Damiana.  

Święci Kosma i Damian, męczennicy, ok. 303 ponieśli śmierć na Wschodzie podczas prześladowania chrześcijan w Syrii przez cesarza Maksymiana (284-305, powtórnie 307-308), patronowie lekarzy, aptekarzy i osób chorych; przy ich Relikwiach w Haryssie k. Bejrutu 11  lutego. 1999 roku odbył się VII Światowy Dzień Chorych zorganizowany z inicjatywy papieża Jana Pawła II. Według starożytnych Akta męczenników byli rodzonymi braćmi pochodzącymi z Arabii, a w Cylicji studiowali medycynę, gdzie też ewangelizowali i leczyli, nie pobierając zapłaty od ubogich; za odmowę wyrzeczenia się wiary chrześcijańskiej, zostali przez cesarskiego gubernatora prowincji Cylicji Lyzjasza aresztowani i po ciężkich torturach straceni przez ścięcie (ok. roku 284). Wkrótce po śmierci rozwinął się ich kult, a do grobu w mieście Cyr, w północnej Syrii (hist. Rzymska prowincja Syria I), słynącego cudami, pielgrzymowali chorzy; za swe uzdrowienie cesarz Justynian I Wielki (518-565) rozbudował i ufortyfikował tamtejszy kościół z ich Relikwiami, a w Konstantynopolu ufundował bazylikę pod ich wezwaniem, która stała się narodowym sanktuarium ówczesnego Bizancjum; we wczesnym średniowieczu organizowano tam dni chorych, w wigilię patronalnego święta pozostawali oni na noc w świątyni, spodziewając się, że podczas snu przy Relikwiach Świętych Lekarzy zostaną przez nich cudownie uzdrowieni; chorych namaszczano też poświęconą uprzednio oliwą; w VI w. zaczęto spisywać zaistniałe w Konstantynopolu cuda. W Azji Mniejszej są liczne świątynie pod wezwaniem Kosmy i Damiana; wcześnie przyjął się ich kult w Rzymie, dokąd sprowadzono część Relikwii; pogańską świątynię Remusa i Romulusa przy Forum Romanum papież św. Symmach (498-514) przebudował na kościół pod wezwaniem świętych Kosmy i Damiana, rozbudowany i ozdobiony mozaikami przez papieża św. Feliksa IV (526-530); z czasem w Rzymie powstało jeszcze kilka świątyń Kosmy i Damiana. W czasach nowożytnych odżył ich kult, zarówno na chrześcijańskim Wschodzie jak i w Kościele zachodnim. W liturgii podkreśla się bezinteresowność pomocy świętych Kosmy i Damiana wobec chorych. Wielki kult oddawany tym świętym w Rzymie sprawił, że niektórzy uważają, lecz niesłusznie, iż tu było innych dwóch świętych o tych samych imionach, którzy w Rzymie ponieśli męczeństwo. Stąd jest zrozumiałe, że Kościół Bizantyjski wspomina tych świętych lekarzy wolontariuszy dwa razy w roku: 1 listopada i 1 lipca.

 

2 LIPCA

Złożenia szaty Matki Bożej w kaplicy pałacu Blachernes w Konstantynopolu.

Blacherny, to słynne sanktuarium maryjne w Konstantynopolu z Relikwiami szat NMP, oraz ikoną Matki Boskiej Blacherniotissa, które istniało od V w. do pożaru kościoła w 1434 roku. Budowę sanktuarium, rozpoczętą w połowie V wieku przez cesarzową Pulcherię, ukończył cesarz Leon I (457-474); przebudowywane i restaurowane przez cesarzy Justyniana II, Romana I, Romana III, Michała VI, Romana IV. Sanktuarium składało się z 3 oddzielnych budowli: z kościoła o układzie bazyliki, z bizantyjskiej kaplicy Relikwii MB wzniesionej przez cesarza Leona I, oraz z tzw. świętego źródła (hala, z basenem pośrodku, nad którą wznosiła się kopuła); od południowej strony sanktuarium zbudowano w epoce Komnenów kompleks gmachów pałacu cesarskiego, a sąsiadujący z kościołem mur obronny wzniósł cesarz Herakliusz I (610-641). W kaplicy Relikwii znajdował się srebrno-złoty relikwiarz, w którym złożono szatę NMP (tzw. maforion i część paska), wg legendy sprowadzoną z Palestyny przez Pulcherię za pośrednictwem bpa Juwenala, przybyłego na Sobór Chalcedcedoński; prawdopodobnie w prezbiterium kościoła umieszczona była ikona Blacherniotissy. Sanktuarium Blacherny, będące ośrodkiem życia kościelnego i politycznego Bizancjum, pełniło jednocześnie funkcje twierdzy obronnej, w której modlono się w czasie oblężeń Konstantynopola; było też miejscem synodów (1285 podpisano tu uchwały Soboru Lyońskiego II dotyczące unii kościelnej), koronacji cesarzy, miało też przywileje i prawa azylu. Do 1204 w tu przechowywano całun turyński.

 

3 LIPCA

Św. męczennika Hiacynta (Jacka). 

Św. Hiacynt – Jacek, pochodził z Cezarei Kapadockiej (dziś Kayseri w Turcji), wyrósł w rodzinie chrześcijańskiej. Rzymski cesarz Trajan (98-117) naznaczył go swoim sługą pokojowym. Pewnego razu cesarz w pogańskie święto ucztował, jedząc mięso z ofiar, a św. Hiacynt zamknął się w niewielkim pokoju i modlił się. Słowa modlitwy usłyszał inny sługa, doniósł Trajanowi, a ten podał Hiacyntowi do spożycia mięso z ofiar. Św. Hiacynt w odpowiedzi wyznał, że jest chrześcijaninem. Na rozkaz cesarza był bity, więziony, morzony głodem i pragnieniem, by go zmusić do jedzenia mięsa z ofiar. Na 38 dzień jeden ze straży więziennej, który przyniósł kawałek mięsa, zobaczył przy św. Hiacyncie aniołów ubierających go w biały chiton, a na głowę nakładających koronę; i, gdy przyszli kaci, by kontynuować tortury, zobaczyli, że dwudziestoletni święty Męczennik już nie żyje; było to na początku II wieku. Relikwie jego przeniesiono później do Cezarei.

 

4 LIPCA

Św. Andrzeja arcybiskupa Krety.

Św. Andrzej z Krety ur. ok. 660 roku w Damaszku, zm. w 740 roku w Mitylenie na Lesbos (Grecja), mówca, poeta religijny i mariolog. W 15 roku życia wstąpił do klasztoru w Jerozolimie; w roku 685 biskup jerozolimski Teodor wysłał go do cesarza Konstantyna Pogonata (668-685) w celu przekazania mu zgody Kościoła jerozolimskiego na postanowienia Soboru Konstantynopolskiego III (681 rok). Po spełnieniu tej misji pozostał w jednym z klasztorów w Konstantynopolu; wyświęcony na diakona, zarządza sierocińcem i schroniskiem dla starców; w roku 692 mianowano go biskupem Gortyny na Krecie; w 712 roku uczestniczył w synodzie w Konstantynopolu, na którym potępiono naukę Kościoła o dwu wolach i działaniach w Chrystusie. Początkowo sprzyjał on doktrynie monoteletów, jednak po upadku cesarza Filipika Bardanesa (711-713) zerwał z monoteletyzmem i podporządkował się nauce Kościoła opartej na postanowieniach Soboru z roku 681; swoje nawrócenie opisał w poemacie skierowanym do sekretarza Soboru, archidiakona Kościoła rzymskiego, Agatona. Za cesarza obrazoburcy Leona III Izauryjskiego (717-741) występował w obronie czci obrazów; jako biskup zorganizował obronę Krety przed Saracenami (średniowieczna nazwa Arabów); podczas zarazy i głodu udał się do Konstantynopola po pomoc dla wiernych. Św. Andrzej zapoczątkował nowy rodzaj bizantyjskich pieśni kościelnych zwanych kanonami; jest autorem kanonu dla uczczenia poczęcia św. Anny i narodzenia NMP oraz tzw. Wielkiego kanonu pokutnego, słynnego dzieła hymnograficznego używanego do dziś w liturgii wielkopostnej odrządku bizantyjskiego. Ponadto św. Andrzej pisał krótkie pieśni, tzw. kontakiony, najsłynniejszy na Boże Narodzenie; zachowało się także 21 jego mów na różne uroczystości kościelne, z czego 7 na święta NMP: Zwiastowania, Narodzenia i Zaśnięcia; uważał NMP za istotę najdoskonalszą i najświętszą po Bogu i wierzył w skuteczność jej wstawiennictwa.

Św. Marty matki św. Symeona z Dziwnej Góry.

Święa Marta żyła w VI wieku, pochodziła z Antiochii, od młodych lat tęskniła za życiem zakonnym, ale rodzice przekonali ją do zamążpójścia. Mąż szybko umarł i Marta całe swoje staranie włożyła w wychowanie syna. Gdy jej syn, św. Symeon (wspomnienie 24 maja), był już znanym ascetą, ona przy odwiedzaniu mówiła mu, by nie wynosił się, lecz wszystko przypisywał łasce Bożej. Zmarła spokojnie w 551 roku i pochowano ją na Dziwnej Górze, miejscu ascetycznych zmagań jej syna.

 

5 LIPCA

Św. Atanazego z Atosu.

Św. Atanazy z Atosu ur. ok. 925-930 roku w Trebizondzie nad Morzem Czarnym, zmarł ok. roku 1002 na Atosie. Otrzymał gruntowne wykształcenie w Konstantynopolu; był nauczycielem. Wstąpił do jednego ze sławnych klasztorów w Kyminas (Bitynia), na którego czele stał były jego uczeń; aby uniknąć godności igumena, udał się na Atos, gdzie od końca 962 roku, z pomocą dowódcy wojsk cesarskich, budował Wielką Ławrę oraz główny kościół ku czci Matki Bożej i dwa mniejsze oratoria; w budowie wielką pomoc okazał mu kuzyn Michał Nikifor, późniejszy bizantyjski cesarz Nikifor Fokas (963-969). Pomimo opozycji wielu eremitów św. Atanazy zapoczątkował życie wspólne i wewnętrzną odnowę życia monastycznego na Atosie; pierwotna wspólnota, którą kierował, liczyła ok. 120 mnichów; opracował regułę wzorowaną na regule św. Teodora Studyty (wspomnienie 11 listopada), a po części także na regule benedyktyńskiej; postulował w niej stworzenie wspólnoty monastycznej, pojętej jako ekklesia, której przewodziłby igumen, uważany przez mnichów za ojca i brata. Św. Atanazy pozostawił trzy pisma o strukturze i duchowości życia monastycznego.

 

6 LIPCA

Św. Syzoja Wielkiego.

Św. Syzoj (Syzoes) pochodził z Egiptu. Żył 60 lat na górze, gdzie prowadził ascetyczne życie św. Antoni Wielki (wspomnienie 17 stycznia). Syzoj osiągnął wysoki stopień duchowej czystości i otrzymał dar czynienia cudów, tak że pewnego razu swoją modlitwą przywrócił do życia zmarłego młodzieńca. Umarł ok. 429 roku.

 

7 LIPCA

Św. Tomasza z góry Maleos.

Św. Tomasz był żołnierzem. Z miłości do Chrystusa przywdział habit zakonny i usunął się od zgiełku światowego na górę Maleos na Peloponezie. Otrzymał od Boga wielki dar. W nocy świecił mu słup z ognia. Upodabnił się w życie do wielkiego proroka Eljasza. Otrzymał dar wypędzania złych duchów, leczania chorych. Za jego przyczyną z góry wyciekło źródło wody. Zmarł po koniec X wieku.

Św. Akacjusza Synajskiego.

Święty Akacjusz żył w VI wieku i był nowicjuszem w klasztorze. Jego wychowawca, starzec, miał charakter szorstki; zmuszał go do pracy ponad siły, morzył głodem, bił. Akacjusz wszystko to cierpliwie znosił; jednak z wycieńczenia zmarł. Starzec po pięciu dniach opowiedział innemu starcowi o śmierci swego ucznia; ten nie uwierzył. Wówczas obaj poszli nad mogiłę Akacjusza i wychowawca zawołał: „Bracie Akacjuszu, czy umarłeś?” Z mogiły wyszedł głos: „Nie, ojcze, nie umarłem, kto znosi karność, nie może umrzeć”. Przerażony starzec upadł ze łzami przed mogiłą, prosząc swego ucznia o przebaczenie. Potem zmienił swój sposób postępowania, zamknął się w celi obok swego ucznia i pośród modlitw pełen łagodności zmarł. To opowiadanie przytoczył w Drabinie św. Jan Klimak (wspomnienie 30 marca) jako przykład cierpliwości, karności i nagrody za nie.

 

8 LIPCA

Św. wielkiego męczennika Prokopa.

Św. Prokop, wielki męczennik, pochodził z Jerozolimy; otrzymał doskonałe świeckie wykształcenie i został polecony Dioklecjanowi na jego służbę; szybko awansował; jeszcze jako poganin i dowódca wojsk Dioklecjana (284-305), został z oddziałem żołnierzy jako prokonsul posłany do Aleksandrii likwidować chrześcijan. W drodze koło syryjskiej Apamei ukazuje mu się na niebie Krzyż, jak później Konstantynowi, i podobny dialog z Chrystusem, jak pod Damaszkiem przydarzyło się św. Pawłowi; dowódca wojsk nawraca się całkowicie na wiarę chrześcijańską i jest jej gorliwym propagatorem w Scytopolu, gdzie pełni trzy ważne funkcje w miejscowym Kościele: lektora, tłumacza języka syryjskiego i egzorcysty. Na podstawie doniesienia matki poganki zostaje uwięziony w Cezarei Palestyńskiej, gdzie zarządca każe mu złożyć ofiary bóstwom i być posłusznym dla czterech cesarzy, bo Dioklecjan przyjął za współrządcę swego przyjaciela Maksymiana, powierzając mu zachodnią część cesarstwa; potem dopuścił Galeriusza (uprzednio go adoptował) oraz Konstancjusza I Chlorusa (adoptował go Maksymian) ze stolicami w Nikomedii, Sirmium, Mediolanie i Trewirze (por. biografię z 15 marca). Męczennik, który otrzymał doskonałe świeckie wykształcenie, znał Homera, robiąc zręcznie aluzję do Jedynego Boga, odpowiedział mu cytatem z Iliady Homera II,204-205: „Wielowładztwo nie jest dobre; niech będzie jeden władca, jeden cesarz”; został natychmiast odprowadzony na ścięcie mieczem i tak znalazł najkrótszą drogę, która prowadzi do nieba. Było to ok. 303 roku.

 

9 LIPCA

Św. męczennika Pankracego biskupa Tauromenii.

Św. Pankracy pochodził z okolic Antiochii, chrzest razem z rodzicami przyjął w Jerozolimie; gdy oni umarli, zostawił swój majątek i usunął się do jakiejś groty w regionie Pontu. Tam napotkał go św. Piotr apostoł, idąc przez te tereny; razem przyszli do Antiochii, potem do Cylicji, gdzie św. Pankracy spotkał św. Pawła apostoła, który go wyświęcił na biskupa i posłał dla głoszenia ewangelii na Sycylię do Tauromenii. Tam poganie przyciągnęli go do swej świątyni i podstępnie udusili.

 

10 LIPCA

Św. Antoniego Pieczerskiego.

Św. Antoni pochodził z grodu Lubecz, położonego na północ od Kijowa. Jest on ojcem życia monastycznego na Rusi. Przyszedł na świat w 983 roku. Jako młodzieniec udał się na Wschód dla zapoznania się z życiem tamtejszych mnichów. Dotarł na Górę Atos i pozostał tam pewien czas. Potem powrócił na Ruś. W pobliżu Kijowa zajął pieczarę, gdzie wiódł życie pustelnicze. Od tego też miejsca otrzymał nazwę „Pieczerski". Koło świętego pustelnika zaczęli gromadzić się uczniowie. Ok. 1054 roku miał ich 12: ostrzygł im głowy, powiększył z ich pomocą pieczarę w skale wapiennej i zbudował cerkiew. Wokół cerkwi wydrążono podobne groty-cele. Kiedy Święty spostrzegł, że życie jest na tyle zorganizowane, iż klasztor może obejść się bez niego, wybrał na przełożonego (igumena) Barlaama, a sam usunął się do osobnej pieczary, gdzie jako pustelnik spędził 40 lat życia, i przebywał tam do śmierci. Chociaż św. Antoni usunął się na ubocze, to jednak mnisi radzili się go w ważnych sprawach. On też uprosił księcia kijowskiego, że podarował mnichom całą górę, dzięki czemu mógł powstać w latach późniejszych zespół klasztorny, czyli ławra, odpowiadający na Zachodzie opactwom. Po ustąpieniu Barlaama św. Antoni wyznaczył na jego następcę św. Teodozego, który ławrze nadał stałe ramy organizacyjne oraz regułę pisaną, przestrzeganą w słynnym klasztorze Studion w Konstantynopolu. Jako starzec św. Antoni założył jeden jeszcze klasztor w Czernihowie (1055). Wrócił wszakże do ławry kijowskiej, do swojej pieczary, gdzie też zakończył życie 10 lipca 1073 roku, mając 90 lat.

Św. 45 męczenników z Nikopola w Armenii.

Święci Męczennicy cierpieli dla Chrystusa na Wschodzie za cesarza Licyniusza (308-324) i zarządcy prowicji Lyzjasza około 319 roku (patrz 9 marca). Między nimi byli wysocy rangą pierwsi dygnitarze miasta Nikopola: Leoncjusz, Aleksader, Maurycy, Daniel i Antoni. Każdemu inny rodzaj tortur wymyślili oprawcy, ale razem zostali wrzuceni do rozpalonego pieca i swoje bohaterskie znoje ukoronowali męczeństwem.

Św. braci męczenników Franciszka, Abd al-Muti i Rafała z Damaszku maronitów.

Męczennicy z Damaszku rodzeni bracia Franciszek, Abd al-Muti i Rafał Massabki zosali zamordowani za odmowę wyrzeczenia się wiary w lipcu 1860 roku. W nocy z 9 na 10 lipca 1860 klasztor Kustodii Ziemi Świętej w Bab Touma w Damaszku został zaatakowany przez grupę druzów. Napastnicy zamordowali z nienawiści do chrześcijaństwa ośmiu franciszkanów i trzech rodzonych braci maronitów, którzy szukali schronienia w konwencie. Beatyfikacji wszystkich męczenników dokonał papież Pius XI w dniu 10 lipca 1926 roku.

 

11 LIPCA

Św. równej apostołom księżnej Olgi.

Św. Olga urodziła się ok. 890 roku w Wybuti, ok. 16 km od Pskowa. Ok. roku 903 została wydana za księcia z rodu Rurykowiczów, Igora (+ 945). Kiedy małżonek padł na polu walki, Olga objęła rządy w charakterze regentki za małoletniego syna, Światosława, który miał wówczas 3 lata. W rządach była wymagająca i twarda. Powstałe bunty tłumiła bezwzględnie. Miała zmysł administracyjny i położyła wielkie zasługi dla stabilizacji wielkiego księstwa kijowskiego. Lud chwalił ją jako panią mądrą (stąd jej przydomek) i miłosierną. Osobiście nawiedziła stolicę wschodniego cesarstwa, witana bardzo uroczyście przez cesarza Konstantyna VII Porfirogenetę (911-959). Tu przyjęła chrzest, stając się córką chrzestną wspomnianego cesarza. Przyjęła Chrzest nie w Kijowie, chociaż był tam stały pasterz chrześcijański, Grzegorz. Chrzciła się w obrządku bizantyjskim, lecz schizmy wówczas nie było i Bizancjum znajdowało się w łonie Kościoła Kaolickiego, a więc św. Olga również. By jednak nie wiązać się z samym tylko Konstantynopolem, nawiązała łączność także z cesarstwem zachodnio-rzymskim, z Ottonem I, którego prosiła o przysłanie na Ruś kapłanów łacińskich. Cesarz przysłał benedyktyna z Trewiru w charakterze biskupa misyjnego. Biskup przebywał u św. Olgi niedługo, a wyjazd jego po krótkim czasie świadczy, że był tylko posłem. Zbyt nieliczna była liczba łacinników, żeby mieli potrzebę własnego biskupa. Z wolna chrześcijaństwo obejmowało całą Ruś. Kiedy więc za rządów św. Włodzimierza Wielkiego (+1015) metropolita Hilarion będzie wysławiał księcia jako dobroczyńcę Kościoła na Rusi, nie omieszka również wspomnieć św. Olgi, która mu tak piękny przygotowała grunt. Kiedy z kolei syn objął tron kijowski, Święta oddała się modlitwie i uczynkom miłosierdzia. Szczególnie bolała nad tym, że jej panujący syn Światosław powrócił do pogaństwa. Błagała Boga o jego nawrócenie. Miała wybudować kościoły: św. Trójcy w Pskowie i św. Zofii w Kijowie. Rozstała się z ziemią w 969 roku, w wieku ok. 80 lat. Ostatnie lata jej życia były jednym pasmem udręki. Musiała patrzeć bezradna na powrót pogaństwa. Ciało św. Olgi przeniósł św. Włodzimierz do kościoła Św. Zofii w Kijowie, który sama wystawiła. W roku 1574 synod biskupów ruskich zatwierdził urzędowo kult św. Olgi. Relikwie jednak Świętej w wieku XVIII zaginęły. Hagiografia zna tylko jedną świętą o tym imieniu.

Św. męczennicy Eufemii (Eutymii).

Św. Eufemia (Eutymia) ma swoje wspomnienie 16 września. Dziś jest tylko pamiątka jej cudownej interwencji na korzyść postanowień czwartego Soboru Powszechnego w Chalcedonie w 451 roku. W końcu IV wieku na grobie św. Eufemii zbudowano bazylikę, przyciągającą licznych pielgrzymów i odwiedzaną przez dwór cesarski. W niej odbywały się posiedzenia czwartego Soboru. Uczestniczyło w nim 630 przedstawicieli z wszystkich lokalnych Kościołów. Celem jego było dokładne określenie nauki o naturze Bogaczłowieka Jezusa Chrystusa. (Patrz 14 kwietnia). Wówczas ortodoksyjni uczestnicy Soboru napisali swoje wyznanie wiary, a przeciwnicy, kakodoksoi, swoje. Oba zwoje włożono do sarkofagu na piersi św. Eufemii, by spór rozstrzygnął Duch Święty, nosicielką Którego była Święta. W obecności wszystkich uczestników Soboru i samego cesarza na Wschodzie Marcjana (450- 457) zamknięto sarkofag, przyłożono cesarską pieczęć, postawiono straż. Obie strony sporu, zachowując surowy post, modliły się. Na trzeci dzień w obecności patriarchy, cesarza i wszystkich ojców Soboru otworzono sarkofag: zwój z ortodoksyjnym wyznaniem św. Eufemia trzymała w prawej ręce, a zwój heretycki leżał u jej nóg; i ona, jak żywa, wyciągnęła rękę i podała zwój patriarsze. Wielu z przeciwników przyjęło wyznanie ortodoksyjne, a reszta została wykluczona ze wspólnoty Kościoła Katolickiego. W wieku VII Relikwie Świętej przeniesiono do Konstantynopola; cesarz obrazoburca Leon III Izauryjczyk (718-741) wrzucił je do morza; rybacy je wyłowili, oddali miejscowemu biskupowi, ten je w tajemnicy przechowywał; po upadku herezji obrazoburczej na siódmym Soborze Powszechnym (787 rok) zostały uroczyście przeniesione znowu do Konstantynopola.

 

12 LIPCA

Św. męczenników Proklusa i Hilarego.

Męczennicy Proklus i Hilary cierpieli za Chrystusa za cesarza Trajana (98-117). Pochodzili z okolic Ancyry (Galacja). Św. Proklus został uwięziony pierwszy. Gdy wyznał wiarę w Chrystusa przed cesarzem, oddano go zarządcy Maksymowi, który rozkazał przypiekać jego brzuch i boki rozżarzonymi pochodniami, powiesić na szubienicy, a do nóg przywiązać wielkie kamienie. W czasie prowadzenia na kaźń, spotkał go krewny Hilary, który ze łzami uścisnął wuja męczennika i zaraz jako chrześcijanin też został aresztowany. Św. Proklus umarł od strzał z łuku. A św. Hilary był okrutnie biczowany, związali mu ręce i za nogi, poranionego, okrwawionego wlekli trzy mile za miasto i tam ścięli mu głowę mieczem. Został pochowany razem ze św. Proklusem.

Św. Michała z Bitynii, kapłana i puselnika.

Św. Michał urodził się 894 roku w prowincji Kapadocja, był krewnym cesarza bizantyjskiego Leona VI Mądrego (886-911). Mając 18 lat wstąpił do klasztoru Cyminas w Bitynii, gdzie, nie patrząc na swe pochodzenie, spełniał najniższe posługi. Otrzymał święcenia kapłańskie, nadal odznaczał się pokorą, zasłużył sobie u Boga na dar wyjątkowego spokoju i jasnowidztwa. Po wielu znojach ascezy starzec Jan dał mu błogosławieństwo na życie pustelnicze; usunął się do odległej pieczary i tylko w soboty i niedziele szedł do klasztoru, by wziąć udział w Liturgii i przyjąć Komunię św. Napływało do niego wielu nowych pustelników. Zorganizował dla nich klasztor i dał surowe reguły. Około 953 roku wstąpił młody człowiek imieniem Abramiusz, który pod kierownictwem św. Michała poznawał tajniki życia mniszego i z czasem został mnichem pod imieniem Atanazy; on właśnie był założycielem sławnej ławry na Atosie (wspomnienie jego 5 lipca). Św. Michał po 50 latach ascetycznych zmagań odszedł spokojnie do Pana w 962 roku.

          

13 LIPCA

Sobór Archanioła Gabriela.

Aniołowie są bezcielesnymi czystymi duchami obdarzonymi naturalną inteligencją, siłą woli, i pięknością, które nie dają się porównać z ludzkimi. Bóg ich postawił jako stróżów i przewodników narodów i każdego pojedynczego człowieka. On zobowiązuje ich do strzeżenia tych, którzy mają w Nim nadzieję, aby „niedola nie przystąpiła do nich, a cios nie spotkał ich namiotu”. W niebie nieustannie oglądają oblicze Boga, śpiewają hymn trójświęty, wstawiają się za nami i cieszą się z jednego grzesznika, który się nawraca. Jednym słowem, aniołowie, służąc Bogu, oddają nam tyle przysług, że karty Pisma świętego są nimi przepełnione. Za św. Dionizym Aeropagitą podaje się, że aniołów jest trzy hierarchie i dziewięć chórów; w pierwszej hierarchii: Serafiny, Cherubiny i Trony, w drugiej: Państwa, Moce i Władze (Zwierzchności), w trzeciej: Księstwa, Archaniołowie i Aniołowie. Popularne są imiona aniołów: Michała, Gabriela (mąż boży, siła boża), Rafała.

Św. Stefana Sabbaity.

Św. Stefan (Stefanos, uwieńczony gr) jest wg tradycji krewnym św. Jana Damasceńskiego (wspomnienie 4 grudnia). Swoje zmagania ascetyczne podejmował w IX wieku w klasztorze św. Saby, stąd jego przydomek. Jest autorem wielu kanonów i on zostawił opis męczeństwa 20 zakonników laury zmasakrowanych w 797 roku. Jego wspomnienie ma miejsce też 28 października.

Św. Juliana biskupa z Kenomani.

Święty Julian został ustanowiony biskupem przez ap. Piotra. Istnieje hipoteza, że był to Szymon Trędowaty (Mk 14,3), który podczas chrztu otrzymał imię Julian. Apostoł Piotr wysłał świętego głosić Ewangelię w Galii (Francja). Biskup przybył do Cenomani (region rzeki Po na północy Włoch), osiedlił się za miastem (prawdopodobnie Cremona w Lombardii) i zaczął nauczać o Chrystusie. Poganie na początku słuchali go z niedowierzaniem, ale słowom świętego towarzyszyły liczne cuda i uzdrowienia. Stopniowo zaczęło przychodzić do niego coraz więcej ludzi, prosząc o pomoc. Uzdrawiając choroby cielesne, św. Julian uzdrawiał także dusze, oświecając przychodzących do niego światłem wiary Chrystusowej. Widząc, że ludzie którzy do niego przychodzą są spragnieni, święty biskup pomodlił się do Boga i wetknął swoją laskę w suchą ziemię, z której wybiło źródło. Z powodu tego cudu wielu pogan uwierzyło w Chrystusa. Pewnego razu, świętego zechciał zobaczyć miejscowy władca. Przy bramie książęcego pałacu siedział ślepy. Święty Julian zlitował się nad nim i uzdrowił mu wzrok. Gdy to zobaczył książę, padł do nóg biskupa, prosząc o chrzest. Po uczynieniu księcia i jego rodziny katechumenami, św. Julian wyznaczył im trzydniowy post, a następnie ich ochrzcił. Za przykładem władcy, większość poddanych także uwierzyło w Chrystusa. Książę ofiarował swój dom na cerkiew oraz zabezpieczył materialnie rodzącą się wspólnotę. Święty Julian żarliwie troszczył się o wzrost duchowy swojej owczarni, a także uzdrawiał. Współczując rodzicom, którzy stracili potomstwo, święty swoją modlitwą wypraszał u Boga powrót do życia ich dzieci. Święty Julian przez wiele lat wskazywał swoim wiernym drogę na Niebiosa. Zmarł w głębokiej starości. Do końca swoich dni głosił dobrą nowinę o Chrystusie i całkowicie wykorzenił bałwochwalstwo w prowincji Cenomani.

 

14 LIPCA

Św. apostoła Akwili.

Św. Akwila pochodził z Pontu (Azja Mniejsza), nawrócony w Rzymie z judaizmu, bliski współpracownik Pawła Apostoła. Wygnany w roku 49 z Rzymu dekretem cesarza Klaudiusza (Dz 18,2), zamieszkał wraz żoną Pryscyllą w Koryncie, gdzie przebywał u nich Paweł Apostoł, pracując razem z nimi przy wyrobie namiotów (Dz 18,3); od ok. 52 roku był w Efezie, gdzie udostępnił swoje mieszkanie jako kościół domowy; tu również dokładniej zapoznał Apollona z nauką Chrystusa (Dz 18,26); w kilka lat później przebywał ponownie w Rzymie (Rz 16, 3-5a), gdzie dom jego stał się jednym z ważniejszych ośrodków życia religijnego.

 

15 LIPCA

Św. równego apostołom księcia Włodzimierza.

Św. Włodzimierz Wielki był pierwszym chrześcijańskim władcą Rusi, jej apostołem, jednym z głównych budowniczych państwowości, przyrównywany przez dawnych kronikarzy do cesarza rzymskiego św. Konstantyna Wielkiego (306-337; wspomnienie 21 maja). Urodził się około r. 960 jako nieślubny syn księcia kijowskiego, Swiatosława I i Maluszy, służebnej księżny Olgi. Zapewne już w młodości zetknął się z chrześcijaństwem, które rozmaitymi drogami przenikało wówczas na Ruś, ale wedle wszelkich przekazów z chrześcijaństwem nie sympatyzował i życie wiódł dalekie od jego ideałów. Nie dorósłszy jeszcze, został nominalnie księciem Nowogrodu (969 rok). Później rywalizacja i faktyczne rządy sprawowane w tym mieście przez innych zmusiły go do ucieczki do Skandynawii, gdzie wzbogacił swe umiejętności polityczne i wojskowe. Wróciwszy w r. 978, odzyskał najpierw rządy w Nowogrodzie, następnie, wykorzystując niepokoje i walki między książętami oraz posługując się swą dobrze zorganizowaną drużyną, zdobył hegemonię w kraju i po śmierci brata, Jaropełka, sam zasiadł na tronie wielkoksiążęcym (ok. r. 980). Wkrótce potem rozszerzył swe panowanie na Zachód, zdobywając Grody Czerwieńskie (987 rok). Kontrolując wszelkie szlaki handlowe wiodące od Morza Czarnego do Bałtyku, nawiązał wkrótce kontakt z cesarstwem bizantyjskim. Potrzebowało ono zresztą jego bitnej drużyny. Gdy w r. 987 cesarz Bazyli II wezwał jego pomocy przeciw groźnemu uzurpatorowi Bardasowi, Włodzimierz interweniował skutecznie, ale widząc, że Bizancjum nie dotrzymuje umów, dokonał w swej polityce zręcznego zwrotu i zjawił się na Chersonezie, ważnej dla bizantyjskiego handlu dawnej kolonii greckiej. Dzięki temu zwrotowi wymógł na Bizantyjczykach ustępstwa i otrzymał od nich za żonę cesarzównę Annę, siostrę Bazylego II, ale ze swej strony zgodził się na wysunięty przez nich warunek i przyjął chrzest (988). „Chrzcił się św. Włodzimierz w Kościele bizantyjsko-katolickim. Katolikiem był i Ruś stawała się katolicką, bo wówczas nie było schizmy. Utrzymywał też stosunki z Rzymem. Prawdopodobnie ślub i chrzest odbyły się w granicach państwa bizantyjskiego”. Chrystianizacja roku 988, wychodząca z dworu Anny, wnosiła oczywiście księgi liturgiczne w języku greckim. Lecz przywieziony przez Annę obrządek w języku greckim nie przyjął się. Nie wiemy też dokładnie, jak przebiegała dalsza chrystianizacja kraju, którą Włodzimierz przeprowadził; jak i dokładnie kiedy ustanowiono w nim hierarchię i pobudowano kościoły; o ile korzystano w tym względzie z bezpośredniej pomocy Konstantynopola, albo też duchownych z Bułgarii i Serbii, z którymi Włodzimierz był w kontakcie... Tym mniej jasne są jego niewątpliwe stosunki z chrześcijaństwem Zachodu. W każdym razie tradycyjny pogląd przypisujący księciu rolę pierwszoplanową wydaje się w zasadzie słuszny i nie do obalenia. Nic dziwnego, że potomność rychło otoczyła jego pamięć nimbem czci i prawdziwego uwielbienia. Świadczą o tym nie tylko pomniki literatury staroruskiej, takie jak pochwały księcia napisane przez metropolitę Hilariona, ale także późniejsze zbiory prawne, których powagę powiększano przez przypisywanie ich autorstwa św. Włodzimierzowi. Książę zmarł 15 lipca 1015 r. Tego też dnia czczony jest zawsze w Kościołach Wschodnich.

Św. męczenników Cyryka i Julity, jego matki.

Święci Cyryk i Julita, pochodzili z Ikonium, byli zamęczeni za czasów Dioklecjana (284-305). Akta męczenników informują, że Julita była matką 3-letniego Cyryka. Uciekając przed prześladowaniem w Ikonium, poszła z dzieckiem do Seleucji, gdzie zastała to samo; udała się więc do Tarsu w Cylicji i tam została schwytana i postawiona przed zarządcą. On wyrwał jej dziecko i przez pieszczoty oraz głaskanie próbował je sobie zjednać. Lecz dziecko w krzyku i bełkocie wymawiało imię Chrystusa, kopiąc nóżkami w pierś oprawcy, który w zdenerwowaniu uderzył dziecko główką o schody trybunłu na oczach matki, która również po wielu torturach poniosła śmierć męczeńską wraz z kilkudziesięcioma innymi chrześcijanami. Kult Julity i Cyryka przyjął się prawie w całym chrześcijańskim świecie wczesnego średniowiecza.

 

16 LIPCA

Św. męczennika Atenogena.

Św. Atenogen był biskupem Sebasty w Armenii za Dioklecjana (284-305). Mieszkał ze swoimi uczniami w małym klasztorze niedaleko miasta. Gdy zaczęło się prześladowanie, przyprowadzono ich przed zarządcę Filemarcha, odmówili złożenia ofiar bóstwom i zostali ścięci mieczem, a św. Atenogen podobno spalony. Jest on autorem jednego hymnu, o którym wspomina św. Bazyli, a który identyfikuje się z nieszpornym Swietie tichyj.

 

17 LIPCA

Św. wielkiej męczennicy Małgorzaty Antiocheńskiej.

Św. Małgorzata (Maryna), córka kapłana pogańskiego, poniosła męczeństwo w Antiochii Pizydyjskiej za cesarza Klaudiusza II Gota (268-269). Po śmierci matki powierzono ją pewnej chrześcijance, od której nauczyła się wiary w Chrystusa. Mając 15 lat została aresztowana przez zarządcę Olimbriosa, który zapytał ją o imię, miejsce urodzenia i wiarę. Ona odpowiedziała: „Mam na imię Małgorzata; urodziłam się i wychowałam w Pizydii; wzywam imienia mojego Pana Jezusa Chrystusa”. Natychmiast zosała poddana torturom i ścięta mieczem.

Bł. męczennika Pawła Gojdycz biskupa

Bł. Paweł Piotr Gojdycz, urodził się  17 lipca 1888 w Lubóc. Na chrzcie otrzymał imię Piotr. 20 lipca 1922 wstąpił do zakonu Bazylianów Świętego Jozafata, gdzie przyjął imię Paweł. 14 września 1926 objął urząd administratora apostolskiego eparchii preszowskiej, a 25 marca 1927, w bazylice św. Klemensa w Rzymie, otrzymał nominację na biskupa tytularnego. 13 kwietnia 1939 został również administratorem apostolskim Mukaczewa. Od 1939 roku sprzeciwiał się polityce nazistowskiej. W listopadzie 1939 roku zrezygnował ze stanowiska administratora apostolskiego Mukaczewa. W kwietniu 1950 władze komunistyczne Czechosłowacji uznały działalność Kościoła greckokatolickiego za nielegalną (w przeciwieństwie do prawosławia), a biskup Gojdycz został aresztowany i oskarżony o zdradę. Pozbawiono go praw publicznych i skazano najpierw na dożywotnie więzienie, następnie zamieniono mu karę na 25 lat pozbawienia wolności. Nidy nie wyparłszy się wiary katolickiej i zmarł w czechosłowackim więzieniu 17 lipca 1960 w Leopoldovie. Od 1990 roku jego relikwie spoczywają w sarkofagu w jednej z kaplic greckokatolickiej katedry św. Jana Chrzciciela w Preszowie. Beatyfikowany w dniu 4 listopada 2001 przez papieża Jana Pawła II na placu św. Piotra w Rzymie.

 

18 LIPCA

Św. męczennika Hiacynta z Amastrydy.

W IV wieku w. Azji Mniejszej, w Paflagonii, w mieście Amastryd mieszkali uczciwi chrześcijanie Teoklit i Teonila. Bóg dał im syna, któremu nadano imię Hiacyn. Dziecię rosło na chwałę Pana Boga. Tradycja głosi, że trzyletni Hiacynt swoją modlitwą wskrzesił martwe dziecko. A później, Bóg dał mu łaskę czynienia cudów. Pewnego razu, widząc, że poganie oddają cześć bożkom, rozbił ich bożki siekierą. Wściekły tłum zaprowadził go do oprawcy Castrisiusa. Rozkazał dotkliwie pobić świętego i wciągnąć po ostrych kamieniach. Po tych mękach został wtrącony do więzienia, gdzie św. Hiacynt z modlitwą na ustach oddał Panu swą czystą duszę.

Św. męczennika Emiliana.

Św. Emilian pochodził z Myzji w Tracji, był niewolnikiem naczelnika miasta, poganina, za czasów Juliana Odstępcy (361-363) i prefekta Kapitolina. Zapalony miłością do Chrystusa, nie cierpiał bóstw pogańskich; wszedł pewnego razu do pogańskiej świątyni, młotkiem pobił znajdujące się tam posągi i wyszedł przez nikogo niezauważony. Poganie nie wiedząc, co się stało, wszystko odrestaurowali. Święty na nowo wszystko pobił i sam oddał się w ręce władzy. Aresztowany i przyprowadzony przed prefekta, wytknął mu szaleństwo zdawania się na bezduszne bóstwa pogańskie. Był za to bity rzemieniami wołowymi i wrzucony w ogień, gdzie oddał duszę Bogu. Trzeba pamiętać, że wtedy w czasach prześladowań niektórzy chrześcijanie uważali za zdrożne przewinienie stosowanie wszelkich środków ostrożności, mających zapewnić bezpieczeństwo; uważali, że właśnie należy pragnąć prześladowań. I w świetle tej uwagi należy oceniać tak zdeterminowaną postawę wielu męczenników tamtego okresu.

Bł. męczennicy Tarsycji Maćkiw

Bł. Tarsycja Olga Maćkiw urodziła się 23 marca 1919 w Chodorowie. Śluby zakonne złożyła w 1940 roku w greckokatolickim Zgromadzeniu Sióstr Służebnic Niepokalanej Panny Maryi. Zginęła zabita przez sowieckiego żołnierza, który zadzwonił do furty klasztornej. Siostra Tarsycja otworzyła drzwi furty i została zabita bez ostrzeżenia, za to – jak później wyznał jej morderca – że była zakonnicą. Zinęła 17 lipca 1944 w Krystynopolu. Beatyfikowana 27 czerwca 2001 roku we Lwowie przez Jana Pawła II w grupie 27 nowomęczenników greckokatolickich.

 

19 LIPCA

Św. Makryny, siostry św. Bazylego Wielkiego.

Św. Makryna młodsza, ciesząca się pięknym wyglądem i miłymi manierami, została przez ojca, nie wiedząc o tym, obiecana młodzieńcowi ze znakomitej rodziny na żonę. Ale on zginął w czasie podróży związanej z kupiectwem. Św. Makryna odrzuciła następnych kandydatów na męża, wybrała dziewictwo. Odcięła się od świata, by być tylko ze swą matką Emelią, zagłębiając się w rozważaniu Pisma św. Stała się drugą matką dla dziewięciorga młodszego rodzeństwa. Poświęciła się całkowicie ich wychowaniu i wykształceniu. Gdy dzieci wyrosły i opuściły dom, przekonała matkę, żeby zwolnić służbę i pójść do klasztoru; niektóre służanki też ich drogę wybrały. Zmarła w grudniu 379 roku, do ostatnich chwil życia rozmawiając o duszy ze swym bratem św. Grzegorzem z Nyssy (wspomnienie 10 stycznia).

Św. Diusa kapłana.

Święy ojciec Dius (Dios) żył w Antiochii Syryjskiej za czasów Teodozjusza Wielkiego (379-395), prowadząc bardzo surowy tryb życia i ciągle postępując w cnotach. Przybył do Konstantynopola, nabył miejsce na klasztor i przy pomocy cesarza wybudował go. Rozgłos jego świętego życia zgromadził wielu kandydatów do wspólnoty mniszej. Patriarcha św. Attyk (406-425) wbrew jego woli udzielił mu święceń kapłańskich. Zmarł w 431 roku.

 

20 LIPCA

Św. proroka Eliasza.

Prorok Eliasz pochodzący z Tiszbe w Gileadzie, prowadził swą działalność w IX wieku przed Chrystusem, za czasów króla izraelskiego Achaba i jego żony Jezebel, księżnej Tyru. Prorok ukazany jest w Piśmie świętym jako człowiek całkowicie oddany Bogu. Rozpalony gorliwością o chwałę Pana Zastępów, był bezkompromisowym obrońcą jahwizmu, ratującym naród izraelski od synkretyzmu religijnego. Był również mężem wiary i wytrwałej modlitwy. Na Horebie został obdarzony głębokim przeżyciem obecności Boga. Grupa pobożnych chrześcijan zwanych Braćmi Najświętszej Maryi Panny, którzy w XII wieku rozpoczęli życie pustelnicze na Górze Karmel, nawiązali do postaci św. Eliasza i starali się naśladować jego życie, zwłaszcza modlitewne trwanie w bożej obecności.

 

21 LIPCA

Św. Symeona Saloita i Jana.

Święci Symeon i Jan pochodzili z Edessy w Syrii. Gdy kawaler Symeon miał 30 lat, a żonaty Jan 24, udali się na święto Podwyższenia Krzyża św. do Jerozolimy, a wracając wstąpili do klasztoru św. Gerazyma nad Jordanem. W międzyczasie dowiedzieli się, że matka i żona Jana zmarły. Przyjąwszy habit zakonny, przeżyli w pustyni na zmaganiach ascetycznych 40 lat; św. Jan został tu do końca życia, a św. Symeon przeniósł się do Emezy i tu podjął się wielkiego trudu szalonym dla Chrystusa, jak pisze św. Paweł Apostoł. Stąd jego przydomek Szalony - Saloita. Postępował w sposób dziwny, wykonywał czyny śmieszne, za co naśmiewali się z niego, lekceważyli go, a w międzyczasie robił dużo dobrego. Rozpoznano go dopiero po śmierci. Każdy opowiadał jakiś rys z jego życia, którego inni nie znali; a wszystkie te opowiadania służyły zbudowaniu i pożytkowi wiernych. Urodził się ok. roku 522, zmarł w pokoju pod koniec VI wieku.

Św. proroka Ezechiela.

Św. Ezechiel, prorok, syn kapłana Buziego; uprowadzony do Babilonii w roku 597, osiadł z zesłanymi współziomkami w Tel Abib, położonym nad Eufratem. Życie i działalność Ezechiela przedstawia jego księga, datująca prawie wszystkie jego wyrocznie wg roku wstąpienia na tron króla Joakina (598); czas i miejsce urodzenia oraz śmierci Ezechiela nie są znane; powołany w roku 592 na proroka w Babilonii, działał tam do roku 570. W pierwszym okresie działalności prorockiej do zdobycia w 587 roku Jerozolimy przez Nabuchodonozora II gromił wady ziomków pozostałych w ojczyźnie i zapowiadał kary Boże aż do zagłady królestwa judzkiego; po roku 586 pocieszał wygnańców, zapowiadał pełne odrodzenie Izraela oraz zwiastował nadejście nowej rzeczywistości w czasach eschatologicznych; jako charyzmatyk słowa i czynu przekazał m.in. opisy 8 wizji i 12 czynów symbolicznych. Jego obrazowe i czytelne, ale przerażające swą treścią wyrocznie, zwłaszcza alegorie i wizje, świadczą o zdolnościach pisarskich, a tajemniczość, głębia i bezosobowość nadają im cechy surowości. Jako kapłan, teolog przejął z kapłańskiej tradycji sakralne rozumienie dziejów narodu wybranego, a nawet całego świata; opisy trzech teofanii, akcentowanie ograniczoności człowieka, podkreślanie, że Bóg działa ze względu na Swe imię - służyły eksponowaniu transcendentności Boga, specyficznie zaś ujęta historia Izraela - teocentryzmowi. Ezechiel uważał się za stróża Izraela, skutecznie go ostrzegającego i duszpasterza, którego ofiarne posługiwanie i cierpienie miały być znakiem dla ludu bożego na czas nadejścia dnia Pańskiego, a także figurą przyjścia Dobrego Pasterza, oddającego życie za Swoje owce. Wpływ Ezechiela na późniejszych hagiografów ST i NT oraz qumrańczyków jest dostrzegalny, gdy zestawi się wspólne idee, bezpośrednio zaś widoczny w Apokalipsie; uważa się go za ojca judaizmu, ponieważ Żydzi po babilońskiej niewoli przejęli wiele z idei Ezechiela: troskę o świętość, kult świątyni i Tory.

 

22 LIPCA

Św. równej apostołom Marii Magdaleny.

Św. Maria Magdalena zwana Mironosicielka (Myroforos) pochodziła, jak wskazuje jej imię, z galilejskiego miasta na jeziorem Tyberiadzkim zwanego Magdala. Słowem Chrystusa została uwolniona od siedmiu demonów, które ją opętały. Odtąd chodziła za Mistrzem i wiernie Mu służyła aż do Męki, i przygotowała wonności, aby namaścić Jego święte ciało. Była pierwsza, z Najśw. Bogurodzicą, która zobaczyła Chrystusa zmartwychwstałego, kiedy to w poranek wielkanocny ukazało się dwóch aniołów ubranych w jaśniejące szaty; a potem jej samej ukazał się w ogrodzie, wydało jej się, żo to ogrodnik i powiedział jej: „Nie dotykaj mnie”. Nic pewnego nie wiemy, co się z nią działo po Wniebowstąpieniu naszego Pana.

Przeniesienie relikwii św. męczennika Fokasa, biskupa Synopy.

Św. Fokas wspomnienie 22 września. W 404 roku jego Relikwie zostały przeniesione do Konstantynopola za czasów św. Jana Złotoustego (398-404). Św. Fokas, syn budowniczego statków Pamfila i Marii, niewiasty z miasta Synopy w Poncie (Azja Mniejsza), został wyświęcony na biskupa Synopy; za cesarza Trajana (98-117) mężnie wyznawał Chrystusa i po różnych mękach został wrzucony do gorącej kąpieli, gdzie oddał Bogu ducha w 117 roku.

 

23 LIPCA

Św. męczenników Trofima i Teofila.

Święci męczennicy Trofim i Teofil oraz trzynastu świętych męczenników cierpieli w czasie prześladowania chrześcijan za Dioklecjana (284-305). Przed sądem mężnie wyznali wiarę w Chrystusa i odmówili złożenia ofiar bóstwom pogańskim. Po strasznych torturach połamano im golenie i ścięto mieczem.

Bł. męczennika Bazylego Hopko biskupa.

Bł. Bazyli Hopko, urodził się 21 kwietnia 1904 w Hrabské. Przyjął święcenia kapłańskie w 1929. Został administratorem parafii Pakostov, następnie pracował jako proboszcz parafii greckokatolickiej w Pradze. W 1946 papież Pius XII mianował go biskupem pomocniczym eparchii preszowskiej (z biskupią stolicą tytularną Midila). W 1950 został internowany. Po ponad roku ciężkich przesłuchań w październiku 1951 roku został skazany przez sąd w Bratysławie na 15 lat więzienia. Poważnie chory w 1964 został zwolniony. Przez ponad 13 lat znosił twardy więzienny rygor. Po zwolnieniu, reżim w dalszym ciągu nękał biskupa, który nie odstąpił od wierności Rzymowi; jednocześnie jednak władze zezwoliły na działanie kościoła greckokatolickiego i Hopko został oficjalnie potwierdzony przez papieża Pawła VI na urzędzie biskupim. Zmarł w wyniku następstw uwięzienia 23 lipca 1976  w Preszowie. 14 września 2003 został beatyfikowany przez papieża Jana Pawła II w Bratysławie.

 

24 LIPCA

Św. męczenników Borysa i Gleba.

Święci bracia Borys i Gleb imiona chrzestne Roman i Dawid, młodsi synowie księcia kijowskiego Włodzimierza I Wielkiego, pierwsi święci ruskiego Kościoła. Około 987 Borys otrzymał od ojca Rostów, a Gleb - Murom; po śmierci Włodzimierza (1015 rok) w walce o tron kijowski zostali zabici przez starszego brata Światopełka I: św. Borys 24 lipca 1015 w okolicach Wyszgorodu, św. Gleb 15 września w okolicach Smoleńska; byli oni ofiarami zbrodni politycznej; śmierć przyjęli dobrowolnie naśladując w ten sposób Chrystusa (strastotierpcy); wg tradycji metropolita Jan przeniósł ich ciała do cerkwi; ułożył też w roku 1020 (lub 1039) teksty Liturgii Godzin na ich cześć oraz wprowadził święto; czczeni przez lud jako święci i męczennicy, zostali kanonizowani 20 maja 1072 przez Kościół Kijowski, wtedy jeszcze nie oddzielony od jedności z Rzymem; kult ich, początkowo lokalny, rozpowszechnił się szybko na Rusi i dotarł do Czech; z pierwszych 100 lat po męczeństwie zachowały się 3 utwory im poświęcone (opowiadanie Zabójstwo Borysa po 1015 w dziele Powieść doroczna i 2 inne opowiadania na nim oparte); kult świętych Borysa i Gleba sprzyjał idei silnej władzy księcia kijowskiego i uniezależnieniu Kościoła ruskiego od wpływów bizantyjskich. Czci ich również Kościół katolicki. Rusini, zwłaszcza książęta, uważali świętych Borysa i Gleba, najpopularniejszych świętych starej Rusi, za swoich opiekunów. Kroniki zawierają wiele opowieści o cudownych uzdrowieniach, dokonujących się przy ich grobie, o zwycięstwach odniesionych dzięki ich orędownictwu i w ich imieniu (m.in. zwycięstwo Aleksandra Newskiego 1242 nad Krzyżakami); powstał też molebien ku czci świętych Borysa i Gleba; ruscy książęta pielgrzymowali do ich grobu. Na terenach Rusi znajdowało się wiele cerkwi i klasztorów pod ich wezwaniem.

Św. męczennicy Krystyny.

Św. Krystyna poniosła śmierć męczeńską podobno w Tyrze (Fenicja) za dynastii Septymiuszów ok. 220 roku. Ojciec jej miał być wysokim rangą dowódcą wojskowym, bardzo chciał, by córka jego Krystyna została pogańską kapłanką. Umieścił ją w odpowiednim salonie, gdzie znajdowało się wiele wykonanych ze złota i innego kruszcu posągów różnych bóstw. Św. Krystyna pomyślała, że te martwe posągi wykonane rękoma ludzkimi nie mogą być bogami; patrzyła przez okno na ten piękny świat, i pragnęła poznać jego Stwórcę; otrzymała wewnętrzne światło, które ukazało jej Jedynego Boga i Jego Syna Jezusa Chrystusa. Porozbijała więc posągi swego ojca i rozdzieliła między biednych wszystek kruszec… Poddana została strasznym torturom i zmarła od zadanych uderzeń.

Św. Szarbela maronity

Św. Szarbel właściwie Jusuf Antun Machluf urodził się 8 maja 1828 w Bika Kafra w ubogiej rodzinie chrześcijańskiej w północnym Libanie. Na chrzcie otrzymał imię Jusuf. Już jako dziecko odznaczał się wielką pobożnością, zamiłowaniem do modlitwy i samotności. W wieku 23 lat wstąpił do maronickiego klasztoru św. Marona w miejscowości Annaja, gdzie otrzymał zakonne imię Szarbel. Po odbyciu studiów teologicznych w klasztorze w Kafifan i otrzymaniu święceń kapłańskich, wrócił do klasztoru św. Marona, gdzie przebywał do 1875 roku. W tym też roku ojciec Szarbel przeniósł się do znajdującej się w pobliżu klasztoru pustelni pod wezwaniem świętych Piotra i Pawła. Żyjąc w odosobnieniu, prowadził niezwykle ascetyczny tryb życia, poszcząc i umartwiając się, większość czasu spędzając na modlitwie i praktykach religijnych. W pustelni spędził ostatnie 23 lata swego życia. 16 grudnia 1898 roku podczas odprawiania mszy świętej dostał udaru mózgu. Zmarł w Wigilię Bożego Narodzenia – 24 grudnia 1898 roku. Został pochowany na klasztornym cmentarzu. Zgodnie z zakonną tradycją niezabalsamowane ciało ubrane w habit zostało złożone w grobie bez trumny. Po pogrzebie ojca Szarbela miało miejsce niezwykłe zjawisko. Nad jego grobem pojawiła się niezwykła, jasna poświata, utrzymująca się przez wiele tygodni. Łuna ta spowodowała, że do grobu pustelnika zaczęły przychodzić co noc rzesze wiernych i ciekawskich. Gdy po kilku miesiącach zaintrygowane wydarzeniami władze klasztoru dokonały ekshumacji pochówku, okazało się, że ciało ojca Szarbela jest w doskonałym stanie, zachowało elastyczność i temperaturę ciała osoby żyjącej oraz wydzielało ciecz określaną przez świadków jako pot i krew. Po umyciu i przebraniu zwłoki zostały złożone w drewnianej trumnie i umieszczone w klasztornej kaplicy. Mimo usunięcia wnętrzności i osuszenia, z ciała zmarłego dalej sączyła się substancja, która została uznana za relikwię. Szybko zaczął rozwijać się kult zakonnika. Do klasztoru w miejscowości Annaja zaczęły przybywać tłumy pielgrzymów z Bliskiego Wschodu. Miały też miejsce liczne uzdrowienia związane z niezwykłą cieczą sączącą się z ciała zmarłego. W 1926 roku Kościół maronicki rozpoczął starania w Rzymie o uznanie Szarbela Makhloufa błogosławionym Kościoła katolickiego. W 1927 roku mumia zakonnika została drobiazgowo zbadana przez komisję kościelną, na której czele stali dwaj lekarze z Francuskiego Instytutu Medycyny w Bejrucie. Następnie złożono ją do nowej metalowej trumny, którą zamurowano w grobowcu w niszy kaplicy. W 1950 roku miało miejsce kolejne niezwykłe zjawisko związane z ojcem Szarbelem Makhloufem. Pielgrzymi odkryli bowiem, że z kamiennego grobowca znowu zaczęła sączyć się lepka ciecz, z którą spotkali się świadkowie ekshumacji zwłok sprzed kilkudziesięciu lat. 22 kwietnia 1950 roku komisja kościelna otworzyła trumnę i odkryła, że ciało ojca Szarbela jest w doskonałym stanie, zachowało elastyczność i temperaturę ciała osoby żyjącej. Znaleziono także dobrze zachowany humerał, na którym odciśnięta była twarz zmarłego. 5 grudnia 1965 roku, na zakończenie Soboru Watykańskiego II papież Paweł VI ogłosił ojca Szarbela Makhloufa błogosławionym. Po tym czasie ponownie zamknięto grobowiec zakonnika. 9 października 1977 roku w Watykanie papież Paweł VI kanonizował ojca Szarbela. Do dziś grób świętego w Annaji jest celem licznych pielgrzymek z całego świata.

 

25 LIPCA

Zaśnięcie św. Anny, matki Najświętszej Bogurodzicy.

Św. Anna, matka NMP, patronka małżeństw, matek, wdów. Mówią o niej apokryfy (Protoewangelia Jakuba, Ewangelia Pseudo-Mateusza i inne); wg nich św. Anna pochodziła z Betlejem z rodziny kapłańskiej, a rodzice jej mieszkali w dzielnicy Bezetha w Jerozolimie; jej małżonkiem był św. Joachim. Kościół uświęcił wywodzącą się z Jerozolimy tradycję, wg której św. Anna jest matką Maryi i zaaprobował powstałe w starożytności ku jej czci hymny greckie i homilie ojców Kościoła, a następnie jej kult publiczny. Na Wschodzie czczono ją, szczególnie na dworze cesarskim już w VI wieku; cesarz Justynian Wielki wzniósł w roku 550 w Konstantynopolu kościół pod jej wezwaniem; święto jej w obrządku bizantyjskim obchodzi się też 9 grudnia.

Św. Olimpiady Diakonisy

Święta Olimpia urodziła się ok. 366. Wywodziła się z arystokracji bizantyjskiej. Była córką senatora Secundusa (Selencusa). Wychowała się pod opieką Teodozji, siostry biskupa Ikonium, Amfilochiusza. Była żoną prefekta Konstantynopola, Nebrydiusza. Po śmierci męża poświęciła się życiu duchownemu. Przekazała znaczną część swojego majątku na cele dobroczynne. Założyła wspólnotę monastyczną przy soborze Hagia Sophia i zaczęła pogłębiać wiedzę w zakresie teologii. Za udział w sfinansowaniu wielu przedsięwzięć i fundacji kościelnych patriarcha Nektariusz podniósł ją do godności diakonisy. Była opiekunką ubogich i chorych. W latach 397-404 wspierała ruch walczący ze zeświecczeniem kleru bizantyjskiego i opowiadający się za przywróceniem dyscypliny kościelnej w patriarchacie konstantynopolitańskim. W 403 roku opowiedziała się po stronie patriarchy Konstantynopola Jana Złotoustego, który popadł w spór z cesarzową Eudoksją i biskupami przeciwnymi reformie kościelnej. Za sprzeciwienie się decyzjom Synodu pod Dębem, który zdjął z urzędu patriarchę Jana Chryzostoma, Olimpia została skazana na wygnanie. Opuściła Konstantynopol i osiadła w Nikomedii, gdzie zmarła 25 lipca 408.

Św. Eupraksji Dziewicy.

Święta Eupraksja, urodziła się około 382 r. w Konstantynopolu. Była córką senatora Antygona i Eupraksedy. Po śmierci ojca, gdy miała zaledwie siedem lat, matka zabrała ją do Monasteru w Tabbenisi w środkowym Egipcie. Na życzenie dziecka pozostawiono ją na pewien czas pod opieką grupy mniszek. Po śmierci matki Euprakseda zerwała zaręczyny, które rodzice zawarli z synem innego senatora, gdy miała zaledwie pięć lat. Rozdała cały majątek biednym i zupełnie porzuciła świeckie życie. Wszystkie pokusy powrotu do niego zwalczała podejmując najcięższe prace dla wspólnoty zakonnej i narzucając sobie surowe posty. Wywołało to zawiść innych sióstr, które oskarżyły ją o zarozumialstwo i hipokryzję. Swą łagodnością i cierpliwością Eupraksja umiała jednak odzyskać ich zaufanie. Za pobożne życie dostąpiła daru uzdrawiania chorych oraz wyganiania nieczystych mocy. Zmarła w Egipcie w 413 r.

 

26 LIPCA

Św. męczennika Hermolausa kapłana.

Święci Hermolaus i jego owarzysze Hermip i Hermokrat byli kapłanami Kościoła w Nikomedii, zostali żywi jako nieliczni po spaleniu 20 000 chrześcijan w Nikomedii (wspomnienie 28 grudnia) na rozkaz cesarza Maksymiana (285-305). Oni ukrywali się i wciąż nauczali o Chrystusie. Koło domu, gdzie ukrywał się św. Hermolaus, często przechodził pogański chłopiec Panteleimon. Pewnego dnia Święty zaprosił chłopca do domu, wyjaśnił mu prawdy chrześcijańskie i po kilku takich spotkaniach udzielił mu chrztu św. Poniósł on śmierć męczeńską (wspomnienie 28 lipca). Za kilka dni zostali schwytani pozostali Święci i po odmowie złożenia ofiar bóstwom byli męczeni, znieśli mężnie liczne cierpienia i zostali ścięci mieczem ok. 305 roku.

Św. męczennicy Paraskiewy.

Św. Paraskiewa urodziła się w miasteczku w okolicach Rzymu z pobożnych rodziców chrześcijan Agatona i Politii. Otrzymała imię Paraskiewa, bo urodziła się w piątek, po grecku paraskeuē (przygotowanie). Była jedynaczką, od dzieciństwa uważnie czytała Pismo św., dużo modliła się, prowadziła życie w odosobnieniu i całkowitym oderwaniu od świata, by swoje serce strzec przed myślami pochodzącymi z zewnątrz, przed namiętnościami i podszeptami szatana. Po śmierci rodziców rozdała swój majątek biednym, opowiadała o Chrystusie poganom, wielu przez kontakt z nią przyjęło wiarę chrześcijańską. Została schwytana za cesarza Antonina Piusa (138-161) i gdy kazano jej oddać oznaki czci posągom bóstw, odpowiedziała słowami proroka Jeremiasza: „Bogowie, którzy nie uczynili nieba i ziemi, znikną z ziemi i spod tego nieba” (10,11). Po wielu okrutnych torturach, zadawanych jej przez kolejnych namiestników, została ścięta ok. roku 140.

 

27 LIPCA

Św. wielkiego męczennika i cudotwórcy Pantelejmona.

Św. Panteleimon urodził się w Nikomedii z ojca poganina Eustorgiusza i matki Eubuli, chrześcijanki, która wychowała go w prawdziwej wierze. Prawd wiary nauczył go kapłan św. Hermolaus (wspomnienie 26 lipca), on też go ochrzcił. Nauczył się sztuki lekarskiej, którą wykonywał z wielką miłością, lecząc ze wszystkich chorób bardziej imieniem Chrystusa niż środkami medycyny. Tak współczuł wszystkim chorym na duszy i ciele, że bardziej pasowało do niego imię Panteleimon (Pełen miłosierdzia), niż Panteleon (Lew we wszystkim), które nosił przedtem. On pewnego dnia, wezwaniem imienia Chrystusowego, otworzył oczy niewidomemu, a przez to otworzył oczy jego serca na światło wiary. To było przyczyną jego męczeństwa. Zapytany na sądzie o imię uzdrowiciela i sposób uzdrowienia, uzdrowiony podał, jak ten niewidomy w Ewangelii, imię swego dobroczyńcy i historię swej choroby; i natychmiast umarł. A św. Panteleimona aresztowano i po okrutnych torturach ścięto mieczem w 305 roku za cesarza na Wschodzie Maksymiana (284-305).

Św. Klemensa biskupa Ochrydy.

Św. Klemens z Ochrydy  urodził się ok. 840 w płd. części Bułgarii, był uczniem świętych Cyryla i Metodego, biskup Drembicy i Belitsy, arcybiskup Ochrydy, pierwszy biskup i apostoł Bułgarii, współtwórca rytu słowiańskiego. Był najprawdopodobniej Słowianinem pochodzącym z Macedonii. Bardzo wcześnie został uczniem Konstantyna i Metodego. Miał im towarzyszyć już w misji chazarskiej (860-861), w czasie której na cześć odnalezionych przez Metodego w Chersonezie relikwii świętego Klemensa papieża, nadano mu imię Klemens. Wraz z Konstantynem i Metodym znalazł się w latach 867-869 w Rzymie, gdzie otrzymał święcenia kapłańskie. Po śmierci Konstantyna towarzyszył Metodemu w jego misji na Morawach. W 885 roku biskup Metody zmarł na Morawach. Jako swego następcę wyznaczył Gorazda. Ten nie zdołał jednak sprostać opozycji duchownych łacińskich wspieranych przez księcia morawskiego Świętopełka. Przywódcy słowiańskiego kościoła na Morawach: Gorazd, Klemens, Naum, Angelary, Laurencjusz i Sawa zostali uwięzieni i poddani torturom. Klemens, Naum i Angelary, wygnani z Moraw zostali serdecznie przyjęci przez namiestnika Borysa w Belgradzie. Książę Borys udzielił im w Plisce gościny w domach swych dostojników, umieszczając Klemensa i Nauma u sampsesa Eschacza (Eschatzes), a Angelarego u Czesława. Z faktu rozdzielenia misjonarzy część uczonych wnioskuje o napięciach wywołanych przez pojawienie się posługujących się liturgią słowiańską uczniów Metodego wśród greckiego duchowieństwa. Godności kościelne w Plisce i Presławiu, starej i nowej stolicy państwa były obsadzane przez duchownych greckich, dla słowiańskiej liturgii i uczniów Metodego nie było tam miejsca. Ich status był więc początkowo nieokreślony. W dokumentach byli określani jako „mistrzowie” i „nauczyciele” (didaskaloi). W trakcie 886 roku zmarł Angelary. Z końcem tego roku Klemens opuścił Pliskę i udał się nad zachodnią granicę państwa, do prowincji Kutmiczewicy, leżącej na zachód od Wardaru, której główny ośrodek stanowił Dewol. Na objętym przez siebie terenie Klemens rozwinął szeroko zakrojoną działalność apostolską. Stale podróżując, nauczając i studiując, wykształcił około trzech i pół tysiąca kapłanów. W 893 roku został powołany przez nowego władcę Symeona na biskupa Drewenicy (Drembicy)-Welicy położonej na północ od Ochrydu. Wybudował w Ochrydzie dwie cerkwie i klasztor świętego Pantelejmona. Przekazane mu przez księcia Borysa Michała dobra w Dewolu, Glawenicy i Ochrydzie podarował klasztorowi. Pod koniec życia złożył rezygnację z biskupstwa, i choć nie została ona przyjęta przez Symeona wycofał się do klasztoru, skąd zawiadywał powierzoną sobie diecezją. zm. 17 lipca 916 w Ochrydzie.

 

28 LIPCA

Św. apostołów i diakonów Prochora, Nikanora, Tymona i Parmenasa.

Święci Prochor, Nikanor, Tymon i Parmenas, należeli do liczby siedmiu diakonów wybranych przez Apostołów (Dz 6,1-6). Podobno św. Prochor był biskupem Nikomedii w Bitynii i tam spokojnie zmarł. Św. Nikanor przepowiadał ewangelię i zmarł w te sam dzień, gdy był ukamienowany św. Stefan. Św. Parmenas umarł na oczach Apostołów w czasie wykonywania swoich obowiązków.

 

29 LIPCA

Św. męczennika Kalinika.

Św. Kalinik cierpiał za wiarę w Gangrze. Był człowiekiem świeckim i bolało go, że dużo ludzi nie dostąpi zbawienia, bo nie zna Chrystusa. Chodził więc po miastach i wioskach, opowiadając poganom Słowo Boże o Chrystusie. Wielu zyskał dla prawdziwej wiary. W Ancyrze został postawiony przed namiestnika, odmówił złożenia ofiar pogańskim bóstwom, był bity rzemieniami, założono mu buty z gwoździami w podeszwach od środka i pognano do Gangry. Tam spalono go na stosie; miejscowi chrześcijanie ze czcią je pogrzebali. Było to za Dioklecjana (284-305).

 

30 LIPCA

Św. apostołów Sylasa i Sylwana.

Św. Sylas i Sylwan znani z listów św. Pawła Apostoła, był kimś ważnym w Kościele Jerozolimskim, ponieważ został wysłany ze św. Pawłem i św. Barnabą dodać słowa zachęty i umocnienia braciom w Antiochii; potem byli towarzyszami św. Pawła w wielu krajach. Św. Krescens szedł również ze św. Pawłem i dotarł do Galacji. Św. Epeneta pozdrawia św. Paweł pod koniec listu do Rzymian (16,5), nazywając go „pierwocinami Azji”, tzn. Efezu. Apostoł pozdrawia też św. Andronika, którego wspomnienie obchodzi się razem ze św. Juniasem (17 maja).

 

31 LIPCA

Św. Eudocyma z Kapadocji.

Św. Eudocym żył za czasów cesarza Teofila (829-842). Rodzice jego, patrycjusze, Bazyli i Eudocja, pochodzili z Kapadocji, odgrywali wielką rolę w tamtejszym społeczeństwie i byli niezachwianie przywiązani do prawdziwej wiary. A był to okres obrazoburczy. Św. Eudocym z wyboru pozostawał wciąż kawalerem rozmiłowanym w czytaniu Pisma św., w zdobywaniu cnót, czynieniu jałmużny dla sierot, wdów i biednych. Pełnił też urząd namiestnika okręgu w Kapadocji później w Charsianon. Zmarł w wieku 33 lat pełen wielu cnót ok. 840 roku.

 

SIERPIEŃ

1 SIERPNIA

Wspomnienie Procesji ze świętym drzewem Krzyża Pańskiego w Konsanynopolu.

Aby odwrócić choroby, które bardzo często miały miejsce w sierpniu, od IX wieku przyjął się zwyczaj w Konstantynopolu wychodzić na ulice i place miasta z drogocennym Drzewem Krzyża świętego dla uświęcenia tych miejsc i odpędzenia chorób. W wigilię niesiono je ze Skarbca Cesarskiego i kładziono na ołtarzu w bazylice świętej Mądrości. Od pierwszego sierpnia aż do Zaśnięcia NMPanny noszono je po całym mieście, następnie wystawiano dla oddania mu czci przez wiernych. I to stało się okazją Procesji czcigodnego i życiodajnego KRZYŻA, którą dziś obchodzimy.

Św. siedmiu braci Machabeuszy, ich matki Salomei i nauczyciela Eleazara.

Bracia Machabejscy zostali zamęczeni wraz z matką przez Antiocha Epifanesa około roku 150 przed Chrystusem. Męczeństwo ich opisuje 2 Księga Machabejska. W VI wieku przewieziono ich Relikwie do Rzymu i złożono w kościele św. Piotra w Okowach. Święty Eleazar znamy z tekstów Starego Testamentu (2 Mch 6, 18-31). Miał już 90 lat, gdy Antioch IV Epifanes, chcąc siłą wprowadzić u Żydów obyczaje pogańskie, próbował zmusić go do publicznego spożycia wieprzowiny. Eleazar odmówił zdecydowanie, a kawał mięsa, wkładany mu siłą do ust, ostentacyjnie wypluł. Wzięto go wówczas na mękę, a potem, gdy zdecydowanie odmówił także symulowania, zsieczono i torturowanego zamęczono. Stało się to być może w obecności tyrana w Jerozolimie lub - co bardziej prawdopodobne - w Antiochii. Tak dał heroiczny przykład męstwa, wierności i bojaźni Bożej, którą głośno wyznał. Stał się autentycznym męczennikiem Starego Testamentu. Chrześcijaństwo, rychło wzbogacone własnymi męczennikami, nie mogło tej analogii nie dostrzec, dlatego uczczono go homiliami Ojców oraz wspomnieniami liturgicznymi. W synaksarium konstantynopolitańskim widnieje pod dniem 1 sierpnia (razem z siedmioma Braćmi Machabejskimi).

Św. Alfonsa Liguori biskupa i doktora Kościoła.

Św. Alfons Maria Liguori ur. 27 września 1696 w Marianelli koło Neapolu. 9 listopada 1732 roku założył Zgromadzenie Najświętszego Odkupiciela, zwane Redemptorystami. W 1762 został mianowany biskupem Sant'Agata dei Goti.  Zmarł 1 sierpnia 1787 w Pagani koło Neapolu, w otoczeniu kilku swoich współbraci zakonnych – redemptorystów. Św. Alfons Maria Liguori został kanonizowany w 1839 r. przez papieża Grzegorza XVI oraz ogłoszony doktorem Kościoła przez papieża Piusa IX w 1871 r.

 

2 SIERPNIA

Przeniesienia z Jerozolimy do Konstantynopola relikwii św. Archidiakona Stefana.

Gdy Żydzi ukamienowali św. Stefana (Szczepana), Gamaliel, nauczyciel świętego męczennika, zachęcił pobożnych chrześcijan, żeby nocą wzięli ciało i pochowali w jego posiadłości, gdzie kilka lat później sam spoczął. W roku 415 kapłan imieniem Lucjan pracujący w pobliskiej świątyni poznał, dzięki interwencji bożej, miejsce pochówku św. Pierwszego Męczennika. Zawiadomił natychmiast biskupa Jerozolimy Jana. Ten wraz biskupem Sebasty Eustonem i biskupem Jerycha Eleuteriuszem poszedł na wskazane miejsce. Rozkopano ziemię i znaleziono sarkofag, na którym widniało napisane po hebrajsku imię STEFAN. Po otwarciu wyjęli czcigodne Relikwie i uroczyście przenieśli do Jerozolimy.

 

3 SIERPNIA

Św. Izaakiusza, Dalmata i Faustusa.

Św. Dalmat, patrycjusz był początkowo żołnierzem drugiej legii cesarskiej zw. Scholarii; lecz z miłości do Boga opuścił swą żonę i córkę, wziął syna Faustusa i udał się do św. Izaakiusza (wspomnienie 30 maja), by podjąć życie monastyczne w jego klasztorze, gdzie osiągnął wysoki stopień doskonałości. Z jego środkow materialnych św. Izaakiusz wybudował klasztor. Z czasem po nim św. Dalmat był głową tego klasztoru po roku 406. Stąd popularna jego nazwa klasztor Dalmatów. W 431 roku uczestniczył w obradach trzeciego Soboru Powszechnego w Efezie w 431 roku, gdzie przejawił swoją gorliwość w stosunku do wiary ortodoksyjnej przeciw Nestoriuszowi. Umarł ok. 440 roku, zostawiając swym następcą własnego syna Faustusa, którego z kolei data śmierci jest niepewna, w każdym razie po czwartym Soborze Powszechnym w Chalcedonie w 451.

 

4 SIERPNIA

Św. męczenników 7 młodzieńców z Efezu.

Siedmiu Braci z Efezu: Maksymilian, Jamblik, Martynian, Dionizy, Jan, Eksakustodian (Konstanty) i Antoni, wyrzekli się błyskotliwej kariery, przyjęli chrzest i chroniąc się przed prześladowaniami Decjusza (249-251), ukryli się w grocie. Cesarz kazał ich zamurować ok. 250 r. Legenda mówi, że po 178 latach na pewien czas przebudzili się, opowiedzieli ludziom swoją historię i zasnęli do czasu powszechnego zmartwychwstania. (jeszcze jedno wspomnienie 22 października)

Św. męczennicy Eudoki.

Święta Męczenniczka Eudokia pochodziła z Anatolii. Została schwytana przez Persów i głosiła chrześcijaństwo wśród innych jeńców, a także wśród perskich kobiet, z których wiele udało jej się nawrócić na Chrześcijańswo. Za to święta został aresztowana i ukarana. Święta Eudokia spędziła dwa miesiące w więzieniu, po czym stanęła przed sądem i wyznała wiarę w Chrystusa, za co poddano ją okrutnym torturom: bito ją kolczastymi kijami, tak że z jej ciała odrywano kawałki mięsa. Następnie świętą ponownie wtrącono do więzienia, a sześć miesięcy później ponownie poddano ją torturom. Tym razem trzcina była ciasno przywiązana do nagiego ciała męczennicy, wbijając się w jej ciało. Następnie powieszono Eudokię, połamano jej kości, a na koniec ścięto jej głowę 362/364 roku, Później relikwie św. Eudoki przeniesiono do Konstantynopola.

5 SIERPNIA

Św. męczennika Eusygniusza.

Św. Eusygniusz pochodził z Antiochii, i tu poniósł męczeństwo za Juliana Apostaty ok. roku 362. On świetnie służył w wojsku cesarskim przez długie lata od Dioklecjana do synów Konstantyna Wielkiego. Za Juliana Apostaty (361-363), został postawiony przed sąd za wyznawanie wiary chrześcijańskiej. W czasie przesłuchania napiętnował swego sędziego, mówiąc mu, że już jego ojcowie wierzyli, że kult nic nie wartych posągów należy się tylko Bogu; wychwalał przed nim cnoty Konstantyna Wielkiego, jak on w wyniku ukazania się na niebie Krzyża doszedł do wiary Chrystusa, jak on był mądry i doświadczony w czasie tylu lat kierowania Państwem. Lecz cesarz Julian kpił sobie z Męczennika i kazał go ściąć mieczem.

 

6 SIERPNIA

ŚWIĘTO PRZEMIENIENIA PAŃSKIEGO.

Ta uroczystość wywodzi się prawdopodobnie od poświęcenia kościołów zbudowanych na górze Tabor. Na początku VI wieku mają ją już Nestorianie i w VII Syryjczycy zachodni. Początkowo przyjęło ją kilka kościołów na Zachodzie i dopiero papież Kalikst III (1455-1458) wprowadził ją w 1457 roku do kalendarza rzymskiego jako podziękowanie za zwycięstwo odniesione nad Turkami przez Jana Hunyadego. Wśród cudownych uzewnętrznień całej mocy Pana, Przemienienie zajmuje wyjątkowe miejsce w serii następujących po sobie przygotowań, przez które Chrystus wprowadzał Swoich uczniów w Swoją misję Odkupiciela. Wiara uczniów aż do Zmartwychwstania była krucha. Zbawiciel znał słabość ludzkiego serca, wiedział z góry, do jakiego stopnia męka i śmierć zgorszy Jego uczniów. Oni przyszłe królestwo swego Mistrza postrzegali bardziej jako realizację doczesnego królestwa narodu izraelskiego, w perspektywie bardzo ludzkiej. Dla takich umysłów, zupełne załamanie się misji, którą oni przypisywali Zbawicielowi w planie politycznym, zwykle powinno skończyć się kompletnym chaosem serc. By ich umocnić, Jezus bierze z Sobą pierwszych spośród nich, fundament rodzącej się wspólnoty, Piotra, Jakuba i Jana, i na górze przemienia się na ich oczach. Pokazuje im blask Chwały Bożej przekraczający naturę ludzką przyjętą przez Słowo: Chwały, która przed nami jest ukryta, nami śmiertelnymi, lecz która jako radość ukaże się naszym oczom po ostatecznym zmartwychwstaniu, kiedy ujrzymy Boga twarzą w twarz. Dla trzech apostołów, reprezentantów nowej ludzkości, jest to objawienie się Boga szczególne, osobisty pokaz absolutnej wyższości Chrystusa, Który ukazuje się w towarzystwie Mojżesza i Eliasza, dwóch wielkich świadków Prawa i Obietnicy, autorytatywnie stwierdzając, że Jego wieczne królestwo jest ponadczasowe, bez początku i bez końca. W środku tego boskiego blasku, który sypie dziś promieniami z całej okazałości Jego widzialnego ciała, Pan rozmawia z Mojżeszem i Eliaszem. „Mówili o Jego odejściu, którego miał dokonać w Jerozolimie” (Łk 9,31). Jest więc szczególna wola Pana pokazać związek w Swojej Osobie między Chwałą i Męką na krzyżu. W bizantyjskiej Liturgii Godzin, przygotowanie do święta Świętego Krzyża (14 września) zaczyna się od dziś czytaniem na jutrzni katawasii tego święta. Oficjum łączy więc bardzo słusznie chwałę z Krzyżem. To jest cały sens dzisiejszego święta. Bo jeśli Słowo przyjęło naturę ludzką i jeśli przez Swoje wcielenie w cudowny sposób ją w Sobie przemieniło, to dlatego, by dokonać naszego zbawienia w Chwale Ojca. To właśnie zbawienie On dla nas zdobył przez Krzyż. To właśnie dlatego mówi nam św. Jan (świadek Przemienienia), że Chwała Pana jaśnieje blaskiem szczególnym w dniu Jego Męki na Krzyżu, ponieważ tam On zrealizował Swoją misję, dla której ubóstwił w Sobie naturę ludzką w dniu Wcielenia. Niekonsekwencja dla mądrości ludzkiej, lecz światło poznania dla synów Królestwa. Jest to blask Chwały „jaką Jednorodzony otrzymuje od Ojca” (J 1,14). Lecz jeśli ta Chwała prześwieca przez ciało ludzkie, to dlatego, że to ciało zostało przyjęte przez Boga, aby przez własną śmierć zwyciężyć śmierć i grzech. Przemienienie zapowiada Zmartwychwstanie Zbawiciela i Jego powrót do Chwały Ojca na końcu czasów. Uczniowie w tym dniu tego nie zrozumieli. „Nie wiedzieli bowiem, co należy mówić, tak byli przestraszeni” (Mk 9,6). Lecz obraz został wyryty w ich sercach przez słowa: «To jest Mój Syn umiłowany, Jego słuchajcie!» (Mk 9,7). To chwalebne ukazanie się jest „pieczęcią katechezy o Bogu, która powoli przygotowuje apostołów do ich misji”. Trzeba im będzie jeszcze dużo doświadczyć trudności, wątpliwości, a nawet zdrady czy rozproszenia, aby zrozumieć – w dzień zmartwychwstania – znaczenie wydarzeń tego dnia. I dopiero wtedy oczyszczeni w Duchu Świętym, mocni w wierze będą mogli pić z tego samego kielicha cierpień, co ich Mistrz i uczestniczyć w Jego zwycięstwie. „Wy, umiłowani uczniowie, zniszczycie siłę pogan i będą was podziwiać z powodu ich bogactw, bo, gdy ukażę się bardziej jaśniejący niż słońce, będziecie napełnieni chwałą…” (Kanon, 1 pieśń). Tak zrealizuje się ubóstwienie natury ludzkiej w człowieku odkupionym przez Wcielenie Słowa. „ W tym dniu, na górze Tabor, Chrystus przemienił zczerniałą naturę Adama: obsypując Swoim blaskiem, ubóstwił ją” (Małe nieszpory).

 

7 SIERPNIA

Św. Domecjusza Persa.

Św. Domecjusz Pers, urodził się za czasów Konstantyna Wielkiego (306-337). Znał chrześcijaństwo od młodych lat. Opuścił Persję, zamieszkał w Nisibi, gdzie przyjął chrzest i zaczął w miejscowym klasztorze prowadzić życie mnisze. Jego szczera pobożność i surowy tryb życia we współbraciach mnichach wywołał, za podszeptem szatana, niezadowolenie, dlatego przeniósł się do klasztoru świętych Sergiusza i Bakchusa w Teodozjopolu; miejscowy archimandryta, surowy asceta, po czasie próby, zdecydował, by św. Domecjusz został diakonem. Proponował mu potem święcenia kapłańskie, ale Święty czuł się niegodnym, by je przyjąć i oddalił się w góry syryjskie w pobliżu miasta Cyr. Tam mieszkał pod gołym niebem, znosząc chłód i upał; z czasem przyłączyło się do niego kilku uczniów; zamieszkali w pieczarze, tam modlili się i opowiadali o Chrystusie przychodzącym do nich poganom. Pewnego razu do tej miejscowości przybył cesarz Julian Odstępca (361-363), idąc na wojnę z Persami. Zastał św. Domecjusza na modlitwie razem z uczniami; rozkazał żołnierzom kamieniami zasypać mnichów w pieczarze. Był to rok 362.

 

8 SIERPNIA

Św. Emiliana Wyznawcy biskupa Cyzyku.

Św. Emilian cierpiał za obronę kultu świętych ikon; przeniósł wiele udręk i zesłań ze strony cesarza obrazoburcy Leona III Izauryjczyka (718-741); cesarz wezwał biskupów, by zebrali się do jego pałacu dla rozstrzygnięcia sprawy ikon; św. Emilian pierwszy stanowczo powiedział, że kwestia ikon może być rozważana i rozstrzygana tylko w Kościele, a nie w cesarskim pałacu; zmarł na zesłaniu i otrzymał palmę wyznawcy ok. roku 730-740.

 

9 SIERPNIA

Św. apostoła Macieja.

Św. Maciej został wybrany na miejsce po Judaszu (Dz 1,15-26). Maciej był razem z apostołami w Wieczerniku i przyjął Ducha Świętego, a później wyruszył „w świat"; nauczał w Judei, potem poszedł do Etiopii do pogan, wreszcie, jak mówi tradycja, znalazł się w Kolchidzie. Podobno poniósł śmierć męczeńską, ale szczegółów tego wydarzenia nie znamy. Jedni twierdzą, że Maciej został ścięty, inni uważają, że został ukamienowany, a pozostali - że go ukrzyżowano. Nie ma na ten temat żadnych wiarygodnych świadectw. Matka Konstantyna Wielkiego (306-337), św. Helena, przywiozła ponoć relikwie św. Macieja Apostoła do Rzymu, stamtąd zaś zabrał je w IV wieku biskup Agricius do Trewiru, gdzie zaginęły. Dopiero w roku 1127 odnaleziono je w Trewirze i zbudowano dla nich specjalną bazylikę, do której przychodzą liczne pielgrzymki. Od roku 1927 spoczywają w nowym ołtarzu w opactwie benedyktyńskim, głowa zaś Świętego znajduje się w katedrze w Trewirze. Proboszcz S. Maria Maggiore w Rzymie twierdzi, że w jego kościele też znajdują się Relikwie św. Macieja i to od XI wieku.

 

10 SIERPNIA

Św. męczennika Wawrzyńca Archidiakona.

Św. Wawrzyniec (Laurentius) był, mimo młodego wieku, pierwszym z siedmiu diakonów Kościoła Rzymskiego, wyświęconym przez św. Sykstusa. Opiekował się naczyniami liturgicznymi i rozdzielał dary wśród ubogich. W tym samym roku cesarz Walerian (253-260) wydał dekret o prześladowaniu chrześcijan, nakazujący zabić wszystkich biskupów, kapłanów i diakonów. W roku następnym uwięziono św. Sykstusa. Gdy prowadzono go na egzekucję, św. Wawrzyniec podążał za nim pogrążony we łzach. Przed swą męczeńską śmiercią św. Sykstus polecił mu rozdzielić skarby Kościoła wśród biednych. Św. Wawrzyniec postąpił zgodnie z tym poleceniem, dając nawet naczynia kościelne, by powiększyć sumę, którą dysponował. W tym czasie na utrzymaniu Kościoła rzymskiego oprócz kapłanów pozostawało piętnaście tysięcy biednych, nie licząc tych, którym wysyłano jałmużnę do innych krajów. Prefekt Rzymu rozkazał św. Wawrzyńcowi wydać skarby Kościoła. Święty obiecał pokazać mu je. Nazajutrz w miejsce złota i srebra, przyprowadził biednych. Rozgniewany prefekt rozkazał poddać go torturze przypiekania ogniem na rozżarzonej kracie. Rozkaz bezlitośnie wykonano, ale męczennik wzmocniony łaską bożą zniósł mężnie cierpienia. Świadkiem jego bohaterstwa był też żołnierz Roman, który niespodziewanie krzyknął: "Święty Wawrzyńcze, widzę młodzieńca w bieli, który stoi koło ciebie i ociera twoje rany! Błagam cię na Chrystusa, nie opuszczaj mnie!” Św. Roman przyniósł tam w naczyniu wody i prosił Męczennika o chrzest. Natychmiast po chrzcie żołnierze koledzy mieczem ścięli mu głowę. Do ostatniego tchnienia święty diakon modlił się o nawrócenie Rzymu. Kilku pogańskich senatorów, którzy byli świadkami egzekucji, prz­jęło wiarę chrześcijańską. Oni to pochowali ciało św. Wawrzyńca. Jego męczeństwo miało miejsce w roku 258.

 

11 SIERPNIA

Św. męczennika i archidiakona Euplusa.

Św. Euplus poniósł męczeństwo w Katanii na Sycylii za cesarzy Dioklecjana i Maksymiana w dniu 12 sierpnia 304 roku. Pochodził z plebejuszów, jako diakon przechowywał manuskrypty Pisma świętego i wyjaśniał je. Dobrowolnie stanął przed prefektem Sycylii Kabistianusem i powiedział: „Chcę umrzeć, jestem chrześcijaninem!” Prefekt, przeprowadziwszy dochodzenie, uwięził go. Cztery dni później znowu zapytał go o księgi święte, które przechowuje wbrew zakazowi cesarza. Był okrutnie bity i wreszcie ścięty mieczem.

 

12 SIERPNIA

Św. męczenników Focjusza i Aniceta.

Święci męczennicy Focjusz (i jego kuzyn Anicet pochodzili z Nikomedii. Św. Anicet, wysoki stopniem wojskowy urzędnik, krytykował cesarza Dioklecjana (284-305), który na placu miejskim umieścił różne narzędzia męki dla postrachu chrześcijan. Rozgniewany władca zaczął go na różne sposoby męczyć: rzucenie dla dzikich zwierząt, kocioł z gorącym ołowiem, kat z mieczem, od którego zginął sam kat, obiacanki cesarza, włóczenie po mieście przywiązanych za nogi do dzikiego konia. Żadne z tych tortur nie uszkodziły bohaterów wiary. Dopiero rozpalony ogromny piec, do którego za św. Focjuszem i Anicetem weszło z okrzykiem na ustach „My chrześcijanie!” mnóstwo chrześcijan zachęconych ich męstwem, pozbawił życia bohaterów. Było to w roku 305.

 

13 SIERPNIA

Św. Maksyma Wyznawcy.

Wspomnienie św. Maksyma jest obchodzone 21 stycznia. Dziś przywodzimy na pamięć tylko przeniesienie jego Relikwii z Kolchidy do Konstantynopola po szóstym Soborze Powszechnym z 680 roku.

 

14 SIERPNIA

Przeniesienie Relikwii Św. Teodozego Pieczerskiego.

Święty Teodozjusz Pieczerski urodził się ok. 1008 we wsi Wasylków, na terenie obecnej Ukrainy, jednak dzieciństwo i młodość spędził w Kursku. W 1032 opuścił rodzinny dom i bezskutecznie usiłował wstąpić do jednego z monasterów Kijowa. Dopiero Antoni Pieczerski zgodził się bez nowicjatu przyjąć jego śluby zakonne. W 1054 został hieromnichem, zaś w 1057 wybrany przez wspólnotę monastyczną na igumena monasteru kijowsko-pieczerskiego, w którym żył. Jako przełożony klasztoru zajmował się rozbudową zabudowań monasteru (w tym wzniesieniem głównej cerkwi Zaśnięcia Matki Bożej) i spisaniem ostatecznego brzmienia jego reguły na podstawie pism św. Teodora Studyty, nadesłanych na jego prośbę z Konstantynopola w 1068 roku. Prowadził niezwykle ascetyczne życie, ograniczając ilość spożywanego chleba, zakuwając się w kajdany i zamykając się w pieczarze w Dalekich Pieczarach monasteru kijowskiego. Zmarł w 1074 po chorobie i został pochowany w pieczarze, w której zamykał się w czasie Wielkiego Postu. Jego ciało miało zachować się w nienaruszonym stanie; w 1090 zostało odnalezione przez mnichów i przeniesione do raki w głównej cerkwi monasteru. Wspomnienie św. Teodozego 3 maja.

Św. proroka Micheasza.

Św. prorok Micheasz urodził się w Moreszet koło Eleuteropola. Wygłaszał swe proroctwa za królów Judzkich Joatama, Achaza i Ezechiasza (740-693). Był wpółczesny Izajaszowi i liczy się jako szósty z Małych Proroków.

 

15 SIERPNIA

ŚWIĘTO ZAŚNIĘCIA NAJŚWIĘTSZEJ BOGURODZICY.

Oto co Kościół przejął ze starożytnej tradycji patrystycznej o Najświętszej Bogurodzicy: Gdy przyszedł czas, w którym zechciał nasz Zbawiciel zabrać Swą Matkę do Siebie, trzy dni naprzód przez anioła zakomunikował jej o jej przejściu z tego życia doczesnego do życia w szczęśliwości. Skoro Dziewica Najświętsza to usłyszała, natychmiast udała się na Górę Oliwną, by się modlić i dziękować Bogu. Potem wróciła do domu i przygotowała rzeczy potrzebne dla swego odejścia. Tymczasem Apostołowie, zgromadzili się w domu Najświętszej Dziewicy z krańców świata, dokąd byli wysłani dla głoszenia ewangelii. Ona im wyjaśniła przyczynę tak niespodziewanego zgromadzenia się, pocieszała ich po macierzyńsku, potem uniosła ręce ku niebu, pomodliła się o pokój dla świata, pobłogosławiła Apostołów i, wszedłszy na łóżko, przyjęła postawę sobie właściwą i tak swoją najświętszą duszę oddała w ręce swego Syna i swego Boga… Apostołowie unieśli jej ciało i pochowali w Getsemani. Ale po trzech dniach w czasie trwającego jeszcze spotkania konsolacyjnego, gdy podnieśli swoim zwyczajem chleb w imię Jezusa, mieli widzenie Panny na niebie, która im powiedziała: Witajcie! Przez to poznali, że ona wraz z ciałem jest w niebie. Początek dzisiejszemu świętu dała rocznica poświęcenia świątyni Najśw. Dziewicy znajdującej się miedzy Betlejem i Jerozolimą. Ta świątynia upamiętnia stację, gdzie wg tradycji Maryja Panna zmęczona drogą odpoczęła w drodze do Betlejem, by tam urodzić Dziecię. Jest to najstarsze święto maryjne. Poprzedza je dwutygodniowy post od 1 do 15 sierpnia. Przy okazji tego święta Kościół nas uczy, że śmierć nie jest zniszczeniem naszego istnienia, lecz przejściem z ziemi do nieba, od zepsucia i zniszczenia do życia wiecznego. W IV wieku obchodzone już było wszędzie: początkowo 18 stycznia, gdzie niegdzie 15 sierpnia. Na całe imperium rozciągął je cesarz Maurycy (582-602) miedzy 588 a 602 rokiem. W Rzymie wprowadził je papież Teodor I (642-649), Grek, który pochodził z kleru jerozolimskiego.

 

16 SIERPNIA

Przeniesienie nie ręką ludzką uczynionej ikony Chrystusa z Edessy do Konstantynopola.

Około 200 roku Abgar IX (179-216), król Osroeny, nawrócił się i od tej pory jego stolica Edessa stała się żywym ośrodkiem propagandy ewangelicznej, z którego wyruszali misjonarze do Armenii i krajów partyjskich. Wg legendy Abgar V Ukkama, książę Edessy (Syria) od 4 roku przed Chrystusem do 7 roku po Chrystusie i od 13-50-go, miał napisać list do Jezusa z prośbą o uzdrowienie go z przewlekłej choroby. List ten i rzekomą odpowiedź Jezusa przytacza Euzebiusz z Cezarei, powołując się na nieznane archiwa syryjskie. Wg niego Tomasz Apostoł miał posłać do Edessy Tadeusza, jednego z 72 uczniów Chrystusa (pierwszy apostoł Syrii rzeczywiście nazywał się Taddajos lub Addajos), który miał uzdrowić Abgara oraz nawrócić Syryjczyków na wiarę chrześcijańską. Z korespondencją Abgara pozostaje w łączności legenda o namalowaniu portretu Jezusa przez posłannika Abgara. Autentyczność korespondencji Abgara kwestionowali św. Hieronim i św. Augustyn, a Dekret Gelazego (VI w.), pozostający pod ich wpływem, określił ją jako apokryficzną. U Mt 4,24 czytamy: „A wieść o Nim [Jezusie] rozeszła się po całej Syrii. Przynoszono więc do Niego wszystkich cierpiących, których dręczyły rozmaite choroby i dolegliwości, opętanych, epileptyków i paralityków, a On ich uzdrawiał”. Podobno ta wieść doszła do chorego na nieuleczalną chorobę Abgara. Chociaż on Jezusa nie widział, to uwierzył w Niego i napisał list z prośbą, żeby przyszedł i go uzdrowił. Z tym listem posłał do Palestyny swego artystę malarza, Ananiasza, z poleceniem, by namalował obraz Jezusa. Ananiasz przyjechał do Jerozolimy i zobaczył Jezusa otoczonego narodem. Nie udało mu się podejść bliżej, stanął więc na wysokim kamieniu i próbował z odległości malować, ale nic nie wychodziło. Niespodziewanie Zbawiciel osobiście po imieniu go zawołał i przekazał dla Abgara krótki list, w którym pochwalił wiarę chorego i obiecał przysłać Swego ucznia celem uleczenia z trądu i udzielenia zbawiennych nauk. Potem Pan poprosił o wodę i plótno, umył twarz i otarł ją płótnem, a na nim odcisnęło się Jego boskie Oblicze. Płótno i list Ananiasz przyniósł do Edessy. Abgar przyjął je z pobożnością i został uleczony. Tylko mała część śladów po strasznej chorobie została na jego twarzy do przybycia obiecanego ucznia. Był nim jeden z 70-ciu, św. Tadeusz (wspomnienie 21 sierpnia), który głosił ewangelię, ochrzcił Abgara i mieszkańców Edessy. Napisawszy na nie uczynionym ręką Obrazie Pana naszego Jezusa Chrystusa słowa: Chryste Boże, każdy wierzący w Ciebie nie będzie zawiedziony, udekorował go i umieścił w niszy nad bramą miasta. Mieszkańcy Edessy wprowadzili zwyczaj, oddawać pokłon Zbawicielowi, ilekroć przechodzili przez bramę. Ale jeden z potomków Abgara odpadł w pogaństwo i postanowił zdjąć obraz z bramy. Wówczas Pan polecił we śnie biskupowi Edessy schować obraz. Biskup z duchowieństwem nocą zapalili przed obrazem lampkę i zamurowali niszę cegłami. Przeszło wiele lat i mieszkańcy zapomnieli o świętości. Lecz oto, gdy w 545 roku król perski Chozroes I otoczył Edessę i sytuacja okazała się beznadziejna, biskupowi zjawiła się Najświętsza Bogurodzica i poleciła z zamurowanej niszy wyjąć Obraz, który ocali miasto od nieprzyjaciela. Odkryto niszę. Poniesiono w procesji obraz po murach miasta. Nieprzyjaciel odstąpił. W 630 roku Edessa została zajęta przez Arabów, ale oni nie zabraniali oddawać czci Obrazowi na bramie. W 944 roku cesarz Konstantyn VII Porfirogeneta (912-959) zapragnął przenieść Obraz do Konstantynopola i wykupił go u emira. Z wielkimi honorami Obraz został przez duchowieństwo 16 sierpnia przeniesiony. Jest pobożny zwyczaj przy wchodzeniu do świątyni odmawiać troparion o nie uczynionym ręką Obrazie Zbawiciela. Jest on najbardziej popularnym obrazem u wschodnich chrześcijan.

Św. męczennika Diomedesa.

Św. Diomedes urodził się w Tarsie w Cylicji, był lekarzem. Wielu pogan oświecił wiarą w Chrystusa i ochrzcił. Kościół czci go jak uzdrowiciela i zwraca się do niego przy namaszczeniu chorych. Dużo podróżował; gdy przybył do Nicei, cesarz Dioklecjan (284-305) kazał go aresztować. W drodze do Nikomedii zszedł z wozu, by się pomodlić i umarł. Na dowód spełnienia rozkazu żołnierze odcięli mu głowę, ale oślepli. Dioklecjan polecił odnieść głowę i połączyć z ciałem. Gdy to żonierze wykonali, wrócił im wzrok i uwierzyli w Chrystusa.

 

17 SIERPNIA

Św. męczennika Mirona Kapłana.

Św. Miron cierpiał za wiarę w Cyzyku w Propontydzie za czasów cesarza Decjusza (294-251). Był kapłanem za natury dobrym, pochodził z rodziny wysoko postawionej i bogatej, kochanym przez Boga i ludzi. Pewnego razu, gdy w dzień Bożego Narodzenia Święty odprawiał nabożeństwo, rządca Achai Antypatras wszedł do świątyni, by aresztować chrześcijan i oddać na tortury. Wówczas św. Miron powodowany gorliwością bronił swej owczarni i ostro przeciwstawił się bezprawiu. Po wielu torturach zmarł w Cyzyku w 250 roku.

 

18 SIERPNIA

Wspomnienie poświęcenia Soboru Zmartwychwstania w Kijowie.

Patriarchalny Sobór Zmartwychwstania Pańskiego w Kijowie - katedra Ukraińskiego Kościoła Greckokatolickiego w Kijowie, stolicy Ukrainy. Budowę świątyni rozpoczęto w 2004. Katedra posiada złote kopuły i krzyże. Znajduje się na lewym brzegu Dniepru. Przy katedrze mieści się siedziba eparchy kijowsko-halickiego Swiatosława Szewczuka. 27 marca 2011 roku sobór został otwarty intronizacją nowego zwierzchnika Kościoła greckokatolickiego, którym został wspomniany wyżej Swiatosław Szewczuk.

Św. męczenników Florusa i Laurusa.

Święci męczennicy Florus i Laurus cierpieli za wiarę w Ilirii (wielkiej krainie naddunajskiej, dawniejszej Jugosławii) w II wieku. Byli rodzonymi braćmi i zajmowali się rzeźbą w kamieniu. Nauczyli ich tego rzemiosła niejacy Proklos i Maksym. Gdy ci dwaj ponieśli śmierć za wiarę, Święci opuścili Bizancjum i osiedlili się w Ilirii, gdzie mieli dużo marmuru dla wykonywania swej sztuki. Za szerzenie tu chrześcijaństwa i zburzenie pogańskij świątyni zostali wrzuceni do wyschniętej studni i zasypani ziemią. Po wielu latach odnaleziono ich szczątki zupełnie nieuszkodzone i przewieziono do Konstantynopola.

 

19 SIERPNIA

Św. męczennika Andrzeja Stratelatesa (rycerza).

Św. Andrzej i jego towarzysze cierpieli za wiarę podczas panowania cesarza Maksymiana (284-305) pod koniec III-go wieku. Św. Andrzej walczył na wschodnich granicach pod dowództwem rządcy Antiocha. On go wysłał na czele armii dla odparcia Persów, którzy wdarli się w głąb terytoriów rzymskich. Wzywając imienia Chrystusowego i zachęcając do tego swych żołnierzy, zmusił do ucieczki i rozgromił armię wroga. Dzięki temu niespodziewanemu zwycięstwu nawrócił do Chrystusa swoich towarzyszy. Lecz oskarżono go i jego towarzyszy, że są chrześcijanami; musiał stawić się przed Antiochem; po wielu torturach 2593 tych żołnierzy wraz ze św. Andrzejem zostali ścięci mieczem w 302 roku.

 

20 SIERPNIA

Św. proroka Samuela.

Prorok Samuel był piętnastym i ostatnim sędzią Izraelskim, żył w 1146 roku do Narodzenia Chrystusa. Pochodził z pokolenia Lewiego, był synem Ełkana z Ramataim, z gór Efraim. Został wymodlony u Boga poprzez modlitwy swojej matki Anny (dlatego też otrzymał imię Samuel, co oznacza „wyproszony”) i jeszcze do swoich narodzin został poświęcony Bogu. Kiedy chłopczyk miał 3 lata, jego matka poszła z nim do Szilo i zgodnie z obietnicą oddała go świątyni pod opiekę pierwszego kapłana Heli, który w tamten czas był też i sędzią narodu Izraelskiego. Prorok wzrastał w duchu bogobojności, i już w wieku 12 lat miał objawienie, że Bóg ukarze cały dom pierwszego kapłana Helego za to, że on wiąże swoich niewiernych synów. Proroctwo spełniło się, kiedy Filistynami, zabili 30000 Izraelitów (pośród nich byli tez synowie pierwszego kapłana Helego – Chofni i Pinchas), którzy zwyciężyli i zabrali Arkę Przymierza. Kiedy dowiedział się o tym pierwszy kapłan Heli spadł z wozu u wrót miasta i złamał sobie grzbiet, umierając. Żona Pinchasa, która dowiedziała się o tym, co się stało, zmarła podczas porodu ze słowami: „Odstąpiła sława od Izraela, gdyż Arka Boża została zabrana” (1 Król.4,22). Po śmierci Helego Samuel został sędzią narodu Izraelskiego. Za jego prorokowania Arka Przymierza została zwrócona z niewoli przez samych Filistyńczyków, również zostały zwrócone wszystkie zagarnięte miasta. Kiedy prorok Samuel stał się już stary wyznaczył swoich synów – Joela i Abiasza – sędziami nad Izraelem, jednak oni nie byli wierni służbie i byli niesprawiedliwi, szybko ulegali pokusom, przyjmowali podarunki i wypaczali prawo. Wtedy starsi Izraela, pragnąc, aby naród Boży miał „Tak jak to jest u innych narodów” (1 Krl.8, 20), chcieli od proroka Samuela wyznaczenia im króla. Prorok Samuel zobaczył w tym jednak głęboki upadek ludu Izraelskiego, którym do jego czasów zarządzał Sam Bóg, objawiając wolę przez swoich wybrańców. Pozostawiając stanowisko sędzie, prorok Samuel pytał naród, czy nie skrzywdził on kogokolwiek za czasów swojego prorokowania, jednak nikt nie znalazł w nim żadnej winy. Po nieposłuszeństwie pierwszego króla Saula przed Bogiem, prorok Samuel naznaczył na królestwo świętego Dawida, który miał u niego duże poparcie i schronienie od prześladowań króla Saula. Prorok Samuel zmarł w głębokiej starości. Jego żywot został opisany w Biblii (1 Krl.; Syr.46, 16-23). W 406 roku relikwie proroka Samuela zostały przeniesione z Judei do Konstantynopola.

 

21 SIERPNIA

Św. apostoła Tadeusza

Święty apostoł Tadeusz jeden od siedemdziesięciu apostołów, hebrajczyk, urodził się w syryjskim mieście Edessie. (Świętego apostoła jednego od siedemdziesięciu Tadeusza należy odróżniać od apostoła z liczby 12 Judasza, przezwanego Tadeuszem lub Lebeuszem. Wspomnienie 19 czerwca). Kiedy apostoł Tadeusz przyszedł do Jerozolimy w święto, usłyszał on kazanie świętego Jana Poprzednika Pańskiego Chrzciciela i, przyjął od niego Chrzest w Jordanie, po tym pozostał w Palestynie. Kiedy zobaczył Zbawiciela, stał się jego uczniem, i został wybrany Panem w grono tych 70 uczni, których On posłał po dwóch przed sobą do każdego miasta i miejscowości, dokąd Sam przyjść zamierzał. (Łk.10, 1). Po Wniebowstąpieniu Zbawiciela na Niebo, apostoł Tadeusz ewangelizował w Syrii i Mezopotamii. Przyszedł też z głoszeniem Ewangelii do Edessy i nawrócił do Chrystusa księcia Abgara, naród i bezbożnym kapłanów. Głoszenie swoje utwierdzał wieloma cudami (o których Abgar pisał do asyryjskiego króla Narsesa); wyświęcił kapłanów i zbudował Cerkiew w Edessie. Książe Abgar chciał wynagrodzić apostoła Tadeusza bogatymi darami, jednak on odmówił przyjęcia darów i poszedł z ewangelizacją do innych miast, nawracając wielu pogan na chreścijańską wiarę. Kiedy doszedł z ewangelizacją do Bejrutu, zbudował tam Cerkiew i w tym też mieści zmarł w pokoju w 44 roku. (Miejsce jego śmierci wskazywane jest w słowiańskiej księdze „Minieja”; według innych źródeł mówi się, że zmarł w Edessie; według starego ormiańskiego przekazu, apostoł Tadeusz po różnych mękach został ścięty mieczem 21 grudnia w regionie Artaz, w 50 roku).

Św. męczennicy Bassy.

Św. Bassa ze swoimi synami Teogoniuszem, Agapiuszem, Pistusem żyła w Edessie Macedońskiej; jej mężem był kapłan pogański; dzieci wychowała w wierze chrześcijańskiej; za czasów cesarza Maksymiana Galeriusza (305-311) mąż doniósł cesarzowi, że jego żona i dzieci są chrześcijanami. Nie patrząc na groźby, nikt z nich nie złożył ofiary bożkom. Chłopcom po wielu męczarniach odrąbali głowy siekierą; matkę po torturach zaprowadzili przed rządcę wyspy Halon niedaleko od Cyzyku nad Morzem Marmara, gdzie po zadanych ciosach pałkami, obcięto jej głowę.

 

22 SIERPNIA

Św. męczennika Agatonika.

Św. Agatonik poniósł śmierć męczeńską w Selybrii na północnym brzegu Bosforu prawdopodobnie za cesarza Maksymiana (284-305). Po wielu torturach odcięto mu głowę , tudzież pierwszemu członkowi senatu, którego nawrócił na wiarę chrześcijańską i wielu innym.

Bł. męczennika Symeona Łukacza kapłana

Bł. Symeon Łukacz urodził się 7 lipca 1893 we wsi Starunia koło Stanisławowa. W 1913 roku wstąpił do seminarium duchownego, naukę przerwał na dwa lata na okres I wojny światowej. Seminarium ukończył w 1919 i otrzymał święcenia kapłańskie z rąk bpa Grzegorza Chomyszyna. W latach 1920–1945 był wykładowcą seminarium duchownego w Stanisławowie. W 1945 został potajemnie wyświęcony (otrzymał chirotonię) na biskupa przez Chomyszyna. Aresztowany przez NKWD 26 października 1949 roku. Został skazany na 10 lat przymusowych robót i zesłany do syberyjskiego łagru w Krasnojarsku, skąd zwolniono go 11 lutego 1955. Po zwolnieniu organizował podziemne duszpasterstwo. Ponownie aresztowany w 1962 roku (sądzony razem z Iwanem Słeziukiem), zachorował na gruźlicę, która przyczyniła się do jego śmierci w więzieniu o podwyższonym rygorze 22 sierpnia 1964. Beatyfikowany przez papieża Jana Pawła II 27 czerwca 2001 we Lwowie podczas Liturgii, połączonej z beatyfikacjami 27 nowomęczenników greckokatolickich, odprawionej w obrządku bizantyjsko-ukraińskim, podczas pielgrzymki Jana Pawła II na Ukrainę.

 

23 SIERPNIA

Św. męczennika Lupusa.

Św. męczennik Lupus żył na przełomie III/IV wieku i był sługą św. wielkiego męczennika Dymitra (wspomnienie 26 października). Bądąc świadkiem śmierci swego pana, umoczył swoje ubranie w jego krwi i zabrał pierścień z jego ręki. Tą szatą i pierścieniem dokonywał wielu cudów. Rozbił posągi bożków pogańskich, za co był torturowany, ale moc boża go ochraniała. Wreszcie dobrowolnie oddał się w ręce katów i z rozkazu Maksymiana Galeriusza (293-311) został po 306 roku ścięty mieczem.

Św. męczennika Ireneusza, biskupa Lyonu.

Św. Ireneusz z Lyonu, biskup, urodził się między rokiem 130 a 140, zmarł ok. roku 202. Pochodził z Azji Mniejszej, gdzie słuchał nauk biskupa Smyrny św. Polikarpa (wspomnienie 23 lutego), którego uznał za autentycznego świadka tradycji apostolskiej; do Lyonu w Galii dotarł ok. roku 177, skąd przez wspólnotę chrześcijańską został wysłany do Rzymu, gdzie prawdopodobnie już wcześniej przebywał w celu przekazania papieżowi św. Eleuteriuszowi Listu męczenników lyońskich; został biskupem Lyonu. Znany jest jego list do papieża św. Wiktora I (189-198), w którym wzywa biskupa Rzymu do cierpliwości i rozwagi w sporze o datę obchodzenia Wielkanocy; późniejsze źródła podają, że poniósł śmierć męczeńską. Z pism św. Ireneusza zachowały się w całości: Adversus haereses, znane też jako Contra haereses. Za gwaranta czystości tradycji uznawał „genealogiczną łączność" biskupów z apostołami, czyli sukcesję apostolską; sporządzając zestawienie biskupów rzymskich od „dwóch najchwalebniejszych apostołów Piotra i Pawła" do św. Eleuteriusza (175-189), wykazywał zachowanie sukcesji apostolskiej we wszystkich Kościołach i ich trwanie w nauce apostołów; uważał, iż Kościół rzymski ze względu na dostojność pochodzenia apostolskiego cieszy się „naczelnym zwierzchnictwem" - potentior principalitas (prymat papieża); wg św. Ireneusza tradycja jest drogą żywego przekazu nauki Chrystusa; jako źródło objawienia jest w zasadzie niezależna od Pisma Św., lecz pozostaje w pełnej z nim zgodności.

 

24 SIERPNIA

Św. męczennika Eutychesa.

Św. Eutyches, przepełniony łaską bożą, spotkał apostoła Jana i został przez niego ochrzczony. Przemierzył wiele krajów, głosząc Ewangelię. Za porozbijanie posągów bóstw pogańskich został związany łańcuchem, biczowany i wrzucony do więzienia, gdzie przyjmował chleb schodzący z nieba. Gdy wyszedł z więzienia, powrócił do rodzinnej Sebasty Palestyńskiej, gdzie pełen dni oddał duszę Bogu w I-ym wieku.

 

25 SIERPNIA

Św. apostołów Bartłomieja i Tytusa.

Św. Bartłomiej to Natanaele, którego św. Filip przyprowadził do Pana Jezusa, z ust Którego usłyszał on pochwałę: „Oto prawdziwy Izraelita, w którym niema zdrady”. Według tradycji głosił Ewangelię w Mezopotamii i poniósł męczeństwo przez odarcie ze skóry. Relikwie św. Bartłomieja miały burzliwe dzieje. Ze Wschodu na koniec w połowie IX wieku za cesarza Teofila (829-842) kupcy chrześcijańscy przywieźli je do Benewentu, a cesarz Oton III przeniósł do Rzymu i umieścił w kościele na Wyspie Tybrowej, zwanym odtąd San Bartolomeo all’Isola.

Święty Tytus pochodził z rodziny pogańskiej. Nawrócony przez św. Pawła Apostoła stał się jego gorliwym pomocnikiem. Mianowany przez św. Pawła biskupem na Krecie został zaszczycony listem, który wszedł do Ksiąg Nowego Testamentu. Relikwie jego znajdują się w Wenecji w kościele św. Marka.

 

26 SIERPNIA

Św. męczenników Adriana i Natalii.

Św. Adrian i Natalia jego żona, pochodzili z Nikomedii w Bitynii. Ona była tajną chrześcijanką, on poganinem, urzędnikiem cesarskim. Za cesarza Maksymiana (305-311) aresztowano 23 chrześcijan ukrywających się w grotach koło Nikomedii, poddawano ich różnego rodzaju torturom za odmowę złożenia ofiar pogańskim idolom. Potem przyprowadzano ich do sali sądowej, by zapisać ich imiona i odpowiedzi. Przed kaźnią naczelnik sądu, Adrian, zapytał: Z jakiego powodu znosicie wszystkie te cierpienia i wszystkie nie do zniesienia tortury? Oni odpowiedzieli: By otrzymać nagrodę zarezerwowaną przez Boga dla tych, którzy cierpią dla Niego, nagrodę, o jakiej ucho nie słyszało i słowo nie potrafi wyrazić. Adrian poruszony ich męstwem, tknięty łaską Bożą powiedział sekretarzom, by jego imię dołaczyli do listy chrześcijan. Jestem szczęśliwy, że mogę umrzeć z wami – powiedział zaś do chrześcijan. Natychmiast uwięziono go, żona w więzieniu umacniała go w postanowieniu bycia uczniem Chrystusa. Kaci położyli św. Adriana na kowadle i odcięli mu ręce i nogi; w tych bólach Święty oddał duszę Bogu. Św. Natalia wzięła jego rękę i jako bezcenną Relikwię przechwywała w domu. W niedługim czasie ta nieprzelewająca swojej krwi męczennica, zmęczona wcześniejszymi torturami, oddała duszę Bogu.

 

27 SIERPNIA

Św. Pimena Wielkiego.

Św. Pimen przyszedł na świat w Egipcie. Usunął się na pustynię i wraz ze swoimi braćmi został mnichem. Doszedł do takiego stopnia doskonałości, że był jakby ojcem, kierownikiem i wychowawcą wszystkich pustelników Egiptu i Tebaidy. Zmarł w późnym wieku w IV wieku.

Bł. męczennic Olimpi i Laurencji

Bł. Olimpia Bida urodziła się 1903 w Cebłowie. Była greckokatolicką zakonnicą zgromadzenia józefitek, przełożona klasztoru w Chyrowie. Pracowała jako nauczycielka religii, prowadziła działalność charytatywną dla ubogiej młodzieży i organizowała edukację dla młodych kobiet. Aresztowana w 1951 roku i zesłana do Tomska, próbowała organizować życie religijne na wygnaniu. Zmarła w wyniku poważnej choroby 28 stycznia 1952 w Charsku na Syberii. Beatyfikowana 27 czerwca 2001 roku we Lwowie przez Jana Pawła II w grupie 27 nowomęczenników greckokatolickich.

Bł. Laurencja Harasimiw urodziła się 30 września 1911 w Rudnikach.  W 1931 roku wstąpiła do greckokatolickiego zgromadzenia józefitek, śluby zakonne złożyła w 1933 roku. Aresztowana przez NKWD w 1951, zesłana początkowo do Borysławia, następnie do Charska pod Tomskiem. Na wygnaniu bardzo zapadła na zdrowiu. W łagrze dzieliła pokój ze sparaliżowanym mężczyzną. Spędzała czas na modlitwie i wykonywaniu robót ręcznych, cierpliwie znosiła nieludzkie warunki. Zmarła 28 sierpnia 1952 w Charsku na Syberii. Beatyfikowana 27 czerwca 2001 roku przez Jana Pawła II we Lwowie w grupie 27 nowomęczenników greckokatolickich.

 

28 SIERPNIA

Sobór świętych kijowsko-pieczerskich spoczywających w Dalszych Pieczarach.

SYNAKSIS świętych kijowsko-pieczerskich spoczywających w Dalszych Pieczarach, to jedno z kluczowych świąt Ławry Kijowsko-Peczerskiej. Odległe jaskinie odwiedza prawie każdy pielgrzym, który przybył do Świętej Ławry. Poruszając się wąskimi korytarzami, których ściany oswielają promienie migoczących w półmroku lamp, czuje się łaskę Bożą, która dosłownie „przesiąknęła” to miejsce. Z szacunkiem i podziwem przechodzisz obok relikwi mnichów Kijowskich. W tym dniu Ławra jest zawsze zatłoczona. Odległe jaskinie nazywane są także potocznie „Jaskiniami Teodozjańskimi”, od imienia ich założyciela – Św. Teodozego Piczerskiego. Całkowita długość labiryntu, wynosi około 300 metrów. W Dalszych Jaskiniach (Pieczarach) znajduje się 49 relikwii i około 30 głów sączących mirrę. Relikwie przykryte są szatami, lecz w niektórych ręce pozostają odkryte. Zakonnicy, którzy dokonali swego duchowego wyczynu w okresie od XI do XV wieku, zaliczani są do grona Świętych Ojców Kijowsko-Pieczerskich. Nie zachowały się o nich żadne informacje poza nazwą. Wiele imion mnichów pozostaje nieznanych.

Św. Mojżesza Etiopczyka - Muryna.  

Św. Mojżesz, Etiopczyk, o czarnej twarzy, był niewolnikiem u wielkiego pana, który za kradzież i rozbój wygnał go od siebie. Przystał więc na jakiś czas do bandy rozbójników. Tknięty łaską Pana udał się do klasztoru i tam pokutował, by swych dawnych druhów przywieść do wiary Chrystusowej. Żył w pustyni Sketis, przyjął święcenia kapłańskie i umarł w IV wieku mając 75 lat i zostawiając po sobie 70 uczniów.

Św. Augustyna, biskupa Hippony.

Św. Augustyn (boski łac) urodził się 13 listopada 354 roku w Tagaście w Numidii; jego ojciec Patrycjusz był poganinem, matka Monika chrześcijanką. Po błyskotliwych naukach w Tagaście, Madaurze i Kartaginie, w czasie których prowadził życie swawolne, przystał do sekty manichejczyków. Studiował jakiś czas w Kartaginie, potem w Rzymie i Mediolanie. Tu poznał św. Ambrożego, nawrócił się na wiarę chrześcijańską i definitywnie wszedł na drogę świętości (rok 386), co opowiedział później we wspaniałych Wyznaniach. Od 391 roku był kapłanem w Hipponie, której został biskupem w 396 roku. W czasie 34 lat biskupstwa nauczał swój lud, napisał wiele traktatów na różne tematy, szczególnie w obronie ortodoksji przeciw heretykom manichejczykom, donatystom i pelagianom. Zmarł 28 sierpnia 430 roku.

Bł. męczenika Michaela Gebhre kapłan etiopski

bł. Michael Gebhre urodził się ok. 1791 r. w Dibo West Gojam w Etiopii w kościele koptyjskim. Wstąpił do monastyru i podróżował po kraju, obserwując życie w różnych klasztorach. Zorientował się, że podstawowym źródłem niskiej jakości życia mniszego był brak rzetelnej formacji teologicznej. Po wielu przemyśleniach i poszukiwaniach Ghebre Michał postanowił przejść na katolicyzm w lutym 1844 r. i został mnichem w klasztorze w Guala. 1 stycznia 1851 r. został kapłanem katolickim. Gdy w lutym 1855 r. nastał nowy cesarz Etiopii, podjęto wysiłki zmierzające do ujednolicenia religijnego kraju. Zmuszano Ghebre do apostazji, ale bezskuteczne. Został aresztowany i więziony przez armię cesarską. Wskutek złego traktowania Ghebre zmarł 28 sierpnia 1855 r. Pochowano go na poboczu drogi, pod drzewem cedrowym. W 1926 r. został beatyfikowany jako męczennik.

 

29 SIERPNIA

Ścięcia głowy św. Jana Chrzciciela.

Herod Antypas kazał ściąć głowę św. Janowi około Paschy. Ta data jest raczej rocznicą poświęcenia kościoła w Sebaście w Samarii, gdzie czczono grób Poprzednika i proroka Eliasza. Stąd to święto zostało rozciągnięte na cały Kościół.

 

30 SIERPNIA

Św. patriarchów Konstantynopola: Aleksandra, Jana i Pawła Nowego.

Św. Aleksander w czasie pierwszego Soboru Powszechnego (325 rok) już był biskupem i brał udział w soborze w miejsce św. Metrofana I (306-314; wspomnienie 4 czerwca), który ze względu na podeszły wiek nie mógł uczestniczyć w obradach. Po jego śmierci był patriarchą Konstantynopola przez 13 lat i odszedł do Pana w 340 roku w głębokiej starości.

 

Św. Jan II pochodził z Kapadocji, był kapłanem i synkielem (wikarisz generalny) Kościoła konstantynopolskiego. Po śmierci patriarchy Tymoteusza I (511-518) cesarz Anastazy I (491-518) w środę paschalną 518 roku wybrał go na arcybiskupa tego miasta. Tego samego roku cesarz umarł i zastąpił go Justyn I (518-527). Św. Jan zwołał w Konstantynopolu dwa synody przeciw monofizytom. Był to człowiek wielce cnotliwy, zasnął w Panu w lutym 520 roku.

Św. Paweł IV Młodszy pochodził z Cypru; pełnił funkcję lektora i był wyjątkowym w słowie i czynie. W drugą niedzielę Wielkiego Postu 780 roku został, po długim wakansie na stolicy spowodowanym herezją obrazoburstwa, wbrew swej woli wybrany patriarchą Konstantynopola (780-784). Powodowany strachem wobec cesarza Leona IV Chazara (775-780), podpisał w czasie swoich święceń dokument, w którym zadeklarował, że nie będzie oddawał czci świętym Obrazom. Lecz wkrótce cesarz umarł, a chory patriarcha zostawił swą katedrę, poszedł do klasztoru Flaurus i przywdział habit mniszy bez wiedzy regentki Ireny. A ta zwołała patrycjuszy i notablów Senatu i wysłała ich do Świętego po poradę. Św. Paweł im oznajmił: „Jeśli nie zwoła się Soboru Powszechnego i nie naprawi się błędów, jakie są wśród was, absolutnie nie ma dla was ratunku”. Po tych wydarzeniach zmarł w pokoju, zostawiając po sobie smutek w sercu cesarzowej i pobożnych ludzi cesarstwa. Ponieważ był człowiekiem nad wyraz godnym szacunku, bezmiernie miłosiernym i zasługującym na wszelką cześć, cesarstwo i cesarzowa darzyli go wielkim zaufaniem. W tym bowiem czasie on zaczął otwarcie mówić o kulcie świętych Ikon. Jego następcą został św. Tarazjusz (784-806) za którego odbył się siódmy Sobór Powszechny, drugi w Nicei (787), i on pierwszy przywrócił kult Ikon.

 

31 SIERPNIA

Złożenia pasa Najświętszej Bogurodzicy.

Chalkoprateia, to sanktuarium maryjne w Konstantynopolu wzniesione w V wieku na cześć relikwii Paska Matki Bożej przeniesionego tu z Blachern (por. 2 lipca); od połowy VI wieku czczono też ikonę MB Hagiosoritissy, zw. również Chalkopratissa. Sanktuarium wzniosła prawdopodobnie cesarzowa Pulcheria lub jej brat Teodozjusz II (408-450) na miejscu synagogi żydowskiej w pobliżu Hagia Sophia; niektórzy przypisują jego budowę Justynianowi II (565-578) i jego żonie Zofii. Pasek Bogurodzicy z Chalkopratei otaczano od X wieku żywszym kultem niż maforion w Blachernach (por. 2 lipca); w roku 1204 po opanowaniu Konstantynopola przez krzyżowców przeniesiono go na Athos; jego części czczone są w różnych kościołach na Zachodzie (Rzym, Prato, Burgio, Limburg, Chartres, Akwizgran, Arras). Święto Złożenia Paska (2 lipca) obchodzi się od VI wieku w liturgii Kościołów wschodnich; teksty liturgiczne są autorstwa św. Maksyma Wyznawcy (tropariony); św. Józefa Hymnografa (kanon), patriarchy św. Germana I (homilie); w IX wieku święto Paska przeniesiono na 31 sierpnia, po ustanowieniu święta Złożenia Szaty (maforionu) w Blachernach, z tekstami pierwotnymi - wspólnymi dla obydwu świąt; zachowało się kazanie patriarchy Eutymiusza I (zm. 917) Na święto Przekazania Paska Bogurodzicy Kościołowi w Chalkoprateja; w słowiańskim obrządku święto Paska przyjęło nazwę Położenije Pojasa Bogorodicy. W obchodach święta w Chalkoprateia brał udział patriarcha i cesarz wraz z dworem i senatem, podobnie jak w kilku innych uroczystościach (2 lutego - Hypapante, 25 marca - Zwiastowanie NMP, 8 września - Narodzenie MB, 18 grudnia - Dedykacja kościoła Chalkoprateja); Pulcheria miała zapoczątkować w Chalkopratei zwyczaj czuwania i procesje błagalne w każdą środę; tu też kończyły się piątkowe procesje z Blachern; od XII wieku tu codziennie śpiewano uroczyście hymny maryjne jako ekspiację Aleksego I Komnena (1081-1118) za zabrane przezeń z kościołów kosztowności na potrzeby państwowe.

KONIEC