TYTUŁY ŚWIĘTYCH W KOŚCIELE KATOLICKIM OBRZĄDKU BIZANTYJSKIEGO

 

TYTUŁY ŚWIĘTYCH

W KOŚCIELE KATOLICKIM OBRZĄDKU BIZANTYJSKIEGO

Cerkiew grecko-katolicka wyróżnia następujące rodzaje świętych oraz tytuły przysługujące tylko pojedyńczym świętym.

 

1. Prorocy/prorokinie – święci żyjący przed przyjściem Jezusa Chrystusa, którzy natchnieni Świętym Duchem prorokowali rzeczy przyszłe, głównie dotyczące Zbawiciela.

 

Poprzednik Pański – tytuł przysługujący największemu z proroków – Janowi Chrzcicielowi, którego działalność bezpośrednio poprzedzała przyjście Jezusa Chrystusa.

 

2. Apostołowie – najbliżsi uczniowie Jezusa Chrystusa, których wysyłał za Swego życia w celu głoszenia Słowa Bożego, i którzy po Zstąpieniu na nich Ducha Świętego szerzyli wiarę chrześcijańską w różnych krajach.

Pierwsi wśród zwierzchników – tytuł przysługujący jedynie dwóm czołowym apostołom: Piotrowi i Pawłowi.

Pierwszy powołany – tytuł przysługujący tylko apostołowi Andrzejowi, jako pierwszemu powołanemu przez Chrystusa uczniowi.

Ewangeliści – tytuł przysługujący apostołom będący jednocześnie autorami jednej z czterech Ewangelii, tj. apostołom Mateuszowi, Markowi, Łukaszowi i Janowi.

 

3. Męczennicy/męczennice – święci, którzy za wiarę w Jezusa Chrystusa byli poddawani torturom i ponieśli męczeńską śmierć.

Pierwsi męczennicy – tytuł przysługujący świętym, którzy ponieśli śmierć za Chrystusa jako pierwsi; tytuł ten przysługuje wyłącznie diakonowi Stefanowi (Szczepanowi) i równej apostołom Tekli.

Wielcy męczennicy/Wielkie męczennice – tytuł odnoszący się do świętych, którzy za wiarę w Jezusa Chrystusa ponieśli śmierć, uprzednio będąc poddanymi wyjątkowym torturom i cierpieniom (np. Anastazja z Dalmacji, Barbara z Nikomedii, Święty Jerzy Zwycięzca, Katarzyna z Aleksandrii, królowa gruzińska Ketewan, uzdrowiciel Panteleon z Nikodemii).

Stratelates – grecki termin oznaczający naczelników wojskowych. Tytuł przysługujący wojskowym męczennikom za wiarę Chrystusową, niekiedy będący integralną częścią imienia świętego, np. męczennik Andrzej, wielki męczennik Teodor.

Cierpiętnicy – tytuł przysługujący męczennikom, którzy cierpieli od swych współwyznawców.

 

5. Święci biskupi – święci posiadający najwyższe święcenia kapłańskie. Zależnie od zajmowanego stanowiska i pełnionej funkcji nazywani są patriarchami, metropolitami, arcybiskupami, biskupami.

Powszechni nauczyciele – tytuł przysługujący tylko wielkim nauczycielom starożytnej Cerkwi: Bazylemu Wielkiemu, Grzegorzowi Teologowi i Janowi Złotoustemu.

 

6. Święci kapłani – bogobojni kapłani (prezbiterzy i diakoni) nie będący zakonnikami, którzy swym życiem i poświęceniem Bogu osiągnęli świętość.

 

7. Święci mnisi/święte mniszki – bogobojni ludzie, którzy trwając w dziewictwie, w odosobnieniu od doczesnego świata, prowadząc surowe życie zakonne, osiągnęli świętość.

Pustelnicy – święci przebywający w pustelniach, którzy zamknięci w swej celi lub pieczarze, pozostawiają jedynie otwór na podanie niezbędnego pożywienia, by w samotności przebywać na modlitwie z Bogiem (np. Antoni Wielki, Makary Wielki Egipski).

Słupnicy – święci, głównie mnisi, którzy poświęcając się Bogu, spędzali życie na wysokich skalnych słupach (np. Daniel, Nikita, Symeon).

 

8. Święci władcy – święci mężczyźni i kobiety sprawujący świecką władzę nad innymi ludźmi. Zależnie od zajmowanego stanowiska nazywani są: książętami, wielkimi książętami, królami, carami, cesarzami. (Św. Konstantyn i Helena)

 

9. Błogosławieni, Szaleńcy Boży – saloici, jurodiwi, potocznie zwani szaleńcami Chrystusowymi, ludzie świadomie i celowo pozorujący wobec otaczającego świata swoją głupotę, brak rozsądku, zachwianie umysłu, objawiające się paradoksalnym postępowaniem i zachowaniem, narażającym te osoby na kpiny, szykany, obelgi i pobicie (Za pierwszą kanonizowaną jurodiwą uznano św. Izydorę, mniszkę żyjącą w VI w. w Egipcie. Palestyński mnich św. Symeon Salos (VI w.).

 

10. Niewiasty niosące wonności (gr. myrophoros) – święte niewiasty usługujące Jezusowi Chrystusowi: Joanna, Maria Kleofasowa, Maria Magdalena, Marta z Betanii, Maria z Betanii, Salome i Zuzanna.

 

11. Wielkoduszni/Bezsrebrnicy – święci, którzy wsławili się swą bezinteresownością w służbie bliźnim, polegającą głównie na nieodpłatnym leczeniu chorób ducha i ciała (w tym Kosma, Damian, Panteleon).

 

12. Sprawiedliwi – święci żyjący zgodnie z prawdą Bożą, którzy osiągnęli świętość w życiu codziennym, świeckim; należą do nich zarówno święci starotestamentowi (Anna, Joachim, Noe, Hiob Cierpiętnik), jak i nowotestamentowi.

Praojcowie – pierwsi na ziemi Sprawiedliwi, prarodzice rodu ludzkiego (Adam, Noe, Abraham)

 

13. Święci – osoby uznane przez Cerkiew za święte, lecz nie dające się zakwalifikować do innych kategorii świętości.

14. Archaniołowie – nazwa wyższego chóru aniołów, spełniających wobec ludzi szczególne posłannictwo w historii zbawienia, polegające na głoszeniu Dobrej Nowiny i otwieraniu tajemnic wiary. Do grona archaniołów należy siedem aniołów, w tym Archanioł Michał, Gabriel i Rafał.

 

15. Równi apostołom/równe apostołom – tytuł nadawany świętym nie będącym bezpośrednimi, najbliższymi uczniami Jezusa Chrystusa, którzy na podobieństwo apostołów krzewili wśród pogan (i innowierców) wiarę Chrystusową i głosili Królestwo Boże na ziemi, osiągając w swej pracy wielkie rezultaty. Tytuł ten przysługuje świętym różnych kategorii, np.: (np. cesarz Konstanty, cesarzowa Helena,  wielki książę Włodzimierz, wielka księżna Olga, św. Tekla, św. Maria Magdalena, św Nina).

 

16. Wielcy – tytuł nadawany bardzo zasłużonym świętym, stający się integralną częścią ich imienia (np. papież Grzegorz Wielki, papież Leon I Wielki, arcybiskup aleksandryjski Atanazy, arcybiskup Cezarei Kapadockiej Bazyli, cesarz Konstantyn, mnich Makary Egipski, mnich Onufry, mnich Pachomiusz).

 

17. Teolodzy – tytuł nadawany największym teologom, stający się integralną częścią ich imienia (posiadają go wyłącznie: apostoł i ewangelista Jan, Symeon Nowy, arcybiskup konstantynopolitański Grzegorz).

 

18. Wyznawcy – tytuł nadawany świętym, którzy za wiarę w Jezusa Chrystusa byli poddawani torturom, lecz zmarli w pokoju w wyniku doznanych cierpień, niekiedy stający się integralną częścią ich imienia (np. biskup paryjski Bazyli, Św. Maksym Wyznawca).

 

19. Miłościwi/Jałmużnicy – tytuł nadawany świętym, którzy położyli największe zasługi na polu dobroczynności, często stający się integralna częścią ich imienia (np. Święty Jan Jałmużnik).

 

20. Napiętnowani – tytuł nadawany Wyznawcom, którym podczas zadawanych tortur wypalano i rysowano na twarzy oraz ciele piętna (np. mnich Teofan Wyznawca Sigriański, mnich konstantynopolitański Teodor).

 

21 Uzdrowiciele – tytuł nadawany świętym, którzy położyli wielkie zasługi w (nieodpłatnym) leczeniu ludzi (np. Panteleon).

 

22. Cudotwórcy – tytuł świętych, którzy otrzymali od Boga dar czynienia cudów, polegający głównie na uzdrawianiu chorych, wyganianiu złych mocy itp.

 

23. Prawowierni – tytuł nadawany świętym, wyróżniającym się prawością niesienia swej posługi (np. cesarz Justynian).

 

24. Nauczyciele Słowian – tytuł przysługujący wyłączenie świętym Cyrylowi i Metodemu, jako prowadzącym apostolską pracę wśród Słowian.

 

25. Oświeciciele – tytuł nadawany świętym, którzy jako pierwsi głosili Słowo Boże w danym kraju lub narodzie (św. Grzegorz w Armenii, św. Nina w Gruzji).